Bizler kurbanlara yatırım yapmayız,
sağ kalanlara yatırım yaparız.
Kurbanın hikayesi,
büyük ve küçük çapta
kadınlara bakışımızı şekillendirir.
Görmediğiniz şeye güvenemezsiniz.
Ve bizler görünmez olana yatırım yapmayız.
Fakat bu,
esnekliğin ta kendisidir.
Altı yıl önce,
çatışma dönemi ve sonrası kadın girişimcileri
hakkında yazmaya başladım.
İçinde büyük karakterleri olan, kimsenin anlatmadığı
ve önemli olduğunu düşündüğüm çok etkileyici bir ekonomik
hikâye yazmak için yola çıktım.
Bu, kadınlara döndü.
ABC News'i ve sevdiğim kariyeri 30 yaşımda işletme okulu için,
hakkında neredeyse hiçbir şey bilmediğim
bir yol için bıraktım.
Maryland'de birlikte büyüdüğüm hiçbir kadın
üniversite mezunu değildi,
işletme mezunu hiç değildi.
Ama çocuklarını beslemek ve
kiralarını ödemek için uğraşırlardı.
Çok genç yaştan itibaren
iyi bir işin ve kazancın
zor durumdaki aileler için
büyük bir fark yarattığını gördüm.
Yani, iş hakkında konuşacaksanız,
girişimciler hakkında da konuşmalısınız.
Çatışma ve çatışma sonrası girişimciler
hakkında konuşacaksanız
kadınlardan bahsetmelisiniz,
çünkü onlar dışarıda bıraktığınız nüfus.
Soykırımdan hemen sonra Rwanda'nın
yüzde 77'si kadındı.
Sizlere, tanıştığım bazı girişimcileri
tanıtmak ve yıllar içinde
bana öğrettiklerini sizlerle paylaşmak istiyorum.
Financial Times'la ilgili bir iş için
2005 yılında Afganistan'a gittim
ve orada Kamila ile tanıştım
daha yeni, ayda 2000 dolar kazanacağı
uluslararası bir topluluktaki
işi kabul etmediğini söyleyen genç bir kadındı,
içinde bulunduğu duruma göre astronomik bir rakam.
Geri çevirmişti
çünkü bir sonraki işini,
Afganistan'daki erkek ve kadınlara
iş becerileri öğretmek için
Girişimcilik Danışmanlığını kuracaktı.
Ülkesinin geleceği için
iş dünyasının kritik olduğunu söyledi.
Uluslararası firmaların terketmesinden sonra
iş, ülkesinin
barışcıl ve güvenli kalmasını sağlayacaktı.
İşin özellikle kadınlar için daha önemli olduğunu söylemişti,
çünkü gelirlerinin olması onlara saygı kazandırıyordu
ve para kadınlar için güçtü.
Etkilenmiştim.
Demek istediğim hiç barış yaşamamış bir kızdı o,
"Çırak" programından bir aday gibiydi.
(Kahkaha)
"İş hakkında nasıl bu kadar çok şey biliyorsun?" diye sordum.
"Neden bu kadar tutkulusun?
"Oh Gayle, bu aslında benim üçüncü işim.
İlk işim elbise yapımıydı.
Taliban varken başladım.
Aslında harika bir işti.
Çünkü mahallemizdeki kadınlara iş sağlıyorduk.
İşte böyle girişimci oldum." dedi.
Şöyle düşünün:
Bu kızlar ekmek parası kazanmak için
sokakta bile olamadıkları yıllarda
tehlikeye göğüs geriyorlardı.
Ve ekonomik krizin olduğu,
insanların hayatta kalabilmek için
oyuncak bebekler ve ayakkabı bağları,
pencereler ve kapılar sattığı bu zamanda
bu kızlar pek çokları için
hayatta kalma ve açlık sınırı arasında
fark yaratıyordu.
Bu hikayeden ve bu konudan bir türlü kopamadım,
çünkü gittiğim her yerde bu kadınlardan daha çoğu ile tanıştım,
kimsenin tanımadığı
veya tanımak istemediği.
Bosna'ya gittim.
Röportajlarımın birinde bir IMF çalışanı bana
"Biliyor musun Gayle?" dedi.
"Bence Bosna'da kadın işgücü yok,
ama sokakta peynir satan bir kadın var,
belki onunla röportaj
yapabilirsin." dedi.
Ben de onunla röportaj yapmaya gittim.
Ertesi gün Narcisa Kavazovic ile tanıştım,
Sarajevo'nun savaşılan sınırlarında,
yeni bir fabrika açıyordu.
İşine, terkedilmiş bir garajda oturup
çarşaf ve yastık kılıfı dikerek
başlamıştı,
şehrin dört bir yanına, pazarlara dağıtıyordu.
Böylece
hayatta kalabilmek için ona güvenen
12 veya 13 kişilik ailesine destek olabiliyordu.
Tanıştığımızda yirmi elemanı vardı,
çoğu,
kızlarını ve oğullarını okula yollayan kadınlardı.
O sadece başlangıçtı.
Esans yağ işinde olan,
şaraphaneleri olan,
hatta ülkenin en büyük reklam ajansını yöneten kadınlarla tanıştım.
Bütün bu hikayeler
Herald Tribune'de kapak yazısı oldu.
Bu hikaye yayınlandığında, IMF çalışanına
göndermek için bilgisayarıma koştum
"Bir sonraki yatırım konferansında sunmak için
girişimci arıyorsan,
işte sana birkaç kadın." dedim.
(Alkış)
Ama şunu bir düşünün.
O IMF çalışanı, kadınları
mikro olarak gören tek insan değildi.
Kasıtlı olsun ya da olmasın peşin hüküm
yaygın bir kanı
ve yanlış yönlendiren görseller de öyle.
"Mikrofinans" sözünü görünce
aklınıza ne gelir?
Çoğu insan "kadınlar" diyor.
"Girişimci" sözünü görünce,
çoğu insan "erkekler" diyor.
Niye böyle?
Çünkü kadınlar söz konusu olunca biz,
daha aşağıyı hedefliyor ve daha küçük düşünüyoruz.
Mikrofinans kendi kendine yetme ve kendine saygı
sağlayan son derece kuvvetli bir araç
ama kadınlar için mikro-umutlarımızın ve
mikro-hırslarımızın ötesine geçmeliyiz,
çünkü onların kendileri için daha büyük umutları var.
Mikrodan orta seviyeye ve daha da ötesine ilerlemek istiyorlar.
Pek çok yerde,
o seviyedeler.
Amerika'da 2018'de kadınların sahip oldukları işler
beş buçuk milyon yeni iş olanağı sağlayacak.
Güney Kore ve Endonezya'da
kadınlar neredeyse yarım milyon firmaya sahip.
Çin'de kadınlar küçük işlerin
yüzde yirmisini yönetiyor.
Gelişen dünyada bu sayı toplamda
yüzde kırk ve yüzde elli arası.
Gittiğim hemen hemen her yerde
çok ilginç girişimcilerle karşılaştım;
finans gücüne, pazar erişimine ve
kurulu iş ağına ulaşmaya çalışan.
Çoğunlukla görmezden geliniyorlar,
çünkü yardım edilmesi daha zorlar.
Elli bin dolar borç vermek
beş yüz dolar borç vermekten daha riskli.
Dünya Bankası'nın yakın zamanda bahsettiği gibi,
kadınlar üretkenlik tuzağına takılı kalmış.
Küçük işlerde olanlar
büyümek için gerekli parayı alamıyor
ve mikro işler
bunlardan doğamıyor.
Washington'da Devlet Departmanı'ndayken
çok tutkulu, Ghanalı bir girişimciyle tanıştım.
Çikolata satarak geçiniyordu.
Washington'a gelmişti
ve küçük bir sadaka peşinde değildi.
Fabrika kurmak ve ekipman almak için
gerçek bir yatırım miktarı istiyordu.
Böylece çikolatalarını
Afrika, Avrupa,
Orta Doğu
ve ötesine ihraç edebilecekti,
fon hali hazırda onun için çalışan
yirmiden fazla insanı işe almasına
ve kendi ülkesinin ekonomik tırmanışına
yardımcı olacak.
İyi haber ise,
neyin çalıştığını biliyoruz.
Teori ve ampirik bulgular
bize çoktan öğretti.
Çözüm yaratmamıza gerek yok çünkü çoktan var;
nakit akışı kredileri
mevduattan çok gelire dayanır,
teminat yerine güvenli sözleşmeler kullanan kredilere dayanır,
çünkü kadınlar genellikle toprak sahibi değildir.
Küçük faizli kredi kurumu Kiva.org,
şu anda küçük ve orta büyüklükteki kredileri kullanarak
kitlesel olarak deney yapıyor.
Bu sadece başlangıç.
Son günlerde kadınlara
"Gelişmekte olan pazarın gelişmekte olan pazarı." denmesi moda oldu.
Bence bu müthiş.
Neden biliyor musunuz?
Bunu finans alanında çalışmış biri olarak söylüyorum, çünkü
geçtiğimiz on yılda pazarları geliştirmek için
en azından beş yüz milyon dolar harcandı.
Çünkü yatırımcılar ekonomik büyümeyi yavaşlatma döneminde;
geri dönüş potansiyelini gördüler
ve gelişen marketlere özel
finansal ürünler
ve finansal yenilikler ortaya koydular.
Yüce kelimelerimizi cüzdanlarımız ile değiştirsek
ve kadınların ekonomik potansiyelini
ortaya çıkarmak için beş yüz milyon dolar
yatırım yapmaya hazırlıklı olsaydık
ne kadar harika olurdu değil mi?
Konu meslekler, üretkenlik,
işe alım, çocuk bakımı,
anne ölüm oranı, okuma yazma
ve daha birçoğuna gelseydi
ne kadar faydalı olacağını düşünün.
Çünkü, Dünya Ekonomik Forumu'nun belirttiği gibi,
daha küçük cinsiyet boşlukları artan ekonomik rekabetçilik ile
doğrudan ilişkilidir.
Dünyada bir ülke bile
bu ekonomik boşluğu kapatabilmiş değil,
bir tanesi bile.
Harika haber şu ki,
bu inanılmaz bir fırsat.
Büyüyebileceğimiz çok alan var.
Yani,
olay iyi yapmakla alakalı değil,
küresel büyüme
ve küresel işe alımla alakalı.
Nasıl yatırım yaptığımız
ve kadınları nasıl gördüğümüzle alakalı.
Kadınlar artık hem nüfusun yarısı
hem de özel ilgi grubu
olamaz.
(Alkış)
Çoğu zaman, "Gayle, bunlar harika hikayeler,
ama gerçekten istisnalar hakkında yazıyorsunuz."
diyen muhabirlerle çok ilginç tartışmalara giriyorum.
Şimdi bu beni sadece birkaç nedenden dolayı duraklatıyor.
Öncelikle, istisnalar,
onlardan çokça var
ve önemliler.
İkincisi, başarılı olan erkeklerden söz ettiğimizde
onların simgelerini ya da öncülerini
ya da yenilikçilerinin
taklit edilmesi gerektiğini düşünüyoruz.
Kadınlardan konuştuğumuzda,
onlar ya reddedilmesi gereken istisnalar
ya da görmezden gelinmesi gereken anormallikler.
Son olarak,
büyük istisnaları olmadan
değişen bir toplum
dünyanın hiçbir yerinde yoktur.
Öyleyse neden bu ve değişim yaratanları
ve iş yaratıcılarını göz ardı etmektense
kutlayıp yükseltmeyelim?
Bu esneklik konusu benim için çok kişisel
ve birçok yönden hayatımı şekillendirdi.
Annem gündüzleri telefon şirketinde
çalışan, geceleri ise Tupperware satarak
ben mümkün olan her fırsata sahip olayım diye
uğraşan bekar bir anneydi.
Çifte kuponlarla,
taksitle ve konsinye satışından alışveriş yaptık
ve dördüncü seviye göğüs kanseri teşhisi konulup
artık daha fazla çalışamadığında
gıda puluna bile başvurduk.
Dokuz, on yaşlarındaki kızların yaptığı gibi
kendim için kötü hissedersem
bana şunu söylerdi: "Canım benim, büyük dünya trajedileri ölçeğinde
seninki üç bile değil.''
(Kahkaha)
İşletme okuluna başvururken
yapamayacağımdan çok emindim
ve kimse yaptığımı bilmiyordu,
yıllarca kocasından dayak yemiş ve bir evlilik tacizinden
bütün onuru ile kaçmış olan
teyzemin evine gittim.
"Asla başkalarının sınırlamalarını alma." dedi.
İkinci Dünya Savaşı gazisi,
50 yıl filmde çalışan
ve beni on üç yaşımdan beri destekleyen
büyükanneme
yurt dışı bursu için
herkesin hayalindeki görevi reddedersem
bir daha böyle bir işi asla bulamayacağım
diye şikayet ettiğimde
bana şöyle dedi ''Bak çocuk. Sana iki şey söyleyeceğim.
Öncelikle, kimse Fulbright'ı reddedemez.
İkinci olarak, McDonald's sürekli işe alıyor.''
(Kahkaha)
''Bir iş bulursun. Şansını dene.''
Ailemdeki kadınlar
istisna değil.
Şu anda burada olan ve L.A.'den izleyen
dünyanın her yerindeki kadınlar
istisna değiller.
Bizler özel ilgi grubu değiliz.
Biz çoğunluğuz.
Uzun zaman boyunca
kendi değerimizi bilemedik
ve diğerleri tarafından da öyle görüldük.
Konu kadınlara gelince
daha çok yatırım ve istihdam için,
dünyadaki her kadının faydası için
daha ilerisini düşünme zamanı.
Bir değişiklik yaratabiliriz;
sadece kadınlar için değil
katkımıza son derece ihtiyacı olan
küresel ekonomi için.
Birlikte, sözde istisnaların
yönetmeye başladığından
emin olabiliriz.
Kendimizi görme şeklimizi değiştirdiğimizde
diğerleri de takip edecektir.
Hepimizin daha büyük düşünmesinin
zamanı geldi.
Çok teşekkür ederim.
(Alkış)