Gần 20 năm đã qua kể từ vụ 11/9.
Đã đến lúc xem xét lại vị trí của chúng ta
và dừng lại và suy nghĩ.
Đã đến lúc tự vấn bản thân,
liệu những giả định và chính sách
chúng ta đã triển khai trong những vụ bi thảm đó
có thật sự khiến chúng ta cảm thấy an toàn hơn?
Chúng có làm cho xã hội chúng ta, ở cả châu Âu và Hợp chủng quốc Hoa Kỳ,
kiên cường hơn không?
Tôi đã cống hiến cả đời trong lĩnh vực an ninh và quốc phòng,
và giờ tôi đã thấu hiểu hơn bao giờ hết,
chúng ta cần phải điều chỉnh lại lối suy nghĩ và hành động về an ninh,
và nhất là về an ninh quốc tế.
Nói về an ninh quốc tế, ý tôi là điều chúng ta có thể làm,
cách đất nước ta chuẩn bị
để ứng phó và ngăn chặn những đe doạ từ bên ngoài,
và cách chúng ta bảo vệ người dân.
Mấu chốt của hai vấn đề
là tập trung vào bảo vệ người dân,
cả trong nước
và ở những nơi chúng ta hiện diện dưới danh nghĩa an ninh.
Hiện nay, ý tưởng này đi ngược lại quan điểm cố hủ
mà chúng ta đã phát triển hơn 20 năm qua
về khái niệm an ninh là gì và cách để có được nó,
nhưng ý tưởng đó còn thiếu sót, và tệ hơn là phản tác dụng.
Hơn 20 năm qua,
cả ở Hoa Kỳ và châu Âu,
chúng ta phải chấp nhận rằng mình phải nói về an ninh theo góc nhìn được mất,
như thể cách duy nhất để đạt an ninh cao hơn
là thỏa hiệp về các giá trị và quyền lợi:
an ninh đối lập với nhân quyền,
an toàn đối lập với tự do và phát triển.
Sự đối lập này là sai trái.
Chuyện không đơn giản vậy.
Chúng ta cần phải nhận ra rằng
an ninh và nhân quyền không phải là những giá trị đối lập,
về cơ bản chúng có liên quan nhau.
Suy cho cùng, nhân quyền cơ bản nhất
chính là quyền được sống và không bị bạo lực,
và trách nhiệm cơ bản nhất của nhà nước
chính là đảm bảo quyền đó cho mỗi công dân.
Ngược lại, nếu chúng ta nghĩ về các cộng đồng trên thế giới
bị ảnh hưởng bởi chiến tranh và xung đột,
chính sự tình trạng bất an và bạo lực
đã ngăn cản họ giành được sự tự do và phát triển.
Bây giờ, họ cần an ninh cơ bản cũng như chúng ta
và họ cần an ninh để họ được sống cuộc đời bình thường
và để được hưởng nhân quyền.
Đây là lý do chúng ta cần phải thay đổi.
Chúng ta cần thừa nhận rằng
an ninh bền vững được xây dựng trên nền tảng nhân quyền,
dựa trên sự thúc đẩy và tôn trọng nhân quyền.
Hơn hai thập kỷ qua,
chúng ta chấp nhận rằng cách tốt nhất để đảm bảo nền an ninh
là đánh bại kẻ thù của chúng ta,
và để làm được điều đó, gần như ta phải dựa hoàn toàn vào quân đội.
Một lần nữa, điều này mâu thuẫn với công việc, nghiên cứu của tôi,
và những gì tôi trực tiếp thấy.
Điều tôi thấy chính là nền an ninh bền vững
ít liên quan đến chuyện đánh bại kẻ thù,
ít liên quan đến việc chiến thắng trên chiến trường,
và liên quan nhiều tới việc bảo vệ nạn nhân
và xây dựng trạng thái ổn định.
Và để làm được vậy, chỉ dựa vào quân đội
thì không hiệu quả lắm.
Đó là lý do tôi tin chúng ta cần tạm ngừng cuộc chiến chống khủng bố không hồi kết,
chúng ta cần thay thế bằng chương trình nghị sự an ninh
dựa trên các nguyên tắc bảo vệ thường dân,
bất kể họ đến từ đâu, họ manghộ chiếu nào,
hoặc họ sống ở đâu:
Vancouver, New York,
Kabul, Mosul, Aleppo hay Douma.
An ninh bền vững cho thấy chúng ta có xu hướng
tạo nền an ninh bền vững tại quê nhà vì chính chúng ta
nếu chúng ta tập trung vào cam kết quốc tế trong việc bảo vệ người dân
và đảm bảo họ sống cuộc đời đầy phẩm giá và không bị bạo lực.
Ví dụ, chúng ta đều biết
việc đánh bại ISIS là một thành tựu an ninh.
Chắc chắn là vậy.
Nhưng việc xây lại những ngôi nhà bị phá huỷ,
khôi phục lại trật tự,
duy trì hệ thống chính trị có tính đại diện,
những điều này mới là thành tựu, nếu không muốn nói là quan trọng hơn,
và không chỉ đối vối an ninh cho người dân ở I-rắc và Syria,
mà còn cho an ninh của chính chúng ta và sự ổn định toàn cầu.
Về cơ bản,
mối nguy hiểm từ ISIS không chỉ được đo lường bằng số lượng vũ khí họ giữ
mà còn là số lượng trẻ em bị chúng đuổi khỏi trường học
hoặc bị truyền giáo.
Đây là từ góc độ an ninh.
Từ góc độ an ninh,
sự ảnh hưởng lâu dài qua nhiều thế hệ khiến hàng triệu trẻ em ở Syria
lớn lên chỉ biết chiến tranh và nghỉ học,
đây là mối đe doạ nguy hiểm đối với nền an ninh
hơn tất cả các loại vũ khí của ISIS tổng hợp lại,
và ta nên dành nhiều thời gian và sức lực
như những gì chúng ta làm khi chống lại quân đội ISIS.
Hơn hai thập kỷ qua, chính sách an ninh chỉ có tính ngắn hạn.
Nó tập trung vào thời điểm hiện tại.
Nó hạ thấp một cách có hệ thống mối liên kết giữa những gì ta làm hôm nay
dưới danh nghĩa an ninh
và tác động lâu dài của những lựa chọn đó.
Nhiều năm sau ngày 11 tháng 9,
một vài sự lựa chọn,
một số chính sách chúng ta triển khai
có lẽ đã khiến chúng ta kém an toàn hơn trong thời gian dài.
An ninh bền vững, tập trung dân sự
cần chú trọng vào những gì xảy ra về lâu về dài.
Một lần nữa, ví dụ,
dựa vào máy bay không người lái để nhắm mục tiêu kẻ thù ở các nước xa xôi
có thể là một công cụ.
Đó có thể là công cụ để đảm bảo hoặc giảm thiểu mối đe doạ
của cuộc tấn công sắp xảy ra trên nước Mỹ.
Nhưng còn ảnh hưởng về lâu về dài thì sao?
Nếu người dân thiệt mạng,
nếu cộng đồng bị nhắm làm mục tiêu,
điều này sẽ tạo nên một vòng lẩn quẩn
giữa chiến tranh, tranh chấp, đau thương và sự cực đoan hoá,
vòng lẩn quẩn đó là trung tâm của rất nhiều thách thức về an ninh
mà ta đối mặt ngày nay.
Điều này sẽ không giúp ta an toàn lâu dài.
Chúng ta cần an ninh dân sự,
chúng ta cần nền an ninh lấy người dân làm làm gốc,
và chúng ta cần nó ngay bây giờ.
Chúng ta cần khuyến khích ý tưởng và nghiên cứu quanh chủ đề này,
và thi hành ngay.
Chúng ta sống trong một thế giới đầy nguy hiểm.
Chúng ta có nhiều đe doạ về hoà bình và tranh chấp.
Khá giống những ngày tháng sau ngày 11 tháng 9,
đơn giản là ta không thể không nghĩ cho nền an ninh quốc tế.
Nhưng chúng ta phải rút ra bài học của 20 năm qua.
Để sửa chữa sai lầm, để tạo nền an ninh chân chính,
chúng ta cần tập trung vào kế hoạch lâu dài.
Chúng ta cần phải tập trung bảo vệ người dân.
Và chúng ta cần phải tôn trọng và nhận thức thực tế là
an ninh bền vững được xây dựng trên nền tảng nhân quyền.
Nếu không, dưới danh nghĩa an ninh,
chúng ta đánh liều để thế giới biến thành một nơi nguy hiểm và bất ổn
hơn tình trạng ban đầu.
Xin cảm ơn.
(Vỗ tay)