Tôi đã dành gần hai thập kỉ
nghiên cứu vì sao một số người lại có nhiều may mắn hơn những người khác
và cố gắng giúp mọi người tăng vận may của mình lên.
Như các bạn đã biết, tôi dạy kinh doanh,
và như chúng ta đều biết các dự án mới thường thất bại,
Các nhà cải cách, các doanh nhân cần rất có nhiều may mắn.
Vậy may mắn là gì?
May mắn được định nghĩa bởi sự thành công hay thất bại.
gây ra dường như bởi sự ngẫu nhiên.
Dường như
đó là một từ rất ý nghĩa.
Nó có vẻ như là sự ngẫu nhiên
vì hiếm khi ta thấy được các yếu tố phía sau tạo nên sự may mắn.
Nhưng sau một thời gian dài quan sát, tôi nhận ra là
may mắn không giống như tia chớp
nhanh và mạnh.
Nó có vẻ giống với gió hơn,
thổi liên tục.
Khi nhẹ nhàng
khi dữ dội,
và đôi khi nó đến từ những hướng bạn không bao giờ có thể tưởng tượng được.
Vậy làm sao bạn nắm bắt được những cơn gió may mắn?
Nó rất đơn giản, nhưng không phải ai cũng thấy được.
Vì vậy, tôi sẽ chia sẻ ba điều
bạn có thể làm để tạo ra cánh buồm đón lấy những cơn gió may mắn.
Điều đầu tiên bạn muốn làm
là thay đổi mối quan hệ của bạn với bản thân.
Sẵn sàng chấp nhận rủi ro nhỏ để thoát khỏi vùng an toàn của mình.
Chúng ta làm như vậy hoài khi chúng ta còn nhỏ.
Chỉ có như vậy ta mới có thể học đi, học nói
hay tập chạy xe đạp
cả môn Cơ học lượng tử nữa Đúng không?
Chúng ta cần bắt đầu từ một con người không biết gì
sau một thời gian có thể chạy xe đạp
Nó đòi hỏi chúng ta phải bước ra khỏi vùng an toàn của mình.
và chấp nhận một số rủi ro.
Vấn đề ở chỗ càng lớn lên,
chúng ta càng hiếm khi làm vậy.
Chúng ta quen giam mình lại
và không muốn tiến xa hơn.
Với sinh viên của mình,
tôi thường dành rất nhiều thời gian khuyến khích họ
bước ra khỏi vùng an toàn và mạo hiểm một chút.
Tôi làm điều đó bằng cách nào?
Tôi bắt đầu bằng việc yêu cầu họ điền vào một bảng đo rủi ro.
Nó thật ra là một hoạt động vui chúng tôi làm trong lớp
học viên vạch ra những rủi ro mà họ thấy chấp nhận được.
Sau đó họ nhận ra rất nhanh là
việc mạo hiểm không chỉ có hai mặt.
Có nhiều loại mạo hiểm: về trí tuệ, về thể chất, về tài chính
hay mạo hiểm với cảm xúc, xã hội, mạo hiểm về đạo đức, chính trị.
Và khi họ bắt tay vào thực hiện, họ so sánh với những người khác,
và nhanh chóng nhận ra rằng tất cả chúng đều rất khác nhau.
Tiếp đó, tôi khuyến khích họ vươn xa hơn nữa,
thử những việc khiến bản thân phải bước ra khỏi vùng an toàn.
Ví dụ, tôi có thể yêu cầu họ thử mạo hiểm về trí tuệ,
cố gắng giải quyết một vấn đề họ chưa bao giờ thử trước đó;
hay mạo hiểm về xã hội, nói chuyện với ngồi cạnh họ trên tàu;
mạo hiểm với cảm xúc
thổ lộ tình cảm của mình với ai đó.
Tôi luôn áp dụng điều này với bản thân.
Khoảng chục năm về trước, lúc tôi trên máy bay,
đó là một chuyến bay rất sớm đến Ecuador,
và thường thì tôi sẽ đeo tai nghe
đi ngủ, thức dậy, làm một số công việc,
nhưng tôi đã chọn mạo hiểm một chút,
và tôi bắt đầu trò chuyện với người đàn ông ngồi bên cạnh.
Tôi tự giới thiệu, và biết được anh ta là một nhà xuất bản.
Thú vị thật.
Chúng tôi đã có một cuộc trò truyện rất đặc sắc.
Tôi đã học được rất nhiều về tương lai của ngành xuất bản.
Được khoảng ba phần tư chuyến bay,
tôi quyết định mạo hiểm thêm lần nữa,
tôi mở laptop ra và cho anh ấy xem một dự thảo sách.
Tôi tập hợp lại những điều tôi dạy trong lớp.
Anh ấy rất lịch sự, anh đã đọc nó
và nói, "Chị biết không, Tina, nó không hợp với chúng tôi,
nhưng cảm ơn chị rất nhiều vì đã cho tôi xem."
Ổn thôi. Sự mạo hiểm đó đã thất bại.
Tôi đóng laptop.
Vào cuối chuyến bay, chúng tôi đã trao đổi thông tin liên lạc.
Vài tháng sau, tôi liên lạc với anh ta,
tôi nói, "Mark, anh có muốn đến lớp tôi dự thính không?
Tôi đang làm một dự án cải biên lại cuốn sách,
tương lai ngành xuất bản."
Anh ta nói, "Tuyệt. Tôi sẽ đến"
Rồi anh ta đến. Chúng tôi đã có trải nghiệm tuyệt vời.
Vài tháng sau, tôi lại viết thư cho anh ta.
Lần này, tôi đã gửi cho anh một loạt các video clip
từ các dự án khác mà sinh viên của tôi đã làm.
Anh ta bị hấp dẫn
bởi một dự án mà sinh viên của tôi đã làm,
anh ta nghĩ nó có thể trở thành một cuốn sách,
và anh ấy muốn gặp những sinh viên đó.
Tôi phải nói với bạn, tôi thấy hơi đau lòng.
(Tiếng cười)
Anh ấy muốn làm một cuốn sách với sinh viên của tôi,
chứ không phải với tôi,
nhưng không sao cả.
Vì vậy, tôi mời anh ta ghé qua, anh ta và các đồng nghiệp đến Stanford
và gặp các bạn sinh viên đó, và rồi, chúng tôi cùng nhau ăn trưa.
Và một biên tập viên của anh hỏi tôi,
"Này, chị có bao giờ nghĩ sẽ viết một cuốn sách không?"
Tôi nói, "Anh hỏi trùng hợp ghê luôn."
Và tôi đã rút ra bản đề xuất viết sách
tôi đã đưa cho sếp của anh ta coi một năm trước.
Chỉ trong hai tuần, tôi kí được hợp đồng,
và trong hai năm, cuốn sách đó đã được bán hơn một triệu bản trên toàn thế giới.
(Vỗ tay)
Bây giờ, có lẽ bạn sẽ nói,
"Ồ, chị thật may mắn."
Rõ ràng là tôi đã gặp may,
nhưng may mắn đó đến từ một loạt các mạo hiểm nhỏ mà tôi đã thực hiện,
bắt đầu bằng việc nói "Xin chào".
Và bất cứ ai cũng có thể làm điều này,
dù bạn có ở bất kì hoàn cảnh nào,
hay bạn ở bất cứ nơi nào trên thế giới,
ngay cả khi bạn nghĩ bạn là người kém may mắn nhất,
bạn có thể làm được
bằng việc mạo hiểm một chút để thoát khỏi vùng an toàn.
Hãy bắt đầu dựng buồm để đón lấy may mắn.
Điều thứ hai bạn muốn làm
là thay đổi mối quan hệ của bạn với những người khác.
Bạn cần phải hiểu rằng tất cả mọi người giúp bạn trên hành trình của bạn
đang đóng một vai trò rất lớn giúp bạn đạt được mục tiêu của mình.
Và nếu bạn không biết trân trọng,
không chỉ mọi thứ dở dang,
bạn còn tự đánh mất cơ hội của mình.
Khi ai đó làm gì đó cho bạn,
họ đang dùng thời gian
mà họ có thể dùng nó cho bản thân hoặc người khác,
và bạn cần phải trân trọng những gì họ đang làm.
Hiện tại, tôi điều hành ba quỹ học bổng tại Stanford,
và rất khó để được chọn
và khi tôi gửi thư cho các sinh viên không được chọn,
tôi biết sẽ luôn có những người bị thất vọng.
Một vài người gửi thư than phiền với tôi.
Một số khác gửi thư
hỏi rằng họ có thể làm gì để được chọn vào những lần tới?
Và thỉnh thoảng,
cũng có người gửi thư cho tôi để cảm ơn tôi vì đã cho họ cơ hội.
Chuyện này xảy ra cỡ bảy năm trước.
Một chàng trai trẻ tên Brian gửi cho tôi một bức thư rất dễ thương,
"Em biết là đơn của em đã bị từ chối hai lần rồi,
nhưng em muốn cảm ơn cô vì đã cho em cơ hội.
Em đã học được rất nhiều từ quá trình nộp đơn."
Tôi đã rất ngạc nhiên với sự tao nhã của bức thư.
Tôi mời cậu ấy đến gặp tôi.
Và nói chuyện phiếm và bàn về ý tưởng
cho một dự án nghiên cứu độc lập.
Cậu ấy là tuyển thủ trong đội bóng bầu dục của trường
và muốn thực hiện một dự án nghiên cứu về sự lãnh đạo trong đội bóng.
Trong ba tháng đó, chúng tôi đã có những hiểu biết sâu sắc về nhau.
và cậu ấy lấy dự án khi thực hiện
nghiên cứu độc lập đó
cuối cùng, biến nó thành một công ty có tên là Play for Tomorrow,
ở đó cậu dạy trẻ em có hoàn cảnh khó khăn
những điều yếu tố cơ bản để nắm lấy vận mệnh của mình.
Điều quan trọng ở câu chuyện này
là cái kết của nó cả hai chúng tôi đều nắm được vận may của mình.
nhờ vào lá thư cảm ơn của cậu ấy.
Nhưng sự may mắn đó chúng tôi không hề mong đợi lúc ban đầu.
Sau nhiều khóa học trong vài năm qua,
tôi đã nghĩ ra một số chiến thuật cho riêng mình
để giúp tôi nuôi dưỡng lòng biết ơn.
Điều tôi thích nhất là vào cuối ngày
tôi nhìn vào lịch và xem lại tất cả những người tôi đã gặp,
và tôi gửi thư cảm ơn đến tất cả mọi người.
Nó chỉ mất một vài phút,
nhưng vào cuối mỗi ngày,
tôi cảm thấy vô cùng biết ơn và cảm kích,
và tôi đảm bảo với bạn nó đã làm tăng sư vận may của tôi.
Vì vậy, đầu tiên, hãy mạo hiểm một chút và bước ra khỏi vùng an toàn.
Thứ hai, bạn cần thể hiện lòng biết ơn.
Và thứ ba, hãy thay đổi mối quan hệ của bạn với các ý tưởng.
Hầu hết mọi người nhìn vào những ý tưởng mới và phán xét nó
"Ý tưởng này thật tuyệt vời" hay "Ý tưởng này thật tệ hại."
Nhưng thực ra nó có nhiều khía cạnh.
Ý tưởng không tốt hay xấu.
Và trên thực tế, những ý tưởng tệ hại thường mang trong mình những sự đặc biệt.
Một trong những bài tập yêu thích của tôi trong các lớp học về sáng tạo
là giúp sinh viên nuôi dưỡng khả năng nhìn vào những ý tưởng tồi
và thấy được tiềm năng cùa chúng.
Do đó, tôi đưa ra một thách thức:
lên ý tưởng cho một nhà hàng mới.
Họ phải nghĩ ra với những ý tưởng tốt nhất
và những ý tưởng tệ hại nhất
Những ý tưởng hay nhất như là nhà hàng trên đỉnh núi,
dưới ánh hoàng hôn tuyệt đẹp,
hay nhà hàng trên thuyền bao bọc bởi một quang cảnh tráng lệ.
Những ý tưởng khủng khiếp là những thứ như nhà hàng trong bãi rác,
hay nhà hàng với chất lượng phục vụ tồi và bẩn thỉu,
hay nhà hàng phục vụ món sushi gián.
(Tiếng cười)
Họ trao tất cả ý tưởng cho tôi,
tôi đọc to những ý tưởng tuyệt vời
và rồi tôi xé vụn chúng ra và ném đi.
Sau đó tôi lấy những ý tưởng tệ hại phát lại cho lớp.
Mỗi nhóm giờ có một ý tưởng mà nhóm khác cho là tệ hại,
và yêu cầu họ biến nó thành một cái gì đó độc đáo.
Đây là những điều đã xảy ra.
Trong khoảng mười giây, một người nói, "Đây là một ý tưởng tuyệt vời."
Và họ có khoảng ba phút chuẩn bị trước khi thuyết phục cả lớp điều đó.
Nhà hàng trong bãi rác? Nó biến thành gì?
Vâng, họ thu gom toàn bộ thực phẩm thừa từ các nhà hàng sang trọng ở Michelin
những thứ sẽ bị vứt đi,
họ sẽ có một nhà hàng khác với mức giá thấp hơn nhiều,
sử dụng thực phẩm thừa.
Khá tuyệt vời đúng không?
Hay cái nhà hàng bẩn thỉu với chất lượng phục vụ tệ hại?
Có thể biến thành nơi tập dượt
cho những người ai muốn mở nhà hàng để tìm cách tránh các lỗi này.
Còn nhà hàng với món sushi gián?
Nó trở thành một quán sushi
có nguyên liệu chế biến độc nhất vô nhị.
Nếu bạn quan sát các công ty,
các dự án có tính đột phá xung quanh mình
nó quá hiển nhiên đến nỗi ta quên mất nó đã thay đổi cuộc sống của mình.
Bạn biết không?
Tất cả đều bắt đầu từ những ý tưởng điên rồ.
Họ bắt đầu từ những ý tưởng khi họ nói với người khác,
hầu hết mọi người đều nói, "Nó điên rồ, và không khả thi"
Vâng, đúng là, vẫn có những người sinh ra trong hoàn cảnh khốn khó,
và đôi khi, may mắn như một tia chớp
đánh trúng ta với điều gì đó tuyệt vời hay cái gì đó khủng khiếp.
Nhưng những cơn gió may mắn luôn ở đó,
và nếu bạn chấp nhận mạo hiểm một chút,
nếu bạn sẵn sàng đi ra ngoài và thể hiện lòng biết ơn
và sẵn sàng xem xét những ý tưởng, ngay cả khi nó khá điên rồ,
bạn sẽ thấy tiềm năng trong nó,
bạn có thể dựng nên cánh buồm lớn hơn để đón những cơn gió may mắn.
Cảm ơn các bạn.
(Vỗ tay)