İnsanları diğerlerinden daha şanslı kılan şeyin
ne olduğunu inceleyip onlara şanslarını artırmaları hususunda
yardımcı olmaya çalışarak yaklaşık 20 yılımı harcadım.
Yani, girişimciliği öğretiyorum ve hepimiz yeni girişimlerin çoğunun
çuvalladığını biliyoruz, yenilikçiler ile girişimciler
elde edebilecekleri tüm şanslara ihtiyaç duyuyorlar.
Öyleyse şans nedir?
Şans görünüşte talihten kaynaklanan başarı veya başarısızlık olarak tanımlanır.
Görünüşte.
İşte bu anahtar sözcük.
Bu talih olarak görülüyor çünkü insanları şanslı hale getirmek için
işin içine giren vasıtaları nadiren görürüz.
Ancak uzun zaman gözlemleyerek şansın
nadiren yıldırım çarpması gibi izole
ve dramatik olduğunun farkına vardım.
O, daha çok durmaksızın esen
rüzgar gibidir.
Bazen sakindir,
bazen bir fırtına gibi eser
ve bazen de hayal bile edemeyeceğiniz yönlerden eser.
O halde şans rüzgarlarını nasıl yakalayacaksınız?
Bu kolay, ancak aşikar değil.
Bu yüzden, şans rüzgarlarını yakalayabilmek için bir yelken
inşa edebileceğiniz üç şeyi sizlerle paylaşacağım.
Yapmanız gereken ilk şey
kendiniz ile olan ilişkinizi değiştirmektir.
Sizi konfor alanınızdan çıkaracak küçük riskler almaya istekli olun.
Çocukken bunu hep yaparız.
Eğer yürümeyi, konuşmayı, bisiklet sürmeyi
ve hatta kuantum mekaniğini öğreneceksek
bunu yapmak zorundayız. Öyle değil mi?
Bir hafta bisiklet sürmeyen birinden gelecek haftaya
bisiklet süren birine dönüşmek zorundayız.
Bu, konfor alanlarımızdan çıkarak
bazı riskler almamızı gerektiriyor.
Sorun ise bunu yaşlandıkça
nadiren yapmamızdır.
Kim olduğumuz hissine dair yabancılaşır
ve kendimizi daha fazla zorlamayız.
Şimdi öğrencilerimle birlikte,
onları konfor alanlarından çıkıp bazı riskler almalarında
cesaretlendirmek için fazlaca zaman harcıyorum.
Bunu nasıl yapıyorum?
Onlara bir ''risk ölçeği'' doldurtarak işe koyuluyorum.
Bu, sınıfımızda geliştirdiğimiz, hangi riskleri almaya
istekli olduklarını planladıkları, esasen eğlenceli bir şey.
Böylece risk almanın iki yönlü olmadığı
çabucak anlaşılıyor.
Entelektüel riskler, fiziksel riskler, finansal riskler,
duygusal riskler, sosyal riskler, ahlaki riskler ve politik riskler mevcut.
Bunu yaptıklarında risk profillerini başkalarınınkiyle karşılaştırır
ve hepsinin gerçekten farklı olduğunu çabucak fark ederler.
Ben de o zaman onları zorlamaya, kendilerini konfor alanlarından
çıkaracak bazı riskler almaya teşvik ediyorum.
Mesela, onlardan entelektüel bir risk alarak
daha önce hiç denemedikleri bir problemi çözmeye uğraşmalarını,
sosyal bir risk alarak trende yanlarında oturan kişiyle konuşmalarını
veya duygusal bir risk alarak
gerçekten önemsedikleri birine hislerini söylemelerini isteyebilirim.
Bunu kendime her zaman yapıyorum.
Yaklaşık 12 yıl önce sabahın erken saatlerinde
Ekvator'a giden bir uçaktaydım.
Normalde kulaklıklarımı takıp uyuyacak,
uyanacak ve biraz çalışacaktım
ancak küçük bir risk almaya karar verdim
ve yanımda oturan adamla sohbet etmeye başladım.
Kendimi tanıttım ve onun bir yayımcı olduğunu öğrendim.
İlgi çekici.
Büyüleyici bir sohbet yaptık.
Yayıncılık sektörünün geleceği hakkında her şeyi öğrendim.
Uçuşun yaklaşık dörtte üçlük kısmında
başka bir risk almaya karar verdim,
laptopumu açtım ve sınıfımda yaptığım bir şey için oluşturduğum
kitap taslağımı onunla paylaştım.
Oldukça kibardı, okudu ve şöyle dedi:
'Tina, bak ne diyeceğim, bu, bizim için doğru değil
ama paylaştığın için teşekkürler.'
Kabul. Bu risk işe yaramadı.
Laptopumu kapattım.
Uçuş sonunda iletişim bilgilerimizi birbirimize verdik.
Birkaç ay sonra ona ulaşıp şöyle dedim:
''Mark, sınıfıma gelmek ister misin?
Kitabın ve yayıncılığın geleceğini yeniden oluşturmak için
bir proje yapıyorum.''
''Harika! Gelmek isterim.'' dedi.
Sınıfıma geldi ve harika bir deneyimimiz oldu.
Birkaç ay sonra ona tekrar yazdım.
Bu sefer ona öğrencilerimin yapmış olduğu
başka projelere ait bir takım videolar gönderdim.
Öğrencilerin yaptığı bir proje
kendisinin çok ilgisini çekmişti,
buradan bir kitap çıkabileceğini düşündü
ve bu öğrencilerle tanışmak istedi.
Biraz incindiğimi söylemeliyim.
(Gülüşmeler)
Yani benimle değil, öğrencilerimle bir kitap oluşturmak istedi.
Peki, sorun değil.
Dolayısıyla onu davet ettim, meslektaşlarıyla Stanford'a geldi,
öğrencilerimle tanıştı ve daha sonra birlikte öğle yemeği yedik.
Editörlerinden biri bana şöyle dedi:
''Baksana hiç kitap yazmayı düşündün mü?''
''Tam üstüne bastın.'' dedim.
Ve patronuna bir yıl önce gösterdiğim
aynı taslağı çıkardım.
İki hafta zarfında bir sözleşmem oldu
ve kitap iki yıl içinde dünyada bir milyondan fazla kopya satmıştı.
(Alkışlar)
Şimdi şöyle diyebilirsiniz,
''Oh, çok şanslısın.''
Elbette şanslıydım
ancak bu şans, merhaba dememle başlayan
aldığım bir dizi ufak riskten doğmuştu.
Ve herkes bunu yapabilir,
hayatta nerede olursanız olun,
dünyanın neresinde olursanız olun,
hatta kendinizi en şanssız kişi olarak düşünüyor olsanız bile
sizi konfor alanınızdan çıkaracak küçük riskler alarak bunu başarabilirsiniz.
Şansı yakalamak için bir yelken yaparak başlayın.
İkinci yapmanız gereken şey,
diğer insanlarla olan ilişkilerinizi değiştirmektir.
Yolculuğunuzda size yardımcı olan herkesin
hedeflerinize ulaşmada büyük rol oynadığını anlamanız gerekiyor.
Eğer minnet göstermiyorsanız
yalnızca talihinizi kapatmıyorsunuz,
aynı zamanda fırsatı da kaçırıyorsunuz.
Biri sizin için bir şeyler yaptığında
kendileri veya başka biri için
harcayabilecekleri zamanı size ayırıyorlar ve siz de
yaptıkları şeyin kıymetini bilmek zorundasınız.
Şu an Stanford'da 3 adet burs programı yönetiyorum,
öğrenciler bunları kazanmak için oldukça hırslılar
ve kazanamayan öğrencilere mektuplar gönderdiğimde
her zaman hayal kırıklığına uğrayacak birilerinin olacağını biliyorum.
Kırılan kişilerden bazıları bana yakınan notlar gönderiyorlar.
Bazıları, bir dahaki sefere daha başarılı olabilmek için
ne yapabileceğini soran notlar gönderiyorlar.
Ve ara sıra birileri de
bu fırsat için bana teşekkür eden bir not gönderiyor.
Bu ise yaklaşık yedi yıl önce oldu.
Brian adındaki genç adam bana gönderdiği güzel notta şöyle diyordu:
''Programdan iki kez reddedildiğimi biliyorum
ama yine de bu fırsat için size teşekkür etmek istedim.
Başvuru süreci boyunca çok şey öğrendim.''
Mesajının içtenliğinden etkilendiğim için kendisini gelip
benimle tanışmaya davet ettim.
Bir süre sohbet ettik ve birlikte
bağımsız bir çalışma projesi için bir fikir tasarladık.
O, Stanford'daki futbol takımındaydı
ve bu bağlamda liderliği gözeterek bir proje yapmaya karar verdi.
Bu süre zarfında birbirimizi inanılmaz derecede iyi tanıdık
ve bağımsız çalışma olarak
hazırlamaya başladığı projeyi alarak
sonunda imkanları kısıtlı olan çocuklara esasen yaşamak için hayal ettikleri
hayatı nasıl tasarlayacaklarını öğreten ''Play For Tomorrow''
adlı şirkete dönüştürdü.
Şimdi, bu hikayede önemli olan şey
ikimizin de şansın rüzgarlarını bir teşekkür notu neticesinde
yakalıyor olmamızdır.
Ancak bu rüzgarlar ilk etapta beklemediğimiz rüzgarlardı.
Son bir kaç yıl boyunca,
kendi hayatımda minnet duygumu geliştirmeme yardım etmesi için
bazı yöntemler keşfettim.
Benim favorim: her bir günün sonunda
takvimime bakıyorum, tanıştığım tüm insanları değerlendiriyorum
ve her birine teşekkür yazısı gönderiyorum.
Bu, sadece birkaç dakika sürüyor,
ancak her günün sonunda
inanılmaz derecede memnun ve minnettar hissediyorum.
Ve yemin ederim ki bu, şansımı arttırdı.
İlk olarak bazı riskler almalı ve konfor alanınızın dışına çıkmalısınız.
İkincisi minnet göstermelisiniz.
Üçüncü olarak da fikirler ile olan ilişkinizi değiştirmelisiniz.
Çoğu insan ortaya çıkan yeni fikirlere bakar ve onları yargılar.
''Harika bir fikir.'' ya da ''Berbat bir fikir.''
İşin aslı, bu çok daha nüanslıdır.
Fikirler ne iyidir ne de kötüdür.
Doğrusu, berbat fikirlerin tohumları çoğu kez gerçekten dikkate değerdir.
Derslerimde yaratıcılık üzerine en sevdiğim alıştırmalardan biri,
öğrencilerin imkanlar merceğinden berbat fikirlere bakma konusunda
bir tutum geliştirmelerine yardımcı olmaktır.
Bu yüzden onlara zor bir görev veriyorum:
yeni açılan bir restoran için bir fikir yaratmak.
Yeni bir restoran için en iyi fikirleri ve en kötü fikirleri
bulmak zorundalar.
En iyi fikirler, bir dağın zirvesinde
güzel bir gün batımına sahip restoran
ya da muhteşem manzaralı bir teknedeki restoran gibi fikirlerdir.
Berbat fikirler ise çöplükteki bir restoran,
berbat servisi olan, oldukça pis bir restoran
ya da kara böcekli suşi servisi sunan restoran gibi fikirlerdir.
(Gülüşmeler)
Böylece tüm fikirleri bana veriyorlar,
harika fikirleri yüksek sesle okuyorum
ve sonra da onları yırtıp atıyorum.
Sonra korkunç fikirleri alıyorum ve onları yeniden dağıtıyorum.
Şimdi her takım, diğer takımın berbat olduğunu düşündüğü bir fikre sahip
ve onların görevi, bunu mükemmel bir şeye dönüştürmek.
Bakalım ne oluyor.
Yaklaşık 10 saniye içinde biri ''Bu harika bir fikir.'' diyor.
Ve bir fikri sınıfa sunmadan önce yaklaşık üç dakikaları var.
Yani çöplükteki bir restoran mı? Bu, neye dönüşüyor?
Şöyle ki, Michelin yıldızlı restoranlardan atılacak olan
fazla yiyecekleri topluyorlar,
şimdi tüm artakalan yemekler ile daha düşük fiyatta
başka bir restoranları var.
Oldukça iyi değil mi?
Veya berbat servisi olan pis bir restoran?
Pekala bu, gelecekteki restoran sahipleri için tüm tehlikelerin
nasıl önleneceğini anlayacakları bir eğitim alanı olan restorana dönüşüyor.
Peki kara böcekli suşisi olan restoran?
Bu da gerçekten her türlü ilgi çekici
ve egzotik malzemeyi barındıran bir suşi bara dönüşüyor.
Etrafınızdaki şirketlere bakarsanız,
gerçekten yenilikçi olan girişimlere,
şimdi hayatımızı değiştirdiğini doğal karşıladığımız.
Biliyor musunuz?
Hepsi, çılgın fikirler olarak işe koyuldu.
Başladıkları fikirleri diğer insanlara söylediklerinde
çoğu şöyle dedi: ''Bu, delilik ve hiçbir zaman işe yaramayacak.''
Evet, bazen insanlar berbat şartlar içerisinde dünyaya gelirler
ve bazen de şans bizi
harika ya da korkunç bir biçimde çarpan bir yıldırımdır.
Ancak şansın rüzgarları daima oradadır,
eğer bazı riskler almaya,
gerçekten de alanınızdan dışarı çıkıp minnet göstermeye
ve çılgın olsalar dahi fikirlere imkanlar merceğinden bakmaya
içten içe istekliyseniz şans rüzgarlarını yakalayabilmek için
çok daha büyük bir bir yelken inşa edebilirsiniz.
Teşekkür ederim.
(Alkışlar).