Ինձ մոտ երկու տասնամյակ է պետք եղել հասկանալու՝
ինչն է որոշ մարդկանց առավել հաջողակ դարձնում, քան մյուսներին
ու փորձելու օգնել նրանց՝ առավել հաջողակ դառնալ:
Ես գործարարություն եմ դասավանդում,
ու բոլորս գիտենք, որ նոր ձեռնարկումներից շատերը ձախողվում են:
Բոլոր նորարարներին ու գործարարներին բախտ է պետք:
Իսկ ի՞նչ է բախտը:
Թերևս պատահական հաջողում կամ տապալում:
Թերևս:
Սա հերթապահ բառ է:
Թվում է՝ պատահականություն է,
քանզի հազիվ թե նկատում ենք բոլոր այն լծակները,
որ գործի են դրվում մարդկանց հաջողակ դարձնելու համար:
Բայց դիտարկումներ անելով՝ ես հասկացել եմ,
որ հաջողությունը հազվադեպ է կայծակի նման մեկուսի ու շեշտակի լինում:
Այն, ավելի շուտ,
հարահոս քամու է նման:
Երբեմն հանդարտ է,
երբեմն՝ պոռթկուն:
Երբեմն էլ գալիս է այն կողմից, որ երևակայել անգամ չէիր կարող:
Ուրեմն՝ ինչպե՞ս որսալ հաջողության քամին:
Դա հեշտ է, բայց ոչ ակնհայտ:
Ուզում եմ երեք բանի մասին խոսել,
որոնց օգնությամբ հաջողության առագաստ կարելի է պարզել:
Առաջինը, որ պետք է անել,
ձեր հանդեպ ձեր իսկ վերաբերմունքը փոխելն է:
Պատրաստ եղեք փոքրիկ քաջության՝ դուրս գալ հարմարավետության գոտուց:
Երբ երեխա ենք, անընդհատ հենց էդպես ենք անում:
Ստիպված ենք դա անել, եթե ուզում ենք սովորել քայլել կամ խոսել,
մեքենա կամ հեծանիվ վարել
կամ, ասենք, քվանտային մեխանիկա սովորել:
Հարկ է լինում հեծանիվ վարել չիմացողից հեռանալ և գնալ նրա մոտ, ով գիտի:
Դրա համար պետք է դուրս գալ հարմարավետության գոտուց ու ռիսկի դիմել:
Բայց բանն այն է,
որ տարիքի հետ ավելի ու ավելի հազվադեպ ենք սա անում:
Կարծես արգելափակում ենք մեր իսկ ինքնաընկալումը
և դադարում ենք ընդլայնել այն:
Այժմ շատ ժամանակ եմ տրամադրում՝ ուսանողներիս քաջալերելուն
որ դուրս գան իրենց կոմֆորտի գոտուց ու ռիսկի դիմեն:
Ինչպե՞ս եմ դա անում:
Սկզբում ռիսկ չափող թեստ եմ լրացնել տալիս նրանց:
Դա զվարճալի զբաղմունք է, որը մշակել ենք դասարանում:
Նրանք նշում են, թե որ ռիսկին են պատրաստ:
Ու շատ արագ պարզ է դառնում իրենց համար,
որ ռիսկի դիմելը երկակի չէ:
Կան մտավոր ռիսկեր, ֆիզիկական, ֆինանսական, հուզական,
, սոցիալական, բարոյական, քաղաքական ռիսկեր:
Հետո նրանք իրենց ռիսկերի պատկերը համեմատում են մյուսների հետ,
ու պարզ է դառնում, որ նրանք միանգամայն տարբեր են:
Հետո ես նրանց խրախուսում եմ,
որ որոշ ռիսկերի դիմեն ու դուրս գան հարմարավետության գոտուց:
Դիցուք՝ առաջարկում եմ մտավոր ռիսկի դիմել
ու փորձել լուծել այնպիսի խնդիր, որը նախկինում չեն փորձել:
Կամ էլ՝ սոցիալական ռիսկի, ասենք՝ խոսել կողքին նստած ուղևորի հետ գնացքում:
Կամ՝ հուզական ռիսկ.
օրինակ՝ ասել մեկին իրենց զգացմունքների մասին:
Ինքս անընդհատ սա եմ անում:
Մոտ տաս տարի առաջ վաղ առավոտյան ինքնաթիռով ուղևորվում էի Էկվադոր:
Ու կարող էի սովորականի պես ականջակալներ դնելով քնել
կամ արթնանալ ու ինչ-որ բանով զբաղվել,
բայց որոշեցի փոքրիկ ռիսկի դիմել
ու զրույց սկսեցի կողքիս նստած մարդու հետ:
Ներկայացա ու իմացա, որ հրատարակիչ է:
Հետաքրքիր է:
Հրաշալի զրույց ստացվեց:
Ամեն ինչ իմացա հրատարակչական գործի ապագայի մասին:
Թռիչքի ընթացքի մոտ երկու երրորդին
որոշեցի մեկ այլ ռիսկի դիմել.
բացեցի համակարգիչս ու ցույց տվեցի նրան գրքի մի էսքիզ,
որը բովանդակում էր այն ամենը, ինչ անում էի իմ դասարանում:
Նա շատ քաղաքավարի էր. կարդաց և ասաց.
«Գիտե՞ք, Թինա, մենք այս գործով չենք զբաղվում,
բայց շնորհակալ եմ, որ ցույց տվեցիք»:
Ոչինչ, ռիսկն օգուտ չտվեց:
Ես փակեցի համակարգիչս:
Թռիչքն ավարտին էր մոտենում և փոխանակեցինք կոնտակտային տվյալներ:
Մի երկու ամիս անց գնացի նրա մոտ
և ասացի. «Մա՛րկ, չէի՞ք ցանկանա ներկա լինել իմ դասին:
Մի նախագծով եմ զբաղված՝ գրքի վերահայտնագործման՝
հրատարակչության ապագայի հետ կապված»:
Նա ասաց.«Հրաշալի է, սիրով կգամ»:
Նա եկավ իմ դասին:
Ամեն բան հրաշալի անցավ:
Մի քանի ամիս անց կրկին գրեցի նրան:
Այս անգամ որոշ տեսանյութեր կցեցի՝
ուսանողներիս նախկին նախագծերից:
Նրան այնքան հետաքրքրեց ուսանողներիս նախագծերից մեկը,
որ մտածեց դրա մասին գիրք ստեղծելու շուրջ ու ցանկացավ հանդիպել այդ ուսանողներին:
Խոստովանեմ՝ մի քիչ վիրավորվեցի:
(Ծիծաղ)
Դե, որովհետև, ուզում էր ուսանողներիս հետ գիրք գրել, ոչ թե ինձ, բայց դե, ոչինչ:
Հրավիրեցի մեզ մոտ, նա գործընկերների հետ եկավ Սթենֆորդ,
հանդիպեց ուսանողներին, հետո միասին ճաշեցինք:
Նրա խմբագիրներից մեկն ասաց.
«Երբևէ գիրք գրե՞լ եք»:
Ես էլ ասացի՝ «Դեռ հարցնո՞ւմ եք»:
Ու ցույց տվեցի գրքի նույն էսքիզը,
որ մի տարի առաջ ղեկավարին էի ցույց տվել:
Երկու շաբաթից պայմանագիր կնքեցի,
իսկ հաջորդ երկու տարում գիրքը վաճառվեց աշխարհում մոտ մեկ միլիոն տպաքանակով:
(Ծափահարություններ)
Հիմա կարող եք ասել՝
«Ի՛նչ հաջողակ եք»:
Եվ իսկապես՝ բախտս բերեց,
բայց դա արդյունք էր այն մանր ռիսկերի, որոնց ես դիմեցի՝ սկսած բարևելուց:
Բոլորն էլ կարող են սա անել.
կարևոր չէ՝ ինչ կարգավիճակ ունեք՝
նույնիսկ եթե համոզված եք, որ ամենավերջին անհաջողակն եք,
կարող եք սա անել՝ փոքրիկ ռիսկի դիմելով ու դուրս գալով հարմարավետության գոտուց:
Սկսեք հաջողությունը որսալու առագաստ կապել:
Երկրորդը, որ պետք է անել,
մարդկանց հետ հարաբերությունները փոխելն է:
Պետք է հասկանալ՝ ով օգնում է ձեր ճանապարհին,
մեծ դեր է խաղում ձեր նպատակին հասնելու գործում:
Ու եթե չեք ցույց տալիս, որ գնահատում եք,
ոչ միայն կտրում եք այդ աղբյուրը, այլև բաց թողնում հնարավորությունը:
Երբ մեկը լավություն է անում,
նա այդ ժամանակը խլում է իրենից կամ մեկ ուրիշից:
Դուք պետք գիատկցեք դա:
Ներկայումս ես երեք դասընթաց եմ վարում Սթենֆորդում:
Դրանք մրցակցային են մասնակցության առումով:
Եվ երբ նամակ եմ ուղարկում չներգրավված ուսանողներին,
գիտեմ՝ հիասթափվողներ են լինելու:
Նրանք, ովքեր հիասթափված են, նամակ են գրում՝ դժգոհելով:
Ոմանք գրում են՝
հարցնելով ի՞նչ կարող են անել, որ հաջորդ անգամ իրենց բախտը բերի:
Ու ամեն անգամ
մեկը շնորհակալական խոսք է ուղղում իրեն տրված հնարավորության համար:
Սա պատահել է մոտ յոթ տարի առաջ:
Բրայըն անունով մի երիտասարդ գեղեցիկ ուղերձ էր հղել ինձ.
«Գիտեմ՝ երկու անգամ մերժել եք ինձ ներառել նախագծում,
բայց շնորհակալ եմ այս հնարավորության համար:
Շատ բան սովորեցի դիմելու ընթացքում»:
Ես այնպես հիացած էի նրա շնորհակալական տոնից,
որ հրավիրեցի նրան:
Մենք զրուցեցինք ու քննարկեցինք մի համատեղ նախագիծ:
Նա Սթենֆորդի ֆուտբոլի թիմից էր
ու որոշեց այդ ոլորտում առաջնորդության նախագիծ մշակել:
Այդ կիսամյակի ընթացքում մենք հասցրինք շատ լավ ճանաչել միմյանց,
և նա ձեռնամուխ եղավ իր սկսած ծրագրի իրականացմանն ինքնուրույն՝
արդյունքում դարձնելով դա ընկերություն՝ «Վաղվա խաղ» անվանմամբ,
որում նա անապահով պայմաններում ապրող երեխաներին, ըստ էության,
սովորեցնում է՝ ինչպես կառուցել իրենց երազած կյանքը:
Այս պատմության մեջ կարևորն այն է,
որ մենք երկուսս էլ կարողացանք որսալ հաջողության քամին՝
շնորհիվ նրա շնորհակալական ուղերձի:
Բայց հաջողություն չէ, որ առաջինն ակնկալում էինք:
Վերջին երկու տարում
կյանքի որոշ մարտավարություններ եմ մշակել, որոնք ինձ օգնում են շնորհակալ լինել:
Ահա իմ սիրած հնարքը.
ամեն օրվա վերջում վերցնում եմ օրացույցս
ու աչքի անցկացնում բոլոր նրանց անունները, ում հանդիպել եմ
Հետո շնորհակալական ուղերձ եմ հղում յուրաքանչյուրին՝ մեկ առ մեկ:
Դա ինձնից մի քանի րոպե է խլում,
բայց ամեն օրվա ավարտին
անհավատալիորեն շնորհակալ ու գնահատող եմ ինձ զգում
ու հավատացնում եմ՝ դա մեծացրել է իմ հաջողությունը:
Այնպես որ, նախ ռիսկի դիմեք ու դուրս եկեք հարմարավետության գոտուց:
Երկրորդ՝ գոհունակություն հայտնեք:
Եվ երրորդ՝ պետք կլինի փոխել գաղափարների հանդեպ ձեր վերաբերմունքը:
Մարդկանց մեծամասնությունը, նոր գաղափարի հանդիպելով՝ որակում է դրանք
«Հիանալի միտք է» կամ «Շատ անհաջող գաղափար է»:
Բայց իրականում բազում նրբերանգներ կան:
Գաղափարները ո՛չ լավն են, ո՛չ էլ վատը:
Իրականում վատ գաղափարները հաճախ արժեքավոր սերմեր են պարունակում:
Ստեղծարարության դասերին իմ ամենասիրած վարժություններից մեկը
օգնելն է ուսանողներին՝
անհաջող գաղափարներում հնարավորություններ փնտրել:
Այսպես՝ ես նրանց խնդիր եմ առաջադրում՝
նոր բրենդային ռեստորանի գաղափար ստեղծել:
Նրանց առջև խնդիր է դրվում՝ նոր ռեստորանի համար լավագույն
և վատագույն գաղափար առաջարկել:
Օրինակ՝ լավ գաղափար է լեռան գագաթին ռեստորանը՝
գեղեցիկ մայրամուտով:
Կամ, ասենք, նավի վրա ռեստորանը՝ չքնաղ տեսարանով :
Անհաջող գաղափար է, օրինակ, աղբանոցում ռեստորանը
կամ էլ՝ վատ սպասարկմամբ, կեղտոտ ռեստորանը:
Կամ, ասենք, խավարասերով սուշի մատուցող ռեստորանը:
(Ծիծաղ)
Հետո նրանք ինձ են հանձնում բոլոր գաղափարները,
ես բարձրաձայն կարդում եմ լավ գաղափարները,
հետո պատռում ու դեն եմ նետում դրանք:
Հետո վերցնում ու բաժանում եմ անհաջող գաղափարները:
Այժմ թիմերից յուրաքանչյուրն ունի գաղափար, որը մյուս թիմն անհաջող էր համարում:
Նրանց խնդիրն է՝ դրանից մի փայլուն գաղափար ստանալ:
Ահա թե ինչ է լինում:
Մոտ 10 վայրկյանի ընթացքում մեկն ասում է՝ «Սա հրաշալի միտք է»:
Ու նրանք երեք րոպե ունեն՝ գաղափարը լսարանին հանձնելուց առաջ:
Ռեստորան աղբանոցում. հետաքրքիր է՝ ինչի են վերածել դա:
Պարզվում է՝ Միշլին բարձրակարգ ռեստորանից հավաքել են կերակրի մնացորդները,
որ մեկ է՝ դեն էին նետվելու
ու մնացորդներով ստեղծել նոր էժան ռեստորան:
Լավ է, չէ՞:
Կամ՝ վատ սպասարկմամբ, փնթի ռեստորանը:
Դե, սա էլ վարժանքի վայր էին դարձրել
ապագա ռեստորանատերերի համար, որ տեսնեն՝ ինչպիսի խնդիրների կարող են առնչվել:
Իսկ խավարասերով սուշիի՞ ռեստորանը:
Այն վերածվել է էկզոտիկ բաղադրատոմսերով սուշի բարի:
Եթե նայենք համարձակ նախաձեռնությամբ, նորարար ընկերություններին,
որոնք այժմ անվերապահ հեղինակություն ունեն ու փոխել են մեր կյանքը,
գիտե՞ք՝ ինչ կնկատենք:
Որ բոլորն էլ խելահեղ գաղափար են համարվել:
Երբ մարդիկ լսել են այդ գաղափարը,
մեծ մասն ասել է՝ «Դա անմտություն է, երբեք չի աշխատի»:
Այո, երբեմն մարդիկ ահավոր պայմաններում են ծնվում,
ու բախտը երբեմն կայծակի ճայթյունի պես է.
հաճելի կամ ահավոր հարվածներ է հասցնում:
Բայց հաջողության քամին միշտ է փչում,
ու եթե պատրաստ ես մի փոքր համարձակ լինել,
եթե պատրաստ ես հեռուն գնալ ու շնորհակալ լինել.
քննարկել գաղափարներ՝ նույնիսկ եթե խելահեղ են դրանք,
հնարավորությունների պրիզմայի միջոցով
կարող ես ավելի ու ավելի մեծ առագաստ ծածանել՝ որսալով հաջողության քամին:
Շնորհակալություն:
(Ծափահարություններ)