Dit is een verhaal over kapitalisme.
Ik hou van dat systeem
omdat ik, net als miljoenen anderen, ervan heb geprofiteerd en eraan heb verdiend.
Als twintiger handelde ik in grondstoffen op de vloer, voornamelijk katoen,
en dit was hét voorbeeld van de vrije markt, ieder voor zich,
waar mannen dassen droegen, maar handelden als gladiatoren
en letterlijk fysiek vochten voor winst.
Ik had daar zoveel geluk mee, dat ik op mijn 30e
mee mocht doen met de grote spelers in het wereldwijde geldbeheer
en dertig jaar lang werkte als global-macro-handelaar.
In die tijd heb ik veel gekke dingen zien gebeuren op de markt
en gehandeld in de gekste rages.
Helaas
denk ik dat we momenteel misschien wel in de greep zijn
van een van de rampzaligste rages, zeker uit mijn loopbaan,
en zulke rages lopen nooit goed af.
De laatste 50 jaar
is onze kijk als maatschappij op bedrijven
nogal kortzichtig, haast obsessief,
als we hun waarde in ogenschouw nemen.
We leggen zoveel nadruk op winst,
op inkomsten per kwartaal en aandelenprijzen,
ten koste van al het andere.
Net alsof we bedrijven van elke vorm van menselijkheid hebben beroofd.
Dat doen we niet -- dingen voor het gemak terugbrengen
tot blokken cijfers waar je als LEGO mee kunt spelen --
dat doen we niet in ons dagelijkse leven.
We behandelen of waarderen iemand niet
op zijn maandelijkse inkomsten of kredietwaardigheid,
maar we hanteren een dubbele standaard
als we een bedrijf waarderen,
en weet je wat?
Onze maatschappij wordt hierdoor ondermijnd.
Ik zal laten zien hoe.
Deze kaart laat de winstmarge van bedrijven over 40 jaar zien
als een percentage van de inkomsten.
Dat is nu hoger dan ooit op 12,5 procent.
Mooi voor de aandeelhouders,
maar als gemiddelde Amerikaanse werknemer
is dat niet zo rooskleurig.
[Vergelijking winstdeling tussen werknemers en bestuursvoorzitters]
Hogere winsten leiden niet tot maatschappelijke groei.
Eigenlijk dragen ze bij aan inkomensongelijkheid,
en dat is geen goede zaak.
Maar gevoelsmatig begrijp je dat toch wel?
Want de bovenste 10 procent in Amerika
bezit 90 procent van de aandelen
en hoe meer zij van de winst krijgen,
hoe minder er voor de rest van de maatschappij overblijft.
En inkomensongelijkheid is geen goede zaak.
De volgende grafiek van The Equality Trust,
laat 21 landen zien, van Oostenrijk tot Japan en Nieuw-Zeeland.
Op de horizontale as staat de inkomensongelijkheid.
Hoe verder je naar rechts gaat, hoe groter de inkomensongelijkheid.
Op de verticale as staan 9 sociale en gezondheidsproblemen.
Hoe hoger je gaat, hoe groter de problemen zijn.
Daaronder vallen levensverwachting, tienerzwangerschappen, analfabetisme,
mobiliteit, en noem maar op.
Amerikanen vragen zich nu misschien af
waar we de Verenigde Staten vinden.
Waar staan die op deze grafiek?
En weet je wat?
We zijn er letterlijk vanaf gevallen.
Ja, dat zijn wij,
met de grootste inkomensongelijkheid
en de grootste sociale problemen volgens deze meetmethode.
We kunnen een eenvoudige toekomstvoorspelling maken,
namelijk dat het gat tussen de rijksten en de armsten
gedicht wordt.
Dat gebeurt in de geschiedenis altijd.
Normaal gesproken op een van deze drie wijzen:
door revolutie, hogere belastingen of oorlog.
Geen van die staat op mijn nog-te-doen-lijstje.
(Gelach)
Er is echter een andere manier,
door meer rechtvaardigheid in het handelen van bedrijven,
maar zoals we nu bezig zijn,
zou dat een enorme verandering in gedrag betekenen.
Net als een verslaafde die wil afkicken,
is de eerste stap inzien dat er een probleem is.
De winstrage die we momenteel kennen
is echter zo diep geworteld
dat we niet zien hoe dat de maatschappij schaadt.
Hier zie je een klein maar treffend voorbeeld:
deze grafiek toont de giften van bedrijven
als percentage van de winst, niet inkomsten, in de laatste 30 jaar.
Als we die combineren met de eerdere grafiek van de winstmarges,
dan vraag ik jullie: is dat eerlijk?
Om eerlijk te zijn, bij de voorbereiding dacht ik nog:
"En hoe doet mijn bedrijf Tudor het?"
Ik zag dat we één procent van de winst
aan liefdadigheid besteden.
En dan sta ik bekend als filantroop.
Toen ik dat inzag, had ik letterlijk de neiging om over te geven.
Wat ik dus wil zeggen, deze rage is zo diepgeworteld
dat zelfs mensen met goede bedoelingen niet weten dat ze er deel van zijn.
Nou zullen bedrijven niet veranderen
als er meer aan goede doelen wordt besteed.
Trouwens, we geven inmiddels vier keer zoveel aan liefdadigheid,
maar -- (Applaus) -- niet nodig.
We kunnen dat doen door meer eerlijk gedrag te promoten.
Een manier is door te vertrouwen
op het systeem dat ons hier gebracht heeft,
het principe van de vrije markt.
Ongeveer een jaar geleden heb ik met vrienden
een non-profitbedrijf met de naam Just Capital opgezet.
Het doel is eenvoudig:
bedrijven laten zien
hoe ze eerlijker kunnen functioneren door de publieke opinie
te laten bepalen wat de maatstaf is voor eerlijk bedrijfsvoeren.
Er is momenteel geen geaccepteerde maatstaf
waar een bedrijf zich aan kan houden, en daar komt Just Capital kijken,
want vanaf begin dit jaar doen we een jaarlijkse enquête
bij een representatieve groep van 20.000 Amerikanen
om erachter te komen wat zij denken
dat de maatstaf voor eerlijkheid in bedrijfshandelen is.
We beginnen daarmee in de Verenigde Staten
maar dat kan wereldwijd uitgebreid worden.
Misschien leren we dan
dat het belangrijkst voor mensen is om
banen met een minimuminkomen te creëren, gezondere producten te maken
of het milieu te helpen en niet te schaden.
We weten het niet bij Just Capital, en dat is ook niet onze beslissing.
We zijn slechts boodschappers,
maar we geloven voor de volle 100 procent in de Amerikaanse bevolking
om dat te bepalen.
In september brengen we voor het eerst de resultaten naar buiten
en volgend jaar doen we weer een enquête.
Dan gaan we zelfs nog verder
door de 1000 grootste Amerikaanse bedrijven
te rangschikken van 1 tot 1000.
We noemen dat de Eerlijke Index.
Denk eraan, we zijn een onafhankelijke non-profit zonder vooringenomenheid,
die het Amerikaanse volk een stem geeft.
Misschien zien we dan dat als mensen weten
welke bedrijven eerlijker zijn,
die bedrijven ook meer mogelijkheden krijgen,
waardoor ze welvarender worden
en ons land het welvarendst maken.
Kapitalisme heeft iedere belangrijke vernieuwing gedreven
die deze wereld een nog mooiere plek om te leven heeft gemaakt.
Kapitalisme moet op eerlijkheid zijn gebaseerd.
En nu nog meer dan ooit,
nu de inkomensverschillen met de dag groter worden.
Er wordt geschat dat 47 procent van de Amerikaanse werknemers
binnen 20 jaar vervangen zal worden.
Ik ben niet tegen vooruitgang.
Ik wil, net als iedereen, ook een auto zonder bestuurder en een jetpack.
Maar ik wil dat er beseft wordt dat grotere welvaart en winst
samen moeten gaan met grotere sociale verantwoordelijkheid bij bedrijven.
"Als je de eerlijkheid wegneemt", zei Adam Smith, vader van het kapitalisme,
"dan moet de immense structuur van de menselijke beschaving ineens
uiteen vallen in atomen."
Als er in mijn jeugd een probleem was,
dan zuchtte mijn moeder, schudde haar hoofd en zei:
"Heb meelij, heb meelij."
Het is nu geen tijd om hen meelij te betonen.
Het is tijd om hen rechtvaardigheid te betonen.
Dat kunnen we samen doen,
op onze werkplek en met onze bedrijven.
Als we rechtvaardigheid en winst even belangrijk maken,
dan krijgen we het mooiste geschenk ter wereld.
We halen onze menselijkheid terug.
Dank jullie wel.
(Applaus)