Pamiętam jeden poranek, kiedy byłem w trzeciej klasie.
Mama posłała mnie do szkoły z prostą ghańską potrawą zwaną "fufu".
(Śmiech)
Fufu to biała skrobiowa kula zrobiona z manioka jadalnego,
zazwyczaj podawana z lekką zupą o ciemnopomarańczowym kolorze,
zawierającą kurczaka lub wołowinę.
To sycące, aromatyczne danie
miało mnie zdaniem mamy rozgrzać w ten zimny dzień.
Kiedy nadeszła pora obiadu i otworzyłem termos,
wypuszczając wszystkie te nowe zapachy,
koledzy nie zareagowali zbyt przychylnie.
(Śmiech)
"Co to jest?" - spytał ktoś.
"To fufu" - odpowiedziałem.
(Śmiech)
"Fuj, dziwnie to pachnie. Co to jest fufu?" - spytali.
Przez ich reakcję straciłem apetyt.
Błagałem mamę, żeby już nigdy nie dawała mi do szkoły fufu.
Prosiłem, żeby robiła mi kanapki, rosół
czy inne rzeczy, jakie jedli koledzy.
To był jeden z pierwszych momentów,
kiedy zacząłem zauważać, co wyróżnia moją rodzinę,
a co jest normalne dla innych,
co było ghańskie, co afrykańskie,
a co amerykańskie.
Jestem Amerykaninem pierwszej generacji.
Moi rodzice są imigrantami.
Mój ojciec, Gabriel, przyjechał do USA prawie 50 lat temu.
Dotarł do Nowego Jorku
z miasta zwanego Kumasi w północnym regionie Ghany,
w Afryce Zachodniej.
Przyjechał na studia, by zdobyć licencjat w księgowości
i w końcu został księgowym.
Moja matka, Georgina, dołączyła do niego wiele lat później.
Kochała modę
i pracowała w szwalni na Dolnym Manhattanie,
aż zaoszczędziła wystarczająco dużo, by otworzyć własny sklep z odzieżą.
Uważam się za Amerykanina
i Afrykanina
i obywatela Ghany.
A na świecie są miliony ludzi,
którzy żonglują różnymi klasyfikacjami.
Mogą być jamajskimi Kanadyjczykami, czy nigeryjskimi Brytyjczykami.
Ale tym, co wyróżnia nasze historie i doświadczenia, jest fakt,
że dorastaliśmy i zostaliśmy wychowani w kraju innym niż nasi rodzice,
toteż możemy zostać źle zrozumiani,
jeśli nie weźmie się tego pod uwagę.
Dorastałem w Nowym Jorku, gdzie mieszka najwięcej imigrantów
w całych Stanach Zjednoczonych.
Może myślicie, że dorastając w miejscu takim jak Nowy Jork,
Amerykanin pierwszej generacji z łatwością znajdzie swoje miejsce.
Ale przez całe dzieciństwo
towarzyszyły mi momenty, dzięki którym zrozumiałem,
jak różne są światy, do których należę.
Kiedy byłem w piątej klasie, jeden z uczniów zapytał mnie,
czy moja rodzina to uchodźcy.
Nie wiedziałem, co to słowo znaczy.
Wytłumaczył mi, że jego rodzice powiedzieli mu,
że uchodźcy to ludzie z Afryki, którzy przybywają do USA
w ucieczce przed śmiercią, głodem i chorobami.
Więc spytałem rodziców, a oni się uśmiechnęli,
nie dlatego, że to było zabawne, ale dlatego, że była to generalizacja.
Zapewnili mnie, że w Ghanie mieli dosyć jedzenia,
a mimo to chcieli przyjechać do USA.
(Śmiech)
Z wiekiem słyszałem coraz trudniejsze pytania.
Gimnazjum było pierwszą szkołą,
w której spotkałem wielu czarnych Amerykanów
i wielu z nich nie mogło zrozumieć, dlaczego mam inny akcent niż oni,
albo dlaczego różnią się nasi rodzice.
Ktoś spytał: "Czy ty w ogóle jesteś czarny?".
Zawsze myślałem, że jestem czarny.
(Śmiech)
Myślałem, że kolor skóry mówi sam za siebie.
(Śmiech)
Zapytałem o to ojca, a ten powiedział, że po przyjeździe do USA
sam był zaskoczony, jak wielkie ma to znaczenie.
Wyjaśnił mi, że w Ghanie wszyscy byli czarnoskórzy,
więc nigdy nawet o tym nie myślał.
Ale w USA to ważna sprawa.
(Śmiech)
Ale mówił też: "Jesteś Afrykaninem.
Pamiętaj o tym".
I podkreślał to,
choć dla wielu mieszkańców Afryki
jestem jedynie Amerykaninem.
Te nieporozumienia i złożone zagadnienia kulturowe
to nie tylko problem dzieci.
Nawet dorośli nie wiedzą, kim są imigranci.
Patrząc na obecne trendy,
jeśli spytałbym was:
która grupa emigrantów rośnie najszybciej w USA,
kogo byście podali?
9 na 10 osób odpowiada, że to Latynosi,
ale tak naprawdę to właśnie imigranci z Afryki.
A co z edukacją?
Która grupa imigrancka jest najbardziej wykształcona?
Wielu odpowiedziałoby, że to Azjaci, ale tak naprawdę to imigranci z Afryki.
Nawet w sprawach polityki
czy wiedzieliście, że 3 z 8 krajów
objętych tzw. "zakazem podróżowania"
to kraje afrykańskie?
Wielu zakłada,
że objęci zakazem muzułmanie żyją na Bliskim Wschodzie,
ale wiele z tych "zakazanych" narodów to Afrykanie.
Jeśli chodzi o edukację, politykę czy religię,
mamy wiele mylnych założeń na temat imigrantów.
Nawet jeśli chodzi o różnorodność i integrację w miejscu pracy,
jeśli zapytałbym was, jaka kombinacja płciowo-etniczna
ma najmniejsze szanse na awans na wyższe stanowiska kierownicze,
o kim byście pomyśleli?
Tym razem nie chodzi o Afrykanów.
(Śmiech)
I nie są to osoby czarnoskóre,
ani Latynosi.
Najmniejsze szanse mają kobiety z Azji.
Częścią mojej pracy jako autora cyfrowych opowiadań
jest chwytanie tych historii,
by przy pomocy techniki ułatwić do nich dostęp.
W tym roku założyłem galerię internetową z portretami i osobistymi sprawozdaniami
dla projektu o nazwie Enodi.
Celem Enodi jest ekspozycja takich jak ja imigrantów pierwszej generacji,
którym zarówno kraje dzieciństwa
jak i kraje pochodzenia,
a także kwestia "czarności" są bardzo bliskie.
Stworzyłem ten wirtualny dom dla wielu z nas, którzy są niezrozumiani
w naszych ojczyznach.
Istnieją miliony Enodi,
którzy za pomocą myślnika łączą kraje pochodzenia
z domami w Stanach,
w Kanadzie, Anglii czy Niemczech.
Wiele waszych znajomych może być Enodi.
Aktorzy Issa Rae i Idris Elba są Enodi.
Colin Powell,
były prokurator generalny Eric Holder,
były prezydent USA Barack Obama,
wszyscy są dziećmi imigrantów z Afryki i Karaibów.
Ale jak wiele o nas wiecie?
Ta skomplikowana nawigacja
nie dotyczy tylko ludzi pierwszej generacji.
Jesteśmy tak związani
z życiem i kulturą Ameryki Północnej czy Europy,
że mogłoby was zaskoczyć, jak ważni jesteśmy
dla waszej historii i przyszłości.
Porozmawiajcie z nami,
dowiedzcie się, kim naprawdę są imigranci
i oddzielcie nas od profilowania
i ograniczonej narracji medialnej
czy nawet tego, kim się wam wydajemy.
Jesteśmy chodzącymi tyglami kulturowymi.
Jeśli z tego tygla unosi się nowy czy niecodzienny zapach...
(Śmiech)
nie zatykajcie nosa.
Poproście, żebyśmy się podzielili.
Dziękuję.
(Brawa)