Bu bir teçhizat mezarlığı.
Burasi Afrika hastanelerindeki tıbbi cihazların
son olarak yattığı tipik bir yer.
Peki durum neden böyle?
Afrika'da kullanılan tıbbi cihazların çoğu ithal edilir
ve çoğu zaman, bunlar yerel koşullara uymazlar.
Bunların çalıştırılması, bakımı ve tamiri için gerekli olabilecek
eğitimli personel mevcut değildir.
Yüksek sıcaklıklara ve neme dayanamayabilirler.
Genellikle sabit ve güvenilir bir elektrik akımına ihtiyaç duyarlar.
Teçhizat mezarlığına düşmüş
bir tıbbi cihaz örneği
anne karnındaki bebeğin kalp atışlarını ölçen bir cihaz olabilir.
Bu gelişmiş ülkelerdeki standart bir uygulamadır.
Az gelişmiş ülkelerde ise standart bakım genellikle
bir ebenin anne karnını
bir duyarga yardımı ile dinlemesidir.
Bu yöntem yüzyıldan fazladır uygulanmaktadır.
Bu büyük oranda ebenin yeteneğine
ve tecrübesine dayanmaktadır.
Birkaç yıl önce Uganda'dan iki genç mucit
bilgi teknolojileri öğrencisiyken yerel bir hastanedeki bir doğum öncesi
kliniği ziyaret ettiler.
Ebenin bu duyarga yardımıyla dinlerken genellikle
hiçbir kalp atışı duyamadığını fark ettiler.
Bu yüzden kendi cenin kalp atışı cihazlarını icat ettiler.
Bu duyargayı alıp
akıllı bir telefona uyumlu hâle getirdiler.
Telefondaki bir uygulama kalp atışlarını kaydediyor,
analiz ediyor ve ebeye bebeğin durumu hakkında
bir takım bilgiler sağlıyordu.
Bu mucitlerin isimleri
(Alkış)
Aaron Tushabe ve
Joshua Okello idi.
Başka bir mucit,
Tendekayi Katsiga ise
Botswana'da işitme cihazları üreten
bir sivil toplum kuruluşu için çalışıyordu.
Fark etti ki bu işitme cihazlarının
değiştirilmesi gereken pilleri vardı
bu da yüksek bir maliyete sebep oluyordu
ve bu maliyet tanıdığı
birçok kullanıcı için yüksekti.
Buna istinaden, bir mühendis olan Tendekayi
güneş enerjisi ile çalışan bir pil şarj aleti ve şarj edilebilen
piller ile çalışabilen işitme cihazları icat etti.
Deaftronics adlı bir şirket kurdu.
Bu şirket şu anda onun icadı olan Solar Ear adlı
işitme cihazını üretiyor.
Meslektaşım, Sudesh Sivarasu, cüzzam geçirmiş kişiler için
akıllı bir eldiven icat etti.
Hastalıkları geçmiş bile olsa,
birçoğunun ellerinde kalıcı sinir hasarları nedeniyle
duyu kaybı yaşanabiliyor.
Bu da onlarda yaralanma riski oluşturuyor.
Bu eldiven basınç ve sıcaklığı hisseden sensörlere sahip
bu sayede kullanıcısını uyarabiliyor.
Cihaz etkin bir şekilde yapay bir dokunma duyusu oluşturuyor
ve yaralanmaları önlüyor.
Sudesh bu eldiveni
cüzzam hastalarının gündelik aktivitelerini
ve çevrelerindeki riskleri gözlemledikten sonra
ve onları öğrendikten sonra icat etti.
Şimdi, bu bahsettiğim mucitler
mühendisliği sağlık bilimi ile harmanlamışlardır.
Biyomedikal mühendislerinin yaptığı budur.
Cape Town Üniversitesi'nde
Sağlık Yeniliği ve Tasarımı dersini veriyoruz.
Bu ders biyomedikal mühendisliğinde
birçok yüksek lisans öğrencimiz tarafından alındı.
Dersin amacı tasarım dünyasının felsefesini öğrencilere tanıtmaktı.
Öğrenciler sağlıkla ilgili bir soruna çözüm ararken
toplumla içiçe olmaya teşvik edildi.
Birlikte çalıştığımız topluluklardan biri de Cape Town'daki
yaşlı insanlardı.
Güncel bir projemizin görevi bu yaşlı insanlardaki işitme kaybı
ile ilgilenmekti.
Çoğunlukla mühendis olan öğrenciler
daha iyi bir işitme cihazı yapacaklarını düşünerek yola çıktılar.
Yaşlılarla vakit geçirdiler,
sağlık kurumu personeli ve hasta bakıcılarla sohbet ettiler.
Çok geçmeden aslında yeterli işitme cihazlarının hâlihazırda olduğunu,
ancak buna ihtiyacı ve erişimi olan yaşlıların bu cihazlara
sahip olmadığı ortaya çıktı.
İşitme cihazlarına sahip olanların
çoğu ise bunları takmıyordu.
Öğrenciler fark etti ki,
işitme kaybı yaşayanların çoğu
bunu inkâr ediyordu.
İşitme cihazi takma bir çeşit damga idi.
Aynı zamanda bu yaşlı insanların yaşadığı yerler de
işitme problemi ile bağdaşmıyordu.
Örneğin evleri veya huzurevleri işitmelerine mani olan
yankılar ile doluydu.
Böylece öğrenciler yeni bir işitme cihazı tasarlamak ve geliştirmek yerine
yaşanılan çevre ile ilgilii gözlemler yaparak
akustik açıdan nasıl geliştirebileceklerine baktılar.
Aynı zamanda işitme kaybının
farkındalığını arttırmak için
ve işitme cihazı takmanın
normalleştirilmesi için bir kampanya düzenlediler.
İşte bu kullanıcıya odaklandığınızda,
ki bu durumda yaşlılar oluyor,
onların ihtiyaçlarına ve içeriğe odaklandığınızda oluyor.
Genellikle odağımızı teknolojiden uzaklaştırıp
problemi tekrar formülize etmemiz gerekir.
Probleme dinleme ve kavrama yolu ile yaklaşmak
yeni bir şey değildir.
Ancak hedefi teknoloji geliştirmek olan
mühendisler bunu sıklıkla uygulamaz.
Yazılım mühendisliği geçmişi olan bir öğrencimiz
müşterinin sonuç olarak beğenmediği ürünler tasarlıyordu.
Müşteri ürünü reddettiğinde zaman ki bu onun şirketinde alışılmıştı,
müşteri ne istediğini bilmemekle itham edilirdi.
Bu dersi tamamladıktan sonra, öğrencimiz bize aslında
müşterinin ne istediğini anlamayanın
aslında kendisinin olduğunun farkına vardığını söyledi.
Başka bir öğrencinin geribildirimi ise
empati yaparak tasarlamayı öğrendiği idi.
Bu ona mühendislikte öğretilen
fonksiyonellik için tasarım ile çakışıyordu.
Yani bütün bunlardan ortaya çıkan çoğumuzun teknolojiyi
takip etme hevesi yüzünden
gerçek ihtiyaçları göremediğimizdir.
Fakat teknolojiye ihtiyacımız var.
İşitme cihazlarına ve cenin nabız ölçüm cihazlarına
Peki Afrika'dan nasıl
daha başarılı tıbbi cihaz başarı hikâyeleri yaratırız?
Birkaç istisnai mucit dışında
gerçek ihtiyaçları anlayan
ve buna göre hareket eden mucitler yaratırız?
Evet, ihtiyaçlara, insanlara ve içeriğe odaklanırız
"Bu gayet açık" diyebilirsiniz.
"Tabii ki içerik önemlidir."
Fakat Afrika çok farklı
sağlık sorunları, gelir düzeyleri
ve eğitim seviyeleri olan bir kıta,
eğer mühendislerimizin ve mucitlerinizin
bu farklı Afrika içeriğini çoktan bildiğini varsayarsarsak
bütün bu farklı toplulukların problemlerini çözebileceklerini,
en farklı toplulukların ve en marjinal toplulukların,
işte o zaman yanılabiliriz.
Fakat eğer, Afrika kıtasında yaşayan bizler
bunlar hakkında yeterince bilgiye sahip değilsek o zaman
doğru eğitim seviyesine ve yeteneğe sahip herhangi biri buraya gelip
sorunları dinleyip kavramaya zaman ayırarak
buradan Afrika için icat yapmaya yeterli
derecede bilgi sahibi olarak gidebilir.
Ancak içeriği anlamak yüzeysel bir etkileşimle olacak iş değildir.
Derin bir angajman gerçeklere dalma
ve içeriğimizin karmaşıklığını anlamaktan geçer.
Biz Afrika'da bu gerçeklere çoktan dalmış durumdayız.
Kendi sorunlarımıza çözüm bulmaya başlamak için
güçlü ve zengin bir bilgi düzeyine sahibiz.
Bu yüzden keşfedilmemiş yeteneklerle dolu bir kıtada yaşayan bizler
hadi artık başkalarına
fazla bel bağlamayalım.
Teşekkürler.
(Alkış)