Ruh hâliniz ve odaklanma beceriniz de dâhil olmak üzere
beyniniz için anında olumlu bir etkisi olacak
bir şeyler yapabileceğinizi söylesem ne düşünürdünüz?
Ayrıca bu yapacağınız şeyin uzun süre etkisi olacağını
ve beyninizi depresyon, Alzhemir
ve bunama gibi hastalıklardan koruyacağını söylesem?
Yapar mıydınız?
Evet!
Fiziksel aktivitenin güçlü etkilerinden bahsediyorum.
Vücudunuzu hareket ettirmek
anında beyniniz için uzun süreli ve koruyucu faydalar barındırıyor.
Ayrıca bu etkiler hayatınız boyunca sürebilir.
Bugün sizlere nörobilim profesörü olarak
nörobilim bilgi ve deneyimlerimle nasıl kendi üzerimde
bir deney uyguladığımı
ve bunun sonucunda spor yapmanın
neden beynimiz için en etkili şey olduğuna dair
keşfettiğim bilimsel bulguları
anlatmak istiyorum.
Bir nörobilimci olarak
beynimizin başımızın içindeki şey olduğunu
ve insanlar için bilinen en karmaşık yapı olduğunu biliyorum.
Ancak beyin hakkında konuşmak farklı,
onu görmek farklı.
Bu gördüğünüz korunmuş gerçek bir beyin.
Bugün konuşacağımız iki önemli alanı örneklememize yardımcı olacak.
İlki prefrontal korteks, alnınızın hemen arkasında,
karar verme, odaklanma, dikkat ve kişilik gibi kritik konuları yönetiyor.
İkinci önemli alan ise temporal lop, işte burada.
Beyninizde iki temporal lop var, sağda ve solda,
temporal lopun derininde ise
hayatınızda olan bitenlere ilişkin
uzun süreli anı yaratma ve saklama yetisi için önemli olan bir yapı var.
İşte bu yapıya hipokampüs diyoruz.
Hipokampüs her zaman çok ilgimi çekmiştir.
Neredeyse bir an süren bir olay
mesela ilk öpücüğünüz
veya ilk çocuğunuzun doğumu,
beyninizi değiştiren bir anı oluşturuyor
ve bu anı hayatınız boyunca kalıyor.
Bunu anlamak istiyorum.
Hipokampüs içindeki tekli beyin hücrelerinin aktivitesini
yeni anılar oluşturulurken
kaydetmek istedim.
Bu kısa elektriksel aktiviteleri deşifre etmeye çalışmak,
yani nöronların birbirleriyle nasıl iletişim kurduklarını,
bu kısa elektrik dalgalarının anı oluşturmada nasıl etkili olduklarını.
Birkaç yıl önce bilimde alışılmadık bir şey yaptım.
Nörobilim profesörü olarak
araştırma programımı tamamen değiştirmeye karar verdim
çünkü pek çok hayatı değiştirecek potansiyele sahip
harika bir şeyle karşılaşmıştım
ve bunu araştırmak zorundaydım.
Spor yapmanın beyni değiştiren etkilerini keşfetmiş ve tecrübe etmiştim.
Üstelik bunu tamamen farkında olmadan yaptım.
Yaptığım hafıza çalışmasının en üst kademesindeydim,
veriler adeta akıyordu,
tüm bu hafıza çalışması sayesinde alanımda tanınır hâle geliyordum.
Harika gitmesi gerekiyordu. Bilimsel olarak gidiyordu da.
Sonra başımı laboratuvarımdan dışarı uzatınca
bir şey fark ettim.
Hiç sosyal hayatım yoktu.
Karanlık bir odada tek başıma o beyin hücrelerini dinleyerek
çok vakit harcamıştım.
(Kahkahalar)
Vücudumu hareket bile ettirmiyordum.
11 kilo almıştım.
Bunun farkına varmak da yıllar sürdü,
acınası durumdaydım.
Ancak böyle olmamalıydım.
Hiç sosyal hayatım olmadığı için tek başıma rafting gezisine gittim.
Sonra geri geldim ve--
(Kahkahalar)
''Bu gezideki en güçsüz bendim.'' diye düşünmekten kendimi alamadım.
Kendime bir misyon edinmiştim.
Kendime dedim ki ''Bir daha asla rafting gezisindeki
en güçsüz kişi olmayacağım.''
İşte bu spor salonuna gitmemi sağladı.
Salondaki tüm spor sınıflarına katılarak
A tipi kişiliğime odaklandım.
Her yolu denedim.
Kick boks, dans, yoga, step dersleri...
önceleri oldukça zordu.
Denediğim her ter attıran spor egzersizinden sonra fark ettim ki
inanılmaz ruh hâli ve enerji yükselmesi yaşıyorum.
Bu yüzden de spor salonuna gitmeye devam ettim.
Güçlendiğimi hissetmeye başladım.
Daha iyi hissediyordum, hatta o 11 kiloyu verdim.
Bu düzenli spor programıyla 1,5 yılı hızlı geçelim
ve gerçekten dikkatimi çeken bir şey fark ettim.
Masamda oturmuş bir araştırma burs talebi yazıyordum
ve daha önce hiç aklıma gelmeyen
bir düşünce geçti aklımdan.
Şöyle düşündüm,
''Vay canına, talep yazısı gayet güzel gidiyor bugün.''
Tüm bu bilim insanları--
(Kahkahalar)
Evet, bunu söylediğimde tüm bilim insanları gülüyor
çünkü burs yazısı hiç yolunda gitmez.
Çok zor bir şey, bir türlü ne yapacağınızı bilemezsiniz,
milyon dolarlık fikir oluşturmak için uğraşırsınız.
Yine de burs yazısının yolunda gittiğini fark ettim
çünkü dikkatimi daha önceye kıyasla çok daha uzun süre
canlı tutabiliyordum.
Kendi laboratuvarımda incelediğim uzun süreli hafızam ise
çok daha iyi görünüyordu.
Böylece parçaları bir araya getirdim.
Belki de hayatıma dâhil ettiğim tüm o spor antrenmanları
beynimi değiştiriyordu.
Belki de farkında bile olmadan kendim üzerinde bir deney yaptım.
Meraklı bir nörobilimci olarak
Spor yapmanın beyin üzerindeki faydalarına ilişkin
literatürde neler olduğunu araştırdım.
Kendimde fark ettiğim her şeyi gösteren
heyecan verici ve büyüyen bir literatür olduğunu gördüm.
Daha iyi ruh hâli, enerji, hafıza ve dikkat.
Daha çok şey öğrendikçe
sporun ne kadar güçlü olduğunu fark ettim.
Bu da araştırma odağımı tamamen değiştirmek üzere
büyük bir karar vermeme yol açtı.
Birkaç yıl boyunca bu soru üzerinde odaklandıktan sonra
şu sonuca vardım:
sayacağım üç sebepten ötürü
spor yapmak beyniniz için
yapabileceğiniz en etkili şey.
Bir: Beyninize anında etki ediyor.
Tek bir spor antrenmanı
dopamin, seratonin ve noradrenaline gibi
nörotransmiterlerin düzeyini anında yükseltiyor.
Bu da antrenman sonrası moralinizi arttırıyor,
ben de aynen böyle hissediyordum.
Çalışmalarım tek bir antrenmanın
dikkati toplarlama ve odaklanma yeteneğini ilerlettiğini
ve bu odaklanmanın en az 2 saat süreceğini gösterdi.
Son olarak da çalışmalara göre,
tek bir antrenman reaksiyon sürenizi arttırıyor,
bu da demek oluyor ki
tezgahtan düşen o Starbucks bardağını
çok daha hızlı yakalıyorsunuz,
ki bu da çok, çok önemli bir şey.
(Kahkahalar)
Ancak bu hızlı etkiler geçici, spor sonrasına yardım ediyorlar.
Benim yaptığımı yapmanız gerek,
uzun süreli etkiler için spor düzeninizi değiştirip
kardiyorespiratuvar fonksiyonunuzu arttırın.
Bu etkilerin uzun süreli olmasının nedeni,
sporun aslında beynin anatomisini, fizyolojisini
ve fonksiyonunu değiştirmesi.
Beynin en sevdiğim bölümü olan hipokampüs ile başlayalım.
Hipokampüs
veya spor aslında yeni beyin hücreleri üretiyor,
hipokampüsteki bu yeni beyin hücreleri hacmi de arttırıyor
ve uzun süreli hafızayı ilerletiyor.
Bu sizi de beni de kapsıyor.
İki: Nörobilim çalışmalarında uzun süreli sporun
etkilerini inceleyen en yaygın bulgu
prefrontal korteksinize bağlı olan ilerlemiş dikkat fonksiyonu.
Daha iyi odak ve dikkat sahibi olmakla birlikte
hipokampüsün hacmini de arttırmış oluyorsunuz.
Son olarak, sporla sadece ruh hâlinde anında etkili sonuçlar değil,
uzun süreli sonuçlar da alıyorsunuz.
Yani iyi ruh hâli nörotransmiterlerinizi uzun süreli arttırmış da oluyorsunuz.
Yine de sporun yapacağı en etkili şey
beyninizi koruyucu şekilde etkilemesi.
Beyni bir kas olarak düşünebilirsiniz.
Ne kadar spor yaparsanız
hipokampüs ve prefrontal korteksiniz o kadar büyük ve güçlü olacaktır.
Bu neden mi önemli?
Çünkü prefrontal korteks ve hipokampüs
nörodejeneratif hastalıklara ve yaşla ilişkili bilişsel zayıflamaya
karşı en savunmasız iki bölge.
Hayatınız boyunca spor yaparak
bunamayı veya Alzheimer'ı tedavi etmeyeceksiniz
ama çok güçlü ve çok büyük bir hipokampüs
ve prefrontal korteks yaratmış olacaksınız,
böylece bu hastalıkların etki göstermesi çok daha fazla zaman alacak.
Yani sporu beyniniz için
harika bir emeklilik fonu yatırımı olarak düşünebilirsiniz.
Hatta daha da iyi çünkü ücretsiz.
Şimdi herkesin o malum soruyu sorduğu kısma geldik,
''Bu gerçekten çok ilginç, Wendy,
ama ben tek bir şeyi bilmek istiyorum.
Lütfen bana tüm bu değişikliklerden faydalanmak için en az ne kadar
spor yapmam gerektiğini söyle.''
(Kahkahalar)
Bu sorunun cevabını size söyleyeceğim.
Öncelikle, haberler iyi. Triatlon sporcusu olmanıza gerek yok.
Ana kural şu, haftada üç veya dört kez
en az 30 dk spor yapmalısınız
ve aerobik sporunuzun bir parçası olmalı.
Kalp atışınızı arttırmak için gerekli.
Ayrıca bir spor salonuna gidip o kadar para vererek
üyelik satın almak zorunda değilsiniz.
Mahallenizde yaptığınız tempolu yürüyüşe ekstra ekleyin.
Merdiven mi gördünüz, çıkın.
Elektrikli süpürge kullanmak bile spor salonunda
aerobik yapmak kadar iyi olabilir.
Hafıza öncüsüyken
spor keşifçisine dönüştüm.
Beynin en derin işleyişinden
sporun beyin fonksiyonunu nasıl ilerlettiğine kadar
ve laboratuvarımda amacım,
size şimdi söylediğim ana kuralın da ötesine gitmek.
Haftada 3-4 kez, 30 dakika.
Herkesin kendisine, yaşına, spor düzeyine, genetik altyapısına göre
en uygun olan spor reçetesinin
ne olduğunu anlamak istiyorum,
böylece sporun etkilerini en yükseğe çıkarabilir
ve hayatınızın geri kalanı boyunca beyninizi geliştirebilir
ve koruyabiliriz.
Tabii sporu konuşmak kolay, yapması zor.
O yüzden lisanslı spor antrenörü olarak gücümü kullanacağım
ve ayağa kalkmanızı isteyeceğim.
(Kahkahalar)
Sadece bir dakikalığına spor yapacağız.
Tekrar etme egzersizi, yaptığımı yapın, söylediğimi söyleyin
ve yanınızdakini yumruklamamaya özen gösterin, olur mu?
Müzik!
(Tempolu müzik)
Beş, altı, yedi, sekiz, sağ, sol, sağ, sol.
Ve şöyle diyoruz, artık güçlüyüm.
Sizi duyayım.
İzleyiciler: Artık güçlüyüm.
Wendy Suzuki: Hanımlar, Harika Kadın kadar güçlüyüm.
Sizi duyayım!
İzleyiciler: Harika Kadın kadar güçlüyüm.
WS: Yeni hareket -- aparkat, sağ ve sol.
Artık ilham doluyum. Söyleyin!
İzleyiciler: Artık ilham doluyum.
WS: Son hareket -- aşağı çekiş, sağ ve sol, sağ ve sol.
Şöyle diyoruz, artık harikayım! Söyleyin.
İzleyiciler: Artık harikayım.
WS: Ve bitti. İyi iş çıkardınız!
(Alkışlar)
Teşekkür ederim.
Son bir şey eklemek istiyorum.
Hayatınıza sporu dâhil etmek
sadece daha mutlu ve koruyucu bir hayat sürmenize değil,
beyninizin tedavisi olmayan hastalıklardan korunmasına da yardım edecek.
Bu sayede hayatınızın aldığı yön
çok daha iyi olacak.
Çok teşekkür ederim.
(Alkışlar)
Teşekkürler.
(Alkışlar)