Bana göre, sosyal adalet basit bir kavramdır.
Toplumdaki herkesin haklar, fırsatlar ve kaynaklara erişim bakımından
eşitliği hak etmeleri kavramıdır.
Ama bu konu tartışmalı ve şüpheli olmuştur
çünkü sosyal adalet için çalışmanın aslında ne olduğu
hakkında konuşmayı bıraktık.
Sosyal adalet için çalışmak şu şekilde olabilir...
ya da bu şekilde.
Böyle de olabilir
ya da böyle
ya da en sevdiğim şekliyle
böyle de görünebilir.
Benim öğrencilerim.
Bir öğretmen olarak görevimi ya da önceliklerimi açıklamam istendiğinde
eğitimin sosyal adalet için bir araç olabileceğini söylüyorum.
Ama birkaç ay önce -hep olduğu gibi- Twitter'a girdiğimde
bir öğretmenin konuyu şöyle ele aldığını gördüm.
"Öğretmenler" dedi "sosyal adalet savaşçıları olmamalıdır,
çünkü eğitimin amacı eğitmektir."
İddiasını şöyle bitirmiş:
"Ben kendi alanımı öğretiyorum."
Ama ben bu basitleştirmeye katılmıyorum
çünkü öğretmenler sadece ders anlatmıyor,
insanlara öğretiyoruz.
Öğrencilerimiz sınıflarımıza girdiğinde
kimliklerini de getiriyorlar.
Sınıflarımızda yaşadıkları her şey tarihi bir bütünlük oluşturur.
Eğer eğitimin boşa gittiği fikrinde ısrar edersek
öğrencilerimize zarar veriyoruz.
Eğitimin aslında önemli olmadığını öğretiyoruz onlara.
Çünkü eğitim etraflarındaki olaylarla alâkalı değil.
Peki, çevrelerinde neler oluyor?
Mesela ırkçılık ilk sırada.
Örtük EğitimTesti sonuçlarına göre,
beyaz insanların tam %88'i, siyahilerin çok zeki olmadıkları, daha tembel
ve daha tehlikeli olduklarını düşünerek bilinçsiz bir ön yargı barındırıyor.
İşte bu da size ülkemizdeki tarihi ve sistematik
ırkçılığın etkilerinin somut bir örneği.
Daha fazla kanıt için tutuklanma oranlarına,
polisin siyahilere uyguladığı şiddet istatistiklerine
ve eğitimdeki fırsat eşitsizliklerine bakabiliriz.
Yani evet, bizim okullarımızda sosyal adalet var.
“Herkes için özgürlük ve adalet” sözünün
bir slogandan daha fazlası olmasını istiyorsak, sosyal adalet
Amerika’daki her okul ve öğretmenin misyonunun bir parçası olmalıdır.
Çünkü okullar, çocukların aktif vatandaş olmaları ve dünyayı değiştirmek için
gerekli olan becerileri öğrenmeleri için önemli yerlerdir.
Peki bu beceriler neler?
Tamam, işte bir sır:
Bizi adalete götüren değişim türlerini
düzenlemek için gereken becerilerin çoğu,
uzun süredir okullarımızın bir parçası.
Problem çözme, eleştirel düşünme,
işbirliği, tahammül gibi şeyler,
bunların hiçbirisi tek başına devrim niteliğinde değildir.
Bunu, tarihi anlama becerimizle birleştirelim,
fakat hepimizin hemfikir olduğu statik ve nesnel bir anlatım olarak değil,
sayısız yorumun olabileceği
iç içe geçmiş olaylar serisi olarak düşünelim.
Eğer tarihi sadece öğretmektense,
öğrencilerimizle keşfetmeyi seçersek,
onlara tarihin süregelen bir alan olduğunu anlamalarında yardımcı oluruz
ve bu, bizim adalet akımlarımızla bağlantılı olur.
Kendilerinin yaşayan tarihin içinde
potansiyel birer oyuncu olduklarını görmelerini sağlarız.
Bunlar, çocuklara adaletin nasıl işlediğini görmelerinde
eğitimin nasıl bir yeri olduğunu
anlatırken bahsettiğim beceriler.
Belki de Twitter eleştirmenimin
bana katılmamasının sebebi
adalet tanımlarımızın uyuşmamasıdır.
Yeterince makul.
Belki de politik olarak aynı fikirde değilizdir.
Ama şu var:
Amacımız öğrencilerimizin bizimle aynı fikirde olmaları değil,
kendi fikirlerini söylemeleri için onlara cesaret vermektir.
Bu yüzden bizim anlaşmamızın bir önemi yok.
Önemli olan öğrencilerimizin
birbirleriyle konuşmalarıdır.
Ve bu da bizim yetişkinler olarak
onların aktifliğini yönlendirmede
etkili olmayı öğrenmemiz anlamına gelir.
Onlara nasıl güzel konuşmaları gerektiğini öğretmeliyiz,
farklı fikirleri göstermeli
ve okulda öğrendiklerinin
dünyayla olan bağlantılarını görmelerini sağlamalıyız.
Şimdi bunun bir örneğine bakalım.
Öğrencilerim her yıl, örnek adaletsizlik incelemesi olarak
Güney Afrika’daki ırkçılığın tarihi üzerine çalışır.
Bilmeyenler için,
Güney Afrika’daki ırk ayrımı vahşi bir sistemdir.
Burada beyazların yönettiği hükümette,
ten renklerinin problem yarattığı ırkçı kanunlar yürürlükteydi.
Bu kanunlarda ısrarcı olsaydık, hapis, şiddet ve ölümleri göze almış olurduk.
Amerika da dâhil,
dünyadaki diğer hükûmetler,
bu kanunları kaldırmakta
tereddüt ettik çünkü …
Güney Afrika’nın kaynaklarından faydalanıyorduk.
1976’da Güney Afrika hükûmeti,
oradaki tüm öğrencilerin
beyazların dili olan
ve çoğu siyahinin baskıcı olarak ele aldığı
Hollanda lehçesini öğrenmeleri için
yeni bir kanun çıkardı.
Beklendiği gibi,
bu yasayla, ten rengi farklı olan öğrencilere haksızlık yapıldı.
Öğrenciler aşırı kalabalık,
kaynak eksikliği olan
ve açıkça ırkçı bir müfredatla
zaten ayrılmış şekilde ders yapıyordu.
Ne öğretmenlerinin ne de kendilerinin konuştuğu
bir dili öğrenmeleri söyleniyordu.
16 Haziran 1976 sabahında,
Soweto şehrinde
binlerce çocuk protesto için okulu terketti.
Yasayı protesto etmek için barış içinde caddelerde ilerledi.
Bir kavşakta polisle karşılaştılar.
Çocuklar geri dönmek istemediğinde
polisler köpeklerle karşılık verdi
ve ateş açtı...
Böylece Soweto ayaklanması bir trajediyle son buldu.
Irkçılık bu olaydan sonra 20 yıl kadar daha devam etti.
Ama Soweto’daki çocukların eylemi Güney Afrika’daki olaylara karşı
dünyanın bakış açısını son derece değiştirdi.
Tüm dünyadaki haber bültenleri, Soweto’da polis tarafından öldürülen
ilk kişilerden olan 13 yaşındaki Hector Pieterson’ın
bu fotoğrafını yayınladı.
Böylece ırkçılık rejiminin gaddarlığını görmezden gelmek
neredeyse imkânsız hâle geldi.
Soweto ayaklanmasını takip eden yıllar içinde
daha fazla ülke ırkçılığı bitirmek için
Güney Afrika hükümeti üzerinde politik ve ekonomik baskı uyguladı.
Bu büyük ölçüde Soweto çocuklarının eyleminin sonucuydu.
Her yıl öğrencilerim bu olayı öğrenir.
Sürekli kendileriyle bu çocuklar arasında
bağlantılar kurmaya başlarlar.
Kendilerine ne tür siyasi güç ve birimlere
sahip olduklarını sormaya başlarlar.
Kendilerine, gelecek nesillerin
daha adil bir dünyada yaşamaları için
hayatlarını tehlikeye atıp atamayacaklarını soruyorlar.
Bence en samimi olanı, kendilerine her yıl yetişkinlerin
onları dinleyip dinlemeyeceklerini sormaları.
Birkaç yıl önce, müdürüm bana
öğrencilerimin birinden isimsiz bir mail aldı.
Bu mail, ertesi gün öğrencilerin
protesto yapacaklarına dair onu bilgilendiriyordu.
Bu, Ferguson’da Michael Brown’un ölümünün ardından oldu.
Öğrenciler Siyahi Yaşamlar Önemlidir eylemine
destek için
yürüyüşe katılmayı planlıyorlardı.
Bu noktada, okuldaki kadro
bir karar vermeliydi.
Otoritemizi ve gücümüzü
çocukları engellemek için mi kullanmalıydık
yoksa 9. sınıftan beri öğrettiğimiz sosyal adalet ilkelerini
hayata geçirmeleri için
onları desteklemeli miydik?
Ertesi sabah, çocuklar
okuldan topluca çıkıp toplandılar.
Son sınıf öğrencilerinden biri, bir piknik masasına çıktı
ve güvenlik beklentilerini anlattı.
(Gülme)
Alt sınıflar bunu çok ciddiye aldılar.
Öğretmenler ve kadro olarak,
“Tamam, güvende olun” dedik
ve yürümelerini izledik.
Kalmayı seçen çocuklar da zamanlarını sınıflarında geçirdiler.
Protestonun değerlerini tartıştılar,
Siyahi Hayatlar Önemlidir hareketi hakkında konuştular
ve derslerine devam ettiler.
Gitmeyi seçenlerse, şehir genelindeki öğrenci grevine katıldılar
ve adalet için ortak düşüncelerini söylediler.
Zamanlarını nerede geçirirlerse geçirsinler,
çocuklarımız o gün değerli dersler öğrendiler.
Hayatlarındaki yetişkinlerin, güvenlikleri için endişelenseler bile
kendilerini desteklediklerini gördüler.
Onlara nasıl, ne zaman ve hatta neden protesto edeceklerini
anlatmamız için bize ihtiyaçları olmadığını gördüler.
Daha eşit bir toplumun ortak bir vizyonla
genç topluluğun üyesi olduklarını
ve bu toplumda kendi güçleri olduğunu öğrendiler.
Ayrıca, Soweto ayaklanması gibi olayların
eski bir tarih olmadığı
ve trajediyle sonlanmak zorunda olmadığını da öğrendiler.
Bu, eğitimin sosyal adalet için bir araç olmasının bir örneği.
İşte:
çocuklarımız bu iş için hazır.
2015'te,
yeni gelen birinci sınıflara anket yapıldı.
yüzde 8,5’i, okul hayatları boyunca
bir protestoda yer almanın
çok iyi bir fırsat olduğunu söyledi.
Bu çok etkileyici görünmeyebilir.
Ama 1967’den beri öğrencilerin büyük çoğunluğunun
bu fikirde olduğunu göz önüne alın.
Bu çocukların %75’i zorluk yaşayan insanlara
yardım etmenin onlar için
“çok önemli” veya “temel” amaçları olduğunu söyledi.
Ve yine, 1960’lardan beri insanlar en çok bunu söylemekte.
Araştırma, adalet çalışmalarının
sadece daha önce bahsettiğim becerileri oluşturmakla kalmadığını,
başka türlü de ilerlediğini gösteriyor.
Yani adalet için çalışmak ve etkinlikle uğraşmak,
öğrencilere liderlik, eleştirel düşünme gibi
becerileri edinmede yardımcı oluyor.
Bu, politik katılımları, vatandaşlık sorumlulukları
ve topluma adanmışlıklarıyla olumlu yönde bağlantılı oluyor.
Başka bir deyişle,
öğrenciler bize sosyal adaletin onlar için önemli olduğunu,
araştırmacılar da bunun öğrencilerin öğrenmesine yardımcı olduğunu söylüyor.
Bu yüzden dinlemek bize kalmış
ve bu kolay olmayabilir.
1976'da Soweto ayaklanmasına katılan çocuklardan biri,
bu olayın siyahi çocukları ve ailelerinin
ayrılığını temsil ettiğini söyledi.
Çünkü aileler onları ırkçılık kuralları altında yetiştirdi.
Serbestçe konuşmanın ne kadar tehlikeli olduğunu biliyorlardı.
Çocuklarının gizlenmesini ve güvende kalmasını istiyorlardı.
Çocuklarımız eylemle tehdit ettiğinde
toplumdaki pek çok yetişkin de çelişkideydi.
Bazılarımız onların şiddetle karşılaşabileceğinden,
diğerleri de eylem yapacakları için endişeliydi.
Ama neyi protesto ettiklerini tam olarak bilmiyorlardı.
Birkaç öğrenci ailesinin de içinde olduğu kişiler,
okul öğrencilerin gitmesini engellemek için
daha fazlasını yapmadığından çok öfkeliydi.
Yetişkinlerin bu konuyu yanlış anlamasına sebep olan tüm korkular
hepsi, tümüyle bir anlam ifade etmekte.
Ancak bu korkulara rağmen,
öğrencilerimize onları dinleyeceğimizi
ve değişimi etkileyecek güçleri olduğunu kanıtlamalıyız.
Öğrencilerimizi daha adil bir dünya için
ihtiyaçları doğrultusunda gerekli araç ve becerilerle donatmak
bizim sorumluluğumuz.
Bazen de sınırlarını aşıp önem verdikleri bu becerileri
uygulamalarına izin vermeliyiz.
Bu vizyona uyarak yaşamak
esnek olmamızı gerektirecek.
Ve de yaratıcı olmamızı.
Karşı görüşleri yasadışı bırakmak ve susturmak isteyenlerin
karşısında durabilmek için
yeterince cesur olmamızı gerektirecek.
Bunların en zoru;
bazen öğrencilerimizin baş kaldırdığı kişiler olacağımız
gerçeğini kabul etmemiz gerektiği.
(Gülüşmeler)
Bazen eşitsizlikte payımız olan,
bizim de suçlu olduğumuz ve bizim yarattığımız sisteme
dikkat çekecekler.
Kendi varsayım ve inançlarımızı sorgulayarak bizi zorladıklarında
rahatsız edici ve acı verici olacak.
Ama ya çocuklarımızın ayaklanma hakkındaki düşüncelerini değiştirirsek?
Çocuklarımız ayaklandığında,
bizim fikirlerimizi nazikçe geri çevirdiklerinde,
ya da yaptığımız şeylerin yöntemini istemediklerinde
bir şeyleri doğru yaptığımızın bir işareti olarak
ve onların bağımsızlaştıklarını görmeyi seçersek?
Çocukların makalelerinde veya sınavlarda
eleştirel düşünme becerilerini daha uygun yollarla
ortaya koymalarının daha kolay olduğunu biliyorum.
Anlıyorum.
Ama uygunluk ve adalet genelde bir arada yürümez.
Çocuklar dünya hakkında eleştirel düşünmeyi öğrendiklerinde
gördükleri adaletsizliği fark eden ve sorgulayan
ve bir şeyler yapmaya çalışan
ilgili vatandaşlar hâline gelirler.
Okullarımızda ayaklanmayı hoş karşılamak, bazılarımız için
öğrettiklerimiz ve öğrenilenler hakkında tekrar düşünmeyi gerektirecek.
Çünkü şöyle bir yanlış yargı var:
Eğer öğrencilerimize esneklik payı verirsek bize karşı ayaklanacaklar,
sınıflar ve yemek masaları tamamen bir kaos ortamına dönecek.
Onların sessiz ve pasif bir şekilde oturup bizden bilgi almalarını beklersek
fikirleri daima baskı altında kalacak.
Ancak, bunun yerine öğrenmenin bazen dağınık olduğunu,
bazen beyin fırtınası yapmak için fırsatlar gerektiğini,
dağılıp tekrar denenmesi gerektiğini,
öğrencilerin okula geldiklerinde kaostan hoşlanmadıklarını
ve öğrenmek istediklerini kabul edersek
o zaman bu tür öğrenmeyi destekleyen okullar kurabiliriz.
Bana bir iyilik yapın ve bir saniyeliğine gözlerinizi kapatın.
Öğretmenlerin düşünce arkadaşı olduğu,
öğrencilerin karmaşık ve zor konularla uğraşmasına izin verildiği,
illa doğru cevapların verilmesi gerekmediği bir okul düşünün.
Hayal edin: öğrencilere kendi seçimlerini yapmalarına izin verdiğimiz,
bunun için onlara yeterince güvendiğimiz
ve seçimlerinin sonuçlarıyla yüzleşmelerini sağladığımız bir okul.
Tüm bu karmaşıklık
ve bununla gelen belirsizlik içinde
onların insan olmasına izin verdiğimiz bir okul düşünün.
Ne hayal ederseniz edin.
Bu hayali bir şey değil.
Gerçekçi olmayan idealistik bir şey değil.
Çünkü tüm ülkedeki öğretmenler, öğretme ve öğrenmenin
çocuklar için harika sonuçlarıyla algılanışının
sınırlarını epeydir zorluyor.
Bunu her tür okulda yapıyorlar.
Öğrencilerinin öğrenmesine daha özgün, merak uyandıran ve çekici şekilde
yardım etmede daha iyi olmak isteyen öğretmenler için
sayısız model var.
Geçenlerde bir kitap okuyordum.
Adı "Öğrenciler İzliyor."
Ted ve Nancy Sizer tarafından yazılmış.
Kitapta eğitim işinin,
"saygı, dürüstlük ve bütünlük" gibi kavramlar serisi olarak
tanımlandığını söylüyorlar.
Bu kelimelerin kulağa etkileyici geldiğini de ekliyorlar.
Ancak sık sık, pratikte aslında bir şey ifade etmede başarısız oluyorlar.
Ama fiillerin aktif,
daha zahmetli olduğunu
ama devam eden katılım gerektirdiğini söylüyorlar.
Fiiller yapılar değil daha çok motorlardır.
Okuduğum kadarıyla şunu merak ettim:
Öğretmenler olarak adaleti işimizi sürdüren bir motora nasıl döndürebiliriz?
Adaletin fiil formu nedir?
Sanırım Cornel West'in herkesçe bilinen şu sözünde cevap bulunabilir:
"Adalet toplumdaki aşka benzer."
Toplumdaki çalışkan tüm İngilizce öğretmenlerim
bu kelimenin hem sevmek hem de sevgi anlamına geldiğini bilir.
Okul daha büyük olmalı.
"Sadece alanımı öğretirim."den daha fazla anlam ifade etmeli.
Okul, insanlara dünyayı daha iyi bir yer hâline getirmeyi
öğrettiğimiz bir yer olmalı.
Eğer buna inanırsak
öğretme her zaman siyasi bir eylem olacaktır.
Öğrencilerimizin gücünden korkmamalıyız.
Onların gücü yarınları daha iyi yapacak.
Ama bunu yapabilmeleri için
onlara ilk önce bugün pratik yapma imkânı vermeliyiz.
Bu pratik de bizim okullarımızda başlamalı.
Çok teşekkürler.
(Alkış)