Chủ nghĩa tư bản là gì?
Chủ nghĩa tư bản về cơ bản là một loạt thị trường.
Bạn có một thị trường nước chanh,
một thị trường bán chanh,
một thị trường xe tải chở chanh,
một thị trường nhiên liệu cho xe tải,
các thị trường bán gỗ để dựng sạp bán nước chanh.
Tuy nhiên, chủ nghĩa tư bản như ta biết,
là thuật ngữ hoặc được ca tụng
hoặc bị lên án.
Nó hoặc được tôn kính hoặc bị nguyền rủa.
Và tôi ở đây để lý luận rằng đó là vì chủ nghĩa tư bản,
trong sự tái lập hiện đại, phần lớn bị hiểu lầm.
Theo góc nhìn của tôi,
chủ nghĩa tư bản không nên được coi như một hệ tư tưởng,
mà thay vào đó nên được coi như một hệ điều hành.
Hãy nghĩ đến chiếc iPhone.
iPhone của bạn kết hợp phần cứng với phần mềm.
Ứng dụng với phần cứng.
Bây giờ hãy xem phần cứng như là thực tại vật lý xung quanh bạn,
và phần mềm là hoạt động kinh doanh,
năng lượng sáng tạo.
Và ở giữa, chúng ta có một hệ điều hành.
Khi bạn có những tiến bộ trong phần cứng,
bạn cũng có tiến bộ trong phần mềm.
Và hệ điều hành cần phải bắt kịp chúng.
Nó cần được vá lỗi, được cập nhật,
cần có những phiên bản mới.
Và tất cả đều phải diễn ra đồng bộ.
Hệ điều hành cần phải ngày một cấp tiến hơn
để bắt kịp sự đổi mới.
Và đó là tại sao, về cơ bản,
khi bạn xem nó là một hệ điều hành,
nó sẽ tách ngôn ngữ của hệ tư tưởng
ra khỏi tư tưởng chủ nghĩa tư bản truyền thống.
Kể cả khi bạn đọc trong hiến pháp,
bạn sẽ thấy, trước khi các nhà lập quốc đề ra Tu chính án thứ nhất
về tự do ngôn luận, tôn giáo và báo chí,
họ đã cân nhắc về sáng chế và bản quyền.
Họ nói về vai trò của chính phủ trong thúc đẩy nghệ thuật và khoa học.
Đó là lý do tôi không thể khởi xướng công cụ tìm kiếm tên Goggle vào ngày mai.
(Tiếng cười)
Google không sở hữu chữ G,
nhưng tôi không thể đặt tên như vậy vì sẽ có sự nhầm lẫn.
Ngay cả quyền tư hữu cũng đã có sẵn sự mơ hồ.
Và cứ thế tiếp diễn.
Đến năm 1900, các loại tài sản khác ra đời.
Ví dụ, vào năm 1900, bạn có 100 mẫu đất
ở một nơi nào đó ở Trung Tây.
Rất dễ thấy nơi hàng rào nhà bạn kết thúc
là nơi thuộc về hàng xóm.
Giờ tôi hỏi bạn,
đâu là giới hạn tài sản của bạn trên trời?
Trong khoảng 300 mét,
1,5 ki-lô-mét, hay 3 ki-lô-mét trên không?
Chẳng có gì khác biệt cả
vì ngoài sự tồn tại đắt giá của một số ít khinh khí cầu,
con người không thể bay.
Nhưng trong ba năm tới thì có.
Đột nhiên, bạn phải để tâm liệu rằng
tài sản nhà đất của mình kết thúc ở độ cao 300 mét,
1,5 ki-lô-mét hay 3 ki-lô-mét.
Và một người khác phải phân xử điều đó.
Và đó chính xác là chuyện đã xảy ra.
Và vào năm hay mười năm nữa,
khi Amazon giao một gói hàng từ nhà bạn sang nhà hàng xóm
từ chiếc xe tải UPS đó,
ta sẽ phải cân nhắc xem giới hạn tài sản của bạn
ở độ cao 1,5 mét hay 3 mét, 15 mét, 30 mét?
Giới hạn là ở đâu?
Ở đây không có hệ tư tưởng nào
có thể cho bạn biết giới hạn tài sản của bạn là ở đâu.
Vì nó là một hệ điều hành.
Tương tự, ta cũng sẽ thấy điều tương tự ở ô tô.
Một vài năm sau khi anh em nhà Wright phát minh máy bay,
con người bắt đầu sử dụng nhiều ô tô hơn.
Và đột nhiên,
hệ thống quản lý, hệ điều hành đó
đột nhiên phải được vá lỗi để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.
Vì người dùng xe cộ mang lại mối nguy cho loài ngựa,
cho người đi bộ, người đi tàu điện, bất kì phương tiện nào khác.
Và đột nhiên,
tài xế xe ô tô bắt buộc phải có bằng lái xe, phải đi khám mắt,
phải có giấy tờ xe, chịu giới hạn tốc độ,
tuân thủ luật giao thông,
để ngựa và người đi bộ có thể cùng tồn tại với xe hơi.
Phải có sự tương thích ngược như vậy.
Vậy, một phát minh mới phải tương thích với những tiến bộ của quá khứ.
Tương tự, năm hay mười năm tới,
chúng ta sẽ thấy điều tương tự ở ô tô không người lái,
khi phải cùng tồn tại với xe có người lái.
Lý do điều này quan trọng là vì, trong mười năm tới,
các phát minh tiến bộ hơn cả xe và máy bay không người lái sẽ xuất hiện,
và cùng với nó là nền kinh tế có giá trị lớn nhất trên toàn cầu.
Nền kinh tế lớn chưa từng có này
sẽ là của một quốc gia cộng sản.
Người Trung Quốc có vẻ đang làm rất tốt với chủ nghĩa tư bản.
Và điều này sẽ làm nảy sinh những vấn đề cơ bản
dẫn dến sự khủng hoảng danh tính của Hoa Kỳ.
Vì từ rất lâu,
thị trường tự do phải gắn với quyền tự do như tự do ngôn luận, tự do báo chí,
tự do tôn giáo.
Và phép toán này đột nhiên phải bị tách rời.
Và khi chúng bị tách rời,
chúng ta sẽ còn lại một nền dân chủ, vốn đại diện cho tiếng nói người dân,
nhưng lại cản trở chủ nghĩa tư bản.
Vì một nước không có chính phủ bù nhìn hạn chế
sẽ nhanh chóng ban hành khung pháp lý cho máy bay không người lái,
xe điện, xe không người lái,
hay bất kỳ phát minh mới nào
nếu họ cảm thấy mình có thể đi tắt để đón đầu các xã hội phương Tây.
Đây là một trải nghiệm độc nhất ở Mỹ.
Và đây cũng là lý do vì sao việc cho rằng chủ nghĩa tư bản Mỹ
là một hệ điều hành thay vì là tư tưởng rất quan trọng.
Vì nếu ta nghĩ nó là một hệ tư tưởng,
ta sẽ đưa một nền chính trị vốn tuyệt vời đi thẳng đến các chính sách tệ hại.
Kết quả thị trường và tiếng nói dân chủ,
cũng như sự tranh giành phiếu bầu
có thể là trở ngại cho sự phát triển.
Vì vậy trong vài năm tới,
khi chu kỳ chính trị này diễn ra,
bạn sẽ chứng kiến nền dân chủ nước Mỹ
trỗi dậy để giải quyết những thách thức mà chủ nghĩa tư bản và sự tiến bộ đặt ra.
Và tôi kêu gọi các nhà hoạch định chính sách suy nghĩ về
việc tách rời hệ tư tưởng khỏi kinh tế học,
và về việc chính sách tốt cuối cùng cũng sẽ dẫn đến một nền chính trị tốt.
Xin cảm ơn.
(Tiếng vỗ tay)