Witajcie.
Sawubona.
W RPA, skąd pochodzę,
w języku Zulu ''sawubona'' znaczy ''witaj''.
W tym słowie kryje się piękna i potężna intencja,
ponieważ ''sawubona'' dosłownie znaczy:
''Widzę cię, a przez to, że cię widzę, sprawiam, że jesteś''.
Wyobraźcie sobie, że jesteście tak pięknie witani.
Ale czego potrzeba, byśmy dostrzegali samych siebie?
Nasze myśli, emocje i historie,
które pozwalają mieć się dobrze
w coraz bardziej złożonym i pełnym napięcia świecie?
To zasadnicze pytanie stało się centrum mojej pracy.
To, jak traktujemy nasz wewnętrzny świat, ma wpływ na wszystko.
Każdy aspekt naszej miłości, naszego życia,
jakimi jesteśmy rodzicami i jakimi przywódcami.
Typowe postrzeganie emocji jako dobrych lub złych,
pozytywnych lub negatywnych,
jest zbyt sztywne.
Brak elastyczności w obliczu złożoności jest toksyczny.
[Emocjonalna sztywność i sprawność]
Potrzebujemy więcej emocjonalnej sprawności,
by być odpornym i rozkwitać.
Moja przygoda z tym powołaniem zaczęła się
nie w czcigodnych aulach uniwersytetu,
lecz w skomplikowanej codzienności.
Dorastałam na białych przedmieściach RPA za czasów apartheidu,
kraju i społeczności zdeterminowanej, by nie widzieć.
By zaprzeczać.
To zaprzeczanie pozwoliło na 50 lat prawnego rasizmu
przy pełnym przekonaniu, że nie robi się nic złego.
Jednak po raz pierwszy o destrukcyjnej sile zaprzeczania
przekonałam się w życiu prywatnym,
zanim zrozumiałam, jak wpływa ono na kraj mojego urodzenia.
Mój ojciec zmarł w piątek.
Miał 42 lata, a ja 15.
Mama szepnęła mi, żebym poszła się z nim pożegnać,
zanim pójdę do szkoły.
Odłożyłam więc plecak i przeszłam całą drogę
do serca domu, gdzie leżał mój ojciec i umierał na raka.
Oczy miał zamknięte, ale wiedział, że przyszłam.
W jego obecności zawsze czułam się widziana.
Powiedziałam mu, że go kocham,
pożegnałam się i ruszyłam w swoją stronę.
W szkole dryfowałam od chemii do matematyki, do historii, do biologii,
podczas gdy mój ojciec odchodził z tego świata.
Od maja do lipca, od września do listopada,
chodziłam jak zawsze uśmiechnięta.
Nie opuściłam się w nauce nawet o stopień.
Pytana, jak sobie radzę, wzruszałam ramionami i mówiłam: ''OK''.
Byłam chwalona za bycie silną.
Byłam mistrzynią bycia OK.
Ale w domu było nam trudno...
Ojciec nie zdołał utrzymać swojej małej firmy
podczas choroby.
Matka w samotności opłakiwała miłość swojego życia,
starając się wychować trójkę dzieci.
A do drzwi pukali wierzyciele.
Jako rodzina czuliśmy się finansowo i emocjonalnie zdruzgotani.
Osamotniona, zaczęłam się szybko staczać.
Zaczęłam sięgać po jedzenie, żeby znieczulić ból.
Obżarstwo i wymioty.
Odrzucałam akceptację pełni mojego żalu.
Nikt o tym nie wiedział, a ja, żyjąc w kulturze ceniącej pozytywność,
byłam przekonana, że nikt nie chce wiedzieć.
Ale Jedna osoba nie uwierzyła w moją bajkę o zwycięstwie nad smutkiem.
Nauczycielka angielskiego w 8 klasie z płonącym spojrzeniem niebieskich oczu
wręczyła mi czysty zeszyt.
Powiedziała: ''Pisz, co czujesz.
Powiedz prawdę.
Pisz, jakby nikt nie czytał''.
I tak po prostu
zostałam zaproszona, żeby autentycznie zmierzyć się z bólem.
To było proste,
jednak dla mnie rewolucyjne.
Ta rewolucja, która zaczęła się w tym czystym zeszycie
30 lat temu,
stała się pracą mojego życia.
Sekretna, cicha korespondencja ze sobą.
Jak gimnastyczka
zaczęłam wychodzić poza sztywne ramy zaprzeczania
w stronę tego, co teraz nazywam
emocjonalną sprawnością.
Nie da się rozdzielić piękna życia od jego kruchości.
[Nie da się rozdzielić piękna życia od jego kruchości]
Jesteśmy młodzi do czasu.
Chodzimy ulicami pełni atrakcyjni,
aż pewnego dnia zdajemy sobie sprawę, że nikt nas nie zauważa.
Gderamy na dzieci, aż w końcu zdajemy sobie sprawę,
że tam, gdzie kiedyś było dziecko, teraz jest cisza,
a ono idzie już własną drogą przez świat.
Jesteśmy zdrowi, aż diagnoza powala nas na kolana.
Jedyną pewnością jest niepewność,
a my nie obchodzimy się z tą słabością skutecznie na dłuższą metę.
Światowa Organizacja Zdrowia twierdzi, że depresja
jest wiodącą przyczyną niepełnosprawności na świecie,
w czym wyprzedza raka
i choroby serca.
W czasach coraz większej złożoności,
bezprecedensowych zmian w technologii, polityce, ekonomii,
obserwujemy, jak ludzie skłaniają się
do coraz większego zamykania się w sztywnych reakcjach na swoje emocje.
Z jednej strony obsesyjnie rozmyślamy nad naszymi uczuciami.
Zapętlamy się we własnych myślach.
Zafiksowani na własną rację.
Albo stawiani w roli ofiary przez media.
Z drugiej strony butelkujemy emocje,
spychając je na bok,
dopuszczając tylko te, które uznajemy za słuszne.
W moim ostatnim badaniu na 70 tysiącach osób wyszło,
że jedna trzecia badanych,
powtarzam, jedna trzecia,
albo oskarża się o odczuwanie tak zwanych''złych emocji'',
jak smutek,
złość czy nawet żal.
Albo aktywnie próbuje te uczucia odepchnąć.
Robimy to nie tylko sobie samym,
ale również tym, których kochamy, jak nasze dzieci.
Możemy nieumyślnie zawstydzać je z powodu emocji uznanych za negatywne,
przeskakiwać do rozwiązań
i nie pomóc im
w dostrzeżeniu tych emocji jako z natury cennych.
Normalne, naturalne emocje są dziś postrzegane jako dobre lub złe.
A pozytywne myślenie stało się nową formą moralnej poprawności.
Chorym na raka z automatu zaleca się pozytywne nastawienie.
Kobietom, żeby przestały się tak złościć.
I tak dalej.
To tyrania.
Tyrania pozytywnego myślenia.
To okrutne.
Niedobre.
I nieefektywne.
Robimy to sobie
i robimy to innym.
Jeśli coś łączy
ponure rozmyślanie, butelkowanie, czy fałszywe pozytywne nastawienie,
to wszystkie one są sztywnymi reakcjami.
Jeśli czegoś możemy się nauczyć
z nieuniknionego upadku apartheidu,
to tego, że sztywne zaprzeczanie nie działa.
Jest nie do utrzymania.
Dla jednostek, dla rodzin,
dla społeczeństw.
I tak jak topnienie lodowców,
jest dla naszej planety na dłuższą metę niedobre.
Badania nad tłumieniem emocji pokazują,
że odpychane lub ignorowane emocje
stają się silniejsze.
Psychologowie nazywają to wzmocnieniem.
Jak to pyszne ciasto w lodówce,
im bardziej próbujesz je ignorować...
(Śmiech)
tym bardziej nie daje ci spokoju.
Może ci się wydawać, że masz kontrolę nad niechcianymi emocjami,
kiedy je ignorujesz, ale w rzeczywistości
to one kontrolują ciebie.
Wewnętrzny ból zawsze się ujawnia.
Zawsze.
A kto płaci za to cenę?
My płacimy.
Nasze dzieci,
nasi koledzy z pracy,
nasze wspólnoty.
Nie zrozumcie mnie źle.
Nie jestem przeciw szczęściu.
Lubię być szczęśliwa.
Jestem na ogół szczęśliwą osobą.
Ale jeśli odpychamy normalne emocje, przyjmując pseudopozytywne nastawienie,
tracimy umiejętność radzenia sobie ze światem takim, jakim jest,
a nie takim, jakim chcielibyśmy, aby był.
Setki osób mówi mi, czego nie chcą czuć.
Mówią na przykład:
''Nie chcę próbować, bo nie chcę się potem czuć rozczarowany''.
Albo: ''Chcę tylko, żeby to uczucie minęło''.
''Rozumiem'' - mówię.
''Ale to są cele ludzi, którzy nie żyją''.
(Śmiech)
(Brawa)
Tylko ludzie, którzy nie żyją,
nigdy nie doświadczają niechcianych, kłopotliwych uczuć.
(Śmiech)
Tylko ludzie, którzy nie żyją, nigdy się nie stresują,
nigdy nie doświadczają zawodów miłosnych,
nigdy nie odczuwają rozczarowania, które towarzyszy porażce.
Trudne emocje są częścią naszej umowy z życiem.
Nie odnosi się sukcesów zawodowych,
nie zakłada rodziny,
czy nie czyni się świata lepszym
bez stresu i dyskomfortu.
Dyskomfort jest ceną życia niepozbawionego sensu.
[Dyskomfort jest ceną życia niepozbawionego sensu]
Jak zacząć rozmontowywać sztywność
i przyjmować emocjonalną sprawność?
Jako uczennica,
pochylając się nad czystymi stronami,
wyzbywałam się poczucia,
że powinnam się czuć tak czy inaczej.
Zamiast tego zaczęłam otwierać serce na to, co naprawdę czułam.
Ból.
I żałobę.
I stratę.
I żal.
Badania pokazują,
że radykalna akceptacja wszystkich naszych emocji,
nawet tych trudnych,
jest kamieniem węgielnym odporności, rozkwitu
i prawdziwego szczęścia.
Ale emocjonalna sprawność to więcej niż akceptacja emocji.
Ważna jest też precyzja.
[Akceptacja i precyzja]
Z moich badań wynika, że słowa są podstawą.
Często używamy prostych etykiet do opisywania uczuć.
Najczęściej słyszę: ''Jestem zestresowana''.
Ale jest ogromna różnica między stresem a rozczarowaniem
albo stresem a strachem, że robię to, czego nie chcę.
Kiedy dokładnie nazwiemy emocje,
mamy większe szanse uchwycić dokładną przyczynę naszych uczuć.
W mózgu aktywuje się coś, co naukowcy nazywają potencjałem gotowości,
które umożliwia nam podjęcie konkretnych działań.
Ale nie jakichś tam działań, tylko działań właściwych dla nas.
Bo nasze emocje są informacją.
Jak migające światełka sygnalizują to, co dla nas ważne.
Raczej nie odczuwamy silnych emocji
wobec spraw dla nas mało ważnych.
Jeśli wściekasz się, czytając wiadomości,
ta wściekłość może być wskazówką, że cenisz równość i uczciwość,
i szansą, by zacząć kształtować swoje życie w tym kierunku.
Kiedy jesteśmy otwarci na trudne emocje,
możemy reagować zgodnie z naszymi wartościami.
Jedno ważne zastrzeżenie.
Emocje to informacje, nie dyrektywy.
Można zauważać emocje i odkrywać w nich wartości
bez konieczności słuchania ich.
Tak, jak mogę dostrzec, że syna denerwuje młodsza siostra,
ale nie muszę popierać jego pomysłu, żeby ją oddać
pierwszej lepszej osobie napotkanej w centrum handlowym.
(Śmiech)
To my mamy emocje, a nie one nas.
Kiedy zrozumiemy różnicę między tym, co czujemy,
a tym, jakie działania podejmujemy zgodnie z wartościami,
stworzymy drogę do najlepszej wersji siebie
poprzez własne emocje.
Jak to wygląda w praktyce?
Kiedy doświadczasz silnego, trudnego uczucia,
nie szukaj drogi emocjonalnej ucieczki.
Poznaj jego kontury, sprostaj dziennikowi serca.
Co ta emocja ci mówi?
Staraj się nie mówić ''jestem'', jak w: ''jestem zły'',
czy "jestem smutny".
Kiedy mówisz ''jestem'',
brzmisz, jakbyś był tą emocją.
Ty to ty, a emocja to źródło informacji.
Spróbuj raczej dostrzec uczucie
takim, jakie ono jest:
''widzę, że czuję się smutny'',
''widzę, że czuję się zły''.
To są podstawowe umiejętności dla nas,
naszych rodzin, środowisk.
Są również kluczowe w miejscu pracy.
Kiedy badałam,
co pomaga zaangażować najlepszą część nas samych w pracę,
odkryłam kluczowy czynnik:
indywidualne podejście.
Kiedy pozwala się ludziom na odczuwanie prawdziwych emocji,
rozkwita zaangażowanie, kreatywność i innowacyjność.
Różnorodność to nie tylko ludzie,
to również to, co wewnątrz nich.
Włącznie z różnorodnością emocji.
Najbardziej sprawne, odporne jednostki i zespoły,
organizacje, rodziny, wspólnoty,
zbudowane są na otwartości na normalne ludzkie emocje.
To właśnie pozwala nam powiedzieć:
''Co ta emocja mi mówi?'',
''Jakie działanie doprowadzi mnie do moich wartości?'',
''Jakie od tych wartości mnie odciągnie?".
Sprawność emocjonalna to zdolność bycia z emocjami
z ciekawością, współczuciem,
a szczególnie odwagą podjęcia działań zgodnych z wartościami.
Kiedy byłam mała,
budziłam się w nocy przerażona wizją śmierci.
Ojciec pocieszał mnie łagodnym poklepywaniem i całusami.
Ale nigdy nie kłamał.
Mówił: "Wszyscy umieramy, Susie.
To normalne, że się boimy".
Nie próbował tworzyć bufora między mną a rzeczywistością.
Zajęło mi trochę, żeby zrozumieć moc,
z jaką prowadził mnie przez te noce.
Pokazał mi, że odwaga to nie brak lęku.
Odwaga to chodzenie z lękiem ramię w ramię.
Nikt z nas nie wiedział, że za 10 krótkich lat
już go nie będzie.
Ten czas dla każdego jest zbyt cenny
i zbyt krótki.
Lecz kiedy nadejdzie czas,
by stawić czoło własnej kruchości,
w tym ostatecznym czasie,
padnie pytanie:
"Czy jesteś sprawny?''.
Czy jesteś sprawny?
Niech ten moment będzie bezwarunkowym ''tak''.
''Tak'' zrodzonym z życiowej korespondencji ze swoim sercem.
I z dostrzegania siebie.
Ponieważ dostrzegając siebie,
potrafisz również dostrzec innych:
jedyne, pewne rozwiązanie
w kruchym, pięknym świecie.
Sawubona.
Dziękuję.
(Wiwaty)
Dziękuję.
(Brawa)
Dziękuję.
(Brawa)