«Δικαστή, πρέπει να σου πω κάτι.
Σε παρατηρώ
και δεν φαίνεσαι διπρόσωπη.
Συμπεριφέρεσαι σε όλους το ίδιο».
Αυτό μου το είπε μια διεμφυλική ιερόδουλη,
η οποία προτού ξεκινήσει η δίκη,
απέλυσε τον διοριζόμενο συνήγορό της,
προσέβαλε τον δικαστικό επιμελητή
και φώναξε σε αυτόν που καθόταν δίπλα της,
«Δεν ξέρω τι κοιτάς, αλλά είμαι πιο όμορφη από το κορίτσι που έχεις μαζί σου».
(Γέλια)
Μου είπε αυτή την κουβέντα,
αφού είπα το ανδρικό όνομα της, τόσο σιγά,
όσο να ακουστεί αρκετά, για να καταγραφεί στα πρακτικά,
αλλά το γυναικείο όνομά της τόσο δυνατά,
ώστε να μπορέσει να προσεγγίσει το έδρανο με αξιοπρέπεια.
Αυτή είναι η διαδικαστική δικαιοσύνη, ή αλλιώς διαδικαστική αμεροληψία,
στα καλύτερά της.
Βλέπετε, είμαι κόρη Αφροαμερικάνων σκουπιδιάριδων,
που γεννήθηκε στο Χάρλεμ
και πέρασε τα καλοκαίρια της στον διαχωρισμένο Νότο.
Soy la hija de una peluquera dominicana.
Το έκανα αυτό για να δω, αν προσέχετε ακόμη.
(Γέλια)
Είμαι κόρη μια Δομινικανής αισθητικού
που ήρθε σε αυτή τη χώρα για μια καλύτερη ζωή για τα παιδιά της.
Οι γονείς μου μού έμαθαν να συμπεριφέρομαι με σεβασμό και αξιοπρέπεια,
χωρίς να δίνω σημασία στην εμφάνιση, το ντύσιμο,
ή την ομιλία κάποιου.
Βλέπετε, οι αρχές της αμεροληψίας,
μου έγιναν γνωστές από μικρή ηλικία
και εν αγνοία μου, ήταν το πιο σημαντικό μάθημα
που πήρα μαζί μου στο έδρανο του Δημοτικού Δικαστηρίου του Νιούαρκ.
Επειδή με έσυραν από την παιδική χαρά,
στην τρυφερή ηλικία των 10 ετών, για να μεταφράζω για συγγενείς,
καθώς αυτοί άρχιζαν να μεταναστεύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες,
καταλαβαίνω πόσο δύσκολο μπορεί να είναι για ένα άτομο, έναν αρχάριο,
να τα καταφέρει σε οποιοδήποτε σύστημα διακυβέρνησης.
Κάθε μέρα στην Αμερική και στον κόσμο,
άνθρωποι εισέρχονται στα δικαστήριά μας
και είναι ένα ξένο, τρομακτικό
και συχνά εχθρικό μέρος προς αυτούς.
Είναι μπερδεμένοι σχετικά με τις κατηγορίες που έχουν προσαφθεί,
εκνευρισμένοι με τις συναντήσεις που είχαν με την αστυνομία
και αντιμέτωποι με συνέπειες που ίσως επηρεάσουν τις σχέσεις, τα οικονομικά τους
ακόμη και την ελευθερία τους.
Θα σας περιγράψω μια εικόνα,
πώς είναι το σύνηθες άτομο που συναντάται στα δικαστήρια μας.
Αρχικά, είναι εκνευρισμένοι καθώς περνούν τον έλεγχο ασφάλειας του δικαστηρίου.
Αφού περάσουν, περπατούν μέσα στο κτήριο,
κάνοντας την ίδια ερώτηση σε διαφορετικά άτομα
παίρνοντας διαφορετικές απαντήσεις.
Όταν, εν τέλει, φτάνουν εκεί που πρέπει
η κατάσταση χειροτερεύει, όταν είναι ενώπιον του δικαστηρίου.
Τι θα πιστεύατε αν σας έλεγα,
ότι μπορούμε να βελτιώσουμε τη δικαστική εμπειρία των ανθρώπων,
τη συμμόρφωσή τους με τον νόμο
και τις δικαστικές εντολές,
ενώ παράλληλα αυξάνουμε την εμπιστοσύνη του κοινού
στο δικαστικό σύστημα,
με μια απλή ιδέα;
Αυτή η απλή ιδέα είναι η διαδικαστική δικαιοσύνη
και είναι μια ιδέα που συνιστά
πως αν οι άνθρωποι θεωρούν ότι αντιμετωπίζονται δίκαια
με αξιοπρέπεια και σεβασμό,
θα σέβονται το νόμο.
Αυτό, τουλάχιστον, βρήκε ο καθηγητής Tομ Τάιλερ,
όταν ξεκίνησε να ερευνά τη δεκαετία του '70,
γιατί οι άνθρωποι υπακούν τον νόμο.
Βρήκε, πως αν οι άνθρωποι βλέπουν το δικαστικό σύστημα,
σαν μια νόμιμη αρχή που επιβάλλει κανόνες και ρυθμίσεις,
θα τους ακολουθήσουν.
Η έρευνα του κατέληγε,
πως οι άνθρωποι είναι ευχαριστημένοι
με την απόφαση ενός δικαστή,
ακόμα και αν έχουν καταδικαστεί,
εάν θεωρήσουν πως αντιμετωπίστηκαν δίκαια
με σεβασμό και αξιοπρέπεια.
Πώς ξεκινά αυτή η αντίληψη της αμεροληψίας;
Αρχικά με το πώς οι δικαστές συνομιλούν με τους μετέχοντες.
Τώρα, αν είστε δικαστής,
είναι μερικές φορές, σαν να συμμετέχετε σε ένα τραγικό ριάλιτι σόου,
που δεν έχει διακοπές για διαφημίσεις
και δεν έχει φινάλε.
Είναι αλήθεια.
Ενώπιον μου, έχουν έρθει άνθρωποι με χειροπέδες,
ναρκομανείς, καταθλιπτικοί, πεινασμένοι
και με ψυχικές διαταραχές.
Όταν είδα, ότι η ανάγκη τους για βοήθεια
ήταν μεγαλύτερη από τον φόβο μου να φανώ αδύναμη,
συνειδητοποίησα, ότι δεν έπρεπε μόνο να κάνω κάτι,
αλλά ότι μπορούσα πραγματικά να κάνω κάτι.
Το καλό είναι πως οι αρχές της διαδικαστικής δικαιοσύνης είναι εύκολες
και μπορούν να εφαρμοστούν αμέσως.
Το καλύτερο είναι, πως αυτό μπορεί να γίνει δωρεάν.
(Γέλια)
Η πρώτη αρχή, είναι η φωνή.
Δώστε στους ανθρώπους την ευκαιρία να μιλήσουν,
ακόμη και αν δεν τους αφήσετε να μιλήσουν.
Εξηγήστε το.
«Κύριε, δεν θα σας αφήσω να μιλήσετε τώρα.
Δεν έχετε δικηγόρο.
Δεν θέλω να πείτε κάτι που ίσως βλάψει την υπόθεση σας».
Το να δίνω εργασίες στους εναγομένους,
είναι ένας φοβερός τρόπος, να τους δίνω φωνή.
Πρόσφατα ζήτησα από έναν 18χρονο φοιτητή να γράψει μια έκθεση,
στην οποία μετάνιωνε για την παράνομη κατανάλωση αλκοόλ.
Καθώς στεκόταν απέναντι μου, διαβάζοντας,
η φωνή του έσπαγε και τα χέρια του έτρεμαν,
είπε ότι ανησυχούσε πως θα γινόταν αλκοολικός σαν τη μητέρα του,
που πέθανε πριν μερικούς μήνες λόγω κίρρωσης του ήπατος.
Βλέπετε, αναθέτοντας ένα γράμμα στον πατέρα ή στον γιο μου,
«Αν ήξερα τότε, αυτά που ξέρω τώρα».
«Αν πίστευα λίγο στον εαυτό μου,
πόσο διαφορετική θα ήταν η ζωή μου;»
Αυτό δίνει στο άτομο, τη δυνατότητα για ενδοσκόπηση,
να μπουν βαθιά,
εκεί που βρίσκονται όλες οι απαντήσεις.
Αλλά τους δίνει την ευκαιρία
να μοιραστούν με το δικαστήριο κάτι πέρα από το ποινικό τους μητρώο
και τις κατηγορίες τους.
Η επόμενη αρχή, είναι η ουδετερότητα.
Στην αύξηση της εμπιστοσύνης του κοινού προς το δικαστικό σύστημα,
η ουδετερότητα είναι ύψιστης σημασίας.
Ο δικαστής δεν μπορεί να φαίνεται, πως κλίνει προς μια πλευρά.
Ο δικαστής πρέπει να πάρει μια συνειδητή απόφαση και να μην λέει,
«ο αστυνόμος μου», «ο εισαγγελέας μου», «ο συνήγορος μου».
Αυτό είναι δύσκολο, όταν δουλεύουμε σε ένα περιβάλλον,
όπου άτομα διορίζονται στο δικαστήριό σας,
τα ίδια άτομα έρχονται και φεύγουν από τα δικαστήριά σας επίσης.
Όταν σκέφτομαι ουδετερότητα,
θυμάμαι όταν ήμουν απόφοιτη Νομικής
και πρόσφατα εύπορη δικηγόρος,
όταν εισήλθα σε μια διαιτησία όπου με υποδέχθηκαν δύο κύριοι,
οι οποίοι έκαναν αστεία για ένα παιχνίδι γκολφ που έπαιξαν
και έκαναν σχέδια για μελλοντικές εξόδους.
Ήξερα, ότι δε θα δινόταν μια ίση ευκαιρία στον πελάτη μου.
Η επόμενη αρχή είναι, κατανόηση.
Είναι σημαντικό πως οι μετέχοντες καταλαβαίνουν τη διαδικασία,
τις συνέπειες
και τι αναμένεται από αυτούς.
Μου αρέσει να λέω πως χρησιμοποιούμε τα νομικίστικα για να μπερδεύουμε.
(Γέλια)
Έχω επίγνωση πως οι άνθρωποι που στέκονται ενώπιον μου,
πολλοί από αυτούς δεν έχουν εκπαίδευση
και συχνά τα Αγγλικά είναι η δεύτερη γλώσσα τους.
Έτσι, χρησιμοποιώ απλά Αγγλικά στο δικαστήριο.
Ένα τέλειο παράδειγμα, είναι όταν ήμουν νέα δικαστής--
εννοώ νεότερη δικαστής.
(Γέλια)
Όταν ήμουν νεότερη, ένας πιο έμπειρος δικαστής ήρθε,
έδωσε ένα κείμενο και είπε,
«Εάν νομίζεις πως κάποιος είναι ψυχικά άρρωστος
κάνε αυτές τις ερωτήσεις, για να τους αξιολογήσεις».
Όταν για πρώτη φορά είδα κάποιον
που νόμιζα ότι είχε ψυχικές διαταραχές
ξεκίνησα να διαβάζω τις ερωτήσεις.
«Κύριε, παίρνετε ψυχο...
ψυχοτροπικά φάρμακα»;
«Όχι».
«Έχετε επισκεφτεί ψυχίατρο ποτέ»;
«Όχι».
Ωστόσο ήταν προφανές πως έπασχε από κάποια ψυχική ασθένεια.
Μια μέρα, αποφάσισα να μη διαβάζω πια, αλλά να κάνω μόνο μια ερώτηση.
«Κυρία, παίρνετε φάρμακα, για να καθαρίσετε το μυαλό σας;»
«Ναι δικαστή, Handol για τη σχιζοφρένεια,
και Xanax για το άγχος».
Η ερώτηση λειτουργεί με πολλούς τρόπους.
«Κ. Λ, παίρνετε φάρμακα για να καθαρίσετε το μυαλό σας»;
«Όχι δικαστή, δεν παίρνω φάρμακα γι' αυτό.
Παίρνω για να σταματήσουν οι φωνές στο κεφάλι μου,
αλλά το μυαλό μου είναι εντάξει».
(Γέλια)
Βλέπετε, όταν οι άνθρωποι καταλάβουν την ερώτηση,
μπορούν να δώσουν πολύτιμες πληροφορίες
επιτρέποντας στο δικαστήριο να πάρει σωστές αποφάσεις
για τις υποθέσεις που εκδικάζει.
Η τελευταία αρχή είναι ο σεβασμός,
χωρίς τον οποίο καμιά άλλη αρχή δε θα υπήρχε.
Ο σεβασμός, μπορεί να είναι, τόσο απλός, όσο λέγοντας
«Καλό απόγευμα, κύριε». «Καλημέρα, κυρία».
Είναι το να βλέπετε στα μάτια αυτόν που στέκεται απέναντί σας,
ειδικά όταν τους καταδικάζεις.
Είναι όταν λέω, «Πώς είστε σήμερα»;
«Τι σας συμβαίνει»;
Όχι σαν χαιρετισμό,
αλλά σαν να νοιάζομαι για την απάντηση που θα λάβω.
Ο σεβασμός είναι η διαφορά στο να λέτε,
«Κυρία μου, έχετε δυσκολία
να καταλάβετε τις πληροφορίες στα έγγραφα;»
με το «Ξέρεις να διαβάζεις και να γράφεις, σωστά;»,
όταν πρόκειται για θέμα αλφαβητισμού.
Το καλό με τον σεβασμό είναι πως είναι μεταδοτικός.
Οι άνθρωποι σε βλέπουν να δείχνεις σεβασμό
και επιβάλλουν αυτόν τον σεβασμό στον εαυτό τους.
Αυτό που εννοούσε η διεμφυλική ιερόδουλη,
ήταν πως σε δικάζω, όπως νομίζεις ότι με δικάζεις εσύ.
Δεν σας διηγούμαι τι νομίζω,
αλλά τι έχω βιώσει,
χρησιμοποιώντας διαδικαστική δικαιοσύνη για να αλλάξω τη νοοτροπία στο δικαστήριο
και τη δικαστική αίθουσα.
Μετά από επτά μήνες,
ως δικαστής τροχαίων παραβάσεων,
ενημερώθηκα πως μετακινούμαι στο ποινικό δικαστήριο.
Δεύτερο μέρος, ποινική δικαστική αίθουσα.
Θέλω, τώρα, να καταλάβετε,
πως αυτό δεν ήταν ευχάριστο νέο.
(Γέλια)
Όχι, δεν ήταν.
Το ποινικό δικαστήριο θεωρείται η χειρότερη αίθουσα στην πόλη.
Μερικοί ίσως να έλεγαν στην πολιτεία.
Ήταν η τυπική, αστική δικαστική αίθουσα με τα επαναλαμβανόμενα εγκλήματα,
τους τυπικούς μικροεγκληματίες,
δηλαδή, τα «εύκολα φρούτα»,
τη ναρκομανή ιερόδουλη,
τον ψυχικά άρρωστο άστεγο που έχει λάβει πρόστιμα αντικοινωνικής συμπεριφοράς,
τον έμπορο ναρκωτικών που άφησε το σχολείο και τους εξαπατημένους νέους,
δηλαδή όλους αυτούς που εκτίουν ισόβια
30 μέρες κάθε φορά.
Ευτυχώς η πόλη του Νιούαρκ, θεώρησε πως οι πολίτες της αξίζουν κάτι καλύτερο
έτσι δούλεψε με το Κέντρο για τη Δικαστική Καινοτομία
και το δικαστικό σώμα του Νιου Τζέρσεϊ
για να δημιουργήσει τις Κοινοτικές Λύσεις Νιούαρκ,
ένα κοινοτικό, δικαστικό πρόγραμμα
που παρέχει εναλλακτικές κυρώσεις.
Αυτό σημαίνει πως ένας δικαστής
μπορεί να επιβάλλει ποινή με παροχή υποστήριξης.
Δηλαδή ένας κατηγορούμενος που αλλιώς θα πήγαινε φυλακή,
τώρα θα λαμβάνει ατομική συμβουλευτική υποστήριξη
ή ομαδική υποστήριξη, όπως και δωρεά στην κοινότητα,
που το ονομάζουμε κοινωφελή εργασία.
Το μόνο πρόβλημα είναι πως αυτό το θαυμάσιο πρόγραμμα
θα εφαρμοζόταν στο Νιούαρκ, αλλά πού θα στεγάζονταν;
Στην ποινική δικαστική αίθουσα.
Οι αντιδράσεις ήταν πολύ άσχημες.
Και ο λόγος για αυτό,
είναι επειδή όποιος είχε σταλθεί εκεί
νόμιζαν πως επρόκειτο για τιμωρία.
Οι αστυνόμοι που αντιμετώπιζαν πειθαρχικές ποινές,
o συνήγορος και ο εισαγγελέας
ένιωθαν πως εξέτιαν ποινή 30 ημερών στη βάρδιά τους
και οι δικαστές ένιωθαν πως τους έκαναν καψόνια,
όπως σε κάποια αδελφότητα στο κολέγιο.
Κάποτε μου είπαν, πως εν ώρα εργασίας ένας δικηγόρος
αναφέρθηκε στον κατηγορούμενο ως «απόβρασμα της κοινωνίας»,
ενώ θα τους εκπροσωπούσε.
Άκουγα πράγματα, όπως
«Πώς μπορείς να δουλεύεις μαζί τους; Είναι απαίσιοι.
Είσαι δικαστής, όχι κοινωνική λειτουργός».
Αλλά στην πραγματικότητα, η κοινωνία μας ποινικοποιεί τους κοινωνικά άρρωστους
και μετά τους στέλνει στον δικαστή και λέει «Κάνε κάτι».
Θεώρησα πως πρέπει να αποτελέσω παράδειγμα προς μίμηση.
Την πρώτη φορά που το προσπάθησα ένας 60χρονος άνδρας
εμφανίστηκε μπροστά μου με χειροπέδες.
Είχε σκυφτό το κεφάλι και έδειχνε συμπτώματα στέρησης.
Ρώτησα πόσα χρόνια είναι χρήστης και είπε «30 χρόνια».
Ρώτησα, «Έχετε παιδιά»;
Μου είπε, «Ναι, έναν γιο 32 ετών».
Και είπα, «Δεν είχατε ποτέ την ευκαιρία
να σταθείτε ως πατέρας λόγω χρήσης».
Ξεκίνησε να κλαίει.
Είπα, «Μπορείτε να γυρίσετε σπίτι
και σε δύο εβδομάδες,
θα σας βοηθήσουμε με την εξάρτησή σας».
Προς έκπληξη, μετά από δύο εβδομάδες επέστρεψε στο δικαστήριο.
Όταν ήρθε είπε, «Δικαστή, επέστρεψα,
γιατί μου έδειξες περισσότερη αγάπη απ' ό,τι είχα για τον εαυτό μου».
Και σκέφτηκα, αυτό άκουσε από το έδρανο;
Μπορώ να το κάνω όλη μέρα!
(Γέλια)
Γιατί η αλήθεια είναι ότι όταν το δικαστήριο αλλάζει συμπεριφορά,
οι άνθρωποι αντιδρούν διαφορετικά.
Το δικαστήριο γίνεται χώρος παροχής βοήθειας,
όπως με την 60χρονη σχιζοφρενή, άστεγη γυναίκα
που ήταν αναστατωμένη
και πάλευε με τις φωνές στο κεφάλι της,
και εισέβαλε στην αίθουσα, φωνάζοντας «Δικαστή!
Ήρθα να δω τι κάνεις».
Παρακολουθούσα την υπόθεσή της για μήνες,
τη συμμόρφωση της με τα φάρμακα,
και έκλεισα την υπόθεση της πριν δύο εβδομάδες.
Εκείνη τη μέρα χρειαζόταν βοήθεια
και ήρθε στο δικαστήριο.
Και μετά από τέσσερις ώρες καλοπιάσματος από τον δικαστή,
τους αστυνόμους και το προσωπικό,
πείσθηκε να μπει στο ασθενοφόρο
που θα την πήγαινε στη μονάδα έκτακτης ανάγκης,
ώστε να πάρει τα φάρμακά της.
Οι άνθρωποι συνδέονται με την κοινότητά τους,
όταν το δικαστήριο αλλάζει.
Όπως ο 50χρονος άνδρας
που μου είπε, «Η κοινωφελής εργασία ήταν χάλια, Δικαστή.
Έπρεπε να καθαρίσω το πάρκο, και ήταν όλο άδεια φακελάκια ηρωίνης
και παιδιά παίζουν εκεί».
Καθώς έσφιγγε τα χέρια του, εξομολογήθηκε το εξής,
«Δικαστή συνειδητοποίησα το λάθος μου,
γιατί μαστούρωνα και εγώ σε αυτό το πάρκο
και πριν με στείλεις εκεί για κοινωφελή εργασία
δεν είχα πάει ποτέ στο πάρκο νηφάλιος
και δεν είχα προσέξει ποτέ τα παιδιά που παίζουν εκεί».
Όλοι οι χρήστες στην αίθουσα σκυθρώπιασαν.
Ποιο καλύτερο άτομο να διδάξει αυτό το μάθημα;
Βοηθά το δικαστήριο να επαναφέρει τη σχέση του με την κοινότητα,
όπως ο 20χρονος νεαρός
που κατάφερε να πάει για συνέντευξη μέσω του προγράμματος.
Είχε συνέντευξη για δουλειά για μια εταιρεία καθαρισμού
και όταν γύρισε στο δικαστήριο είπε περήφανα,
«Δικαστή, δούλεψα φορώντας το κουστούμι μου
γιατί ήθελα να δουν πόσο πολύ ήθελα αυτή τη δουλειά».
Αυτό συμβαίνει, όταν μια φιγούρα εξουσίας,
σας συμπεριφέρεται με σεβασμό και αξιοπρέπεια.
Όπως ο 40χρονος άνδρας που περπατά με καμάρι και λέει,
«Δικαστή, βλέπεις κάτι διαφορετικό πάνω μου;»
Και όταν κοίταξα,
μου έδειξε τα καινούργια του δόντια,
που κατάφερε να βάλει μέσω του προγράμματος,
και να αλλάξει τα παλιά του δόντια,
τα οποία έχασε λόγω πολυετούς χρήσης ηρωίνης.
Όταν κοιτάζεται στον καθρέφτη,
τώρα βλέπει κάποιον που αξίζει να σωθεί.
Βλέπετε, έχω ένα όνειρο.
Το όνειρο αυτό είναι, πως οι δικαστές θα χρησιμοποιούν αυτά τα εργαλεία
για να αλλάξουν ριζικά τις κοινότητες τους.
Αυτά τα εργαλεία δεν είναι θαυματουργές θεραπείες,
αλλά θα μας φέρουν πολύ πιο κοντά σε αυτό που θέλουμε να είμαστε
και αυτό είναι, όταν οι άνθρωποι εισέρχονται στα δικαστήρια
να πιστεύουν ότι θα μεταχειρίζονται με αξιοπρέπεια και σεβασμό
και να ξέρουν πως θα αποδοθεί δικαιοσύνη.
Φανταστείτε το, είναι τόσο απλό.
Ευχαριστώ.
(Χειροκρότημα)