Οι πόλεις είναι σαν αδέλφια σε μια μεγάλη πολυγαμική οικογένεια.
Κάθε μια έχει μοναδική προσωπικότητα και πάει προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση.
Όμως, όλες έχουν κάπως μια κοινή αφετηρία.
Νομίζω ότι οι μετά-αποικιακές πόλεις είναι σαν τα παιδιά
των δύο λιγότερο αγαπητών συζύγων
που συνέχεια τους λένε,
«Γιατί δεν είσαι σαν την αδελφή σου;»
(Γέλια)
Το «γιατί» των πόλεων είναι ίδιο, άσχετα με το πού βρίσκονται:
μια προνομιούχα τοποθεσία που ευνοεί το εμπόριο και τη διαχείριση·
την πιθανότητα για κλιμακούμενες ευκαιρίες
τόσο για τους ειδικευμένους όσο και για τους ανειδίκευτους,
τη δημοφιλή θέληση να βρίσκεσαι σε μια συνεχή ροή,
και φυσικά, την ελαστικότητα.
Το «πώς» των πόλεων όμως, είναι μια άλλη ιστορία.
Πώς λειτουργούν;
Πώς αναπτύσσονται;
Πώς αποφασίζουν ποιος ανήκει εκεί και ποιος όχι;
Το Λάγος είναι το σπίτι μου.
Μπορείς να βρεις τους Νιγηριανούς
από το θόρυβο και τον χορό, σωστά;
(Γέλια)
Όπως κάθε μεγάλη πόλη, έτσι και αυτή είναι πολλά πράγματα,
αρκετά από αυτά να είναι ιδιαίτερα αντιφατικά.
Οι δημόσιες συγκοινωνίες μας δεν λειτουργούν επαρκώς,
έτσι έχουμε αυτά τα ιδιωτικά κίτρινα λεωφορεία
που συχνά προκαλούν ατυχήματα.
Οι εκθέσεις πολυτελών αυτοκινήτων βρίσκονται στους κακοφτιαγμένους δρόμους.
Το κήρυγμα στο δρόμο γίνεται παντού και είναι ελαφρώς λιγότερο
από την παρενόχληση στο δρόμο.
Οι εργαζόμενες του σεξ έχουν συνήθως δύο πτυχία, δουλειά σε τράπεζα,
και σημαντικό ρόλο στην εκκλησία.
(Γέλια)
Κάθε μέρα,
μπορεί να γίνει πάρτι ή να καεί κάποιος
στη μέση του δρόμου.
Πάρα πολλά είναι πιθανά στο Λάγος
και πολλά δεν είναι,
και συνήθως η διαφορά μεταξύ πιθανού και απίθανου
είναι απλώς το ποιος είσαι,
και αν είσαι τυχερός και δικτυωμένος.
Το να ανήκεις στο Λάγος είναι περίπλοκο.
Καθορίζεται από την καταγωγή, τις σεξουαλικές προτιμήσεις, το φύλο,
και πιο ξεκάθαρα, και συχνά πιο βίαια,
από την κοινωνική τάξη.
Πριν γίνει η Νιγηρία χώρα,
ψαράδες από τους εσωτερικούς κόλπους κατέβηκαν στη λιμνοθάλασσα του Λάγος
και έφτιαξαν χωριά κατά μήκος των ακτών.
Μετά από 60 χρόνια, ο παππούς μου, ο Ολούντοτουν Αντεκούνλε Κούκοϊ,
έφτασε επίσης στο Λάγος.
Όπως κι εγώ, ήταν απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Ιμπαντάν,
ένα νεαρό μέλος της σπουδαγμένης ελίτ στην εποχή της ανεξαρτησίας.
Με τον καιρό έκανε μια λαμπρή καριέρα ως τοπογράφος,
χαρτογραφώντας τις τώρα πολυσύχναστες γειτονιές
όταν ήταν ακόμη χωράφια με χόρτα.
Πέθανε όταν ήμουν εννιά ετών.
Μέχρι τότε η οικογένεια μου, όπως και οι οικογένειες των ψαράδων,
θεωρούσαν το Λάγος σπίτι τους.
Οι Γιουρούμπα είχαμε ένα ρητό,
«Èkó gb’olè, ó gb’ọ̀lẹ»
που σημαίνει ότι το Λάγος τους υποδέχεται όλους.
Όμως το ρητό γίνεται όλο και λιγότερο αληθινό.
Πολλοί κάτοικοι, μεταξύ αυτών και οι απόγονοι των ψαράδων
που ήρθαν πριν τον παππού μου,
τώρα εκδιώχνονται
για να γίνει χώρος για τη νέα πόλη
που περιγράφεται ως «το νέο Ντουμπάι».
Βλέπετε, το Λάγος εμπνέει μεγάλα όνειρα ακόμη και στους ηγέτες του,
και τις διαδοχικές κυβερνήσεις που έχουν δηλώσει φιλοδοξίες
για μια μεγαλούπολη όπου δεν θα υπάρχει η φτώχεια.
Δυστυχώς, αντί να εστιάσουν στη μείωση της φτώχειας
όπως θα περιμένατε,
η στρατηγική τους ήταν να εξαφανίσουν τους φτωχούς.
Τον Οκτώβριο ο Κυβερνήτης ανακοίνωσε σχέδια
για την κατεδάφιση κάθε παραθαλάσσιου οικισμού στο Λάγος.
Υπάρχουν πάνω από 40 κοινότητες ντόπιων σε όλη την πόλη,
με πάνω από 300.000 κατοίκους.
Το Οτόντο Γκμπάμε, ένα ψαροχώρι 100 χρονών
με πληθυσμό όσο τα τρία τέταρτα του Μονακό
και παρόμοιες πιθανότητες για παραλιακή πολυτέλεια -
(Γέλια)
ήταν από τα πρώτα που στοχοποιήθηκαν.
Έμαθα για το Οτόντο Γκμπάμε αφού ξεκίνησε η κατεδάφιση.
Όταν το επισκέφτηκα τον Νοέμβριο του 2016 συνάντησα την Μαγκνταλέν Αϊγεφοντζού.
Τώρα είναι μια άστεγη,
που το επίθετό της σημαίνει «ο κόσμος είναι τυφλός».
Ο γιός της Μαγκνταλέν, ο Μπασίλ, ήταν ένα από τα 20 άτομα
που πυροβολήθηκαν, πνίγηκαν ή θεωρήθηκαν νεκρά
σε αυτή την αρπαγή γης.
Όπως καθόμουν έξω από το καταφύγιό τους
πρόσεξα δύο γήπεδα ποδοσφαίρου όπου έπαιζε ο Μπασίλ.
Παντού γύρω μας υπήρχαν συντρίμμια σχολείων, εκκλησιών,
ενός κέντρου υγείας, καταστημάτων,
χιλιάδων σπιτιών.
Μικρά παιδιά βοηθούσαν με ενθουσιασμό να στήσουμε τα καταφύγια,
και περίπου 5.000 κάτοικοι που δεν είχαν πού να πάνε,
απλώς έμειναν εκεί.
Και μετά, τον Απρίλιο,
οι κρατικές δυνάμεις ασφαλείας επέστρεψαν.
Αυτή τη φορά καθάρισε την κοινότητα εντελώς,
με χτυπήματα, σφαίρες και φωτιά.
Αυτή τη στιγμή, συνεργεία ετοιμάζουν τις παραλίες του Οτόντο Γκμπάμε
για όποιον μπορεί να διαθέσει χιλιάδες δολάρια για τη θέα τους.
Η νέα ανάπτυξη ονομάζεται «Periwinkle Estate».
Οι αναγκαστικές εξώσεις είναι πολύ βίαιες, και φυσικά αντισυνταγματικές.
Και όμως συμβαίνουν τόσο συχνά σε πολλές πόλεις μας,
επειδή το πρώτο πράγμα που μας μαθαίνουν να ξεχνάμε για τους φτωχούς
είναι ότι είναι άνθρωποι.
Πιστεύουμε ότι ένα σπίτι είναι απόλυτο δικαίωμα του ανθρώπου
εκτός αν είναι φτωχός και το σπίτι φτιάχτηκε με έναν τρόπο
σε συγκεκριμένη γειτονιά.
Όμως δεν υπάρχει μόνο μια έννοια της λέξης «σπίτι».
Άλλωστε η παραγκουπόλη είναι μια οργανική αντίδραση
στην έντονη έλλειψη κατοικιών και την εισοδηματική ανισότητα;
Και τι είναι μια παράγκα αν όχι ένα άτομο που φτιάχνει το σπίτι του
ενάντια σε όλα;
Οι παραγκουπόλεις αποτελούν μια ατελή λύση στέγασης,
αλλά είναι και παραδείγματα καινοτομίας, προσαρμοστικότητας
και ελαστικότητας στα θεμέλια
και στην καρδιά,
κάθε λειτουργικής πόλης.
Δεν χρειάζεται να γίνεις το νέο Ντουμπάι
αν είσαι ήδη το Λάγος.
(Χειροκρότημα)
Έχουμε τη δική μας ταυτότητα,
το δικό μας ρυθμό,
και όπως θα σας πουν και αυτοί που γνωρίζουν,
οι φτωχοί στο Λάγος αποτελούν τον χαρακτήρα της πόλης.
Χωρίς αυτούς, δεν θα ήταν γνωστό για τη μουσική του
ή την ενέργειά του
ή για το γεγονός ότι μπορείς να αγοράσεις ένα αναψυκτικό ή ένα κουτάβι
από το αυτοκίνητό σου.
(Γέλια)
Αυτά που μας αναγκάζουν να θεωρήσουμε μια γειτονιά ως παραγκουπόλη
μπορούν να βελτιωθούν,
όμως όχι χωρίς να αναγνωρίσουμε την ανθρωπιά και τις ικανότητες
των ανθρώπων που μένουν εκεί.
Στο Λάγος, όπου τα δημόσια αγαθά είναι σπάνια διαθέσιμα,
οι κάτοικοι των παραγκουπόλεων είναι στο προσκήνιο των καινοτόμων λύσεων.
Αφού αποσυνδέθηκε από το δίκτυο ενέργειας εδώ και μήνες
επειδή η εταιρία δεν μπορούσε να εισπράξει λογαριασμούς,
ένας οικισμός σχεδίασε ένα σύστημα που μάζευε τα εμβάσματα
και έκανε συμφωνία για καλύτερες τιμές.
Ένας άλλος οικισμός δημιούργησε ένα πρόγραμμα
που προσλαμβάνει τους τοπικούς κακοποιούς στην ασφάλεια.
Ξέρουν κάθε κόλπο και κρυψώνα,
έτσι οι ταραχοποιοί είναι πιο πιθανό να οδηγηθούν στην αστυνομία
και λιγότεροι νέοι θα καταφύγουν στο έγκλημα.
Ένας άλλος οικισμός πρόσφατα ολοκλήρωσε
ένα οικολογικό σύστημα αποχέτευσης.
Μοντέλα σαν και αυτά, εφαρμόζονται σε όλο το Λάγος.
Οι παράνομοι οικισμοί θεωρούνται λανθασμένα ως πρόβλημα.
Στην πραγματικότητα, δημιουργούνται εξαιτίας των προβλημάτων,
όπως η περιχαράκωση της φτώχειας,
ο κοινωνικός αποκλεισμός
και η αποτυχία της πολιτείας.
Οι κυβερνήσεις αναφέρουν τις παραγκουπόλεις ως απειλή
για να δικαιολογήσουν τη βίαιη αρπαγή γης και τις εξώσεις,
υπολογίζουν πως εμείς που ζούμε σε κανονικά σπίτια
θα συμφωνήσουμε σιωπηρά και εν αγνοία μαζί τους.
Αντίθετα, πρέπει να τους υπενθυμίζουμε
ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να υπηρετούν
όχι μόνο αυτούς που ζουν σε πολυτελή σπίτια
αλλά και αυτούς που τα καθαρίζουν και τα φυλάττουν.
Οι --
(Χειροκρότημα)
Οι πραγματικότητες μας διαφέρουν,
αλλά όχι και τα δικαιώματα μας.
Η κυβέρνηση του Λάγος,
όπως και άλλες στην ήπειρο μας,
υποστηρίζει μεγαλοπρεπώς ιδέες κοινωνικής ένταξης,
ενώ ενεργεί σαν η πρόοδος να μπορεί να επιτευχθεί μόνο
με την απομάκρυνση, την εκμετάλλευση, ακόμη και την εξάλειψη ομάδων
που θεωρεί αναλώσιμες.
Άνθρωποι με αναπηρία που ζητιανεύουν στους δρόμους του Λάγος
μαζεύονται, εκβιάζονται και περιορίζονται.
Γυναίκες από φτωχές γειτονιές συλλαμβάνονται
και κατηγορούνται για πορνεία, άσχετα με το τι κάνουν για να ζήσουν.
Οι ομοφιλόφιλοι στοχοποιούνται για να αποπροσανατολιστεί η κοινή γνώμη.
Όμως οι άνθρωποι, όπως και οι πόλεις, είναι ανθεκτικοί,
και καμιά νομοθεσία ή εκφοβισμός ή βία δεν μπορούν να μας εξαλείψουν.
Οι ιερόδουλες, όλες οι γυναίκες που δουλεύουν ως ιερόδουλες
δεν εξαφανίστηκαν,
παρά τους αιώνες καταστολής.
Οι Αφρικανοί κουήρ συνεχίζουν να υπάρχουν,
παρόλο που θεωρούνται εγκληματίες στο μεγαλύτερο μέρος της ηπείρου.
Είμαι σχεδόν σίγουρη, ότι οι φτωχοί άνθρωποι δεν εξαφανίζονται
επειδή έχασαν ό,τι έχουν.
Είμαστε όλοι ήδη εδώ,
και αυτό απαντάει στην ερώτηση
αν ανήκουμε εδώ ή όχι.
Όταν οι ψαράδες κατέβηκαν από τη λιμνοθάλασσα
σε αναζήτηση νέας κατοικίας,
δεν μπορούσαν να φανταστούν
ότι η πόλη που μεγάλωνε γύρω τους
μια μέρα θα αποφάσιζε ότι δεν ανήκουν εκεί.
Θέλω να πιστεύω ότι ο παππούς μου,
χαρτογραφώντας περιοχές για το Λάγος,
προσπαθούσε να το ανοίξει,
να κάνει χώρο για νέους ανθρώπους που θα καλοδεχόταν η πόλη,
όπως έκανε πάντα κι αυτός.
Καθώς ερχόμουν εδώ, μου τηλεφώνησε η γιαγιά μου
για να μου θυμίσει πόσο υπερήφανη είναι,
πόσο περήφανος θα ήταν ο παππούς μου και η μητέρα μου.
Είμαι τα όνειρά τους που πραγματοποιήθηκαν.
Όμως, δεν υπάρχει λόγος για τον οποίο τα όνειρα τους -ή τα δικά μου, εδώ-
γίνονται πραγματικότητα
ενώ αυτά άλλων γίνονται εφιάλτες.
Και ας μην ξεχνάμε
ότι το λιγότερο που θέλει ένα όνειρο
είναι ένα ασφαλές μέρος για να ξαπλώσεις.
Είναι πολύ αργά για τον Μπάσιλ,
όχι όμως και για τη Μαγκνταλέν,
όχι για τους εκατοντάδες χιλιάδες,
τα εκατομμύρια που απειλούνται στο Λάγος
ή στις άλλες πόλεις μας.
Ο κόσμος δεν πρέπει να κλείνει τα μάτια
στον πόνο που δημιουργείται όταν αρνούμαστε την ανθρωπιά του κόσμου
ή ακόμα και την υπαρκτή απίστευτη προοπτική ανάπτυξης
όταν αναγνωρίζουμε την αξία των συμβαλλομένων.
Πρέπει να θεωρήσουμε τις κυβερνήσεις
και τους εαυτούς μας υπεύθυνους,
για να κρατήσουμε τις πόλεις μας ασφαλείς για όλους τους κατοίκους τους,
επειδή οι μόνες πόλεις που αξίζουν να χτιστούν,
πραγματικά, το μόνο μέλλον που αξίζει να ονειρευτούμε
είναι αυτά που μας περιλαμβάνουν όλους,
άσχετα με το ποιοι ήμαστε
ή πώς φτιάχνουμε το σπίτι μας.
Σας ευχαριστώ.
(Χειροκρότημα)