[Język Joruba: Wolny człowiek, syn Ijebu-Ode,]
[z Klanu Ogbogbo,]
[którego bogactwo przewyższa całe bogactwo Europy,]
[którego ołtarz wypełniony jest złotem.]
Ta pieśń to oríkì.
Moja babcia śpiewała mi to, gdy byłem dzieckiem w Nigerii.
Oríkì jest pieśnią pochwalną ludu Joruba,
a ta konkretnie traktuje o bogactwach, których Zachód nie ma.
Mama - tak zwracałem się do babci -
opowiadała mi wiele historii z mitologii Joruba.
Jorubowie są grupą etniczną z południowo-zachodniej części Nigerii,
a mnie fascynowały te opowieści.
Byłem zawsze zaintrygowany.
Kultura Joruba inspirowała moją sztukę odkąd byłem dzieckiem.
Sztuka afrykańska to nie tylko rzeczy na targach w Harlemie w Nowym Jorku.
Każdy artysta ma imię
i każdy artysta ma swoją historię.
Oto moja historia.
Mama miała tatuaże na rękach i nogach.
Jako dziecko myślałem, że się z nimi urodziła,
z pięknymi czarnymi liniami i szczegółowymi symbolami.
Wtedy mi powiedziała,
że tak naprawdę są to symbole z mitologii Joruba.
Wywarło to nieoczekiwany wpływ na mnie jako artystę.
Jako dziecko wszędzie dostrzegałem sztukę.
Pamiętam dom, w którym mieszkaliśmy w Ilorin, przy Stadium Road.
Mieliśmy marmurowe podłogi,
a ja patrzyłem na nie
i widziałem w nich przeróżne wzory.
Sądziłem, że każdy może je dostrzec.
Wołałem brata i mówiłem:
"Ikeolu, chodź zobaczyć ten wzór w marmurze, tę maskę".
Odpowiadał: "Laolu, nic tu widzę".
Odrysowywałem tuszem to, co widziałem na podłodze.
Gdy mama to zauważyła, była bardzo zła.
(Śmiech)
Ale to mnie nie zatrzymało.
Przestawiłem się z tuszu na kredę,
bo często denerwowałem nauczycieli i rodziców.
Pamiętam słowa mamy: "Laolu, jesteśmy chrześcijanami.
Dlaczego nie rysujesz jak inni?
Dlaczego nie rysujesz krajobrazów albo może krzesła albo mebli,
albo może nawet Jezusa?".
Pomalowałbym cały dom, gdybym mógł,
ale gdy dorosłem, wiedziałem, że artysta to nie jest sposób na życie.
Chciałem zostać tym, kim chcieli rodzice,
więc poszedłem na studia prawnicze.
Oczywiście, to mój tata. Był taki dumny tego dnia.
A tak wyglądały moje notatki ze studiów.
(Śmiech)
Oczywiście opuszczałem zajęcia
i zmyślałem wymówki dla nieobecności.
Ale kiedy zacząłem pracować
w Komisji Praw Człowieka jako prawnik,
myślami byłem gdzie indziej.
Widziałem ciężką rzeczywistość.
Pracowałem z dziećmi,
które musiały wybierać między edukacją
a przymusowym małżeństwem.
Byłem tak sfrustrowany niesprawiedliwością wokół mnie.
Jedynym ujściem emocji była sztuka, więc zacząłem malować.
Ten obraz nazywa się "Krajobraz snu".
W powiększeniu
widać dziewczynkę
i przypadkowość narodzin,
fakt, że nasza przyszłość zależy od miejsca urodzenia.
Potem widać dwóch mężczyzn trzymających się za ręce
i dwie kobiety trzymające się za ręce.
W Nigerii związki jednopłciowe są niezgodne z prawem.
Można za to dostać 14 lat.
Lubię opowiadać historie poprzez sztukę.
Lubię zaczynać rozmowy przez sztukę.
Na tym obrazie widać mapę Afryki,
widać pytania, widać płacz,
widać strzykawki wbite w Afrykę
i wysysające zasoby naturalne.
Zapytałem siebie: do czego to zmierza?
Kto z tego korzysta?
W mojej sztuce
sposób wykorzystania wzorów, masek, opowieści
i to, jak używam linii,
to wszystko pochodzi z kultury Joruba.
W 2013 roku podjąłem wielkie ryzyko.
Rzuciłem pracę i przeniosłem się do Nowego Jorku, by skupić się na sztuce.
Oczywiście rodzice myśleli:
"Och, przejdzie mu. Wróci".
Ale życie artysty w Nowym Jorku nie było łatwe,
bo byłem spłukany,
żadnych pieniędzy, żadnych agentów, żadnego reprezentowania,
więc też żadnych wystaw w galeriach.
Myślałem sobie, że muszę przeżyć.
Zacząłem malować na ubraniach, by zarobić na życie.
Zacząłem malować na butach.
Zacząłem dostosowywać rzeczy dla klientów.
Wkrótce zdałem sobie sprawę z siły,
bo ludzie byli dumni z noszenia własnych historii.
Zacząłem malować na wszystkim.
Na gitarach.
Zacząłem robić murale,
malowałem na czymkolwiek się dało
i wszystko stawało się moim płótnem.
Pewnego dnia przeglądałem Instagram
i zobaczyłem to zdjęcie.
To była Reign.
Zrobiła zdjęcie przy moim obrazie i gdy zobaczyłem to zdjęcie,
coś się wydarzyło.
Widziałem jak sztuka i ona się przenikały
i tak oto zacząłem malować na ludzkich ciałach.
Jako dziecko widziałem sztukę w marmurowych podłogach,
widziałem sztukę na ścianach,
ale teraz widzę sztukę na ludzkich twarzach i ciałach.
Pamiętam babcię
i zauważyłem, że większość moich instynktów twórczych
wywodzi się z wspomnień z dzieciństwa
i sztuki na ciele mojej babci.
Teraz patrzę na ludzi, których pomalowałem
i zastanawiam się, jak by wyglądało, gdybyśmy wszyscy wyglądali
jak bogowie i boginie z mitologii Joruba?
No i boom, tak powstała Święta sztuka Ori.
Ori w mitologii Joruba
oznacza twoją duszę, twoją istotę, oznacza twoje instynkty.
Zauważyłem, że tylko w połączeniu z Ori
można przenosić góry.
W malowaniu ludzkich ciał jest coś bezpośredniego.
To jest jak sztuka w ruchu.
Jak przeżycie w 3D.
Pewnego dnia, w zwykły dzień pracy
dostałem emaila o treści:
"Cześć, jestem wielką fanką tego, co robisz.
Chciałbyś namalować coś do mojego teledysku?
Podpisane: Beyoncé".
Beyoncé napisała do mnie maila.
Myślałem sobie: "że co?".
(Śmiech)
Zastanawiałem się, skąd ona o mnie wie?
Myślałem, że to niemożliwe. Myślałem, że to ściema.
Jako Nigeryjczyk myślałem: "nie".
(Śmiech)
(Brawa)
Wydaje się to niewiarygodne, ale było prawdziwe,
i wydarzyło się bardzo szybko.
Beyoncé chciała złożyć hołd Nowemu Orleanowi,
a moja sztuka przypominała jej o jej kreolskich korzeniach.
Kiedy "Lemonade" zostało wydane,
wszystko nagle całkowicie się zmieniło.
Pisano o mnie w czasopismach,
przeprowadzano wywiady.
Ludzie zatrzymywali mnie na ulicy.
Znali moje imię,
a ja czasami musiałem wycofać się
i na spokojnie wszystko ogarnąć.
Jako artyści pracujemy ciężko całe życie,
by nasza sztuka była rozpoznawalna,
i za to jestem wdzięczny.
Jednakże nadal jestem prawnikiem,
więc używam sztuki, by walczyć o to, w co wierzę.
Dziedzictwo Joruba jest częścią mnie.
Chciałbym podzielić się z wami moją sztuką w ruchu.
Powitajcie ją razem ze mną.
(Muzyka)
(Brawa)
To jest Geli, a to Reign.
To są dwie pierwsze osoby, które pomalowałem w życiu,
i cały wczorajszy dzień spędziłem na malowaniu ich.
Dziś one przedstawiają moje nadzieje i lęki.
Umieszczam lęki na plecach.
A nadzieje z przodu.
Jakie są moje nadzieje?
Mam nadzieję, że ludzie wiedzą,
że Afryka nie jest tylko wielkim, bezimiennym kontynentem,
gdzie wszystko jest jednakowe.
Mam też nadzieję, że ludzie wiedzą,
że w Nigerii jest ponad 350 grup etnicznych i języków,
a ja jestem tylko jednym artystą z jednej z nich.
(Brawa)
Ponadto mam nadzieję, że uda mi się zmienić to,
jak mówi się o sztuce afrykańskiej na kontynencie i tutaj,
mam nadzieję, że wiecie, że sztuka afrykańska
to nie tylko towary z Harlemu w Nowym Jorku,
i że każde dzieło sztuki, które widzicie, ma swoją historię,
i że każdy artysta ma imię.
Dziękuję wam bardzo.
(Brawa)