[Γιορούμπα: Ελεύθερε γιε του Ιτζέμπου-Όντε,]
[της πραγματικής Φυλής Ογκμπόγκμπο,]
[της οποίας τα πλούτη και τα αγαθά ξεπερνούν όλα όσα είχε ποτέ η Ευρώπη,]
[της οποίας ο βωμός είναι γεμάτος χρυσό.]
Αυτός ο ψαλμός ονομάζεται ορίκι.
Μου το τραγουδούσε η γιαγιά μου όταν ήμουν παιδί στη Νιγηρία.
Βλέπεις, το ορίκι είναι ένα τραγούδι που εξυμνεί τους Γιορούμπα,
και συγκεκριμένα αυτό μιλάει για τους θησαυρούς που δεν έχει ο Δυτικός κόσμος.
Η μάμα -- έτσι αποκαλούσα τη γιαγιά μου --
μου έλεγε πολλές ιστορίες για τη μυθολογία των Γιορούμπα.
Βλέπεις, οι Yoruba είναι μια εθνική ομάδα από την νοτιοδυτική πλευρά της Νιγηρίας,
και πάντα με συνάρπαζαν αυτές οι ιστορίες.
Πάντα με ιντρίγκαραν.
Η κουλτούρα των Γιορούμπα έχει επηρεάσει την τέχνη μου από τότε που ήμουν παιδί.
Η Αφρικανική τέχνη δεν είναι μόνο όσα δεις στις αγορές του Χάρλεμ στη Νέα Υόρκη.
Κάθε καλλιτέχνης έχει ένα όνομα,
και κάθε καλλιτέχνης έχει μια ιστορία.
Αυτή είναι η δική μου ιστορία.
Βλέπεις, η μάμα είχε τατουάζ στα χέρια και στα πόδια της.
Σαν παιδί πίστευα ότι έτσι είχε γεννηθεί
με όμορφες μαύρες γραμμές και λεπτομερή σύμβολα.
Και τότε μου είπε
ότι στην πραγματικότητα ήταν σύμβολα από την μυθολογία των Γιορούμπα.
Ποτέ δεν ήξερα πως αυτό θα επηρέαζε τον καλλιτέχνη που είμαι σήμερα.
Βλέπεις, σαν μικρό παιδί, έβλεπα παντού τέχνη.
Θυμάμαι το σπίτι που ζούσαμε στο Ιλόριν, στην οδό Στάντιουμ.
Είχαμε μαρμάρινα πατώματα,
και ξέρεις, κοιτούσα τα μαρμάρινα πατώματα
έβλεπα σχέδια και μοτίβα όλων των ειδών,
και πίστευα ότι όλοι μπορούσαν να τα δουν.
Οπότε φώναζα τον αδερφό μου, και του έλεγα,
«Ικεόλου, έλα να δεις αυτό το σχέδιο στο μάρμαρο, αυτό το μοτίβο, αυτή τη μάσκα».
Και αυτός μου έλεγε, «Λαόλου, δεν βλέπω τίποτα».
Οπότε χρησιμοποιούσα μελάνι, και σχεδίαζα αυτά που έβλεπα στο πάτωμα.
Και όταν το είδε η μαμά μου, απογοητεύτηκε πολύ.
(Γέλια)
Αλλά αυτό δε με σταμάτησε.
Άλλαξα από μελάνι σε κιμωλία,
γιατί έβρισκα συχνά τον μπελά μου από τους δασκάλους και τους γονείς μου.
Θυμάμαι τη μαμά μου που έλεγε, «Λαόλου, είμαστε χριστιανοί.
Γιατί δεν ζωγραφίζεις σαν τους άλλους;
Γιατί δεν ζωγραφίζεις τοπία, ή θα μπορούσες να ζωγραφίζεις καρέκλες ή έπιπλα
ή ακόμα και τον Χριστό;»
Θα μπορούσα να ζωγραφίσω ολόκληρο το σπίτι αν είχα την ευκαιρία,
αλλά όταν μεγάλωσα, ήξερα πως το να γίνω καλλιτέχνης δεν ήταν επιλογή,
όποτε ήθελα να γίνω ο άνθρωπος, που ήθελαν οι γονείς μου να γίνω,
και επομένως πήγα στη νομική σχολή.
Αυτός είναι ο πατέρας μου. Ήταν τόσο περήφανος εκείνη την ημέρα.
Και έτσι έμοιαζαν τα τετράδια μου στη νομική σχολή.
(Γελάει)
Φυσικά έχανα μαθήματα,
και έβρισκα δικαιολογίες για το γιατί δεν πήγαινα στη σχολή.
Αλλά όταν ξεκίνησα να δουλεύω στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
σαν δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων,
το μυαλό μου ήταν αλλού.
Έβλεπα μια πολύ σκληρή πραγματικότητα.
Δούλευα με παιδιά
που έπρεπε να επιλέξουν ανάμεσα στην εκπαίδευση
και να αναγκαστούν να παντρευτούν.
Ήμουν τόσο εκνευρισμένος βλέποντας όλη αυτή την αδικία γύρω μου
και η μόνη μου διέξοδος ήταν η τέχνη,
οπότε ξεκίνησα να ζωγραφίζω.
Αυτό το κομμάτι λέγεται «Dreamscape».
Όταν ζουμάρετε σε αυτό το έργο
βλέπετε ένα κορίτσι
και την τυχαία γέννηση,
το γεγονός ότι το μέλλον μας εξαρτάται από το πού γεννηθήκαμε.
Στη συνέχεια βλέπετε δύο άντρες να κρατιούνται από το χέρι,
και έπειτα δύο γυναίκες.
Βλέπετε, στη Νιγηρία, οι ομόφυλες σχέσεις είναι παράνομες.
Μπορεί να σε βάλουν μέσα 14 χρόνια γι' αυτό.
Με την τέχνη μου, μ' αρέσει να λέω ιστορίες.
Μου αρέσει να αρχίζω μια συζήτηση.
Εδώ, βλέπετε τον χάρτη της Αφρικής,
βλέπετε τις ερωτήσεις, βλέπετε κλάμα,
και εκεί βλέπετε σύριγγες χωμένες στην Αφρική
να της ρουφάνε τα φυσικά αγαθά της.
Οπότε αναρωτήθηκα, πού πάνε αυτά;
Ποιος επωφελείται από όλο αυτό;
Βλέπετε, η τέχνη μου,
το πώς υφαίνω την τέχνη μου γύρω από μοτίβα, μάσκες και ιστορίες,
η χρήση των γραμμών μου,
είναι από την κουλτούρα των Γιορούμπα.
Οπότε το 2013, έβαλα ένα μεγάλο στοίχημα.
Παραιτήθηκα και μετακόμισα στη Νέα Υόρκη, για να αφοσιωθώ στην τέχνη μου.
Οι γονείς μου φυσικά έλεγαν,
«Είναι μόνο μια φάση, θα επιστρέψει».
Η ζωή σαν καλλιτέχνης στη Νέα Υόρκη δεν ήταν εύκολη,
επειδή ήμουν ταπί,
χωρίς λεφτά, χωρίς ατζέντη, χωρίς εκπροσώπηση
καμία γκαλερί δεν έδειχνε τη δουλειά μου.
Οπότε σκέφτηκα, πρέπει να επιζήσω.
Άρχισα να ζωγραφίζω σε ρούχα για να τα βγάλω πέρα.
Να ζωγραφίζω σε παπούτσια.
Να τροποποιώ πράγματα για τον κόσμο.
Σύντομα κατάλαβα τη δύναμη που είχα
γιατί ο κόσμος περηφανευόταν πολύ να φοράει τις ιστορίες του.
Οπότε άρχισα να ζωγραφίζω τα πάντα.
Ζωγράφιζα κιθάρες,
έκανα τοιχογραφίες,
οτιδήποτε έπιανα το ζωγράφιζα,
και το καθετί γινόταν ο καμβάς μου.
Μια μέρα, καθώς κοιτούσα στο Instagram,
είδα αυτή τη φωτογραφία.
Ήταν η Ρέιν. Έβγαλε μια φωτογραφία όπου στεκόταν μπροστά σε ένα έργο μου,
και όταν είδα αυτή τη φωτογραφία
κάτι συνέβη.
Έβλεπα τη δημιουργία μου κυριολεκτικά να μπαίνει και να βγαίνει από μέσα της,
και έτσι άρχισα να ζωγραφίζω σε ανθρώπινα σώματα.
Σαν παιδί, έβλεπα τέχνη στα μαρμάρινα πατώματα,
έβλεπα τέχνη στους τοίχους,
αλλά τώρα τη βλέπω στα πρόσωπα και στα σώματα των ανθρώπων
Θυμάμαι τη γιαγιά μου,
και συνειδητοποιώ ότι τα πιο πολλά δημιουργικά μου ένστικτα
βασίζονται σε παιδικές μου αναμνήσεις,
στην τέχνη στο δέρμα της γιαγιάς μου
Τώρα κοιτάω τον κόσμο που έχω ζωγραφίσει και σκέφτομαι
πώς θα έμοιαζε αν όλοι περιφερόμασταν
σαν θεούς και θεές από τη μυθολογία των Γιορούμπα;
Και μπουμ, έτσι γεννήθηκε Η Ιερή Τέχνη των Όρι.
Βλέπεις, το Όρι στη μυθολογία των Γιορούμπα
συμβολίζει την ψυχή σου, την ουσία σου, τα ένστικτά σου.
Και κατάλαβα πως μόνο όταν εκμεταλλευτείτε το Όρι σας
μπορείτε να κάνετε τα αδύνατα δυνατά.
Υπάρχει κάτι τόσο άμεσο στο να ζωγραφίζεις σε ανθρώπινα σώματα.
Είναι σαν τέχνη εν κινήσει.
Σαν μια τρισδιάστατη εμπειρία.
Μία μέρα, ενώ έκανα τη συνηθισμένη μου δουλειά στο Μπρούκλιν
έλαβα ένα ηλεκτρονικό μήνυμα που έλεγε,
«Γεια, είμαι μεγάλη θαυμάστρια της δουλειάς σου.
Θέλεις να ζωγραφίσεις για ένα βίντεο κλιπ μου;
Υπογραφή, Beyoncé».
Μου έστειλε ηλεκτρονικό μήνυμα η Beyoncé. Ήμουν σε φάση, τι;
(Γέλια)
Σε φάση, πώς με ξέρει καν;
Νόμιζα ότι αυτό δε μπορούσε να είναι αλήθεια. Ότι ήταν απάτη.
Ο Νιγηριανός μέσα μου έλεγε, δεν μπορεί.
(Γέλια)
(Χειροκρότημα)
Παραδόξως όμως, ήταν αληθινό,
και όλα συνέβησαν πολύ γρήγορα.
Βλέπετε, η Beyoncé ήθελε να τιμήσει τη Νέα Ορλεάνη,
και η τέχνη μου της θύμισε την κρεολική καταγωγή της.
Όταν βγήκε το «Lemonade», φυσικά,
όλα έγιναν τόσο γρήγορα.
Με βάλανε σε περιοδικά,
μου πήρανε συνεντεύξεις.
Ο κόσμος με σταματούσε στο δρόμο.
Ήξεραν το όνομά μου.
Μερικές φορές έκανα ένα βήμα πίσω
για να χαλαρώσω, να αφομοιώσω τα πάντα.
Σαν καλλιτέχνες δουλεύουμε τόσο σκληρά όλη μας τη ζωή
για να αναγνωριστεί η τέχνη μας
και γι' αυτό νιώθω ευγνώμων.
Ωστόσο, ο δικηγόρος μέσα μου είναι ακόμα εκεί
οπότε χρησιμοποιώ την τέχνη μου για να παλέψω για τις πεποιθήσεις μου.
Η Γιορούμπα κληρονομιά μου είναι πάντα εκεί.
Θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας απόψε δείγματα από την τέχνη μου εν κινήσει.
Παρακαλώ, υποδεχθείτε μαζί μου στη σκηνή.
(Μουσική)
(Χειροκρότημα)
Αυτή είναι η Γκέλι και αυτή η Ρέιν.
Είναι τα δύο πρώτα άτομα, που ζωγράφισα στη ζωή μου,
και σήμερα πέρασα τη μέρα μου ζωγραφίζοντας τις.
Απόψε, αντιπροσωπεύουν τις ελπίδες και τους φόβους μου.
Έβαλα τους φόβους στο πίσω μέρος του σώματος
και τις ελπίδες μου μπροστά.
Ποιες είναι οι ελπίδες μου;
Ελπίζω ο κόσμος να ξέρει
πως η Αφρική δεν είναι απλώς μια γιγάντια, ανώνυμη ήπειρος,
ότι είναι όλη το ίδιο.
Ελπίζω ο κόσμος να ξέρει
πως στη Νιγηρία, έχουμε πάνω από 350 εθνότητες και γλώσσες,
και εγώ είμαι απλώς ένας καλλιτέχνης από μία από αυτές.
(Χειροκρότημα)
Ακόμα ελπίζω να ξέρετε πως ελπίζω να μπορώ να αλλάξω
τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος μιλάει για την αφρικανική τέχνη
και ελπίζω να ξέρετε πως αυτή,
δεν είναι μόνο τα πράγματα που αγοράζετε στις αγορές του Χάρλεμ στη Νέα Υόρκη
και πως κάθε έργο τέχνης έχει μια ιστορία,
και κάθε καλλιτέχνης έχει ένα όνομα.
Ευχαριστώ πάρα πολύ.
(Χειροκρότημα)