Một ngày nào đó, ta sẽ có những robot với trí thông minh như người,
trí tuệ nhân tạo, AI
Điều đó có thể xảy ra như nào?
Có một cách đó là ta cứ tiếp tục tối ưu phần mềm,
như ta đã làm suốt 70 năm qua.
Với tốc độ trước đây, tiến trình này có thể mất hàng thế kỉ.
Nhiều người nói nó sẽ sớm xảy ra
vì ta đã khám phá ra hàng tá giả thuyết vững chắc.
Tôi cũng hoài nghi chứ.
Nhưng còn một viễn cảnh thứ ba nữa
là điều mà tôi sẽ chia sẻ ngày hôm nay.
Ý tưởng là tạo ra một phần mềm từ bộ não con người.
Để làm việc này, ta sẽ cần ba công nghệ và chúng phải đủ tốt
và vẫn chưa có công nghệ nào hoàn thiện cả.
Đầu tiên, ta sẽ cần rất nhiều máy tính rẻ, nhanh, song song.
Thứ hai, ta sẽ phải quét não của những cá nhân riêng lẻ
một cách chi tiết cả về hình học lẫn hóa học,
nhằm biết được tế bào ở đâu, kết nối với gì, loại gì.
Và thứ ba, ta sẽ cần những mô hình máy tính
thể hiện mức hoạt động của từng loại tế bào não,
nhận tín hiệu đầu vào, thay đổi khoảng thời gian
và gửi đi tín hiệu đầu ra.
Nếu có những mô hình đủ tốt cho mọi loại tế bào não
và một mô hình đủ tốt của bộ não,
ta có thể kết hợp chúng lại để cho ra mô hình đủ tốt của toàn bộ não,
và nó sẽ có hành vi đầu vào lẫn đầu ra như bộ não gốc.
Nếu bạn bắt chuyện, nó sẽ đáp lời.
Nếu bạn bảo nó làm gì đó, nó cũng có thể làm
Và nếu ta làm được vậy, mọi thứ sẽ thay đổi.
Nhân loại đã nói về ý tưởng này suốt hàng thập kỉ,
với cái tên “đăng tải.”
Tôi sẽ gọi chúng là “em”.
Khi bàn về vấn đề trên, họ nói,
“Liệu có khả thi không?
Nếu được tạo ra, nó có nhận thức chứ?
hay chỉ là một cỗ máy trống rỗng?
Nếu bạn tạo một cái từ tôi, thì đó là tôi hay ai khác?”
Những câu hỏi trên lôi cuốn đến mức tôi không từ chối trả lời ...
(Cười)
vì tôi đang có một câu hỏi khá trần trụi đó là:
Điều gì sẽ thực sự xảy ra?
Tôi đã trở nên ám ảnh với câu hỏi đó.
Tôi đã dành bốn năm cố gắng phân tích nó,
dùng những công cụ học thuật tiêu chuẩn, để đoán xem điều gì sẽ xảy ra,
và tôi ở đây để tiết lộ về những phát hiện của mình.
Cảnh báo nhé --
tôi không mang đến nguồn cảm hứng, mà là sự phân tích.
Việc của tôi là để mọi người thấy được viễn cảnh đó sẽ ra sao
nếu ta không cố gắng ngăn ngừa nó.
Nếu bạn không cảm thấy lo lắng khi nghe những gì tôi nói ở đây,
thì lí do duy nhất là bạn không chú ý.
(Cười)
Ok, điều đầu tiên tôi có thể nói
đó là “em” thường dành phần lớn cuộc đời sống ở một thực tại ảo.
Bạn sẽ trông như này nếu dùng kính thực tại ảo.
Và đây là thứ bạn có thể thấy:
ánh sáng mặt trời lấp lánh trên mặt nước cùng tiếng mòng biển bay phía trên,
bạn thậm chí còn cảm nhận được gió thổi vào má và mùi của biển,
với những thiết bị tối tân.
Giờ, nếu dành quá nhiều thời gian ở đây,
bạn sẽ muốn có một bảng điều khiển
để làm những thứ như gọi điện,
chuyển sang một thực tại ảo khác,
kiểm tra số dư tài khoản.
Giờ, đây là bạn khi ở trong thực tại ảo,
còn đây là hình dáng của “em” trong thực tại ảo.
Nó là phần cứng máy tính nằm đâu đó trên giá máy chủ.
Tất nhiên, chúng vẫn có thể thấy và có trải nghiệm tương tự.
Nhưng với “em” sẽ có chút khác biệt
Thứ nhất, bạn luôn có thể nhận ra thực tại ảo không hoàn toàn là thực,
còn với “em”, thực tại ảo thật như chính căn phòng này
hoặc tương tự vậy.
Và “em” còn có thể thực hiện một số tính năng.
Ví dụ, tâm trí ta luôn chỉ hoạt động ở một tốc độ nhất định,
“em” có thể thêm hoặc bớt phần cứng máy tính để chạy nhanh chậm tùy ý,
nên nếu thế giới quanh chúng diễn ra quá nhanh,
chúng chỉ cần tăng tốc độ xử lí suy nghĩ,
và thế giới xung quanh sẽ tự khắc chậm lại.
Hơn thế, “em” cũng có thể tạo bản sao của chính nó vào lúc ấy.
Bản sao này có thể nhớ mọi thứ tương tự,
và nếu có cùng tốc độ, và trải nghiệm,
nó có lẽ sẽ cần được nhắc, “Mày chỉ là một bản sao.”
Và “em” có thể tạo bản sao lưu trữ,
và nếu lưu trữ đủ,
“em” có thể trở nên bất tử
trên lí thuyết, dù thực tế có thể sẽ khác.
“Em” có thể di chuyển bộ não của nó, máy tinh đại diện cho bộ não của nó,
từ vị trí vật lí này sang nơi khác.
“em” có thể đi khắp thế giới với tốc độ ánh sáng
và bằng việc chuyển đến vị trí mới như thế,
chúng có thể tương tác nhanh hơn với những “em” gần đó.
Tôi đang nói về điều mà các “em” có thể làm
Vậy chúng chọn làm gì?
Để hiểu điều này, ta cần hiểu ba sự thật cốt lõi sau.
Thứ nhất, “em” trên lí thuyết sẽ làm những thứ mà người nó sao chép đã làm
trong tình huống tương tự.
Nên cách sống lẫn hành vi của chúng đều rất con người.
Khác biệt duy nhất là chúng sống ở thế giới khác.
Thứ hai, “em” cần tài nguyên thực để tồn tại.
Bạn cần đồ ăn và chỗ ở nếu không bạn sẽ chết.
“Em” cũng cần có phần cứng, năng lượng, làm mát, để tồn tại.
Mỗi phút trôi qua trong cuộc đời của một “em”,
cũng cần có người, thường là chính “em”, làm việc để chi trả.
Thứ ba, “em” nghèo.
(Cười)
Dân số của “em” có thể tăng nhanh hơn nền kinh tế của chúng,
nghĩa là tiền lương rồi sẽ giảm xuống đến mức đủ sống.
Cũng có nghĩa các “em” phải làm việc mọi lúc.
Nên là đây chính là thứ mà chúng thường thấy:
xinh đẹp và sang chảnh, nhưng chỉ gắn chặt trên bàn --
phải làm việc gần như mọi lúc.
Bạn sẽ nghĩ, kịch bản kiếm sống, có lẽ hơi dị và hơi kì,
nhưng lại là thực tế thường thấy trong lịch sử,
và đó cũng là cách mà động vật hoang dã làm để tồn tại,
nên ta đều hiểu con người sẽ làm gì khi đó.
Con người về cơ bản sẽ làm mọi thứ để tồn tại,
và đó là điều khiến tôi phải nói hơi nhiều về thế giới của “em”.
Khi những sinh vật giàu có, như bạn,
bạn phải biết rõ chúng muốn gì
thì mới hiểu được việc chúng làm.
Khi nghèo,
những tạo vật đó sẽ làm mọi cách để sinh tồn.
Ta đã nói về thế giới của “em” dưói góc nhìn của chính chúng --
giờ, hãy lùi lại và nhìn lại tổng quan thế giới đó.
Thứ nhất, thế giới của “em ” phát triển nhanh hơn của ta,
vài trăm lần.
Nên là những thay đổi của ta trong một hoặc hai thế kỉ,
với chúng chỉ là một hoặc hai năm.
Và tôi cũng chưa dám khẳng định điều gì sẽ tới sau đó,
bởi thường sẽ có thứ gì đó xảy ra, tôi không biết nữa.
Thứ hai, những “em” về cơ bản sẽ còn nhanh hơn
cả ngàn lần tốc độ con người.
Nên với chúng, việc trải qua cả ngàn năm chỉ mất vỏn vẹn tầm một hoặc hai năm,
và thế giới quanh chúng thật sự thay đổi chậm hơn
cách mà thế giới quanh ta thay đổi, với ta.
Thứ ba, các “em” sẽ phải chen chúc nhau trong một thành phố đông đúc.
Không chỉ là cách chúng nhìn nhận bản thân trong thực tại ảo,
mà còn là cách chúng tập hợp lại trong thực tế.
Nên với tốc độ của “em”, việc di chuyển trong thực tế là cực chậm,
đa phần các thành phố của chúng là tự cung tự cấp,
phần lớn cuộc chiến là chiến tranh mạng,
và phần còn lại của Trái Đất, cách xa các thành phố của “em”
sẽ là của con người, bởi “em” hoàn toàn không hứng thú với nó.
Nói tới con người,
có lẽ mọi người sẽ muốn biết.
Con người sẽ phải nghỉ hưu, một lần và mãi mãi
Họ đơn giản là không cạnh tranh nổi.
Hiện giờ, con người đang kiểm soát mọi nguồn vốn trên thế giới.
Nền kinh tế phát triển rất nhanh, sự giàu có cũng tăng nhanh.
Con người trở nên giàu có, trên góc độ tập thể.
Bạn biết đó, phần lớn nhân loại không giàu có đến thế
ngoại trừ năng lực làm việc,
nên từ giờ tới đó, họ cần tích đủ tài sản,
bảo hiểm hoặc cổ phần,
không thì có thể chết đói.
Tôi khuyên ta nên tránh kết cục này.
(Cười)
Giờ, bạn sẽ tự hỏi,
tại sao các “em” lại để con người sống?
Sao không giết hết rồi lấy hết?
Hãy nhớ, hiện nay ta cũng có kha khá người về hưu chả làm gì,
và ta nào có giết hết để lấy tài nguyên.
(Cười)
Một phần là do điều đó sẽ phá vỡ thể chể chung của ta và chúng.
Những nhóm còn lại sẽ nghĩ rồi tiếp theo sẽ là ai,
nên “em” sẽ để nhân loại nghỉ hưu an bình trong kỉ nguyên của chúng.
Thứ mà bạn nên lo lắng là kỉ nguyên của “em” sẽ chỉ tầm một hoặc hai năm
và bạn không hề biết điều gì sẽ tới.
Các “em” rất giống người,
nhưng không phải nguời mà ta thường thấy.
Một “em” về cơ bản là bản sao của số ít hàng trăm người có năng suất nhất.
Nên thực tế, chúng là tinh hoa, so với người bình thường,
tương đương với tỉ phủ, người thắng giải Nobel,
huy chương vàng Olympic, nguyên thủ quốc gia.
Những “em” nhìn vào con người như hồi ức và sự biết ơn
nhưng không có mấy tôn trọng,
như khi bạn nghĩ về tổ tiên của mình vậy.
Ta đều biết rằng năng suất làm việc của mỗi người là khác nhau.
Ta có thể dựa vào đó để suy ra tính năng của “em” --
ví dụ, chúng có xu hướng thông minh, tận tâm, chăm chỉ
kết hôn, sùng đạo, trung niên.
Đó là tính cách của chúng.
Thế giới của “em” còn rất đa dạng.
Không chỉ bởi nó tiếp nối phần lớn sự đa dạng có ở loài người.
bao gồm sự đa dạng công nghiệp và nghề nghiệp,
chúng còn có thể đa dạng hóa thêm nhiều loại hình khác,
và quan trọng nhất là tốc độ suy nghĩ.
“Em” có thể đi từ tốc độ con người
đến vượt qua đó đó cả triệu lần,
rồi lại giảm xuống chậm hơn tỉ lần vận tốc con người.
Những “em” nhanh hơn thường có được địa vị cao.
Chúng giàu có hơn. Chúng tranh luận thắng.
Chúng có những vị trí đặc biệt.
Những “em” chậm hơn đa phần sẽ về hưu,
như lũ ma trong sách ngữ văn vậy.
Nếu được triệu hồi, chúng sẽ trở lại --
bạn muốn nhờ vả chúng bạn phải trả giá.
Nhưng chúng không biết nhiều, cũng tạo ít ảnh hưởng,
chúng bị ám ảnh bởi quá khứ, vậy nghĩa là gì?
(Cười)
“Em” còn có sự đa dạng trong kết cấu cuộc sống.
Đây là cuộc đời bạn: bắt đầu rồi kết thúc, rất đơn giản.
Còn đây là đời của “em”,
mỗi ngày chúng sẽ phải chia tay các bản sao ngắn hạn
được tạo ra để làm các việc ngắn hạn và qua đời
Chúng ta sẽ bàn về các phiên bản ngắn hạn đó sau,
nhưng chúng hiệu quả hơn
vì không cần nghỉ ngơi cho ngày kế tiếp.
“Em” này biết nắm bắt cơ hội hơn.
Chúng tạo ra nhiều bản sao của chính mình khi nhu cầu gia tăng.
Chúng không biết tương lai rồi sẽ đi về đâu.
Đây là một “em” thiết kế,
đảm nhiệm cả một hệ thống lớn
và sau đó chia đệ quy thành các bản sao để hoàn thành,
qua đó, các “em” có thể thực hiện thiết kế lớn và mạch lạc hơn.
Đây là “em” sửa ống nước,
luôn nhớ rằng mỗi ngày, trong 20 năm,
chúng chỉ làm việc hai giờ một ngày, nhàn nhã.
Nhưng sự thật là, mỗi ngày, chúng có cả ngàn bản sao,
mỗi bản sao có hai giờ để sửa ống nước,
và chỉ một trong số đó sống tới ngày kế tiếp.
Khách quan thì, chúng làm việc năng nổ trong 99% cuộc đời.
Chủ quan thì, chúng luôn nhớ về một đời nhàn hạ
(Cười)
Đây lại là bạn. Bạn bắt đầu và kết thúc.
Đây có thể là bạn nếu vào lúc buổi tiệc bắt đầu,
bạn cắn thuốc xong không nhớ gì về buổi tiệc
thậm chí sau buổi hôm đó.
Nhiều người làm vậy, tôi nghe thế.
Cho đến khi buổi tiệc gần kết thúc,
bạn sẽ tự nhủ, “Tôi chết mất, kinh khủng quá.
Cái người ngày mai đâu phải tôi, bởi chúng đâu nhớ tôi làm gì.”
Hay bạn cũng có thể nói, “Mai chiến tiếp. Mình chỉ quên tí, làm gì căng.”
Đó là vì “em” đã tách ra một bản sao ngắn hạn
để làm một việc ngắn hạn rồi biến mất.
Chúng có hai khả năng nhận thức y hệt.
Chúng có thể nói, “Tôi là bản sao với cuộc đời ngắn ngủi. Tôi ghét thế.”
Hoặc “Tôi là một phần của một tạo vật lớn hơn nào có nhớ gì.”
Tôi đoán là chúng sẽ là kiểu thứ hai
không chỉ bởi tính triết lí, mà còn bởi nó giúp chúng tồn tại.
Hôm nay, nếu tổng thống bảo ta phải chiếm Iraq,
bạn hỏi, “Tại sao?”
họ đáp, ”Bí mật quốc gia,”
niềm tin của bạn sẽ lung lay ngay,
nhưng với “em”, bản sao của tổng thống lẫn của bạn có thể vào két,
giải thích những bí mật,
và rồi một bản thể bước ra từ chính bản sao của bạn.
bảo rằng bạn đã bị thuyết phục.
Nên là giờ bạn biết là có lí do chính đáng.
Tôi biết các bạn đều muốn đánh giá thế giới này.
Bạn nóng lòng quyết định xem mình yêu hay ghét nó.
Nhưng nghĩ đi: tổ tiên của bạn từ ngàn năm về trước
sẽ yêu hay ghét thế giới của bạn
nếu chỉ dựa vào vài thứ ít ỏi mà họ nghe qua,
bởi thế giới của bạn đơn giản là kì quặc.
Nên trước khi phán xét một viễn cảnh, bạn nên tìm hiểu thêm về nó,
có thể là đọc hẳn một cuốn sách,
và nếu bạn không thích nó, hãy hành động để thay đổi.
Xin cảm ơn.
(Vỗ tay)