وەرگرتن لە خوێندنی کۆلێژ
پێویستی بە ٢٠-ساڵ کارکردن هەیە.
کاتێک بە هەژاری گەورە دەبیت،
بییرت لە داهاتووت ناکەیتەوە.
لەجیاتی ئەوە، بییر لەوە دەکەیتەوە کە ژەمی داهاتوو دابین بکەی
هەروەها چۆن خێزانەکەت کرێی ئەو مانگە دەدەن.
لەگەڵ ئەوەشدا، دایک و باوکم و دایک و باوکی هاوڕێکانیشم
وا دیاربوو تەنها لەگەڵ باجی تەکسی وپاسەوانی کێشەیان نەبوو.
ئەوکاتە من هەندە گەنجیش نەبووم
کە زانیم من نامەوێ ئەو شتانە بکەم.
بەڵام دواتر، دوو لەسەر سێی خوێندنەکەمم کردبوو،
ئەوەش زۆر درەنگ بوو تا گۆڕانکاری لە دەورەبەرم بکەم.
کاتێک بە هەژاری گەورە دەبی، دەتەوێ دوڵەمەند بیت،
منیش جیاواز نەبووم.
دووەم منداڵی گەورەی ماڵێ بووم کە حەوت ساڵ بووم،
بە بێ بابی بە یارمەتی حوکمەت
لە کوینز، نیووۆڕک گەورە بووم.
بە پێی گەورە بوونی داهاتێکی کەم،
خۆم و خوشک و براکانم چوین بۆ هەندێک شاری نیوۆرک
زۆربەی قوتابخانە گشتیەکان.
کە لە پۆلی ٧ بووم زیاتر لە ٦٠ غیاباتم هەبوو ،
لەبەر ئەوەی حەزم نەدەکرد بچمە پۆلەوە.
قوتابخانە ئامادەیەکم ڕێژەی لە سەدا ٥٥ی لەسەر بوو،
تەنانەت خراپترێش
تەنها سەدا ٢٠ ی خوێندکاران دەرچوون
ئامادە بوون بۆ زانکۆ.
ئەوکاتەی چووم بۆ زانکۆ،
بە هاوڕێکەم برینانم وت
کە مامۆستاکان پرسیار دەکەن چۆن دەست بەرز بکەینەوە
ئەگەر بچینە زانکۆ.
جانتام لەگەڵ خۆم دەبرد کاتێک برانان وتی،
“کەریم، هەرگیز ئەو پرسیارەم لێ نەکردووی پێشوتر.”
هەمیشەی بوو،” دەچیتە چ زانکۆیەک؟”
هەر بەو شێوەی کە پرسیارەکەی کرد
وای لێ کرد کە نەچێتە کۆلێژ.
ئێستا پرسیارێکی جیاوازتر دەکەم.
“چۆن توانیت لێی دەرباز بیت؟”
ساڵێک بوو دەمگەت بەبەختم،
بەڵام ئەوە تەنها بەخت نەبوو.
کاتێک من و براکەم خوێندنگای ئامادەیمان تەواو کەرد
لەهەمان کاتدا
براکەم وازی هێنا بۆ ماوەی دوو ساڵ نەچوو بۆ زانکۆ،
دەمویست بزانم بۆچی وازی هێنا
من بەردەوام بووم لە خوێندن.
ئەوە نەبوو تاگەیشتمە کۆڕنێڵ وەک سەرپەرشتیاری توێژینەوە
دەستم کرد بە فێربوونی ئەنجامە پەروەردەیە ڕاستەقینەکان
دایکێک بە تەنیا لەسەر هاوکاری حوکمەت
لەگەڵم دابوو تا بچمە قوتابخانە.
کاتێک برا گەوترەکانم وازیان هێنا وامدازانی کە منیش دەبێت وا بکەم.
هەروەها زانیم باشترین چاکسازی خوێندنە ،
خەڵکانێک وە ئارنی دونکا، ئاسایشی پێشووی پەروەردەی ئەمریکایە،
یان وێندی کۆپ، دامەزرێنەری فێربوون لە ئەمریکا،
هەرگیز نەچووبونە قوتابخانەیەکی گشتی ناو شار وەک ئەوەی من.
زۆرێک لە چاکسازیە پەروەردەیەکانمان بە شێوەیەکی دڵسۆزانە بەڕێوە دەچێت،
کاتێک خەڵك دەڵێن،
" با هاوکاری ئەو منداڵە هەژارەنەی ناو شار بکەین،
یان ئەو منداڵە لاتینی و ڕەش پێستانە،”
لەجیاتی شێوازێکی سۆزدارانە،
ئەوەی وەک من، لەو ژینگەیەدا گەورە بووە، دەتوانێ بڵێت،
" من ئەو زەحمەتیانە دەزانم کە تۆ ڕووبەڕووی بویتەوە
من یارمەتیت دەدەم تا تێی پەڕێنیت.”
ئەمڕۆ کە لێمدەپرسن چۆن ئەمەم تێپەڕاند،
من یەکێک لە گەورەترین ھۆکارەکانیان پێ دەڵێم
شەرمم نەدەکرد کە داوای ھاوکاری بکەم.
داوا لە چینێکی ئاسایی یان خێزانێکی سەرگەردان بکەم،
ئەو جۆرە زەحمەتیانە،
سەرچاوەیەکی باشە بۆ دایک و باوکان و مامۆستایان بۆ پاراستن
تەنانەت ئەگەر داوای ھاوکاریش نەکەن.
لەگەڵ ئەوەشدا، ئەو منداڵە بە ھەژاری گەورە دەبێت
ھەروەھا داوای ھاوکاریش ناکات،
ھەلێکی باشە تا کەس ھاوکاریان نەکات.
بەشێوەیەکی راستەقینە ھیچ تۆڕێکی پاراستنی کۆمەڵایەتی بوونی نییە.
حەوت ساڵ بەر لە ئێستا،
ھەوڵمدا لە سیستەمی پەروەردەیی گشتی چاکسازی بکەم
لە ڕێگەر تێڕوانینی خۆمەوە.
لە قوتابخانەی ھاوینەوە دەستم پێ کرد.
توێژینەوەکە پێمان دەڵێت دوو لەسەر سێی بۆشایی دەستکەوتەکان،
بەشێوەیەکی جیاواز لە دەستکەوتە پەروەردەیەکە
لە نێوان منداڵی ھەژار و دەوڵەمەندا
یان منداڵی ڕەش پێست و سپی پێست،
دەتوانتێ راستەوخۆ بپاوڵێورێ بۆ وازھێنان لە خوێندنی ھاوینە.
لە گەڕەکە کەم داهاتەکاندا منداڵەکان نزیکەی سێ مانگ لەبییر دەکرێن
سەبارەت بەوەی چی فێربوون لە تەواوی سالەکە
بە تێپەڕبوونی ھاوین.
لە پایزدا دەگەڕێنەوە قوتابخانە،
ھەروەھا مامۆستاکانیش دوو مانگ لە
دووبارە فێرکردنەوەی بابەتە کۆنەکان بەسەر دەبەن.
ئەوە بوو بە پێنج مانگ.
خوێندن لە ئەمریکا تەنھا ١٠ مانگە.
ئەگەر خوێندکار ھەر ساڵێک پێنج مانگی لێ بروات،
دەکاتە نییوەی خوێندنەکەیان.
نیوە.
ئەگەر منداڵەکان لە ھاویندا لە قوتابخانە بوونایە ئەوکات نەیان دەتوانی دواکەون،
بەڵام قوتابخانە ھاوینەکان زۆر بەخراپی داڕێژراون.
بۆ منداڵەکان ھەست دەکەن ئەوە سزایە،
بۆ مامۆستاکانیش ھەست دەکەن چاودێری منداڵەکانن
بەڵام چۆن بەڕێوەبەرەکان بەرنامەیەکی گاریگەر دادەڕێژن
کاتێک خوێندن کۆتایی پێدێت لە کۆتایی ھەفتەی مانکی حوزەیران
یەک ھەفتە دواتر قوتابخانە ھاوینەکان دەکرێنەوە یەک ھەفتە دواتر؟
کاتێکی پێویست نییە تا کەسێکی باش ببینیتەوە،
ئەو شتەی کە لە ناویدا ھەیە،
داڕشتنی نەخشەی مەنھەج کە مامۆستا و خوێندکار لەسەری دەڕۆن.
چی دەبێت ئەگەر بەرنامەیەک لە ھاویندا دروست بکەین
بۆ بەھێزکردنی مامۆستایان وەک ڕاھێنەری وانەوتنەوە
بۆ پەرە دان بە پەروەردەکاری ئاواتەخواز؟
ئەگەر ئێمە مبانتوانیایە ڕۆڵی مامۆستایانی زانکۆ بگۆڕین
وەک وانە وتنەوە
تا ھاوکاری منداڵی خەڵك بكەن بۆ زانینی حەزەکانیان بۆ کۆلێژ؟
چی دەبێت ئەگەر منداڵە بەتواناکان بەھێز بکەین
وەک ئامۆژگاریکەرێک بۆ ھاوتەمە گەنجەکانیان
ھەروەھا ھاندانیان بۆ داھێنان لە بواری خوێندنەکەیان؟
چی دەبێت ئەگەر ئێمە ھەموو منداڵەكانمان بکەین بە کەسێکی بە توانا،
لێیان بپرسین دەچنە چ زانکۆیەک،
دەیانەوێت بچن بۆ چ خوێندنگایەکی ھاوینە
بۆئەوەی چیتر وانە ھاوینەکانی لە دەست نەدات
وە بەدەستھێنانی دوو لەسەر سێی ئەو دەستکەوتەکان؟
ئەم ھاوینە، گروپەکەم خزمەتیان پێشکەش بە زیاتر لە ٤،٠٠٠ مندالی کەم داھات کردووە،
ھاندانی زیاتر لە ٣٠٠ مامۆستا
ھەروەھا ڕەخساندنی زیاتر لە ١،٠٠٠ کاری وەرزی
زۆربەی شارە زیانلێدراوەکانی نیۆرک.
(چەپڵە لێدان)
منداڵەكانمان سەرکەوتن.
دوو ساڵ لە ھەڵسەنگاندنی ڕاستەوخۆ
پێمان گوترا کە منداڵەكانمان خولی ھاوینەیان لە کیس ناچێت
لە یەک مانگدا لە بیرکاری بەرەوە پێش چوون
دوو مانگیش خوێندنەوە.
لەجیات ئەوەی کە پایزێ گەڕانەوە قوتابخانە سێ مانگ وانە دووبارە بکەنەوە،
ئێستا چوار مانگ دەچنە قوتابخانە کە لە بیرکاری لە پێشن
پێنج مانگیش لە پێشن لە خوێندنەوە.
(چەپڵە لێدان)
دە ساڵ بەر لە ئێستا ئەگەر پێت بگوتمایە
کە خوێندنم تەواو کردووە و لە ١٠ قوتابیە یەکەمەکە بووم لە دامەزراوەێ ئایڤی لیگ
ھەلت ھەیە بۆ گۆڕانکاریکردنی سیستەمی پەروەردەی گشتی
تەنھا بە چارەکردنی دوو مانگی ساڵنامە،
دەمگوت،
“نا. نەخێر.”
چی لەوە زیاتر سەرنجڕاکێشە
ئەوەیە ڕێگری بکەین لە بەفیڕۆدانی کاتی ٥ مانگ
تەنھا بە دووبارە دیزاین کردنەوەی دوو مانگ،
وێنای ئەگەرەکان بکە کە دەتوانین بیکەین
بە چاک کردنی تەواوی ساڵنامەكانی ساڵ.
سپاس.
(چەپڵە لێدان )