Słyszeliście już?
Trwa rewolucja czystej energii.
W Berkley w Kalifornii, gdzie mieszkam,
każdego dnia na dachach przybywa paneli słonecznych,
a na podjazdach samochodów elektrycznych.
Niemcy czasem pozyskują połowę energii ze słońca,
a Indie chcą zbudować 10 razy więcej paneli słonecznych
niż mamy w Kalifornii
do 2022 roku.
Chyba nawet energia jądrowa wraca do łask.
Bill Gates pracuje z inżynierami w Chinach,
40 różnych przedsiębiorstw współpracuje,
próbując zbudować pierwszy reaktor napędzany odpadami,
który się nie stopi
i będzie tańszy od węgla.
Pewnie zastanawiacie się:
czy problem globalnego ocieplenia
będzie łatwiej rozwiązać niż się zdawało?
Też nas to ciekawiło,
więc postanowiliśmy z kolegami zanurzyć się w danych.
Czasem byliśmy dość sceptyczni
wobec rewolucji czystej energii,
ale nasze odkrycie bardzo nas zaskoczyło.
Po pierwsze czystej energii jest coraz więcej.
To elektryczność ze źródeł czystej energii w ciągu ostatnich 20 lat.
Jednak okazuje się, że odsetek elektryczności światowej
ze źródeł czystej energii
spadł z 36% do 31%.
Jeżeli niepokoi nas zmiana klimatu,
musimy iść w przeciwnym kierunku,
aby jak najszybciej osiągnąć 100% elektryczności
ze źródeł czystej energii.
Można spytać:
ile to jest 5% światowej elektryczności?
Okazuje się, że całkiem sporo.
5% odpowiada 60 elektrowniom jądrowym
wielkości ostatniej kalifornijskiej elektrowni jądrowej Diablo Canyon
lub 900 farmom słonecznym jak farma Topaz,
jedna z największych farm słonecznych na świecie,
a na pewno największa w Kalifornii.
Głównie chodzi o to, że ilość paliw kopalnych wzrasta szybciej
niż ilość czystej energii.
To zrozumiałe.
Jest jednak wiele biednych krajów,
dla których wciąż drewno, obornik i węgiel
stanowią główne źródła energii.
Potrzeba im nowoczesnych paliw.
Ale problem leży też gdzie indziej:
zwłaszcza użycie jednego z tych źródeł czystej energii
spada w ujęciu bezwzględnym,
nie tylko stosunkowo.
Chodzi o energię jądrową.
Jak widać, jej produkcja spadła o 7%
w ciągu ostatnich 10 lat.
Dobrze sobie radzą energia słoneczna i wiatrowa,
dlatego często słyszy się, że to nic nie szkodzi,
energia słoneczna i wiatrowa pokryją tę różnicę.
Jednak dane wskazują na coś innego.
Jeżeli połączymy prąd ze słońca i wiatru,
pokrywa on zaledwie połowę strat w zakresie energii jądrowej.
Przyjrzyjmy się dokładniej USA.
W ciągu ostatnich kilku lat, w 2013, 2014 roku,
przedwcześnie zamknęliśmy 4 elektrownie jądrowe.
Prawie całkowicie zastąpilło je paliwo kopalne
i tym samym pozbyliśmy się
niemal takiej ilości czystej energii, jaką pozyskujemy ze słońca.
Nie tylko my tak postąpiliśmy.
Kalifornia rzekomo przoduje w czystej energii i kwestii klimatu,
jednak analizując dane,
zauważyliśmy, że tak naprawdę
ograniczanie emisji było tam wolniejsze niż średnie tempo krajowe
w latach 2000–2015.
A Niemcy?
Produkują dużo czystej energii.
Jednak z danych wynika,
że emisja Niemiec wzrasta od 2009 r.
i nikt chyba nie powie,
że Niemcy spełnią zobowiązania względem klimatu w 2020 roku.
Powód jest dość oczywisty.
Słońce i wiatr zapewniają energię przez 10-20% czasu,
co oznacza, że gdy słońce nie świeci,
gdy wiatr nie wieje,
szpitale nadal potrzebują prądu,
tak jak domy, miasta, fabryki.
Chociaż osiągnięto ostatnio spore postępy jeśli chodzi o baterie,
tak na prawdę nigdy nie będą tak skuteczne
jak sieć elektroenergetyczna.
Przy każdym ładowaniu i użyciu baterii
tracimy około 20 - 40% energii.
Gdy w Kalifornii próbujemy używać
wyprodukowaną energię słoneczną,
a pozyskujemy obecnie około 10% prądu ze słońca,
kiedy słońce zachodzi, a ludzie wracają z pracy
włączają klimatyzację, telewizory,
i wszystkie inne urządzenia w domu,
potrzeba sporego wsparcia w postaci gazu ziemnego.
Do tej pory składowaliśmy
dużo gazu ziemnego we wnętrzu pewnej góry.
Działało to całkiem nieźle jakiś czas,
ale w zeszłym roku zaczęło przeciekać.
Chodzi o kanion Aliso.
Ilość metanu, która wyciekła
odpowiadała ilości produkowanej przez milion samochodów.
To pogrzebało nasze roczne zobowiązania klimatyczne.
A co z Indiami?
Czasem, żeby zdobyć odpowiednie dane, trzeba dotrzeć w dane miejsce:
kilka miesięcy temu pojechaliśmy do Indii.
Spotkaliśmy najważniejszych urzędników do spraw różnych rodzajów energii.
Powiedzieli nam:
"Mamy większe problemy
niż Niemcy i Kalifornia.
Nie mamy zapasów, nie mamy gazu ziemnego.
A to tylko początek.
Powiedzmy, że do 2022 roku chcemy wyprodukować 100 gigawatów.
W zeszłym roku wyprodukowaliśmy tylko 5,
dwa lata temu – też 5.
Przyjrzyjmy się uważniej energii jądrowej.
Międzyrządowy Zespół ONZ ds. Zmian Klimatu
przeanalizował zawartość węgla we wszystkich tych paliwach
i okazuje się, że paliwo jądrowe jest bardzo nisko, poniżej słonecznego.
Paliwo jądrowe oczywiście zapewnia dużo energii,
przez całą dobę, 7 dni w tygodniu.
W ciągu roku jedna elektrownia może produkować prąd przez 92% czasu.
Co ciekawe, spośród wielu krajów,
które zaczęły stosować różne rodzaje czystej energii,
tylko kilka zrobiło to w tempie
odpowiednim do walki z kryzysem klimatycznym.
Zatem paliwo jądrowe wypada nieźle,
ale wiąże się z nim spory problem,
którego wszyscy na pewno są świadomi,
a mianowicie, że ludzie naprawdę go nie lubią.
Przeprowadzano ankietę wśród ludzi na całym świecie,
nie tylko w USA czy Europie,
około półtora roku temu.
Okazało się, że energia jądrowa
podoba się najmniej ze wszystkich rodzajów energii.
Nawet ropa cieszy się lepszą sławą.
Chociaż paliwo jądrowe wypiera węgiel,
ludzie nie boją się węgla tak samo jak paliwa jądrowego,
co dzieje się na poziomie podświadomości.
Czego właściwie się boimy?
Tak naprawdę trzech rzeczy.
Po pierwsze bezpieczeństwo samych elektrowni:
obawa przed stopieniem i zniszczeniami,
po drugie odpady jądrowe;
po trzecie skojarzenia z bronią jądrową.
Myślę, że całkiem słusznie
inżynierowie próbują znaleźć techniczne rozwiązania tych problemów.
Dlatego Bill Gates tworzy w Chinach zaawansowane reaktory.
Dlatego 40 różnych przedsiębiorców pracuję nad tą kwestią.
Mnie samego bardzo to cieszy.
Napisaliśmy raport, jak produkować tanią energię jądrową.
Szczególnie obiecujący jest reaktor torowy.
Kiedy klimatolog James Hansen
zapytał, czy pojadę z nim do Chin,
by poznać ich zaawansowany plan energii jądrowej,
wykorzystałem okazję.
Spotkaliśmy tam inżynierów z MIT i UC Berkeley.
Wyobrażałem sobie, że Chińczycy
będą mogli zrobić z energią jądrową to,
co zrobili w wielu innych dziedzinach:
zacząć produkcję taśmową małych reaktorów jądrowych,
porozsyłać je po świecie jak iPhony i MacBooki.
Kupiłbym sobie taki do domu w Berkeley.
Jednak w rzeczywistości było inaczej.
Wszystkie prezentacje były bardzo ciekawe i obiecujące;
pokazywano wiele projektów reaktorów.
Gdy przyszedł czas na reaktor torowy, nie mogliśmy się doczekać.
Na sam koniec prezentacji dotarli do kwestii czasowych
i powiedzieli:
"Udostępnimy gotowy reaktor torowy
do sprzedaży na skalę światową
do roku 2040".
Myślę sobie: "Że co?".
(Śmiech)
Spojrzałem na kolegów i zapytałem:
"Przepraszam,
nie da się trochę szybciej?
Mamy jakby kryzys klimatyczny.
I, nawiasem mówiąc, macie serio zanieczyszczone miasta".
Odpowiedź padła taka:
"Nie wiem, co słyszałeś o naszym programie,
ale nie mamy nawet 1/3 budżetu,
a naszemu ministerstwu energii niezbyt podobają się
wasze dane na temat testowania reaktorów”.
Powiedziałem: "Mam pomysł.
Może zamiast testować ten reaktor
przez 10 lat,
przejść od razu do sprzedaży.
Zaoszczędzicie czas i pieniądze".
Inżynier spojrzał na mnie i powiedział:
"Mogę o coś zapytać?
Kupiłbyś samochód, którego nigdy nie testowano?".
A co z innymi reaktorami?
Właśnie pojawił się nowy reaktor, zaczęła się sprzedaż.
Reaktor wysokotemperaturowy na gaz.
Nie topi się.
Jest jednak bardzo duży i masywny, ze względów bezpieczeństwa,
i nie ma mowy, żeby kiedyś był tańszy
od reaktorów, które już mamy.
Reaktory, których paliwem są odpady, to fajny pomysł, ale prawda jest taka,
że jeszcze nie wiemy, jak je stworzyć.
Istnieje ryzyko, że wytworzymy jeszcze więcej odpadów,
a większość z nas myśli,
że jeśli odpady będą częścią procesu,
to cała maszyna będzie droższa;
to tylko dodatkowy, skomplikowany etap.
Prawda jest taka,
że są wątpliwości co do tego, ile uda nam się osiągnąć.
Pojechaliśmy do Indii i spytaliśmy o program jądrowy.
Przed obradami w sprawie klimatu w Paryżu
rząd twierdził, że powstanie około 30 elektrowni jądrowych.
Ale po rozmowach na miejscu
i analizie wewnętrznych dokumentów widać,
że teraz obiecują tylko 5 elektrowni.
Większość krajów na świecie, zwłaszcza tych bogatych,
nie mówi o tworzeniu nowych reaktorów.
Właściwie to mówi się o ich wycofaniu,
zanim przestaną być użyteczne.
Niemcy zmuszają do tego sąsiadów.
Mówiłem o USA:
możemy przez najbliższe 15 lat stracić połowę reaktorów,
co pochłonie nam 40% ograniczeń emisji
obiecanych w ramach Planu Czystej Energii.
W Japonii wyłączono oczywiście wszystkie elektrownie jądrowe.
Zastąpił je węgiel, gaz ziemny, olej opałowy,
i oczekuje się uruchomienia tylko 1/3 - 2/3 z nich.
Po analizie danych liczbowych
i podsumowaniu tego, ile energii jądrowej
mogą zacząć produkować Chiny i India
w ciągu najbliższych 15 lat,
a ilu elektrowniom zagraża likwidacja,
najbardziej nas zaszokowało,
że świat może stracić
cztery razy więcej czystej energii, niż przez ostatnie 10 lat.
Mówiąc inaczej: nie ma rewolucji czystej energii,
jest za to kryzys czystej energii.
Zrozumiałe jest zatem, że inżynierowie szukają rozwiązań technicznych
dla strachu wobec energii jądrowej.
Biorąc jednak pod uwagę, że są to istotne problemy,
których rozwiązanie wymaga dużo czasu,
pojawia się inne pytanie:
czy te rozwiązania techniczne zmniejszą strach społeczeństwa?
Weźmy kwestię bezpieczeństwa.
Wbrew ogólnej opinii nie jest łatwo
o większe bezpieczeństwo energii jądrowej.
W każdym czasopiśmie medycznym mówi się,
to najnowsze badanie z brytyjskiego magazynu "Lancet",
jednego z najbardziej szacownych pism na świecie,
że źródła energii jądrowej są najbezpieczniejsze.
Wszyscy boją się wypadków.
Spójrzmy zatem na dane dotyczące wypadków:
Fukushima, Czarnobyl,
dane Światowej Organizacji Zdrowia są takie same:
szkody w zdecydowanej większości spowodowali panikujący ludzie,
a panikowali dlatego, że się bali.
Innymi słowy:
szkód nie spowodowały maszyny,
ani promieniowanie.
Winny jest strach.
A co z odpadami?
Każdy przejmuje się odpadami.
Co ciekawe, odpadów jądrowych
wcale tak dużo nie ma.
To z jednej elektrowni.
Jeżeli wszystkie odpady jądrowe z USA
umieścimy na boisku piłkarskim,
osiągną ledwie 6 metrów wysokości.
Mówi sie, że odpady są trujące i szkodliwe.
Nieprawda. Po prostu siedzą w zbiornikach pod nadzorem.
Nie ma ich zbyt dużo.
Dla porównania, niekontrolowane odpady z produkcji energii,
czyli zanieczyszczenia,
każdego roku zabijają 7 milionów osób
i niebezpiecznie wpływają na ocieplenie klimatu.
Nawet jeśli nauczymy się wykorzystywać odpady jako paliwo,
zawsze zostanie nadwyżka paliwa,
co oznacza, że zawsze znajdą się ludzie, którzy uznają to za wielki problem
z powodów, które nie mają z odpadami tyle wspólnego,
ile by się zdawało.
A co z bronią?
Może najdziwniejsze jest to, że nie istnieją kraje,
które zaczynają od energii jądrowej
i nagle decydują się stworzyć broń.
W rzeczywistości jest na odwrót.
Okazuje się, że jedynym znanym sposobem
pozbycia się dużej ilości broni jądrowej
jest użycie plutonu z głowic bojowych
jako paliwa w elektrowniach jądrowych.
Zatem jeśli chcemy pozbyć się całej broni jądrowej na świecie,
trzeba wyprodukować więcej energii jądrowej.
(Brawa)
Kiedy wyjeżdżałem z Chin,
zaczepił mnie inżynier, który sprowadził tam Billa Gatesa,
i powiedział: "Michael, doceniam twoje zainteresowanie
różnymi technologiami dostaw energii jądrowej,
ale główny problem polega na tym,
że na świecie brakuje popytu.
Możemy rozpocząć produkcję taśmową tych maszyn,
wiemy, jak produkować tanio,
ale prawie nikt ich nie chce”.
Produkujmy dalej energię słoneczną, wiatrową, ograniczajmy zużycie.
Przyspieszmy zaawansowane programy jądrowe.
Należy potroić sumy przeznaczane na te cele.
Ale najważniejsze to zdawać sobie sprawę,
jeżeli mamy pokonać kryzys klimatyczny,
że przyczyną kryzysu czystej energii
nie są nasze maszyny,
ale my sami.
Dziękuję bardzo.
(Brawa)