Zastanawialiście się kiedyś, co czują i myślą zwierzęta?
Zacznijmy od pytania,
czy mój pies mnie kocha, czy chce tylko dostać smakołyk?
Łatwo dostrzec, że naprawdę nas kocha.
Gołym okiem widać,
co dzieje się w tym małym kudłatym łebku.
Co tam się dzieje?
Coś na pewno musi się dziać.
Dlaczego zawsze pytamy, czy nas kochają?
Dlaczego zawsze chodzi o nas?
Czemu jesteśmy tak egoistyczni?
Wymyśliłem inne pytanie do zadania zwierzętom.
Kim jesteś?
Są pewne zdolności umysłowe,
które przypisujemy tylko ludziom.
Ale czy to prawda?
Co inne istoty robią ze swoimi mózgami?
O czym myślą i co czują?
Czy można się tego dowiedzieć?
Myślę, że jest pewien sposób,
a nawet kilka.
Możemy obserwować ewolucję, badać ich mózgi,
obserwować, co robią.
Nie zapominajmy, że nasz mózg jest dziedzictwem.
Pierwsze neurony powstały u meduz.
Z meduz powstały pierwsze strunowce,
a one były przodkami pierwszych kręgowców.
Kręgowce wyszły z morza
i oto jesteśmy.
Ale neurony, czyli komórki nerwowe,
wciąż wyglądają tak samo u raka, ptaków, jak i u nas.
Co mówi nam to o umyśle raka?
Czy w ogóle coś z tego wynika?
Okazuje się, że jeśli poddamy raka
niewielkim wstrząsom elektrycznym
za każdym razem, gdy wychodzi ze swojej norki,
rozwinie się u niego strach.
Jeśli podamy mu później lek
stosowany w zaburzeniach lękowych u ludzi,
rak rozluźni się i wyjdzie z norki.
Jak bardzo przejmujemy się zaburzeniami lękowymi raków?
Przeważnie... Gotujemy je.
(Śmiech)
Ośmiornice używają narzędzi, podobnie jak większość małp,
rozpoznają też ludzkie twarze.
Jak uszanowaliśmy inteligencję podobną do małpy u tego bezkręgowca?
Przeważnie gotując go.
Gdy granik zapędzi rybę w szczelinę koralowca,
czasami uda mu się tam, gdzie wie, że śpi murena
i zasygnalizuje jej "Chodź za mną",
a murena zrozumie ten znak.
Murena może wpłynąć w szczelinę i złapać rybę,
ale ryba może jej zwiać, i wtedy złapie ją granik.
To odwieczne partnerstwo, które odkryliśmy dopiero niedawno.
Jak je doceniamy?
Przeważnie smażąc.
Wyłania się schemat, mówiący więcej o nas
niż o nich.
Wydry morskie używają narzędzi,
przeznaczając trochę czasu,
aby pokazać swoim młodym, co robić. To właśnie jest uczenie.
Szympansy nie uczą.
Orki uczą i dzielą się jedzeniem.
Kiedy ewolucja robi coś nowego,
wykorzystuje to, co już ma w zapasie,
zanim wkroczy na nowe tory.
Nasze mózgi wykształciły się
podczas długiego procesu ewolucji.
Porównując mózg ludzki do szympansa,
widzimy, że właściwie to mamy duży mózg szympansa.
To dobrze że są większe, bo naprawdę brakuje nam wiary w siebie.
(Śmiech)
Ale uwaga, co z delfinem?
Ma większy mózg i więcej zwojów.
Może powiecie, że to tylko mózgi,
co mają wspólnego z umysłem?
Widać jego działanie
w logicznych zachowaniach.
Te słonie, jak widać,
po prostu odpoczywają.
Znalazły skrawek cienia pod palmami,
pozwoliły swoim dzieciom spać,
podczas gdy same drzemią, ale są czujne.
Wyciągamy oczywiste wnioski z tego zachowania,
tak samo jak one widzą logikę tego, co robią,
ponieważ pod tym samym słońcem, na tej samej równinie,
słuchając odgłosów tych samych niebezpieczeństw,
stały się tym, kim są, a my staliśmy się tym, kim jesteśmy.
Byliśmy sąsiadami bardzo długo.
Nikt nie pomyśli, że te słonie są rozluźnione.
Są wyraźnie bardzo na czymś skupione.
Tylko na czym?
Okazuje się, że gdy nagramy głosy turystów
i odtworzymy je z głośnika ukrytego w zaroślach,
słonie zignorują je, ponieważ turyści im nie wadzą.
Ale gdy odtworzymy głosy pasterzy,
którzy noszą włócznie i często ranią je przy wodopojach,
słonie zbiją się w gromadę, po czym uciekną od głośnika.
Słonie nie tylko wiedzą, że to ludzie,
wiedzą, że są to różne rodzaje ludzi.
Niektórzy są w porządku, a inni niebezpieczni.
Obserwowały nas znacznie dłużej niż my to robimy.
Znają nas lepiej niż my je.
Mamy takie same cele:
chronić młode, znaleźć jedzenie, przeżyć.
Czy wyposażamy się na polowanie wśród afrykańskich wzgórz,
czy na morskie nurkowanie, jesteśmy w zasadzie tacy sami.
Jesteśmy krewnymi pod skórą.
Słonie mają taki sam szkielet,
rekiny mają taki sam szkielet,
jak my.
Pomagamy, jeśli pomoc jest potrzebna.
Jesteśmy ciekawi w młodości.
Dbamy o więzi rodzinne.
Rozpoznajemy uczucie: miłość.
Zaloty to zaloty.
I wtedy pytamy: "Czy one są świadome?"
Jeśli jesteś pod całkowitą narkozą, jesteś nieświadomy,
co oznacza, że niczego nie doświadczasz.
Świadomość jest po prostu odczuwaniem.
Jeśli widzisz, czujesz, rozumiesz cokolwiek,
jesteś świadomy, tak jak one.
Niektórzy mówią,
że jest kilka czynników, które czynią nas ludźmi,
na przykład empatia.
To umiejętność dostosowywania się do nastrojów naszych towarzyszy.
Jest bardzo przydatna.
Jeśli ktoś zaczyna się szybko poruszać,
masz wrażenie, że powinieneś się śpieszyć.
Wszyscy jesteśmy teraz w biegu.
Najstarsza forma empatii to zaraźliwy strach.
Jeśli twoi towarzysze nagle poderwą się i odlecą,
nie wróży dobrze, jeśli spytasz:
"O rany, a gdzie oni wszyscy poszli?"
(Śmiech)
Empatia jest stara, ale jak wszystko inne w życiu,
ma wiele rodzajów i jest misternie złożona.
Jest podstawowa empatia: ty jesteś smutny, ja jestem smutny.
Jesteś szczęsliwy, więc i ja jestem.
Później jest coś, co nazywam współczuciem,
o krok dalej:
"Przykro mi, że twoja babcia zmarła.
Nie czuję tego samego żalu, ale to rozumiem, wiem, co czujesz,
to mnie martwi".
Jeśli to współczucie motywuje nas do działania,
nazywam to miłosierdziem.
Bynajmniej nie coś, co czyni nas ludźmi,
ludzkie współczucie jest dalekie od perfekcji.
Chwytamy wrażliwe istoty, zabijamy je i jemy.
Może teraz powiesz, w porządku, to inne istoty.
To siła przetrwania, a ludzie są drapieżnikami.
Ale także własnego gatunku nie traktujemy zbyt dobrze.
Ci, którzy cokolwiek wiedzą o zachowaniu zwierząt,
wiedzą, że ludzkich przemyśleń i zachowań nie należy przypisywać
innym gatunkom.
Myślę, że to głupie,
bo owo przypisywanie
nasuwa się jako pierwsza myśl: co robią, co czują,
ponieważ nasze mózgi są zasadniczo takie same.
Mają taką samą strukturę.
Te same hormony, które nas nastrajają i motywują,
także są w naszych mózgach.
To nienaukowe stwierdzenie, że są głodne kiedy polują
i zmęczone kiedy wywalają jęzory.
Kiedy się bawią z naszymi dziećmi
są uradowane,
nie mamy pojęcia, czy właściwie są zdolne do odczuwania.
To nienaukowe.
Tak więc, jak powiedział mi dziennikarz,
"Może, ale skąd wiesz, że inne zwierzęta myślą i czują?"
Więc zacząłem przeszukiwać setki
dowodów naukowych, które umieściłem w mojej książce
i zdałem sobie sprawę, że odpowiedź jest tak blisko.
Kiedy mój pies schodzi ze swojego dywanika, przychodzi do mnie,
nie na kanapę, do mnie,
i przewraca się na grzbiet, wypinając swój brzuch,
myśli sobie: "Chciałbym, żeby mnie pomasowano po brzuchu.
Wiem, że mogę pójść do Carla,
zrozumie moje potrzeby.
Wiem, że mogę mu zaufać, bo jesteśmy rodziną.
Zrobi to najlepiej i będzie dobrze."
(Śmiech)
Pomyślała i poczuła,
to wcale nie jest bardziej skomplikowane.
Ale widzimy inne zwierzęta i mówimy:
"Spójrz orka, wilki, słonie:
one widzą to inaczej."
Ten grzbieto-płetwy samiec to L41.
Ma 38 lat.
Kobieta z jego lewej strony to L22.
Ma 44 lata.
Znają się od lat.
Doskonale się znają.
Znają swoich przyjaciół.
Znają swoich wrogów.
Ich życie podąża swoim biegiem.
Zawsze wiedzą, gdzie są.
To słoń zwany Philo.
Był młodym samcem.
To on 4 dni później.
Ludzie mogą odczuwać więcej niż smutek, to my to spowodowaliśmy.
Chcemy wydłubać jego zęby.
Dlaczego nie możemy zaczekać na ich śmierć?
Słonie wyruszyły z wybrzeża Morza Śródziemnego
i idą na południe do Przylądka Nadziei.
W 1980 była duża kolonia słoni
w środkowej i wschodniej Afryce.
Teraz ich populacja jest rozproszona.
To jest geografia występowania zwierzęcia, które przez nas wymiera,
istota żywa, najwspanialsza istota ziemska.
Oczywiście, znacznie bardziej dbamy o przyrodę w USA.
W Parku Narodowym Yellowstone, zabiliśmy każdego wilka.
Zabiliśmy co do jednego na południe od granicy z Kanadą.
Ale w parku strażnicy zrobili to w 1920 roku
i 60 lat później musieli je przywrócić,
gdyż liczba łosi wymknęła się spod kontroli.
A później przyszli ludzie.
Ludzie przybyli tysiącami, żeby zobaczyć wilki,
najbardziej możliwe do obserwowania wilki na świecie.
Ja też tam poszedłem. Widziałem tę niesamowitą rodzinę wilków.
Wataha to rodzina.
Karmiący rodzice i młode z kilku pokoleń.
Widziałem najsłynniejsze, najbardziej stabilne stado w Parku Yellowstone.
Później, zaraz po przekroczeniu granicy,
dwójka dorosłych została zabita,
włączając matkę,
którą czasem nazywamy samicą alfa.
Reszta rodziny natychmiast weszła w siostrzaną rywalizację.
Siostry pozbywały się sióstr.
Ta po lewej próbowała kilka dni wrócić do rodziny.
Nie pozwolili jej, bo byli o nią zazdrośni.
Przyciągała za dużą uwagę dwóch nowych samców
i była przedwcześnie rozwinięta.
Tego było już za dużo.
Zraniła się wędrując poza parkiem i została zabita.
Samiec alfa zranił się, będąc wyrzuconym ze swojej rodziny.
Nadchodziła zima,
stracił terytorium, wspólników polowań,
członków rodziny i partnera.
Sprawiamy im tyle bólu.
Zagadką jest, dlaczego nie ranią nas bardziej?
Ta orka właśnie skończyła jeść kawałek pływacza szarego
ze swoimi towarzyszami, którzy go zabili.
Tamci ludzie na łódce nie mieli się czego obawiać.
Ta orka to T20.
Właśnie skończyła rozrywać fokę na trzy kawałki z dwoma kolegami.
Foka ważyła mniej więcej tyle, co ludzie na łódce.
Nie mieli się czego obawiać.
Jedzą foki.
Czemu nie jedzą nas?
Czemu możemy im powierzyć w opiece nasze dzieci?
Czemu te orki wróciły do badaczy zagubionych we mgle
i prowadziły ich, zanim nie rozrzedziła się mgła,
a dom naukowców był zaraz na wybrzeżu?
To zdarzyło się kilka razy.
Na Bahamach jest kobieta, Denise Herzing,
która bada cętkowane delfiny i one ją znają.
Ona zna je bardzo dobrze i wie, kim są,
One również. Rozpoznają jej badawczą łódkę.
Jej pojawienie się to szczęśliwe spotkanie.
Poza jednym razem, kiedy nie chciały podejść do łódki
i to było bardzo dziwe.
Nie mogli się domyślić, o co chodzi,
aż ktoś nie zszedł z pokładu
i nie oznajmił, że członek załogi zmarł
podczas drzemki w koi.
Skąd delfiny wiedziały,
że czyjeś serce stanęło?
Czemu się przejęły?
Czemu je to wystraszyło?
Te zagadkowe rzeczy, zaledwie napomknięte pośród innych
dziejących się w mózgach naszych ziemskich towarzyszy,
nad którymi tak rzadko się zastanawiamy.
W akwarium w Afryce Południowej
był mały butlonos zwany Dolly.
Pewnego razu opiekun poszedł na papierosa
i patrząc przez okno basenu, palił.
Dolly przypłynęła i spojrzała na niego,
wróciła do mamy, szybko nakarmiona
wróciła do okna
i wypuściła chmurę mleka, która otoczyła jej pysk niczym dym papierosowy.
Jakimś cudem, ten mały butlonos
wpadł na pomysł użycia mleka do przedstawienia dymu.
Kiedy ludzie używają jednej rzeczy
do przedstawienia innej, nazywamy to sztuką.
(Śmiech)
To, co czyni nas ludźmi,
to nie to, co myślimy, że nas tworzy.
To, co czyni nas ludźmi,
ze wszystkiego co posiadają nasze i ich mózgi,
to to, że jesteśmy najbardziej skrajni.
Jesteśmy najbardziej współczujacymi,
najbardziej brutalnymi, najbardziej twórczymi
i najbardziej szkodliwymi zwierzętami na tej planecie.
Jesteśmy mieszanką tego wszystkiego.
Ale to nie miłość czyni nas ludźmi.
Nie jest charakterystyczna dla nas.
Nie tylko my troszczymy się o partnerów.
Nie tylko my troszczymy się o nasze dzieci.
Albatrosy często latają dziesięć, czasem kilkanaście tysięcy kilometrów
przez kilka miesięcy, by dostarczyć jeden duży posiłek
pisklęciu, które na nie czeka.
Budują gniazda na najbardziej oddalonych wyspach na oceanach
i tak to wygląda.
Przekazywanie życia z pokolenia na pokolenie,
chroni gatunek od wymarcia.
Jeśli to przerwiemy, wszystko się skończy.
Jeśli coś jest święte, to właśnie to.
Te święte relacje zaburzają nasze śmieci.
Wszystkie te ptaki mają w sobie plastiki.
To jest sześciomiesięczny albatros gotowy do opierzania...
zmarł, wypchany czerwonymi zapalniczkami.
Nie taką relację powinniśmy mieć
z resztą świata.
Ale my, którzy nazywamy się istotami rozumnymi,
nigdy nie myślimy o konsekwencjach.
Kiedy witamy nowe życie na Ziemi,
witamy nasze dzieci w towarzystwie innych.
Malujemy zwierzęta na ścianach.
Nie malujemy telefonów komórkowych
ani boksów pracowniczych.
Malujemy zwierzęta, żeby im pokazać, że nie jesteśmy sami,
że mamy towarzystwo.
Każde z tych zwierząt, na każdym obrazie arki Noego
uznane za warte ocalenia, teraz jest w śmiertelnym niebezpieczeństwie,
a ich potopem jesteśmy my.
Więc zaczęliśmy od pytania,
Czy nas kochają?
Postawmy inne pytanie.
Czy jesteśmy zdolni do wykorzystania dostępnych nam
środków do opieki nad nimi i ich przetrwania?
Bardzo dziękuję.
(Brawa)