Hier is een verrassend feit:
in de 45 jaar sinds de introductie van de geldautomaat
-- die automaten waar papiergeld uit komt --
is het aantal menselijke bankmedewerkers in de Verenigde Staten
ongeveer verdubbeld,
van zo'n kwart miljoen naar een half miljoen --
een kwart miljoen in 1970 naar een half miljoen vandaag,
en 100.000 zijn erbij gekomen sinds het jaar 2000.
Dit feit, onthuld in een recent boek
van James Bessen, econoom aan Boston University,
roept een intrigerende vraag op:
wat doen al die bankmedewerkers?
En waarom zijn hun banen nog niet weggeautomatiseerd?
Als je erover nadenkt,
zijn veel van de grote uitvindingen van de afgelopen 200 jaar
bedoeld om menselijke arbeid te vervangen.
Tractors werden ontwikkeld
om menselijk zwoegen te vervangen door mechanische kracht.
Lopende banden werden ontworpen
om inconsistent menselijk handwerk te vervangen door machinale perfectie.
Computers werden geprogrammeerd
om foutgevoelige, menselijke berekeningen te vervangen door digitale perfectie.
Deze uitvindingen werken.
We graven geen greppels meer met de hand,
we hameren geen gereedschap uit smeedijzer,
we doen de boekhouding niet meer met fysieke boeken.
Toch is het percentage volwassenen in de VS dat actief is op de arbeidsmarkt
hoger in 2016 dan 125 jaar geleden, in 1890,
en dit getal is bijna ieder decennium gestegen
in de tussenliggende 125 jaar.
Dit vormt een paradox.
Onze machines doen steeds meer van ons werk voor ons.
Waarom zijn onze arbeid en onze vaardigheden niet overbodig?
Waarom zijn er nog steeds zo veel banen?
(Gelach)
Ik probeer deze vraag vanavond te beantwoorden
en tegelijkertijd vertel ik jullie wat dit betekent voor de toekomst van werk
en de uitdagingen die automatisering wel en niet vormt
voor onze maatschappij.
Waarom zijn er zo veel banen?
Hier staan twee fundamentele economische principes op het spel.
Het ene heeft te maken met het menselijke genie en creativiteit.
Het andere heeft te maken met menselijke onverzadigbaarheid,
zeg maar: hebzucht.
Het eerste noem ik het O-ringprincipe
en het bepaalt wat voor soort werk we doen.
Het tweede is het nooit-genoegprincipe
en het bepaalt hoeveel banen er feitelijk zijn.
Laten we beginnen met de O-ring.
Bankautomaten hadden twee compenserende effecten
op de werkgelegenheid.
Zoals je zou verwachten, vervingen ze veel bankmedewerkers.
Het aantal medewerkers per filiaal nam met ongeveer eenderde af.
Maar banken ontdekten snel dat het ook goedkoper werd om filialen te openen
en het aantal bankfilialen steeg met ongeveer 40% in dezelfde periode.
Het netto resultaat was meer filialen en meer bankmedewerkers.
Maar die medewerkers deden wel ander werk.
Ze deden minder routine geldtransacties.
Ze veranderden van kassaklerken in verkoopmedewerkers.
Ze schiepen banden met klanten, losten problemen op
en introduceerden nieuwe producten, zoals creditcards, leningen en investeringen.
Meer bankmedewerkers die meer cognitief uitdagend werk doen.
Hier is een algemeen principe aan de gang.
Het meeste werk dat wij doen
vereist een veelheid aan vaardigheden,
hersenen en spierkracht,
technische expertise en intuïtief meesterschap,
"transpiratie en inspiratie", zoals Thomas Edison zei.
Over het algemeen maakt het automatiseren van een deel van die taken
het andere deel niet overbodig.
Sterker nog, het maakt ze belangrijker.
Het verhoogt hun economische waarde.
Laat me een treffend voorbeeld geven.
In 1986 ontplofte de spaceshuttle Challenger
en stortte neer op Aarde,
minder dan twee minuten na de lancering.
De oorzaak van die crash, bleek later,
was een goedkope rubberen O-ring in de boosterraket
die de nacht ervoor was bevroren op het lanceringsplatform
en catastrofaal faalde vlak na de lancering.
In deze onderneming die miljarden kostte,
zorgde die simpele rubberen O-ring voor het verschil
tussen een succesvolle missie
en de rampzalige dood van zeven astronauten.
Een slimme metafoor voor deze tragische situatie
is de 'O-ringproductiefunctie',
door Harvard-econoom Michael Kremer vernoemd naar de Challengerramp.
De O-ringproductiefunctie ziet werk als een serie in elkaar grijpende stappen,
schakels in een ketting.
Al deze schakels moeten het houden om de missie te laten slagen.
Als één schakel faalt,
stort de missie, het product of de dienst in elkaar.
Deze precaire situatie heeft een verrassend positief gevolg,
namelijk dat verbeteringen
in de betrouwbaarheid van één schakel in de keten
de waarde van het verbeteren van de andere schakels vergroot.
Concreet gezegd: als de meeste schakels broos en breekbaar zijn,
maakt het niet zo uit als jouw keten niet zo betrouwbaar is.
Er gaat toch wel iets anders kapot.
Maar als alle andere schakels robuust en betrouwbaar worden,
wordt het belang van jouw schakel steeds essentiëler.
Uiteindelijk hangt alles ervan af.
De reden dat de O-ring cruciaal was voor de spaceshuttle Challenger
is dat al het andere perfect werkte.
Als de Challenger het ruimte-equivalent was geweest van Microsoft Windows 2000...
(Gelach)
had de betrouwbaarheid van de O-ring niet uitgemaakt,
want de machine was toch wel gecrasht.
(Gelach)
Dit is mijn algemene punt:
in veel van het werk dat wij doen, zijn wij de O-ringen.
Ja, geldautomaten doen bepaalde geld-gerelateerde taken
sneller en beter dan bankmedewerkers,
maar dat maakte bankmedewerkers niet overbodig.
Het vergrootte het belang van hun probleemoplossend vermogen
en hun relaties met klanten.
Hetzelfde principe geldt als we een gebouw bouwen,
als we een patiënt diagnosticeren en behandelen,
of als we lesgeven aan een lokaal vol met middelbare scholieren.
Wanneer onze hulpmiddelen verbeteren,
vergroot de technologie onze invloed
en vergroot het belang van onze expertise,
en ons beoordelingsvermogen en onze creativiteit.
Dat brengt me op het tweede principe:
nooit genoeg.
Je denkt misschien: "Oké, O-ring, ik snap het.
Dat verklaart dat menselijke banen altijd belangrijk zullen zijn.
Belangrijke banen die machines niet kunnen doen.
Maar dan weet ik nog niet hoeveel banen er moeten zijn."
Als je erover nadenkt, is het niet vanzelfsprekend
dat als we eenmaal productief genoeg zijn,
we onszelf in feite hebben weggewerkt?
In 1900 was 40% van de banen in de VS op boerderijen.
Nu is dat minder dan 2%.
Waarom zijn er tegenwoordig zo weinig boeren?
Niet omdat we minder eten.
(Gelach)
Door een eeuw aan groei van productiviteit in agricultuur
kunnen een paar miljoen boeren
nu een natie van 320 miljoen voeden.
Dat is geweldige vooruitgang,
maar het betekent ook dat er maar een paar O-ringbanen over zijn in de agricultuur.
Technologie kan dus duidelijk banen elimineren.
Agricultuur is maar een voorbeeld.
Zo zijn er vele andere.
Maar wat geldt voor een enkel product of dienst of een industrie
geldt nooit voor de economie als geheel.
Veel van de industrieën waar we nu in werken --
gezondheidszorg en farmacie,
financiën en verzekeringen,
elektronica en IT --
bestonden een eeuw geleden niet of nauwelijks.
Veel van de producten waar we veel van ons geld aan uitgeven --
airconditioners, terreinauto's,
computers en mobiele apparaten --
waren onbereikbaar duur
of waren nog niet uitgevonden een eeuw geleden.
Terwijl automatisering tijd vrijmaakt, meer dingen mogelijk maakt,
vinden we nieuwe producten, nieuwe ideeën, nieuwe diensten uit
die onze aandacht trekken,
onze tijd beheersen
en consumptie aansporen.
Sommige van deze dingen vinden jullie misschien frivool --
extreme yoga, avontuurlijk toerisme,
Pokémon GO --
en ik ben het misschien met jullie eens.
Maar mensen willen deze dingen en zijn bereid er hard voor te werken.
Als de gemiddelde arbeider in 2015
de gemiddelde levensstandaard van 1915 wilde bereiken,
hoefde hij daar maar 17 weken per jaar voor te werken --
eenderde van de tijd.
Maar de meeste mensen kiezen daar niet voor.
Ze zijn bereid hard te werken
om de beschikbare technologische overvloed te oogsten.
Materiële overvloed heeft nog nooit waargenomen schaarsheid kunnen elimineren.
In de woorden van econoom Thorstein Veblen:
"Vindingrijkheid maakt noodzakelijk."
Nu...
Als je deze twee principes accepteert --
het O-ringprincipe en het nooit-genoegprincipe --
dan ben je het met me eens:
er zullen banen zijn.
Hoeven we ons dus geen zorgen te maken?
Automatisering, werkgelegenheid, robots en banen --
het wordt allemaal vanzelf opgelost?
Nee.
Dat beweer ik niet.
Automatisering schept rijkdom
doordat we meer werk kunnen doen in minder tijd.
Er is geen economische wet
die stelt dat wij welvaart goed zullen gebruiken,
en daar moeten we ons zorgen over maken.
Denk aan deze twee landen:
Noorwegen en Saudi-Arabië.
Beiden rijke olielanden,
het is net alsof daar geld uit een gat in de grond spuit.
(Gelach)
Maar ze hebben die rijkdom niet even goed gebruikt
om menselijke welvaart te stimuleren.
Noorwegen is een welvarende democratie.
Over het algemeen werken zijn burgers goed samen.
Het komt meestal op de eerste tot vierde plaats
in ranglijsten over nationaal geluk.
Saudi-Arabië is een absolute monarchie
waar veel burgers de mogelijkheid tot persoonlijke verbetering ontberen.
Het land staat meestal op de 35e plaats op de geluksschaal
en dat is laag voor zo'n rijke staat.
Voor de vergelijking:
de VS staat meestal op plaats 12 of 13.
Het verschil tussen deze twee landen
is niet hun rijkdom
en niet hun technologie.
Het zijn hun instituties.
Noorwegen heeft geïnvesteerd in een maatschappij
met kansen en economische mobiliteit.
Saudi-Arabië heeft de levensstandaarden verhoogd,
maar ondermijnt andere menselijke strevens.
Twee landen. Beide rijk, maar niet even welvarend.
En dat brengt me bij het probleem waar we vandaag de dag voor staan,
de uitdaging die automatisering voor ons inhoudt.
Het probleem is niet dat de banen opraken.
De VS heeft 14 miljoen nieuwe banen gecreëerd sinds de Grote Recessie.
Het probleem is dat veel van die banen geen goede banen zijn,
en dat veel burgers niet gekwalificeerd zijn
voor de goede banen die worden gecreëerd.
Werkgelegenheidsgroei in de VS en een groot deel van de ontwikkelde wereld
ziet eruit als een halter
met steeds meer gewicht aan beide zijden van de staaf.
Aan de ene kant
zijn er de academische, goed-betalende banen,
zoals artsen en verpleegkundigen, programmeurs en ingenieurs,
marketeers en salesmanagers.
Werkgelegenheid is hier robuust -- werkgelegenheidsgroei.
Werkgelegenheidsgroei is ook robuust
voor veel ongeschoolde arbeid,
zoals horeca, schoonmaken, beveiliging, thuiszorg.
Tegelijkertijd krimpt de werkgelegenheid
in banen voor mensen met een middelmatige opleiding met middelmatig loon,
zoals 'blauwe boorden' productie-arbeiders en operateurs
en 'witte boorden' klerken en verkopers.
De oorzaak van dit krimpende midden is geen mysterie.
Veel van deze middelmatig geschoolde banen
volgen goed-begrepen regels en procedures
die steeds meer kunnen worden gecodificeerd in software
en worden uitgevoerd door computers.
Het probleem dat dit fenomeen veroorzaakt --
wat economen 'polarisatie van werk' noemen --
is dat het de sporten uit de economische ladder breekt,
de middenklasse verkleint
en dreigt onze maatschappij gelaagder te maken.
Aan de ene kant is er een groep goed-betaalde, hoogopgeleide professionals
die interessant werk doen,
en aan de andere kant een grote groep burgers met slecht-betaalde banen
wier hoofdtaak het is
om in het comfort en de gezondheid van de welgestelden te voorzien.
Dat is niet mijn idee van vooruitgang
en ik denk ook niet dat van jullie.
Maar hier is bemoedigend nieuws.
We hebben in het verleden net zulke gedenkwaardige veranderingen gezien
en hebben ze succesvol doorstaan.
Aan het einde van de 19e eeuw en het begin van de 20e,
toen automatisering enorme aantallen agriculturele banen elimineerde --
denk aan die tractor --
hadden de boerenstaten te maken met massawerkloosheid,
een generatie jongeren die niet meer nodig was op de boerderij,
maar die niet was voorbereid op de fabriek.
Om dit probleem op te vangen,
namen ze de radicale beslissing
om de volledige jeugdige populatie te verplichten op school te blijven
en hun opleiding voort te zetten tot het zestiende levensjaar.
Dit heette de hogeschoolbeweging
en was een extreem dure maatregel.
Ze moesten niet alleen investeren in scholen,
maar die jongeren konden ook niet werken.
Het bleek ook een van de beste investeringen
die de VS heeft gedaan in de 20e eeuw.
Het gaf ons de meeste deskundige, de meest flexibele
en de meest productieve arbeidskracht ter wereld.
Om te snappen hoe goed dit werkte,
moet je je voorstellen dat je alle werkers uit 1899 verplaatst naar het heden.
Ondanks hun sterke armen en goed inzet
ontberen de meesten van hen de basale geletterd- en gecijferdheid
die nodig zijn voor de meest alledaagse baantjes.
Veel van hen zouden oninzetbaar zijn.
Dit voorbeeld markeert het belang van onze instituties,
met name onze scholen,
voor het oogsten van de voordelen van onze technologische welvaart.
Het is dom te zeggen dat we ons geen zorgen hoeven maken.
Natuurlijk kunnen we het fout doen.
Als de VS vorige eeuw niet had geïnvesteerd
in scholen en vaardigheden met de hogeschoolbeweging,
waren we nu minder welvarend,
minder mobiel, en hadden waarschijnlijk een minder gelukkige maatschappij.
Maar het is ook dom te zeggen dat ons lot vastligt.
Dat wordt niet bepaald door machines,
zelfs niet door de markt.
Het wordt bepaald door ons en door onze instituties.
Ik begon deze talk met een paradox.
Onze machines doen steeds meer werk voor ons.
Waarom maakt dat ons werk en onze vaardigheden niet overbodig?
Is het niet duidelijk dat de weg naar onze economische en sociale hel
wordt gebaand door onze eigen briljante uitvindingen?
De geschiedenis heeft herhaaldelijk een antwoord geboden voor die paradox.
Het eerste deel van dat antwoord is dat technologie onze invloed vergroot,
het vergroot het belang -- de toegevoegde waarde --
van onze expertise, ons oordeel en onze creativiteit.
Dat is de O-ring.
Het tweede deel van het antwoord is dat onze eindeloze vindingrijkheid
en oneindige verlangens zorgen dat we nooit genoeg hebben.
Er is altijd nieuw werk te doen.
De aanpassing aan het hoge tempo van technologische verandering
stelt ons voor grote uitdagingen,
die het best te zien zijn op onze gepolariseerde arbeidsmarkt
en de bedreiging die ze vormen voor economische mobiliteit.
De uitdaging aangaan gaat niet vanzelf.
Het is niet kostenloos.
Het is niet gemakkelijk.
Maar het is mogelijk.
En hier is bemoedigend nieuws:
door onze geweldige productiviteit
zijn we rijk.
Natuurlijk kunnen we investeren in onszelf en onze kinderen,
zoals Amerika dat 100 jaar geleden deed met de hogeschoolbeweging.
We kunnen het ons niet veroorloven het niet te doen.
Je denkt misschien:
"Professor Autor vertelt ons een mooi sprookje
over het verre verleden,
het recente verleden,
misschien over het heden, maar vast niet over de toekomst.
Want iedereen weet dat het dit keer ander is."
Toch? Is het dit keer anders?
Natuurlijk is dit tijdperk anders.
Ieder tijdperk is anders.
Op verschillende momenten in de afgelopen 200 jaar
hebben wetenschappers en activisten alarm geslagen
dat de banen opraken en dat we onszelf overbodig maken.
Bijvoorbeeld de luddieten aan het begin van de 19e eeuw;
de Amerikaanse staatssecretaris van Arbeid James Davis in het midden van de jaren 20;
Nobelprijswinnend econonoom Wassily Leontief in 1982;
en natuurlijk de vele wetenschappers, opinieleiders, technologen
en mediacoryfeeën vandaag de dag.
Ik vind deze voorspellingen arrogant overkomen.
Deze zelfverklaarde orakelen zeggen in feite:
"Als ik niet kan bedenken wat voor werk mensen in de toekomst doen,
dan kunnen jij, ik en onze kinderen dat ook niet bedenken."
Ik durf niet te wedden tegen menselijk vernuft.
Kijk, ik kan je niet vertellen
wat voor werk mensen gaan doen over honderd jaar.
Maar de toekomst hang niet af van mijn voorstellingsvermogen.
Als ik een boer in Iowa in het jaar 1900 was
en een econoom uit de 21e eeuw zou zich naar mijn akker teleporteren
en vertellen: "Hé, weet je wat, boer Autor,
in de komende honderd jaar
zal de werkgelegenheid in de agricultuur dalen van 40% van alle banen naar 2%,
enkel door de stijgende productiviteit.
Wat denk je dat de andere 38% van de arbeiders zal gaan doen?"
Dan had ik nooit gezegd: "O, ik weet het.
We doen aan app-ontwikkeling, radiologische geneeskunde, yoga, Bitmoji."
(Gelach)
Ik had geen idee gehad.
Ik hoop dat ik wijs genoeg was geweest om te zeggen:
"Wauw, een vermindering van 95% in arbeid in agricultuur
en geen voedseltekort.
Wat een geweldige hoeveelheid vooruitgang!
Ik hoop dat de mensheid geweldige dingen vindt om te doen
met al die welvaart!"
Over het algemeen denk ik dat dat gelukt is.
Heel erg bedankt.
(Applaus)