Ben bir gazeteciyim,
bu yüzden anlatılmamış hikâyeler,
manşet çığlıkları altında sessizce tükenen yaşamlar aramayı seviyorum.
Ayrıca bir süredir bir yere kök salmak,
bir eş seçmek ve çocuk yapmak da ilgimi çekiyor.
Yani son birkaç yıldır,
hem ahlaki hem de felsefi
şeylerden etkilendiğim için, hem de çaresizce bir cevap arayışında
olduğum için; 21. yüzyılda güzel yaşamı
oluşturan şeyin ne olduğunu anlamaya çalışıyorum.
Çok sağlıksız bir dönemde yaşıyoruz.
Aslında, Amerikan tarihinde bir ilk olarak,
ailelerin çoğu, çocuklarının gelecekte daha iyi durumda
olacaklarını düşünmüyorlar.
Fakiri, zengini, kadını, erkeği böyle düşünüyor.
Bazılarınız bunu duyduğuna üzülebilir.
Nihayetinde Amerika, her neslin
bir önceki nesilden bir adım önde olacağı,
daha çok kazanıp, daha çok satın alıp, daha iyi durumda olacağını belirten
ekonomik üstünlük fikrine derinden bağlı.
Bu rüyayı dünyanın dört bir yanına ulaştırdık,
Brezilyalı, Çinli ve hatta Kenyalı çocuklar bile
bizim daha fazlasına duyduğumuz açgözlü beklentiyi
genlerinde taşıyor.
Fakat bu tarihi anketin sonuçlarını ilk öğrendiğimde,
çok da üzüldüğümü söyleyemem.
Daha çok, bir kışkırtı gibi geldi.
Kime göre -- "daha iyi"?
"Daha iyi" olmak, hayatın sonuna
dek dayanabileceğimiz, güvenli bir iş bulmak mıdır?
Bunlar neredeyse sona erdi.
İnsanlar, ortalama her 4,7 yılda bir iş değiştiriyor
ve 2020'ye kadar Amerikalıların neredeyse
yarısının, serbest çalışacağı tahmin ediliyor.
Peki, o zaman daha iyi olmak, sadece bir rakam mı?
Olabildiğince para kazanmak mı?
Yalnızca bu ölçümlemeyi yaparak, başarısız oluyoruz.
Kişi başına düşen gelirin orta değeri, neredeyse 2000 yılından beri sabit,
enflasyona göre ayarlanmış olarak.
Pekâlâ, o zaman "daha iyi" olmak, pembe panjurlu bir ev almak mı demek?
Pek azımız bunu yapıyor.
Büyük Ekonomik Durgunluk'ta neredeyse beş milyon insan evlerini kaybetti ve
hatta çoğumuz, ulaşmak istediğimiz mesafeler konusunda kendimize geldik --
ya da çoğu yağmacılık durumunda, oyuna geldik -- ve bu,
o işi sürdürmek içindi.
Ev sahibi olma oranları, 1995'ten beri en düşük derecede.
Pekâlâ, istikrarlı bir istihdam bulamıyoruz,
çok para kazanmıyoruz ve
büyük, süslü evlerde yaşamıyoruz.
Amerika'yı mükemmelleştiren her şey
için cenaze çanları çalıyor.
Fakat,
bir ülkenin mükemmelliği ve iyi bir yaşam için bu ölçüler,
en iyi ölçüler mi?
Amerika'yı muhteşem yapanın, yeniden icat etme ruhu olduğunu düşünüyorum.
Büyük Ekonomik Durgunluğun ardından
daha fazla Amerikalı, "daha iyi" olmanın gerçekten ne demek olduğunu tanımlıyor.
Görünen o ki, bunun dolarlar ve sentlerden çok, iletişim ve yaratıcılıkla
ilgisi var.
Daha açık konuşayım:
Yoksullukla yaşayan Amerikalıların yüzde 14,8'inin paraya ihtiyacı var,
bu kadar basit.
Ayrıca bizleri, işverenlerin ve mali kurumların suistimalinden
koruyacak yasalara ihtiyacımız var.
Yürürlükteki hiçbir şey, zengin ve fakir arasındaki uçurumun son derece
ahlak dışı olduğunu göstermiyor.
Ancak,
konuyu genelde burada kapatıyoruz.
Fakirlikten, tekil bir tecrübeymiş gibi bahsediyoruz ve fakir insanlardan da,
onlar yalnızca birer kurbanmış gibi bahsediyoruz.
Araştırmalarım ve haberciliğim bana, iyi yaşama sanatının
genellikle en zayıf olanlar tarafından
ustaca icra edildiğini
öğretti.
Yani, gereksinim, buluşları ortaya çıkarıyorsa eğer,
zannediyorum ki,
durgunluk da bilinçliliği ortaya çıkarabilir.
Bu, karşımıza derin sorular çıkarıyor,
rahat zamanlarda sormaya üşeneceğimiz ya da sormaktan
kaçınacağımız sorular.
Nasıl çalışmalıyız?
Nasıl yaşamalıyız?
Hepimiz, fark etsek de etmesek de,
kulaklarımıza fısıldayan
atalarımızla birlikte, bu soruların cevaplarını arıyoruz.
Büyük dedem Detroit'te bir sarhoştu,
bazen bir fabrika işini yürütmeyi başarabiliyordu.
Kulaklarınıza inanamayacaksınız ama, tek bir kadından,
büyük-büyük annemden,
21 çocuğu vardı ve büyük-büyük annem
47 yaşında yumurtalık kanserinden öldü.
Şimdi ben ikinci çocuğuma hamileyim ve
onun ne yaşadığını anlamakta güçlük çekiyorum.
Hesabını yapacak olursak -- altı tane ikizi vardı.
Böylece, onların oğlu olan büyükbabam,
seyahat eden bir satıcı oldu ve ani
yükseliş ve düşüşlerle yaşadı.
Babam da, alacaklılara kapıyı açıp
ailesi evde yokmuş gibi davranarak büyüdü.
Babası, dişçiye gitmek için parasının olmadığını söylediği zaman,
garajdaki penseyle kendi kendine
diş tellerini çıkardı.
Babam da, beklenildiği gibi,
iflas avukatı oldu.
Bunu bir romanda anlatamazdı, değil mi?
Bana ve erkek kardeşime güvenli bir dayanak sağlama
takıntısı vardı.
Bu soruları, birkaç nesillik mücadele vasıtasıyla soruyorum.
Ailem benim, bir insanın sorgulamasına, risk almasına ve
sıçramasına izin veren, istikrarlı bir zeminde büyümemi sağladı.
İronik olarak ve bazen de, muhtemelen hayal kırıklıkları nedeniyle,
güvenliğin değerini ya da 21. yy'da tarihsel olarak tanımladığımız
şekilde değerini sorgulamama izin veren şey,
ailemin güvenliğe karşı sabit bir
bağlılık göstermesiydi.
Öyleyse ilk soruya gelelim:
Nasıl çalışmalıyız?
Annelerimiz gibi çalışmalıyız.
Evet -- yüzyıllarca, şirket adamları
için inşa edilmiş bir iş dünyasına kadınları oturtabilmek için uğraştık.
Çoğu, uyum sağlamak için taklalar attı
fakat diğerleri daha alışılmadık bir yol seçti ve
sevdiklerinin ihtiyacı olan şeyleri yapabilmek
için gereken esneklikle, anlam ve para üzerinden
bir kırk yama yarattılar.
Annem buna "yürütmek" derdi.
Bugün yaşam koçları ona "bir portföy kariyeri" diyorlar.
Ne derseniz deyin,
gitgide daha fazla erkek, eğer rahatsız değilse, bu bütün yaşamı arzuluyor.
Her gün, baba ve oğul olma arzusu ve görevleriyle uyanıyorlar.
Sanatçı Ann Hamilton'ın da dediği gibi,
"İş, bir bilme biçimidir".
İş, bir bilme biçimidir.
Yani, dünyayı anlama biçimimizi,
üzerinde çalıştığımız şey belirler.
Eğer bu doğruysa, ki bence doğru,
o zaman, dengesizlik içinde küçük, hasta ve yaşlı insanlarla ilgilenmiş
kadınlar, yine aynı dengesizlikle,
bilmenin en derin biçiminden
faydalandılar, yani:
İnsanlık hâlini bilmekten.
Erkekler, ilgiye öncelik vererek,
bir bakıma, insanın varoluşunun tamamında
hak iddia ediyorlar.
Bu da, dokuza beş çalışmanın artık hiç kimseye yaramaması demek.
İş çizelgeleri, tıpkı kariyer liderleri gibi, eskiyor.
Her gün bir endüstri doğuyor ve ölüyor.
Hiçbiri doğrusal değil.
Yani, çocuklara artık "büyüyünce
ne olacaksın?" diye sormayı bırakmalıyız
ve onlara "büyüyünce nasıl olmak istiyorsun?" diye sormalıyız.
İşleri sürekli değişecek.
Onlar, ortak payda.
Yani, kabiliyetlerini anlayıp ideal
ortaklıklar için takımlar yarattıkça,
daha iyi durumda olacaklar.
Gelecekteki görev, gitgide büyüyen bu ekonomiye
uyum sağlamak için, sosyal güvenlik ağını yeniden icat etmek.
Bize, portatif sağlık yardımları lazım.
Herkesin hassas olmayı hak ettiğini yansıtan ya da hassas insanlar muhtaç
kalmadan onlarla ilgilenen
yasalara ihtiyacımız var.
Evrensel bir gelir, ciddi olarak değerlendirilmelidir.
İşçi örgütlenmesi yeniden düzenlenmeli.
Eve ekmek parası getirmek gibi eski bir fikrin değil, ancak gerçekten
21.yy'a uyacak biçimde inşa edilmiş bir
iş dünyası sözünün uzun zaman önce
vadesi doldu --
annenize sorun.
Şimdi, ikinci soruya ne dersiniz:
Nasıl yaşamalıyız?
Göçmen atalarımız gibi
yaşamalıyız.
Amerika'ya geldiklerinde,
odaları, hayatta kalma taktiklerini, çocuk bakımını paylaştılar --
ne kadar az yemekleri de olsa, daima
bir karın daha doyurmayı bildiler.
Fakat onlara başarının, köyü terk edip
simgesel Amerikan Rüyası sembolünü ve beyaz bahçe çitini takip
etmek olduğu söylendi.
Günümüzde bile, beyaz bahçe çiti gördüğümüz
zaman, başarıyı ve iradeyi düşünüyoruz.
Fakat duygusallığı bırakırsak, onun
yaptığı şey aslında bizi ayırmak.
Çoğu Amerikalı, beyaz bahçe çitini ve içerisindeki,
oldukça özelleştirilmiş türden yaşamı reddediyor ve bunun yerine
dayanışma isteğiyle,
köy yaşamına dönüyor.
Örneğin, elli milyonumuz kuşaklar
arası evlerde yaşıyor.
Bu rakam, Büyük Ekonomik Durgunluk ile patlama yaptı,
ama insanların böyle yaşamayı sevdiği aşikâr.
Bir çatı altında birkaç nesille yaşayan insanların üçte ikisi, bunun
ilişkilerini geliştirdiğini söylüyor.
Bazı insanlar evlerini aileleriyle değil, günlük çevrenin
sağlık ve ekonomiyle ilgili faydalarını anlayan insanlarla
paylaşmayı seçiyorlar.
Tek yaşayan annelerin, evlerini diğer annelerle paylaşmasını sağlayan bir
platform olan CoAbode'un,
50.000 kullanıcısı var.
Özellikle 65 yaş üstü insanlar da bu alternatif yaşam
düzenlemelerini aramaya çok yatkınlar.
Hayat standartlarının, yalnızlık ve dayanışmadan
oluşan bir karışımına bağlı olduğunu anlıyorlar.
Düşündüğümüz zaman, genç ya da yaşlı,
bu hepimiz için doğru.
Uzun süredir mutluluk, kalede bir kralmış gibi davrandık.
Fakat araştırmalar tam tersini gösteriyor.
Araştırmalar -- iklim değişikliği afetleri, suç, hepsi
açısından -- en sağlıklı, en mutlu ve hatta en güvenli insanların,
komşularıyla iç içe yaşayan Amerikalılar olduğunu gösteriyor.
Ben bunu şahsen tecrübe ettim.
Son birkaç yıldır, ortak konutlu bir toplulukta yaşıyorum.
6,07 dönüm içerisinde hurma ağaçları,
bir bahçenin etrafını saran bu üretken böğürtlen çalılığı var ve
ayrıca, Oakland şehrinin tam ortasında, merkezinde.
Dokuz daire de birbirinden farklı şekillerde,
boyutları ve biçimleri farklı
fakat olabildiğince yeşiller.
Çatılardaki büyük, parlak siyah güneş
hücreleri ile, elektrik faturalarımız
nadiren 5 doları geçiyor.
Burada yaşayan 25 kişiden her birinin yaşları, politik inançları ve
meslekleri farklı ve
tipik bir evde olan her şeyin olduğu evlerde yaşıyoruz.
Ek olarak,
sanayi boyutunda bir mutfak ve yemek alanını paylaşıyor,
haftada iki kez yemek yiyoruz.
İnsanlara böyle yaşadığımı söylediğimde, genelde
iki aşırı tepki alıyorum.
Ya, "Neden herkes böyle yaşamıyor?" diyorlar
ya da "Kulağa korkunç geliyor. Bunu asla
yapmak istemezdim" diyorlar.
Sizi rahatlatayım: Aramızda, büyük bir mahremiyet saygısı var fakat
aynı zamanda, "radikal konukseverlik" adı verilen şeye de bağlıyız --
bu, Four Seasons'ın reklamını yaptığı türden değil;
her bir insanın iyiliğe layık olduğunu belirten türden,
nokta, cümlenin sonu.
Böyle bir toplulukta yaşarken beni en çok şaşırtan şey ne miydi?
Tüm ev işlerini -- hazırlamayı, pişirmeyi, ayıklamayı -- paylaşıyorsunuz fakat
ayrıca duygusal bir işi paylaşıyorsunuz.
Duygusal ihtiyaçlarınızı karşılamak için, idealleştirilmiş aile
birimine bağlı kalmaktansa; burada
işte geçirdiğiniz zor bir günü anlatmak veya kötü
davranan bir öğretmen problemini çözmek
için gidebileceğiniz iki düzine insan var.
Topluluğumuzdaki gençler, bir tavsiye almak için genelde ailesinden olmayan bir
büyüğe gidiyorlar.
Bu, Bell hooks'un "devrimsel ebeveynlik" dediği şey;
çocukların etrafında imrenebileceği
ve güvenebileceği fazla sayıda yetişkin olduğu zaman, çocukların
daha sağlıklı oldukları düşüncesi.
Görünen o ki, yetişkinler de daha sağlıklı oluyor.
Beyaz bahçe çitinin ardında o
mükemmel aile olmaya çalışmak, büyük bir baskı.
"Yeni, daha iyi durum" adını verdiğim şey,
mükemmel aile yatırımıyla daha az ilgili, fakat
daha çok, kusurlu bir köye yatırım yapmakla ilgili;
bu ister bir çatı altında yaşayan akrabalar,
benimki gibi ortak bir topluluk olsun,
ister birbirlerini gerçekten tanıyan ve birbirlerine sahip
çıkan komşular olsun.
Güzel bir sağduyu, değil mi?
Hâl böyleyken, para bizleri, el uzatmak konusunda
aptallaştırdı.
En güvenli zenginlik,
ilişkilerde bulunur.
Yeni daha iyi durum, asla kişisel bir beklenti değildir.
Aslında, başarısızsanız ya da öyle olduğunuzu düşünüyorsanız,
size iyi haberlerim var:
Henüz itibar etmediğiniz standartlarla başarılı olabilirsiniz.
Kazanç konusunda belki vasatsınız, ama belki de babalıkta ustasınız.
Belki hayalinizdeki evi alamıyorsunuz,
ama efsanevi komşu partileri veriyorsunuz.
Eğer okul kitaplarında başarılıysanız
söylediğim şeyler size sıkıcı gelebilir.
Değer verdiğiniz standartlara göre başarısız olabilirsiniz,
ancak dünya sizi ödüllendirmez.
Yalnızca siz bilebilirsiniz.
Ben, herkese rahatlık sağlayacak kadar
para kazanmadığım sürece,
kısa ve yabani bir hayat yaşamış olan
büyük-büyük annem için övgüye değer birisi olmadığımı biliyorum.
Istırap çekerek ya da anlam çıkararak, yaşamı satın alamazsınız.
Onun katlandığı acıları silmeye
yetecek kadar büyük bir ev yok.
Olabildiğince bağlı ve
cesur bir hayat yaşarsam, onun için övgü kaynağı olurum.
Böyle geniş bir belirsizliğin ortasında,
gerçekten, güvensiz olabiliriz.
Ama bu güvensizliğin bizi kırmasına veya yumuşatmasına
izin verebiliriz.
İçimize dönüp kurumların değişim güçlerine olan inancımızı -- hatta
kendimize inancımızı -- kaybedebiliriz.
Ya da dışa dönerek temas,
iletişim kurma ve yaratma yeteneklerimize olan inancımızı geliştirebiliriz.
Görünen o ki, Amerikan Rüyası'nda başarısız
olmak, en büyük tehlike değil.
Asıl büyük tehlike, inanmadığınız bir
rüyayı gerçekleştirmeniz.
Bunu yapmayın.
Her gün yaptığınız şeylerin, sevginizi ve
becerilerinizi ve enerjinizi adadığınız insanların, inandığınız şeylere
olabildiğince yaklaşabildiği bir yaşam oluşturarak,
daha zor ve daha ilginç olanı yapın.
Bu, para kazanmak kadar sıradan değildir ve atalarınız için de bir
övgü kaynağıdır.
En güzel mücadele budur.
Teşekkürler.
(Alkışlar)