Ik heb nog een reden voor optimisme:
klimaatverandering.
Je gelooft het misschien niet, maar dit is het feit.
Op 12 december 2015,
in Parijs, onder de Verenigde Naties,
kwamen 195 overheden samen
en besloten unaniem --
als je met overheden hebt gewerkt, weet je hoe moeilijk dat is --
ze besloten unaniem
om opzettelijk de koers van de mondiale economie te wijzigen
om de meest kwetsbaren te beschermen
en ieders leven te verbeteren.
Dat is een bijzondere prestatie.
(Applaus)
Maar het is nog bijzonderder
als je weet hoe het er een paar jaar eerder voorstond.
2009, Kopenhagen.
Wie herinnert zich Kopenhagen?
Na jaren van werken aan een klimaatverdrag
kwamen dezelfde landen bij elkaar in Kopenhagen,
zonder enig succes.
Waarom was dat zo'n fiasco?
Daar waren veel redenen voor,
maar de voornaamste was de enorme kloof
tussen het mondiale Noorden en Zuiden.
Zes maanden na dat fiasco
kreeg ik de taak de wereldwijde onderhandelingen
over klimaatverandering te leiden.
Het ideale moment om met deze nieuwe baan te beginnen natuurlijk.
De stemming rond klimaatverandering kon niet negatiever.
Niemand dacht
dat een wereldwijd verdrag ooit haalbaar was.
Zelfs ik niet.
Beloof me dat je het niet doorvertelt aan iemand buiten dit aardige TED-publiek,
dan zal ik je een geheim vertellen
dat gelukkig begraven ligt in de geschiedenis.
Op mijn eerste persconferentie
vroeg een journalist: "Mevrouw Figueres,
denkt u dat een wereldwijd akkoord ooit mogelijk wordt?"
En zonder mijn hersens te gebruiken, hoorde ik mezelf zeggen:
"Niet in dit tijdperk."
Je kunt je wel voorstellen hoe mijn persvoorlichters keken,
geschokt door de idiote Costa Ricaanse vrouw
die hun nieuwe baas was.
Ik was zelf ook geschokt.
Niet over mezelf, want ik ben redelijk gewend aan mezelf.
Ik was echt geschokt
over de gevolgen van wat ik zojuist had gezegd,
de gevolgen voor de wereld
waarin al onze kinderen zullen moeten leven.
Het was echt een vreselijk moment voor me
en ik dacht: nee, wacht even,
wacht even.
Onmogelijk is geen feit,
het is een instelling.
Het is niet meer dan een instelling.
Ik besloot toen, op die plek, dat ik mijn instelling zou veranderen
en de wereld zou helpen zijn instelling rond klimaatverandering te veranderen.
Dus ik weet niet --
Ik weet niet --
wat jij zou doen
als je te horen kreeg dat je baan bestond uit het redden van de aarde.
Zet het maar in de taakomschrijving.
Je bent volledig verantwoordelijk,
maar hebt geen enkele autoriteit,
want overheden zijn soeverein in al hun beslissingen.
Ik zou heel graag willen weten
wat jij zou doen de eerste maandagochtend,
maar dit is wat ik deed: ik raakte in paniek.
(Gelach)
Vervolgens raakte ik weer in paniek,
omdat ik me realiseerde dat ik totaal niet wist hoe het probleem op te lossen.
Toen realiseerde ik me: ik weet niet hoe we dit probleem gaan oplossen,
maar één ding weet ik wel,
de toon van dit gesprek moet anders.
Want je kan natuurlijk nooit een overwinning neerzetten
zonder optimisme.
En hier
gebruik ik optimisme als een simpel woord,
maar laten we het eens wat breder opvatten.
Laten we het opvatten als moed,
hoop, vertrouwen, solidariteit,
het fundamentele geloof dat wij mensen dichter bij elkaar kunnen komen
en met elkaars hulp het lot van de mensheid kunnen verbeteren.
Je begrijpt wel, dat ik dacht dat zonder dat,
we nooit uit de verlammende situatie van Kopenhagen zouden komen.
En zes jaar lang
heb ik koppig en onophoudelijk optimisme in het systeem gepompt,
ongeacht de vragen van de pers --
en daar ben ik beter in geworden --
ongeacht tegenovergestelde bewijzen.
En geloof me, er was heel wat tegenovergesteld bewijs.
Maar: onophoudelijk optimisme in het systeem.
En vrij snel,
begonnen we veranderingen te zien op vele gebieden,
op gang gebracht door duizenden mensen,
waaronder velen van jullie hier,
en ik dank jullie zeer.
Het zal deze TED-gemeenschap niet verbazen
dat het eerste gebied
waarin we opvallende veranderingen zagen
was ...
technologie.
We begonnen te zien dat schone technologieën,
met name technologieën voor duurzame energie,
goedkoper werden en hun capaciteit uitbreidden;
we bouwen vandaag de dag al
geconcentreerde zonne-energie centrales
met de capaciteit hele steden van energie te voorzien
en dan hebben we het nog niet eens gehad over ontwikkelingen rond vervoer
en intelligente gebouwen.
Met die verschuiving in technologieën
ontstond het begrip
dat er een verschuiving was in het financiële plaatje
omdat we konden zien
dat ja, klimaatverandering brengt enorme kosten met zich mee,
en ja, er zijn risico's.
Maar er zijn ook economische voordelen
en intrinsieke beloningen,
want de verspreiding van schone technologieën
geeft ons schonere lucht,
een betere gezondheid,
beter transport, leefbaardere steden,
meer energiezekerheid,
meer energie beschikbaar voor ontwikkelingslanden.
Kortom, een betere wereld dan we nu hebben.
Met die wetenschap
had je getuige moeten zijn, sommigen van jullie waren dat ook,
van de verspreiding van vernuft en opwinding
door ten eerste niet-nationale overheden,
de particuliere sector, captains of industry, assurantiebedrijven,
investeerders, stadbesturen, geloofsgemeenschappen,
omdat ze allemaal inzagen dat dit wellicht in hun belang kon zijn.
Dit zou hun resultaten wel eens ten goede kunnen komen.
En het waren niet enkel de gebruikelijke namen.
Je moet weten dat er een directeur van een hele grote oliemaatschappij
bij me langskwam vorig jaar
en die zei,
vertrouwelijk uiteraard,
dat hij niet wist hoe hij zijn bedrijf ging veranderen,
maar dat hij het wel ging veranderen,
want hij wilde levensvatbaarheid op de lange termijn.
Toen we die verschuiving hadden vanuit het economische perspectief
en een bredere steun van iedereen,
duurde het niet lang meer voordat we zagen dat nationale overheden
inzagen dat dit in hun nationale belang was.
Toen we landen vroegen om te onderzoeken
hoe ze konden bijdragen aan de inspanningen wereldwijd,
uitgaand van hun nationale belang,
stuurden 189 landen --
van de 195! --
stuurden 189 landen hun uitvoerige klimaatveranderingsplannen,
gebaseerd op hun nationale belang,
in lijn met hun prioriteiten,
in overeenstemming met hun nationale duurzaamheidsontwikkelingsplannen.
Nou,
als je begint met het beschermen van de kernbelangen van landen,
dan zie je dat landen bereid zijn
om gezamenlijk op zoek te gaan naar oplossingen,
dat iedereen dezelfde richting op gaat.
Dat gaat waarschijnlijk wel meerdere decennia duren,
maar in die decennia zal het ons
een nieuwe economie bezorgen,
een gedecarboniseerde, zeer veerkrachtige economie.
De nationale bijdrages die momenteel op tafel liggen
namens de nationale overheden
zijn onvoldoende voor een gestabiliseerd klimaat,
maar ze zijn een eerste stap
en ze zullen langzamerhand verbeteren.
Het meten, rapporteren en controleren van al die inspanningen
is juridisch bindend.
De ijkpunten die we elke vijf jaar hebben
om de collectieve voortgang naar ons doel te beoordelen, zijn juridisch bindend
en het pad naar een gedecarboniseerde en veerkrachtigere economie
is juridisch bindend.
En een belangrijke vraag is:
wat hadden we voorheen?
Een heel klein aantal landen met minimale
kortetermijndoelstellingen voor de vermindering van de CO2-uitstoot
die volledig onvoldoende waren
en ook nog eens werden ervaren als een last.
Wat hebben we nu?
Nu zien we dat alle landen van de wereld bijdragen, op verschillende niveaus,
met allerlei aanpakken op allerlei gebieden,
maar ze dragen met z'n allen bij aan een gezamelijk doel
en via een pad
met een verbeterde milieu-integriteit.
Als je eenmaal zover bent
en er een beter begrip is,
toen konden de overheden in Parijs
een akkoord sluiten.
(Applaus)
Dus...
Als ik terugkijk
op de afgelopen zes jaar,
is het eerste dat boven komt
de dag dat het akkoord van Parijs werd aangenomen.
De euforie in de zaal was enorm.
5.000 mensen die opsprongen vanuit hun stoel,
huilden, klapten, schreeuwden, riepen,
verdeeld tussen euforie en ongeloof over wat ze zojuist hadden gezien,
want zo veel mensen
hadden hier jarenlang voor gewerkt en nu was het eindelijk echt zover.
En dat waren niet alleen degenen die er direct aan mee hadden gewerkt.
Een tijdje geleden was ik met een collega in een winkel,
hij twijfelde over
een Tahitiaanse parel die hij voor zijn mooie vrouw Natasha wilde kopen.
Toen hij eindelijk zijn keuze had gemaakt,
zei de juwelier:
"Goed dat je dit nu koopt,
want deze parels sterven misschien wel uit door de klimaatverandering."
"Maar," zei de juwelier, "heb je het gehoord?
De overheden hebben zojuist overeenstemming bereikt,
dus er is nog hoop voor Tahiti."
Wat een geweldige bevestiging
dat er misschien nog hoop is,
dat er mogelijk nog een kans is.
Ik ben de eerste die zal toegeven dat er nog heel wat te doen is.
We zijn nog maar net begonnen iets aan de klimaatverandering te doen.
We moeten er zelfs voor zorgen dat we onze inzet verdubbelen
in de komende vijf jaar, wat vijf spannende jaren zijn.
Maar ik ben ervan overtuigd
dat we in de afgelopen zes jaar
van onmogelijk
naar niet te stoppen zijn gegaan.
Hoe hebben we dat gedaan?
Door een injectie van optimisme ten aanzien van de transformatie,
waardoor we van confrontatie naar samenwerking konden gaan,
die ons hielp begrijpen dat nationale en lokale belangen
niet altijd op gespannen voet met mondiale behoeftes staan.
Als we dat begrijpen, kunnen we ze samenbrengen
en op een harmonieuze manier combineren.
Als ik kijk naar andere mondiale problemen
die onze aandacht zullen vragen deze eeuw --
de voorziening van voedsel, water, huizen, gedwongen migratie --
dan zie ik dat we absoluut nog geen idee hebben
hoe we die problemen gaan oplossen.
Maar we kunnen leren van ons werk aan klimaatverandering
en dan zien we
dat we echt af moeten van die nulsom-mentaliteit.
We hebben namelijk geleerd te denken in termen van winnaars en verliezers
en dat jouw verlies mijn gewin is.
Maar nu we in een wereld leven
waarin de planetaire grenzen zijn bereikt
en waarin we niet alleen onderling verbonden zijn,
maar steeds meer afhankelijk van elkaar,
is jouw verlies niet langer mijn gewin.
We zijn óf allemaal verliezers
óf we worden allemaal winnaars.
Maar we zullen moeten kiezen
tussen nul en de som.
We moeten kiezen tussen geen enkel voordeel voor ons allen
of het leven leiden als de optelsom van iedereen samen.
We hebben het al gedaan. We kunnen het opnieuw.
Bedankt.
(Applaus)