Hôm nay, tôi muốn -- sáng hôm nay --
tôi muốn nói về tương lai của giao thông do người lái;
về việc chúng ta có thể giảm ùn tắc, ô nhiễm và đỗ xe
bằng cách đưa nhiều người vào ít xe hơn;
và cách chúng ta có thể làm được điều đó bằng thiết bị ngay trong túi của mình.
Đúng vậy, tôi đang nói về điện thoại thông minh
không phải xe tự lái.
Nhưng để bắt đầu, chúng ta phải quay ngược 100 năm trước.
Bởi vì, thực chất, đã có xe Uber trước khi có Uber.
Và nếu như nó vẫn còn tồn tại,
tương lai của nền giao thông vận tải có lẽ đã trở thành hiện thực.
Và tôi xin giới thiệu với mọi người xe jitney.
Nó được tạo ra bởi một anh chàng tên LP Draper, vào năm 1914.
Anh là nhân viên bán xe hơi ở LA, và anh ấy đã nảy ra một ý tưởng.
Lúc anh ấy đang lái xe quanh trung tâm Los Angeles,
quê nhà của tôi,
và anh ta thấy nhiều xe buýt
với hàng dài người đang cố gắng đến được nơi mình muốn.
Anh ấy nghĩ, sao mình không đặt một cái biển trên xe
rồi đưa mọi người đến nơi cần đến với giá một jitney
còn gọi là nickel (=5 cent).
Và mọi người đã hưởng ứng nhiệt liệt,
không chỉ ở Los Angeles mà trên khắp cả nước.
Và trong vòng một năm,
đến năm 1915,
có 50,000 chuyến xe như thế trong một ngày ở Seattle,
45,000 chuyến một ngày ở Kansas
và 150,000 chuyến một ngày ở Los Angeles.
Để mọi người dễ đối chiếu,
Uber ở Los Angeles
chạy 157,000 chuyến một ngày, ngày nay,
100 năm sau.
Và đây là những tài xế xe buýt,
phương tiện giao thông độc quyền vào thời đó.
Họ rõ ràng là không hào hứng với hiện tượng xe jitney.
Và họ phải đi làm
họ đến nhiều thành phố trên khắp cả nước
và đặt ra nhiều qui định để kìm hãm sự phát triển của xe jitney.
Có rất nhiều qui định.
Qui định về giấy phép - cần nhiều tiền mới có.
Ở một số thành phố,
nếu bạn là tài xế xe jitney,
bạn bị buộc phải lái 16 tiếng một ngày.
Ở những thành phố khác,
họ yêu cầu hai tài xế lái một xe jitney.
Thậm chí còn có một qui định rất thú vị
rằng họ phải đặt một chiếc đèn ở ghế sau
trong mỗi chiếc xe jitney -
để ngăn ngừa một sáng kiến nguy hiểm mà họ gọi là spooning (ôm ấp).
(Cười)
Vậy điều gì xảy ra sau đó?
Chỉ trong vòng một năm, phương tiện này đã trở nên phổ biến.
Nhưng xe jitney, cho đến năm 1919, đã biến mất hoàn toàn bởi những qui định.
Thật đáng tiếc ...
vì nếu bạn không thể đi cùng xe, bạn buộc phải có một chiếc riêng mình.
Và việc mua xe hơi trở nên tăng đột biến
không có gì ngạc nhiên là đến năm 2007,
mỗi người đàn ông, phụ nữ và trẻ em tại Mỹ đều có xe hơi.
Điều đó trở thành một hiện tượng toàn cầu.
Ở Trung Quốc tính đến năm 2011,
ở Trung Quốc có nhiều vụ mua bán xe hơi hơn ở Mỹ.
Dĩ nhiên, việc tư hữu cá nhân phải trả giá bằng hậu quả chung.
Ở Mỹ, chúng ta lãng phí 7 tỉ giờ một năm
vì ùn tắc giao thông,
160 tỉ đô la năng suất lao động bị mất,
dĩ nhiên cũng vì kẹt trong ùn tắc,
và một phần năm lượng carbon của chúng ta
được thải vào không khí từ những chiếc xe chúng ta đang lái.
Nhưng, đó chỉ là 4% của vấn đề ta phải đối mặt.
Vì nếu như bạn buộc phải có một chiếc xe
thì điều đó có nghĩa là 96% thời gian xe của bạn bị để không.
Như vậy, đến 30% đất đai và không gian của chúng ta
dùng để chứa những khối sắt này.
Chúng ta thậm chí còn xây những tòa nhà chọc trời cho xe hơi.
Ta đang sống trong một thế giới như thế.
Nhiều thành phố đã phải đối mặt với một vấn đề nhiều thập kỉ qua.
Đó chính là giao thông công cộng.
Thậm chí ở một thành phố như New York,
một trong những thành phố đông dân nhất thế giới
và một trong những thành phố có hệ thống giao thông công cộng hiện đại nhất,
cũng có đến 2,5 triệu xe hơi đi qua những chiếc cầu đó mỗi ngày.
Tại sao lại như vậy?
Bởi vì vẫn chưa có cách nào để hệ thống giao thông công cộng
có thể đến được thềm nhà tất cả mọi người.
Nói về San Francisco, nơi tôi sống,
tình hình còn tệ hơn thế,
thực tế, tình hình trên thế giới còn tệ hơn thế.
Khởi đầu của Uber vào năm 2010 đơn giản chỉ là -
việc chúng tôi muốn nhấn một cái nút là có thể đi.
Chúng tôi không có hoài bão gì to tát cả.
Nhưng kết quả cho thấy
rất nhiều người cũng muốn nhấn một cái nút là có thể đi,
và do đó chúng tôi bắt đầu phát hiện ngày càng nhiều chuyến đi cùng nhau.
Chúng tôi thấy có nhiều người
nhấn nút tại cùng một thời điểm
cần đi đến gần như cùng một địa điểm.
Nên chúng tôi bắt đầu suy nghĩ,
về việc làm thế nào biến hai chuyến đi đó thành một.
Vì nếu như điều đó thành hiện thực, mỗi chuyến đi sẽ rẻ hơn rất nhiều -
rẻ hơn đến 50% -
dĩ nhiên đối với thành phố
ta sẽ có rất nhiều người di chuyển hơn và ít xe hơi hơn.
Vì vậy câu hỏi lớn đặt ra là:
điều đó có khả thi không?
Có thể nào có một chuyến đi rẻ hơn
đủ rẻ để người ta sẵn sàng đi cùng nhau?
Và câu trả lời, rất may, là một từ "Có" dõng dạc.
Tại San Francisco,
trước khi có uberPOOL, chúng tôi có -
à, mọi người đều lấy xe hơi bất kể là họ muốn đi đâu.
Và những chỗ màu sáng là nơi có nhiều xe hơi nhất.
Và khi chúng tôi ra mắt uberPOOL,
có thể bạn sẽ không thấy nhiều chỗ sáng màu nữa.
Nhiều người dùng ít xe hơi hơn khi di chuyển quanh thành phố,
đưa bớt xe hơi khỏi đường phố.
Có vẻ như uberPOOL đã có hiệu quả.
Do đó chúng tôi khởi động nó ở Los Angeles
tám tháng trước.
Và kể từ đó, chúng tôi đã giảm được 7.9 triệu dặm hành trình di chuyển
và đưa 1.4 ngàn tỉ tấn CO2 ra khỏi không khí.
Nhưng phần mà tôi thật sự --
(Vỗ tay)
Nhưng số liệu tôi thích nhất -
xin nhớ rằng tôi đến từ LA
tôi đã dành rất nhiều năm
ngồi sau vô lăng suy nghĩ, "Làm thế nào giải quyết việc này?"
phần tôi thích nhất, là việc tám tháng sau,
chúng tôi đã có thêm 100,000 người đi chung xe mỗi tuần.
Tại Trung Quốc mọi thứ đều ở cỡ siêu khủng,
và chúng tôi thực hiện 15 triệu chuyến uberPOOL mỗi tháng,
tương đương 500,000 chuyến mỗi ngày.
Và chúng tôi đang chứng kiến mức tăng trưởng theo cấp số nhân.
Thực tế, điều đó cũng đang diễn ra tại LA.
Khi trò chuyện với đội của mình, chúng tôi không nói,
"Này, 100,000 người đi cùng xe mỗi tuần, chúng ta xong việc rồi."
Làm sao để con số đó thành 1 triệu?
Ở Trung Quốc, con số đó có thể lên đến vài triệu.
Vậy uberPOOL là một giải pháp tuyệt vời cho việc đi chung xe tại thành thị.
Nhưng còn vùng ngoại ô thì sao?
Đây là con đường nơi tôi lớn lên ở Los Angeles,
đây là vùng ngoại ô có tên Northbrigde, California,
và -
những hòm thư đó có vẻ như cứ nối tiếp nhau mãi.
Và gần như cùng một thời điểm mỗi buổi sáng,
những chiếc xe hơi sẽ lăn bánh khỏi nhà,
đa số chỉ có một người trong xe,
và họ đi làm, đến chỗ làm của mình.
Vì thế câu hỏi là:
làm sao chúng tôi biến
tất cả những chiếc xe đi làm này -
thật sự có hàng chục triệu chiếc như thế -
làm sao chúng tôi biến tất cả thành xe dùng chung?
Chúng tôi có một giải pháp cho vấn đề này vừa được ra mắt, gọi là uberCOMMUTE.
Buổi sáng bạn thức dậy, chuẩn bị đi làm, pha cà phê,
lấy xe của mình
và mở ứng dụng Uber,
và ngay lập tức,
bạn trở thành một tài xế Uber.
Và chúng tôi ghép bạn với một hàng xóm
trên đường bạn đi làm
và điều đó thật sự rất tuyệt vời.
Chỉ có một nút thắt...
đó là quy định.
54 cents một dặm, đó là gì vậy?
Đó là qui định của chính phủ Mỹ
về mức giá của việc sở hữu một xe hơi trên một dặm đường.
Bạn có thể đón bất cứ người nào ở Mỹ
và đưa họ đến bất kì đâu trong chớp mắt,
với giá 54 cents một dặm hoặc ít hơn.
Nhưng nếu bạn tính phí 60 cents một dặm thì bạn đã vi phạm pháp luật.
Nhưng sẽ ra sao nếu với 60 cents một dặm
chúng ta có thể khiến nửa triệu người ở Los Angeles đi cùng xe?
Và sẽ ra sao nếu với 60 cents một dặm
chúng ta có thể khiến 50 triệu người trên toàn nước Mỹ đi cùng xe nhau?
Nếu điều đó có thể xảy ra,
thì đó rõ ràng là một việc nên làm.
Và điều này đưa ta trở lại với bài học về xe jitney.
Nếu đến năm 1915, jitney phát triển,
thử nghĩ xem nếu không có những qui định,
nếu jitney vẫn tiếp tục phát triển.
Các thành phố của chúng ta hôm nay sẽ khác như thế nào?
Có phải sẽ có công viên thay cho các bãi đỗ xe?
Chúng ta đánh mất cơ hội đó rồi.
Nhưng công nghệ đã cho chúng ta một cơ hội khác.
Bản thân tôi cũng hào hứng với xe tự lái như tất cả mọi người
nhưng chúng ta có thật sự cần đợi 5, 10 hay thậm chí 20 năm
để biến thành phố trong mơ của chúng ta thành hiện thực?
Với công nghệ tiện ích ngày nay,
cộng một chút qui tắc khôn ngoan,
chúng ta có thể biến mỗi một chiếc xe thành xe dùng chung,
và chúng ta có thể đòi lại thành phố của mình ngay từ hôm nay.
Cảm ơn mọi người.
(Vỗ tay)
Chris Anderson: Travis, cảm ơn anh.
Travis Kalanick: Cảm ơn.
CA: Công ti của anh thật sự tuyệt vời không cần bàn cãi.
Anh chỉ mới nói về một phần nhỏ của nó tại đây thôi -
phần có ảnh hưởng lớn -
ý tưởng biến xe hơi thành phương tiện công cộng,
nó thật sự rất hay.
Nhưng tôi có một số câu hỏi khác
vì tôi biết nhiều người cũng tò mò những điều này.
Đầu tiên là, nếu tôi nhớ không lầm thì tuần trước,
khi tôi mở điện thoại lên để đặt một xe Uber
thì không tìm thấy ứng dụng đâu cả.
Anh đã rất dũng cảm và táo bạo thiết kế nó lại rất nhiều.
TK: Đúng vậy.
CA: Việc đó như thế nào?
Những người khác có để ý họ cũng không tìm thấy nó không?
Anh có tự tin sẽ chinh phục người dùng với thiết kế này?
TK: Đầu tiên có lẽ tôi sẽ nói về,
điều mà chúng tôi đang cố gắng đạt được.
Và tôi nghĩ nếu mọi người biết một chút về lịch sử công ti,
thì sẽ cảm thấy dễ hiểu hơn nhiều.
Khi chúng tôi khởi đầu,
thì chỉ có xe hơi đen thôi.
Nếu có ai nhấn nút, luôn là một chiếc S-Class đến.
Vì thế thiết kế lúc đó,
có lẽ tôi sẽ gọi nó là một phiên bản thử nghiệm của một thương hiệu danh giá
trông như một phù hiệu trên một chiếc xe xa xỉ.
Khi chúng tôi đã có mặt khắp thế giới
và chuyển từ xe S-Class đến xe kéo tự động ở Ấn Độ,
điều đó dần trở nên quan trọng với chúng tôi
để dễ tiếp nhận hơn,
để phù hợp với nhiều địa phương hơn
để nói lên nhiều hơn về thành phố của mình,
và bạn có thể thấy qua các họa tiết và màu sắc.
Và để biểu tượng hóa nó,
vì chữ U không có nghĩa trong tiếng Phạn,
chữ U cũng không có nghĩa trong tiếng Trung.
Đó là một số lí do của việc này.
Khi ta mới bắt đầu một công việc kinh doanh như thế,
hai tay ta chảy mồ hôi,
ta có ...
ta có một chút lo lắng.
Chúng tôi thấy rất nhiều người -
thật ra, ban đầu, chúng tôi nhận thấy có rất nhiều người mở ứng dụng
vì họ tò mò sẽ tìm thấy gì khi mở nó ra.
Và con số đó nhiều hơn một chút mức chúng tôi mong đợi.
CA: Nghe thật tuyệt nhỉ.
Nói về anh, bản thân anh, tôi sẽ miêu tả anh là một điều bí ẩn.
Các nhà đầu tư và những người ủng hộ anh, những người bên anh suốt con đường,
tin tưởng rằng cách duy nhất
để cạnh tranh với một ngành hùng mạnh, vững chắc
như ngành công nghiệp taxi và tương tự,
là có một đối thủ đủ kiên trì, quyết liệt
anh đã chắc chắn chứng minh điều đó.
Một số người thấy rằng anh gần như đã đi quá xa với văn hóa mới,
như là, khoảng một hay hai năm trước
có một sự việc gây tranh cãi lớn đã khiến rất nhiều phụ nữ không hài lòng.
Nội bộ công ti trong quãng thời gian đó như thế nào?
Công ti có phải chịu tổn thất không?
Anh có học được điều gì từ việc đó không?
TK: Uhm, tôi nghĩ rằng -
Tôi đã là một doanh nhân từ khi tôi còn học trung học
và người ta ...
Vì điều này hay điều khác một doanh nhân sẽ phải gặp những lúc khó khăn
va đối với chúng tôi,
thời gian đó là khoảng một năm rưỡi trước,
với chúng tôi nó rất khó khăn.
Trong nội bộ, chúng tôi cảm thấy rằng -
tôi cho rằng cuối cùng thì
chúng tôi thấy rằng mình là những người tốt đang làm việc tốt,
nhưng điều đó không thể hiện rõ ra ngoài.
Do đó có rất nhiều việc chúng tôi phải làm
để, giống như --
Chúng tôi đi lên từ một công ti nhỏ --
ý tôi là thực chất mới hai năm rưỡi trước thôi,
công ti của chúng tôi có 400 người,
và hôm nay con số đó là 6,500.
Khi bạn trải qua sự phát triển đó,
bạn phải củng cố vững chắc những giá trị văn hóa của mình
và luôn luôn nhắc lại chúng.
Để bảo đảm rằng mọi người luôn tự hỏi
"Có phải ta là những người tốt đang làm việc tốt?"
Và nếu như đáp ứng đủ các điều đó,
công việc tiếp theo là bảo đảm mọi người biết câu chuyện đó.
Và tôi nghĩ chúng tôi học được rất nhiều
nhưng tôi cho rằng sau sự việc chúng tôi càng trở nên mạnh mẽ hơn.
Nhưng đó chắc chắn là một quãng thời gian khó khăn.
CA: Dường như là dù anh nhìn phía nào
thì anh cũng gặp phải những người sẽ đôi khi làm khó anh.
Một số tài xế xe Uber ở New York và những nơi khác
đã nổi đóa lên khi anh thay đổi mức phí
và họ cho rằng họ gần như không kiếm đủ sống nữa.
Làm sao --
Anh đã chia sẻ rằng anh khởi đầu -
vì sự thuận tiện chỉ cần nhấn nút là có thể đi.
Và nó đã rất phát triển,
về cơ bản, anh đang ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu.
Anh đang bị buộc trở thành, dù anh muốn hay không,
một đấng nhìn xa tầm cỡ toàn cầu đang thay đổi thế giới.
Ý tôi là - Anh là ai?
Anh có muốn điều đó không?
Anh có sẵn sàng cho điều đó và trở thành con người đó không?
TK: À, câu hỏi này gồm khá nhiều điều, nên --
(Cười)
Đầu tiên nói về giá cả --
tôi nghĩ, xin nhớ rằng, đúng chứ?
UberX, khi chúng tôi khởi đầu,
thực chất đã rẻ hơn 10 hay 15 phần trăm so với sản phẩm xe hơi đen rồi.
Hiện tại
ở nhiều thành phố, chỉ bằng nửa giá taxi.
Chúng tôi có đầy đủ dữ liệu để chứng minh
tài xế có thể kiếm nhiều tiền hơn trong một giờ so với tài xế taxi.
Khi mức phí được hạ xuống,
có nhiều khả năng hơn người ta sẽ chọn Uber
tại những thời điểm trong ngày mà họ sẽ thường không chọn,
và để đến những nơi trước kia họ thường không đi.
Điều đó nghĩa là bất cứ đâu tài xế thả một hành khách xuống,
khả năng họ sẽ đón được một người khác và tiếp tục đi là rất cao.
Và điều đó dẫn đến nhiều chuyến hơn trong một giờ,
nhiều phút hơn trong một giờ mà họ làm ra tiền
và thực tế, thu nhập sẽ tăng lên.
Và có một số thành phố thậm chí chúng tôi đã hạ giá năm hay sáu lần
và theo thời gian giá lại tăng.
Vì thế thậm chí ở New York --
Chúng tôi có đăng một bài blog gọi là "4 tháng Chín" --
so sánh thu nhập
tháng Chín này qua tháng Chín khác.
Cùng một tháng mỗi năm.
Và chúng tôi thấy được thu nhập tăng dần theo thời gian
khi giá cả được hạ xuống.
Và luôn có một mức phí hoàn hảo -- không thể cứ giảm mãi.
Và ở những nơi chúng tôi giảm mức phí
mà không thấy thu nhập tăng lên,
chúng tôi sẽ nâng giá lên.
Đó là giải thích cho phần đầu câu hỏi.
Và về phần điều bí ẩn và tất cả những thứ khác --
Tôi là kiểu doanh nhân
rất hào hứng giải quyết các vấn đề khó nhằn.
Tôi thích diễn tả việc đó và tôi thấy mình giống một giáo sư toán.
Nếu một giáo sư toán không có một bài toán phức tạp để giải,
giáo sư đó sẽ buồn lắm.
Vì thế tại Uber chúng tôi thích những vấn đề nan giải
và chúng tôi thích cảm giác phấn khích khi giải quyết chúng.
Nhưng không phải vấn đề nào cũng được,
chúng tôi muốn vấn đề khó nhằn nhất có thể có,
một vấn đề mà sau khi giải quyết nó,
sẽ một chút yếu tố gây bất ngờ.
CA: Trong vòng vài năm nữa --
cho là 5 năm đi, tôi không rõ khi nào --
khi anh cho ra mắt sản phẩm xe tự lái tuyệt vời của mình,
với một mức phí có lẽ thấp hơn so với một chuyến xe Uber.
Anh sẽ nói gì với đội quân hơn một triệu tài xế Uber của mình vào thời điểm đó?
TK: Anh có thể nói rõ hơn, vào lúc nào?
CA: Vào thời điểm xe hơi tự lái được sử dụng --
TK: À, ra vậy. Xin lỗi, vừa rồi tôi chưa hiểu ý anh.
CA: Anh sẽ nói gì với tài xế?
TK: À, tôi nghĩ, đầu tiên, sẽ phải mất --
rất có thể sẽ phải mất rất lâu hơn
những gì các quảng cáo hay giới truyền thông mong đợi.
Đó là phần một.
Phần hai là cũng sẽ --
sẽ có một thời gian chuyển giao dài.
Xe hơi tự lái sẽ phù hợp với nơi này và không phù hợp với nơi khác.
Đó là một thử thách thú vị đối với chúng ta, đúng không?
Bởi vì, à --
Google đã và đang đầu tư vào lĩnh vực này từ năm 2007,
Tesla cũng vậy, Apple cũng vậy,
nhiều nhà sản xuất khác cũng vậy.
Thế giới đó sẽ trở thành hiện thực vì những lí do tốt đẹp.
Một triệu người chết mỗi năm vì tai nạn xe hơi.
Và chúng ta đã biết trên toàn thế giới
ta mất hàng tỉ, thậm chí hàng ngàn tỉ giờ khó chịu, lo lắng khi ngồi trong xe hơi.
Và hãy nghĩ xem chất lượng cuộc sống sẽ được cải thiện như thế nào
khi trả lại cho họ thời gian đó
mà không bị nỗi lo chi phối.
Vì thế tôi nghĩ rằng có rất nhiều ích lợi.
Chúng ta nghĩ đó là một thử thách,
nhưng đối với những nhà lãnh đạo lạc quan,
Thay vì cự tuyệt --
cự tuyệt công nghệ,
có lẽ giống như ngành công nghiệp taxi, hay xe buýt --
chúng ta phải tin tưởng nó hay trở thành một phần của tương lai.
Nhưng làm sao để lạc quan tiến tới?
Có thể hợp tác với các thành phố chăng?
Có thể tận dụng hệ thống giáo dục, đào tạo nghề,...
cho bước chuyển đó chăng?
Sẽ mất lâu hơn rất nhiều so với mọi người nghĩ,
đặc biệt là quãng chuyển tiếp đó.
Nhưng đó là một thế giới sẽ trở thành hiện thực,
và nó sẽ là một thế giới tốt đẹp hơn.
CA: Travis, những gì anh đang xây dựng là cực kì khó tin
và tôi rất cảm ơn anh đã đến với TED và chia sẻ thật cởi mở.
Cảm ơn anh nhiều. TK: Cảm ơn nhiều.
(Vỗ tay)