Bugün istedim ki -- yani bu sabah --
gelecekteki insan güdümlü ulaşım hakkında konuşmak istiyorum;
daha az arabaya daha çok insan alarak sıkışıklığı, kirliliği
ve araba parklarını nasıl azaltabileceğimizi
ve ceplerimizdeki teknolojiyle bunu nasıl yapabileceğimizi.
Ve evet, akıllı telefonlardan bahsediyorum,
sürücüsüz arabalardan değil.
Ancak başlangıç olarak 100 seneden fazla geriye gitmemiz lazım.
Çünkü öyle görünüyor ki, Uber'den önce bir Uber vardı.
Eğer ki yaşasaydı,
geleceğin ulaşımı muhtemelen çoktan burada olurdu.
O zaman sizi "jitney" (dolmuş) ile tanıştırayım.
1914'te LP Draper adında bir adam tarafından yaratıldı veya icat edildi.
Kendisi LA'de bir araba satıcısıydı ve bir fikri vardı.
Benim memleketim olan Los Angeles şehir merkezinde
arabayla dolaşıyordu
ve gitmek istedikleri yere
gitmeye çalışan insanların olduğu uzun kuyrukları olan tramvaylar gördü.
Şöyle dedi: Neden arabama insanları gitmek istedikleri yere
bir jitney'le -- beş sentin argosu -- götürmek için
bir levha koymuyorum.
Böylece insanlar arabaya binmeye başladı
ve sadece Los Angeles'ta değil, bütün ülkede.
Bir yıl içinde,
1915 itibariyle
Seattle'da günde 50.000 yolculuk,
Kansas'ta günde 45.000 yolculuk
ve Los Angeles'ta günde 150.000 yolculuk vardı.
Size biraz perspektif sunmak için,
Uber bugün Los Angeles'ta
günde 157.000 yolculuk gerçekleştiriyor.
100 sene sonra.
İşte bunlar tramvaycılar,
o zamanki mevcut ulaşım monopolisi.
Açıkçası jitney'in gücünden pek memnun değillerdi.
Bu yüzden işe koyulup
ülkenin dört bir yanında şehirlere gittiler
ve jitney'in büyümesini engellemek için düzenlemeler koydurdular.
Ve her türde düzenleme vardı.
Lisanslar vardı -- çoğunlukla çok pahalıydı.
Bazı şehirlerde,
eğer bir jitney sürücüsüyseniz,
jitney'in içinde günde 16 saat bulunmanız gerekiyordu.
Diğer şehirlerde ise
bir jitney için iki jitney sürücüsünü mecbur kılmışlardı.
Ancak gerçekten ilginç bir düzenleme vardı,
ki arka koltuğa ışık koymaları gerekiyordu --
her jitney'e koymaları --
"spooning" (kaşıklama) adını verdikleri yeni, tehlikeli inovasyonu durdurmak için.
(Gülüşmeler)
Tamam. O zaman ne oldu?
Bir yıl içinde bu şey aldı başını gitti.
Ama 1919 yılında jitney tamamen yok olmak üzere düzenlendi.
Bu şanssızlık...
Çünkü eğer arabayı paylaşamazsanız, ona sahip olmak zorundasınız.
Araba mülkiyeti tavan yaptı
ve 2007 itibariyle Birleşik Devletler'de
her erkek, kadın ve çocuğun bir arabasının olması garip değil.
Ve bu olgu küreselleşti.
2011'de Çin'de
ABD'den daha fazla araba satışı gerçekleşti.
Elbette bütün bu özel mülkiyetin toplumsal maliyeti bulunuyordu.
ABD'de yılda 7 milyar saati
trafikte boş oturarak harcıyoruz.
160 milyar dolar verim kaybı
elbette trafikte oturarak oluyor
ve bütün karbon ayak izimizin beşte biri
içinde oturduğumuz o arabalardan havaya veriliyor.
Ancak bu sorunumuzun sadece yüzde 4'ü.
Çünkü eğer arabanız olması gerekiyorsa,
bu arabanızın zamanın yüzde 96'sında atıl kaldığı anlamına geliyor.
Bu yüzden arazilerimizin ve alanlarımızın neredeyse yüzde 30'unu
bu büyük çelik parçaları depolamak için kullanıyoruz.
Arabalar için inşa edilen gökdelenler bile var.
Bugün içinde yaşadığımız dünya bu.
Şehirler bu sorunla onlarca yıldır uğraşıyor.
Buna toplu ulaşım adı veriliyor.
Dünyadaki en kalabalık şehirlerden biri
ve dünyadaki en sofistike toplu taşım
sistemlerinden birine sahip olan New York şehrinde bile,
hâlâ her gün o köprülerden 2,5 milyon araba gidiyor.
Peki neden?
Çünkü herkesin kapısının önüne giden
bir toplu taşım henüz icat olmadı.
O zaman tekrar yaşadığım şehir olan San Francisco'ya dönersek,
durum daha da vahim,
aslında dünyanın diğer yerlerinde daha da vahim.
Bu yüzden 2010'da Uber'in başlaması --
sadece bir düğmeye basıp arabaya binmek istedik.
Büyük hırslarımız yoktu.
Sadece pek çok insanın da,
bir düğmeye basarak arabaya binmek istediği ortaya çıktı
ve sonuç olarak görmeye başladığımız şey, bir sürü ikinci yolculuklardı.
Bir sürü aslında aynı yere giden
insanın aynı anda,
aynı düğmeye bastığını gördük.
Ve nasıl bu iki yolculuğu
bir yolculuğa çevirebiliriz diye düşünmeye başladık.
Çünkü eğer yaparsak, yolculuk çok daha ucuz olacaktı --
neredeyse yüzde 50 daha ucuz --
ve elbette şehirler için
çok daha fazla insan ve çok daha az araba var.
Bundan dolayı bizim için büyük soru şuydu:
İşe yarayacak mı?
İnsanların paylaşmak isteyecekleri kadar
ucuz bir yolculuğunuz olabilir mi?
Ve cevap şanslıyız ki içten bir evet.
San Francisco'da
uberPOOL'dan önce, biz --
herkes arabasını canının istediği yere götürürdü.
Parlak renkler en çok arabanın olduğu yerler.
uberPOOL'u piyasaya çıkardıktan sonra,
görüyorsunuz ki o kadar fazla parlak renk yok.
Daha fazla insan daha az arabayla şehirde dolaşarak
yollarda arabaları azaltıyor.
Öyle görünüyor ki uberPOOL işe yarıyor.
Böylece Los Angeles'ta sekiz ay önce
bunu başlattık.
O zamandan beri, gidilen yolu 7,9 milyon mil azalttık
ve havada 1,4 bin metrik ton karbondioksidi düşürdük.
Ama gerçekten bu kısım --
(Alkış)
Ama benim en sevdiğim istatistik --
unutmayın ben LA'liyim,
direksiyonun ardında oturarak
"Bunu nasıl düzeltebiliriz?" diye yıllarımı geçirdim --
en sevdiğim kısımsa, sekiz ay sonra
her hafta araba paylaşımına 100.000 yeni insan ekledik.
Şimdi Çin'de her şey süper büyüklükte
ve ayda 15 milyon uberPOOL yolculuğu yapıyoruz,
bu günde 500.000 eder.
Tabii ki bunun katlanarak artışını görüyoruz.
Aslında LA'de de bunu görüyoruz.
Ekibimle konuştuğumda, şöyle konuşmuyoruz,
"Hey, haftada 100.000 insan araba paylaşıyor, işimiz bitti."
Bunu nasıl bir milyon yaparız?
Çin'de ise bu birkaç milyon olabilir.
Yani uberPOOL şehirde araba paylaşımı için harika bir çözüm.
Peki ya banliyöler?
Burası Los Angeles'ta büyüdüğüm sokak,
aslında Northridge, Kaliforniya adı verilen bir banliyö
ve peki --
bakın bu posta kutuları sanki sonsuza dek gidiyor.
Her sabah yaklaşık aynı saatte
garaj yolundan arabalar çıkar,
çoğu arabada bir kişi vardır
ve işe giderler, iş yerlerine giderler.
Yani bizim için soru şu:
Bütün bu işe giden
arabaları nasıl dönüştürürüz --
ve sahiden onlarca milyon varlar --
bütün bu işe giden arabaları nasıl paylaşılan arabalara dönüştürürüz?
Bunun için yakınlarda başlattığımız uberCOMMUTE adı verilen şey var.
Sabah kalkıyor, işe gitmek için hazırlanıyor, kahvenizi alıyor,
arabanıza gidiyor,
Uber uygulamasını açıyorsunuz
ve birden
Uber sürücü oluveriyorsunuz.
İşinize giderken komşularınızdan biriyle
sizi eşleştiriyoruz
ve bu gerçekten harika bir şey.
Sadece bir aksaklık var...
Düzenleme adı veriliyor.
Yani mil başına 54 sent. Nedir bu?
ABD hükümetinin araba mülkiyeti için
mil başına belirlediği maliyet bu.
Birleşik Devletler'de herhangi bir kişiyi alıp
istedikleri an arzu ettikleri yere götürebilirsiniz,
mil başına 54 sente veya daha azına.
Ama eğer mil başına 60 sent alırsanız, suçlu olursunuz.
Ama eğer mil başına 60 sente,
Los Angeles'ta yarım milyon daha fazla insana araba paylaştırabilsek ne olurdu?
Peki mil başına 60 sente,
Birleşik Devletler'de 50 milyon insana araba paylaştırabilsek ne olurdu?
Eğer yapabilsek,
belli ki yapmamız gereken bir şey.
Sonuçta jitney hikâyesindeki derse dönüyor.
Eğer 1915'te bu olay devam etseydi,
olan düzenlemelerin olmadığını düşünün,
eğer bu olay devam etseydi.
Bugün şehirlerimiz ne kadar farklı olurdu?
Araba parkları yerine parklarımız olur muydu?
O şansı kaybettik.
Ancak teknoloji bize yeniden imkân verdi.
Sürücüsüz arabalar hakkında herkes kadar heyecanlıyım,
ama yeni şehirlerimizi gerçeğe dönüştürmek için
gerçekten 5, 10 veya 20 sene beklememiz gerekli mi?
Bugün ceplerimizdeki teknolojiyle
ve küçük akıllı bir düzenlemeyle,
her arabayı paylaşılan bir arabaya dönüştürebiliriz
ve bugünden itibaren şehirlerimizin yeniden iadesini isteyebiliriz.
Teşekkürler.
(Alkış)
Chris Anderson: Travis, teşekkürler.
Travis Kalanick: Teşekkürler.
CA: Biliyorsun -- Yani kurduğun şirket kesinlikle müthiş.
Burada sadece küçük bir bölümünden bahsettin --
güçlü bir bölüm --
arabaları bunun gibi toplu taşıma dönüştürme fikri
harika.
Ancak birkaç sorum daha var,
çünkü insanların akıllarında bunların var olduğunu biliyorum.
Öncelikle geçen haftaydı sanırım,
telefonumu açıp Uber randevusu ayarlamaya çalıştım
ve uygulamayı bulamadım.
Çok radikal, çok gözüpek, cesur bir yeniden tasarımın var.
TK: Elbette.
CA: Nasıl gitti?
O gün insanların uygulamayı bulamadığını fark ettin mi?
Bu yeniden tasarımla insanların kalbini kazanacak mısın?
TK: Önce yalnızca muhtemelen şunu söylemeliyim,
yani neyi başarmak istediğimizi.
Bence eğer biraz tarihimizi biliyorsan,
bu çok mantıklı gelir.
Yani ilk başladığımızda,
sadece siyah arabalar vardı.
Cidden bir düğmeye basıp S-Sınfı alıyordunuz.
Yani yaptığımız şey, diyebilirim ki
lüks bir arabadaki bir arma gibi görünen, lüks bir markanın
olgunlaşmamış bir versiyonu gibiydi.
Dünyaya yayıldıkça
ve S-Sınıfları'ndan Hindistan'da çekçek arabalara doğru gittikçe,
bizim için önemli olan şey,
daha ulaşılır olmak,
daha hiperlokal olmak,
bulunduğumuz şehirlerle ilgili olmaktı
ve bunu şekiller ve renklerle görürsünüz.
Ve daha sembolik olmak için,
çünkü Sanskritçe'de U'nun bir anlamı yok
ve Mandarin'de U'nun bir anlamı yok.
İşte bunun anlamı biraz da bu.
İlk kez böyle bir şey çıkardığınızda,
yani elleriniz terler,
şu vardır --
bilirsiniz, biraz endişelisinizdir.
Gördüğümüz şey birçok insan --
aslında başlangıçta birçok insanın uygulamayı açtığını gördük,
çünkü açtıklarında ortaya çıkacak şeyi merak ediyorlardı.
Rakamlarımız beklediğimizin biraz üzerindeydi.
CA: Tamam, bu harika.
Yani sen şahsen biraz muammasın bence.
Yol boyunca seninle olan destekçilerin ve yatırımcıların
taksi endüstrisi ve benzerine
bir anlamda güçlü, sağlam ilgi duymanın
tek yolunun,
ateşli, durmak bilmeyen bir rakibe sahip olmak olduğuna inanıyor
ki sen bunu kesinlikle ispatladın.
Bazı insanlar bu kültürü neredeyse fazla ileri götürdüğüne inanıyor
ve biliyorsun -- bir veya iki yıl önce
birçok kadının mutsuz olduğu bir tartışma vardı.
O süreçte şirket içinde ne hissettiniz?
İşlerde azalma hissettin mi?
Bundan bir şey öğrendin mi?
TK: Bak, bence --
liseden beri bir girişimciyim
ve sende olan --
Pek çok farklı şekilde bir girişimci zor zamanlar görecektir
ve bizim için
bir buçuk sene önceydi,
bizim için de zor zamanlardı.
Şimdi içeride şöyle hissettik --
Sanırım sonuçta
iyi iş yapan iyi insanlar olduğumuzu hissettik,
ama dışarıdan bu belli olmuyordu.
Yani yapmamız gereken pek çok şey vardı,
bir nevi --
Çok küçük bir şirketten --
yani cidden iki buçuk sene öncesine giderseniz,
şirketimiz 400 kişiydi
ve bugün ise 6.500.
Yani bu büyümeyi geçirince,
kültürel değerlerinizi bir anlamda pekiştirmek
ve durmadan bahsetmek zorundasınız.
İnsanların şöyle diyerek durmadan kontrol ettiğine
emin olmalısınız, "İyi iş yapan iyi insanlar mıyız?"
Eğer o kutuları işaretlerseniz,
bunun bir sonraki kısmı hikâyenizi anlattığınıza emin olmanızdır.
Bence bir sürü ders aldık,
ama bence sonuçta daha da güçlendik.
Ama kesinlikle zor bir süreçti.
CA: Bana öyle geliyor ki nereye dönsen,
sana ara sıra zorluk çıkaran insanlarla karşı karşıya geliyorsun.
New York ve başka yerlerde bazı Uber sürücüleri
şimdi felaket kızgın, çünkü ücretleri değiştirdin
ve artık zorla -- öyle iddia ediyorlar -- artık işi zorla kotarıyorlar.
Nasıl --
Biliyorsun bunu aslen senin başlattığını söyledin --
sadece bir düğmeye basıp bir arabayı çağırmanın güzelliği.
Bu olay devam etti,
bu noktada aslında tüm küresel ekonomiyi etkiliyorsun.
İstesen de, istemesen de, dünyayı değiştiren
bir nevi küresel bir vizyoner olmaya zorlanıyorsun.
Yani, sen kimsin?
Bunu istiyor musun?
Bunu alıp getireceklerine hazır mısın?
TK: Bu soruda gizli birkaç şey var, yani --
(Gülüşmeler)
İlki fiyatlama kısmında --
Yani aklında olması lazım, değil mi?
İlk başladığında UberX,
siyah araba ürünümüzden cidden yüzde 10 ila 15 daha ucuzdu.
Şimdi
pek çok şehirde taksinin yarı fiyatı.
Sürücülerin saat başına kazandıklarının,
taksi sürücüsü olarak kazanacaklarından daha fazla
olduğuna dair tüm verilerimiz mevcut.
Olan şey şu ki fiyat aşağı indiğinde,
insanların gün içinde normaldekinden
daha farklı zamanlarda Uber kullanma ihtimalleri
ve daha önce kullanmadıkları yerlerde kullanma ihtimalleri oluyor.
Bunun bir sürücü için anlamı ise, ne zaman birini bıraksa,
daha fazla alma ve geri dönme ihtimalleri var.
Bu da saat başına daha çok yolculuk,
saatte üretken oldukları daha fazla dakika demek
ve gerçekten kazanç yükseliyor.
Cidden beş veya altı kez fiyat düşürdüğümüz şehirler var
ve zamanla bu fiyat düşüşlerinin arttığını gördük.
New York da dahi --
"4 Eylüller" adını verdiğimiz bir blog yazımız var --
Her Eylül'deki kazançlar
karşılaştırılıyor.
Her sene aynı ay.
Ve fiyatlar düştükçe kazancın zamanla
arttığını görüyoruz.
Mükemmel bir fiyat noktası var -- sonsuza dek aşağı indiremezsiniz.
Fiyatları indirdiğimiz ama kazançların
artmadığını gördüğümüz yerlerde,
fiyatları tekrar artırıyoruz.
Yani bu kadarı ilk kısmı ele alıyor.
Ve sonra muamma ve diğer hepsi --
Yani ben zor sorunları çözmekten
gerçekten heyecan duyan türden bir girişimciyim.
Bunu tanımlama şeklim, biraz bir matematik profesörü gibi.
Bilirsiniz, eğer bir matematik profesörünün çözecek zor bir sorusu yoksa,
o gerçekten üzgün bir matematik profesörüdür.
Biz Uber'de zor soruları seviyoruz,
onlara karşı heyecan duymayı ve çözmeyi seviyoruz.
Ama herhangi bir matematik sorusu istemiyoruz,
bulabileceğimiz en zor soruları istiyoruz
ve eğer çözerseniz biraz içinde
şaşırtma faktörü olanı istiyoruz.
CA: Birkaç yıl içinde --
diyelim beş yıl içinde, ne zaman bilmiyorum --
inanılmaz sürücüsüz arabalarını çıkartacaksın,
şu an bir Uber yolculuğu için ödenenden muhtemelen daha az bir fiyata.
O zaman bir milyon sürücü ordusuna ne dersin?
TK: Tekrar söyle -- ne zaman?
CA: Sürücüsüz arabalar çıktığı zaman --
TK: Elbette, tabii, tabii. Pardon, onu kaçırdım.
CA: Sürücüye ne dersin?
TK: Bakın, bence ilk başta şöyle olacak --
Bence reklamların veya medyanın
beklediğinden çok daha fazla zaman alması muhtemel.
Bu ilk kısım.
İkinci kısım, aynı zamanda alacağı şey --
uzun bir geçiş dönemi olacak.
Bu arabalar belli yerlerde çalışacak, diğer yerlerde çalışmayacak.
Bizim için ilginç bir sorun, değil mi?
Çünkü --
Google buna 2007'den beri yatırım yapıyor,
Tesla bunu yapacak, Apple bunu yapacak,
imalatçılar bunu yapacaklar.
Bu var olacak bir dünya ve iyi bir sebeple.
Yılda bir milyon insan arabalarda ölüyor.
Dünya çapında insanların öfkeli, endişeli şekilde sürerken içinde oturarak
harcadıkları milyarlarca ve hatta trilyonlarca saate zaten baktık.
İnsanlara zamanlarını geri verdiğinizde
ve o kadar endişe dolu olmadıklarında
hayat kalitelerinin artışını bir düşünün.
Bence pek çok iyilik mevcut.
Bunun bir zorluk olduğunu düşünüyoruz,
ama iyimser bir liderlik için,
direnme yerine --
teknolojiye direnme,
belki taksi endüstrisi veya tramvay endüstrisi gibi --
onu kucaklamalı ve geleceğin bir parçası olmalıyız.
Ama nasıl iyimser olarak bunu yöneteceğiz?
Şehirlerle ortak olmanın bir yolu var mı?
Bu geçiş dönemi için eğitim sistemleri,
meslek eğitimleri vb. var mı?
Bence hepimizin beklediğinden çok daha uzun zaman alacak,
özellikle de geçiş dönemi.
Ama bu var olacak bir dünya
ve daha iyi bir dünya olacak.
CA: Travis, inşa ettiğin şey kesinlikle müthiş
ve TED'e gelip böylesine açıkça paylaştığın için sana çok minnettarım.
Çok teşekkür ederim. TK: Çok teşekkür ederim.
(Alkış)