Ons vermogen om economische groei te creëren en te behouden,
is de bepalende uitdaging van onze tijd.
Natuurlijk staan we ook voor andere problemen:
gezondheidszorg, ziektekosten en pandemieën,
milieuproblematiek
en natuurlijk geradicaliseerd terrorisme.
Echter,
in zoverre dat we het probleem van economische groei kunnen oplossen,
zal het nog lang duren
voor we de problemen die ik net noemde, kunnen oplossen.
Belangrijker nog:
tenzij en totdat we de economische groei oplossen
en duurzame economische groei op de lange termijn creëren,
kunnen we ons niet toeleggen
op de schijnbaar onhandelbare problemen die de wereld vandaag de dag belasten --
of het nu gaat om gezondheidszorg, onderwijs of economische ontwikkeling.
De fundamentele vraag is:
hoe creëren we economische groei
in geavanceerde en ontwikkelde economieën zoals de Verenigde Staten en Europa,
in een tijd waarin ze nog steeds worstelen
om economische groei te creëren na de financiële crisis?
Ze blijven ondermaats presteren
en vertonen aftakeling in de drie grootste pijlers van economische groei:
kapitaal, arbeid en productiviteit.
Om precies te zijn,
vertonen die economieën nog steeds schulden en tekorten,
achteruitgang en aftakeling van de kwaliteit én kwantiteit van arbeid,
en een stagnatie in de productiviteit.
Parallel hieraan:
hoe creëren we economische groei in de opkomende markten,
waar 90% van de wereldbevolking leeft
en waar gemiddeld 70% van de bevolking jonger is dan 25 jaar?
Voor deze landen
is het essentieel dat ze minstens 7% per jaar groeien
om de armoede een klein beetje te verminderen
en het inkomen per capita in één generatie te verdubbelen.
Toch
blijven de grootste opkomende economieën --
landen met minstens 50 miljoen mensen --
worstelen om die magische grens van 7% te bereiken.
Erger nog,
landen als India, Rusland, Zuid-Afrika, Brazilië en zelfs China
zakken onder die 7%
en in veel gevallen gaan ze in feite achteruit.
Economische groei is van belang.
Met economische groei
komen landen en maatschappijen in een deugdzame spiraal
van opwaartse mobiliteit, kansen en verbeterde leefomstandigheden.
Zonder groei krimpen en atrofiëren landen,
niet alleen in de jaarboeken met economische statistieken,
maar ook in de betekenis van het leven en hoe men leeft.
Economische groei is van enorm belang voor het individu.
Als de groei afneemt,
loopt de menselijke vooruitgang risico,
stijgt de kans op politieke en sociale instabiliteit
en worden maatschappijen doffer, ruwer en kleiner.
De context is van belang.
Landen met opkomende markten
hoeven niet met dezelfde snelheid te groeien als ontwikkelde landen.
Ik weet dat sommigen van jullie dit een riskant voorstel vinden.
Sommige mensen hier
keren zich af en zijn erg gedesillusioneerd
door wat er gebeurt in de wereld,
en wijten dat aan economische groei.
Jullie maken je zorgen over de overbevolking van de planeet.
Jullie kijken naar de laatste statistieken en projecties van de VN,
dat er 11 miljard mensen op de planeet zullen zijn
voor de bevolkingsgroei afvlakt in 2100,
en jullie maken je zorgen over het effect daarvan op natuurlijke hulpbronnen --
landbouwgrond, drinkwater, energie en mineralen.
Jullie maken je ook zorgen over de aantasting van het milieu.
Jullie maken je zorgen over de manier waarop de mens,
belichaamd door de ondernemende globalist,
hebzuchtig en corrupt is geworden.
Maar ik ben vandaag hier om jullie te vertellen dat economische groei
de ruggengraat is van de veranderingen in de leefomstandigheden
van miljoenen mensen in de hele wereld.
Nog belangrijker,
het is niet enkel de economische groei die door kapitalisme gedreven wordt.
De eenvoudigste definitie van kapitalisme
is dat de productiefactoren,
zoals handel en industrie, kapitaal en arbeid,
in handen van de private sector blijven, niet in die van de staat.
Het is essentieel dat we begrijpen
dat de kritiek fundamenteel gezien niet slaat op economische groei op zich,
maar op wat er gebeurd is met het kapitalisme.
In zoverre we economische groei moeten creëren op de lange termijn,
moeten we dit nastreven met een betere economische houding.
Economische groei heeft kapitalisme nodig,
maar dan moet kapitalisme wel goed werken.
Zoals ik net zei, wordt de kern van het kapitalistische systeem
gedefinieerd door private partijen.
Zelfs dit is een sterk vereenvoudigde tweedeling.
Kapitalisme: goed. Niet-kapitalisme: slecht.
In de praktische werkelijkheid
is kapitalisme veel meer een spectrum.
Er zijn landen zoals China
die staatskapitalisme uitoefenen
en er zijn landen zoals de Verenigde Staten
die meer marktkapitalistisch zijn.
Onze pogingen tot kritiek op het kapitalistische systeem
zijn eerder gericht op landen als China,
die eigenlijk niet volledig marktkapitalistisch zijn.
Er is echter een goede reden
om ons nu te richten op puurdere vormen van kapitalisme,
meer bepaald zoals die vorm krijgen in de Verenigde Staten.
Dit is belangrijk,
omdat dit soort kapitalisme
er steeds vaker van wordt beticht
dat het corruptie in de hand werkt
en, erger nog,
inkomensongelijkheid vergroot --
het idee dat weinigen profiteren ten koste van de meerderheid.
De twee kritische vragen die we moeten beantwoorden, zijn:
hoe kunnen we het kapitalisme repareren
zodat het economische groei mogelijk kan maken
en tegelijkertijd sociale problemen kan aanpakken?
Om over die framing na te denken, moeten we onszelf afvragen:
hoe werkt kapitalisme vandaag de dag?
Heel simpel gezegd,
gaat kapitalisme uit van individuele nutsmaximalisatie --
een zelfzuchtig individu dat nastreeft wat hij of zij wil.
Pas als hij zijn nut heeft gemaximaliseerd,
beslist hij dat het belangrijk is
om andere sociale contracten te steunen.
In dit systeem heffen overheden natuurlijk belasting
en gebruiken ze een deel daarvan om sociale programma's te financieren.
Ze erkennen dat de taak van de overheid niet alleen regulering is,
maar ook het verdelen van sociale middelen.
Toch is dit framework --
dit tweetraps-framework --
de basis van waaruit we moeten nadenken
over hoe we het kapitalistische model kunnen verbeteren.
Volgens mij heeft dit probleem twee zijden.
Ten eerste
kunnen we naar rechts beleid kijken
om te zien wat nuttig is
om na te denken over hoe we kapitalisme kunnen verbeteren.
Vooral rechts-politiek beleid
neigt naar een focus op dingen zoals conditionele transfers,
waar we mensen betalen en belonen voor dingen
waarvan wij denken dat ze economische groei helpen vergroten.
Bijvoorbeeld:
kinderen naar school sturen,
ouders kunnen daar geld mee verdienen,
of kinderen laten inenten,
ouders kunnen daar voor betaald worden.
Afgezien van de discussie
of we mensen moeten betalen
om te doen wat we vinden dat ze sowieso zouden moeten doen,
is het een feit dat betalen voor prestatie
positieve resultaten heeft opgeleverd
in plekken zoals Mexico,
in Brazilië
en ook bij proefprojecten in New York.
Maar er zijn ook voordelen
en belangrijke veranderingen aan de gang bij linkse beleidslijnen.
Het idee dat overheden hun rol en verantwoordelijkheid moeten uitbreiden,
zodat die niet meer zo nauw gedefinieerd is
en dat overheden veel meer een soort arbiter moeten zijn
over productiefactoren,
zijn door het succes van China gebruikelijker geworden.
Maar er beginnen ook debatten
over hoe de rol van de private sector
moet veranderen van alleen winstgerichtheid
naar het uitvoeren van sociale programma's.
Dingen als maatschappelijk verantwoord ondernemen,
hoewel kleinschalig,
zijn een beweging in die juiste richting.
Natuurlijk heeft links beleid de neiging om de grenzen te vervagen
tussen overheid, ngo's en de private sector.
Twee goede voorbeelden hiervan komen uit de VS in de 19e eeuw,
toen de uitbouw van infrastructuur
in handen was van publiek-private partnerschappen.
Recenter, natuurlijk,
heeft de komst van het internet ook aan de wereld laten zien
dat publiek en privaat kunnen samenwerken om de maatschappij te verbeteren.
Mijn fundamentele boodschap voor jullie is:
we kunnen de mondiale problemen op het gebied van economische groei
niet oplossen door dogmatisch en onnodig ideologisch te blijven.
Om duurzame economische groei op de lange termijn te creëren,
en de problemen en sociale kwalen die onze wereld teisteren, aan te pakken,
moeten we ruimdenkender staan tegenover mogelijke oplossingen.
Uiteindelijk
moeten we erkennen dat ideologie de vijand is van groei.
Dank jullie wel.
(Applaus)
Bruno Giussani: Ik wil je wat vragen, Dambisa.
Mensen zouden tegen jouw laatste zin kunnen inbrengen
dat groei ook een ideologie is --
mogelijk de meest dominante ideologie van onze tijd.
Wat zou je daarop zeggen?
DM: Ik denk dat dat helemaal legitiem is
en ik denk dat die discussie al plaatsvindt.
Er is veel werk op het gebied van geluk
en andere standaarden die kunnen worden gebruikt
voor het meten van menselijk succes en verbeterde leefomstandigheden.
Dus ik denk dat we open moeten staan
voor dingen die leefomstandigheden kunnen verbeteren
en de armoede mondiaal kunnen verkleinen.
BG: Dus jij pleit voor een rehabilitatie van groei,
maar de enige manier waarop dat mogelijk is
zonder de capaciteit van de aarde te overschrijden --
om een omweg te nemen --
is om economische groei
los te koppelen van het onderliggende gebruik van hulpbronnen. Is dat mogelijk?
DM: Ik denk dat ik optimistischer ben over menselijk vermogen en vernuft.
Als we slechts gebruik maken
van de eindige, schaarse en uitgeputte hulpbronnen
die we nu kennen,
kunnen we negatief worden
en ons zorgen maken over de toestand van de wereld.
Maar we hebben de Club van Rome gezien
en we hebben eerdere beweringen gehoord
dat hulpbronnen zouden opraken --
en ik wil niet beweren dat die dingen niet steek houden.
Maar ik denk dat we vindingrijk genoeg zijn voor ontzouting,
dat we kunnen herinvesteren in energie
om betere resultaten te bereiken.
In die zin ben ik veel optimistischer over waar mensen toe in staat zijn.
BG: Wat mij opvalt aan jouw voorstel voor het rehabiliteren van groei
en het kiezen van een andere richting,
is dat je voorstelt om kapitalisme te repareren met meer kapitalisme,
door een prijskaartje te hangen aan goed gedrag als stimulans,
of een grotere rol voor bedrijven in sociale vraagstukken.
Is dat wat je voorstelt?
DM: Ik stel voor dat we ruimdenkender moeten zijn.
Het is zeker zo
dat traditionele modellen van economische groei
niet werken zoals we zouden willen.
Het is geen toeval
dat de huidige grootste economie ter wereld, de Verenigde Staten,
de democratie --
liberale democratie -- als zijn centrale politieke positie heeft,
en vrije-marktkapitalisme --
in zoverre ze vrij is --
vrije-marktkapitalisme als economische positie.
De tweede grootste economie is China.
Dat land geeft minder prioriteit aan democratie
en heeft staatskapitalisme, wat een volledig ander model is.
Deze twee landen hebben
totaal verschillende politieke en economische modellen,
maar toch dezelfde mate van inkomensongelijkheid,
gemeten als Gini-coëfficiënt.
Dat is het debat dat we moeten voeren,
want het is helemaal niet duidelijk
welk model we moeten aannemen.
Er moet meer dialoog en bescheidenheid zijn
over wat we wel en niet weten.
BG: Een laatste vraag. COP21 is nu gaande in Parijs.
Als je een tweet zou kunnen sturen
naar alle staatshoofden en delegatieleiders daar,
wat zou je dan zeggen?
DM: Ik zou opnieuw hameren op ruimdenkendheid.
Zoals je weet,
heeft de milieuproblematiek
al vaak op de agenda gestaan.
In Kopenhagen, in '72 in Stockholm --
en we behandelen deze problemen steeds opnieuw,
gedeeltelijk omdat er geen fundamentele overeenkomst is --
er is juist een schisma
tussen wat de ontwikkelde landen geloven en willen,
en wat de landen met opkomende markten willen.
Landen met opkomende markten moeten economische groei blijven creëren
om politieke onrust te voorkomen.
Ontwikkelde landen erkennen
dat ze een belangrijke verantwoordelijkheid hebben,
niet alleen in het beheersen van hun CO2-emissies
en de milieu-aantasting die zij bijdragen aan de wereld,
maar ook als trendsetters in O&O.
Dus zij moeten ook meedoen.
Het komt erop neer dat het niet zo kan zijn
dat we opkomende markten een beleidsvorm opleggen
zonder dat de ontwikkelde landen zelf ook kijken hoe ze bijdragen
op het gebied van vraag en aanbod op ontwikkelde markten.
BG: Dambisa, bedankt dat je bent gekomen. DM: Heel erg bedankt.
(Applaus)