Tôi là một kỹ sư quy hoạch xây dựng và thiết kế đô thị,
trước đây là người hoạt động vì nghệ thuật,
được đào tạo về kiến trúc và lịch sử nghệ thuật,
và hôm nay tôi không muốn nói với các bạn về thiết kế
mà về nước Mỹ
và cách để người Mỹ trở nên tiết kiệm hơn,
để người Mỹ trở nên khoẻ mạnh hơn,
và cách để người Mỹ có thể
thích nghi tốt hơn với môi trường.
Tôi biết đây là một diễn đàn toàn cầu,
nhưng tôi nghĩ tôi cần phải nói về nước Mỹ
vì lịch sử đã chỉ ra rằng,
tại một số nơi, không phải tất cả mọi nơi,
những ý tưởng của người Mỹ đã bị chiếm dụng,
bị sao chép, theo hướng tích cực hay tiêu cực,
trên toàn thế giới.
Và ý tưởng tệ hại nhất mà chúng ta từng nghĩ ra,
là việc "bò" ra vùng ngoại ô.
Ý tưởng này đã bị sao chép tại rất nhiều nơi như ta đã thấy.
Khi nhắc đến việc "bò" ra vùng ngoại ô, tôi muốn nói về sự tái cơ cấu
cảnh quan và việc hình thành nên cảnh quan
xung quanh nhu cầu sử dụng xe ô tô,
và việc xe ô tô - một phương tiện di chuyển chủ động
nay đã trở thành một thiết bị phát khí thải,
tiêu tốn thời gian và đe doạ
đến tính mạng
Đó là thiết bị rất nhiều người trong chúng ta cần dùng,
thực ra là hầu hết người Mỹ, cần,
nó cho những hoạt động thường ngày
Và có một sự lựa chọn khác.
Bạn biết đấy, chúng ta nói rằng, một nửa dân số thế giới sống trong thành phố.
Ở Mỹ, việc sống ở thành phố,
đối với nhiều người, ngày nào họ còn sống trong thành phố
thì ngày đó họ còn bị lệ thuộc vào chiếc xe hơi.
Và những gì tôi làm
là khiến cho những thành phố của chúng ta có nhiều không gian hơn để đi bộ.
Nhưng tôi không thể đưa ra những tranh cãi về mặt thiết kế
mà sẽ gây ra nhiều ảnh hưởng như
những tranh cãi mà tôi đã rút ra được
từ các nhà kinh tế học, nhà dịch tễ học,
và các nhà bảo vệ môi trường.
Vì vậy sau đây là 3 luận điểm mà tôi sẽ
chỉ ra một cách ngắn gọn ngày hôm nay.
Tôi lớn lên vào thập niên 70,
khi ấy một gia đình người Mỹ điển hình dành ra 1 phần 10 thu nhập
cho phương tiện vận chuyển.
Kể từ lúc đó, số lượng các con đường ở Mỹ tăng gấp đôi
và giờ chúng ta dành ra 1 phần 5
thu nhập của ta cho việc di chuyển.
Những gia đình có việc làm, được định nghĩa là những gia đình
có thu nhập vào khoảng 20,000 đến 50,000 đô la
một năm ở Mỹ
đang dành ra ngày càng nhiều tiền cho việc di chuyển
hơn là cho nhà cửa, hơn một chút,
chính vì hiện tượng gọi là "lái hết mức có thể,"
mà họ tìm nhà xa hơn và xa hơn và xa hơn nữa
so với trung tâm thành phố và so với công việc của họ,
để rồi họ bắt buộc phải dành ra 2, 3 tiếng,
4 tiếng một ngày chỉ để di chuyển.
Và đây là những khu dân cư, ví dụ như,
ở thung lũng Trung tâm tại California
mà không bị ảnh hưởng khi bong bóng bất động sản vỡ tung
nhưng khi giá xăng tăng;
họ bị suy kiệt.
Trên thực tế, có rất nhiều
cộng đồng vắng-một-nửa như các bạn thấy ngày nay.
Hãy tưởng tượng bạn đầu tư tất cả để vay mua nhà,
rồi nhà mất giá, và bạn phải trả
gấp hai lần chi phí đi lại hiện tại.
Như vậy chúng ta biết tác động của nó đến xã hội
và tất cả những công việc thêm chúng ta phải làm
để duy trì xe hơi của chúng ta.
Chuyện gì sẽ xảy ra khi một thành phố quyết định
rằng nó sẽ đặt ra những ưu tiên khác?
Và ví dụ tốt nhất mà chúng ta có ở đây
ở nước Mỹ này có lẽ là Portland, Oregon.
Portland đã đưa ra hàng loạt các quyết định vào thập niên 70
mà bắt đầu làm nó trở nên khác biệt
so với hầu hết tất cả các thành phố khác ở Mỹ.
Trong khi hầu hết các thành phố khác đang phát triển
theo hướng mở rộng để cho xe hơi để "bò" ra vào,
thì họ tạo lập nên giới hạn phát triển đô thị.
Trong khi hầu hết các thành phố khác đang chỉ trích nặng nề đường xá của họ,
gỡ bỏ các bãi gửi xe song song và cây cối
để giải toả áp lực giao thông,
họ đã tạo lập một chương trình đường xá nhỏ gọn.
Và trong khi hầu hết các thành phố khác đang đầu tư để xây thêm đường xá
và thêm đường cao tốc, họ thực ra đã đầu tư
vào việc đạp xe và đi bộ.
Và họ đã chi 60 triệu đô la để xây hạ tầng cho xe đạp,
xem ra có vẻ khá tốn kém,
nhưng nó được chi trả trong vòng 30 năm,
như vậy 2 triệu đô la một năm--không nhiều lắm--
và nửa giá tiền của nút giao thông cỏ bốn lá
mà họ quyết định tái xây dựng trong thành phố.
Những thay đổi này và hơn thế nữa đã thay đổi
cách người Portland sống,
và số dặm mà họ đi được trong một ngày,
lượng mà một người lái,
thực ra đạt đỉnh năm 1996,
đã giảm xuống kể từ lúc đó,
và giờ thì họ lái ít hơn 20%
so với phần còn lại của cả nước.
Một công dân Portland điển hình lái
giảm đi bốn dặm, và ngắn đi 11 phút một ngày
so với trước đây.
Nhà kinh tế Joe Cortright đã làm phép toán
và ông ấy phát hiện ra rằng bốn dặm đó
cộng thêm 11 phút
làm nên 3,5%
tổng thu nhập của vùng.
Như vậy nếu họ không chi số tiền đó cho đi lại --
và nhân tiện, 85% số tiền
chúng ta chi cho việc lái xe thất thoát khỏi nền kinh tế địa phương --
nếu họ không chi số tiền đó cho việc lái xe,
thì họ chi tiền vào cái gì?
Portland có tiếng là
nơi có nhiều mái nhà nhất tính theo bình quân đầu người,
nhiều nhà sách tư nhân nhất tính theo bình quân đầu người,
nhiều câu lạc bộ thoát y nhất tính theo bình quân đầu người.
Đây là những phóng đại, những phóng đại nhẹ
của một sự thật cơ bản, đó là người Portland
chi cho việc giải trí nhiều hơn cả
so với toàn nước Mỹ.
Thực ra, người Oregon chi cho đồ uống có cồn nhiều hơn
hầu hết các bang khác,
điều này có thể tốt hoặc xấu,
nhưng điều đó làm bạn cảm thấy vui mừng vì họ lái xe ít đi.
(Cười)
Nhưng thực ra, họ đang chi hầu hết số tiền vào nhà của họ,
và đầu tư tư gia là về khoản đầu tư
địa phương mà bạn có thể đạt được.
Nhưng còn có một câu chuyện hoàn toàn khác về Portland,
nó không thuộc phép tính này,
đó là những người trẻ, được giáo dục
đã chuyển về Portland hàng loạt,
để rồi giữa hai cuộc điều tra dân số,
dân số Portland tăng 50%
ở nhóm đã tốt nghiệp đại học hằng năm,
nghĩa là gấp năm lần so với những gì bạn chứng kiến bất cứ nơi nào khác
trong cả nước, hay, tôi có thể nói,của bình quân quốc gia.
Như vậy một mặt, một thành phố tiết kiệm tiền cho cư dân của nó
bằng cách có nhiều nơi để đi bộ và đi xe đạp hơn,
nhưng mặt khác, nó cũng là một loại thành phố lý tưởng
mà mọi người muốn sống ngày nay.
Vì vậy chiến lược kinh tế tốt nhất
mà bạn có với một thành phố
không phải là cách thức cũ kỹ cố gắng thu hút các tập đoàn
và cố gắng có một cụm công nghệ sinh học
hay một cụm y học,
hay một cụm không gian,
mà là trở thành một nơi mà mọi người muốn sống trong đó.
Và hàng nghìn năm, chắc chắn rồi, những cỗ máy kinh doanh này,
64% trong số này đầu tiên quyết định
nơi họ muốn sống,
sau đó họ chuyển đến đó, và họ tìm việc,
họ sẽ đến thành phố của bạn.
Việc tranh cãi về sức khoẻ mới là thứ đáng sợ,
và có thể bạn đã nghe về một phần của cuộc tranh cãi này trước đây rồi.
Một lần nữa, quay trở về thập niên 70, đã có rất nhiều thay đổi,
ở thập niên 70, cứ 10 người thì có 1 người bị béo phì.
Hiện nay cứ 3 người thì có 1 người bị béo phì,
và hai phần ba dân số bị quá cân.
25% nam thanh niên
và 40% nữ thanh niên bị quá cân
nên không thể nhập ngũ.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật,
toàn bộ một phần ba số trẻ em được sinh ra sau năm 2000
sẽ bị béo phì.
Chúng ta có thế hệ trẻ em đầu tiên của nước Mỹ
thế hệ này được dự đoán là sẽ sống không lâu bằng bố mẹ mình.
Tôi tin rằng khủng hoảng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ của Mỹ
mà chúng ta đã đều nghe đến
là khủng hoảng do quy hoạch đô thị,
và rằng thiết kế thành phố của chúng ta cần được chỉnh sửa
Vì chúng ta đã bàn luận nhiều về chế đô ăn uống,
và chúng ta biết rằng ăn kiêng ảnh hưởng đến cân nặng,
và cân nặng tất nhiên ảnh hưởng đến sức khoẻ.
Nhưng chúng ta chỉ mới bắt đầu bàn luận về sự thụ động,
và sự thụ động đã ảnh hưởng đến cảnh quan,
sự thụ động bắt nguồn từ sự thật rằng chúng ta sống
trong cái nơi mà không còn những thứ như
một chuyến đi bộ hữu ích, đang làm cân nặng chúng ta tăng dần.
Và chúng ta cuối cùng đã có những nghiên cứu,
một nghiên cứu ở Anh có tên "Tật ham ăn và sự chây lười"
đã làm cho cân nặng đối nghịch với chế độ ăn uống
và làm cho cân nặng đối nghịch với sự thụ động,
và tìm đến mối tương quan cao hơn, mạnh mẽ hơn
giữa hai cái sau.
Giáo sư James Levine, trong trường hợp này,
gọi một cách khéo léo là phòng khám Mayo
đã đưa cho đối tượng nghiên cứu những đồ lót bằng điện,
giữ cho chế độ ăn uống của họ ổn định ,
và rồi bắt đầu bơm ca-lo vào.
Một số người tăng cân,
một số người thì không.
Trong khi mong đợi những quá trình trao đổi chất hay yếu tố DNA,
họ đã rất sốc khi biết được rằng sự khác biệt duy nhất
giữa các đối tượng mà họ có thể hiểu được
là liệu họ có vận động nhiều hay ít,
và rằng thực ra những người tăng cân
trung bình, ngồi 2 tiếng một ngày
nhiều hơn so với số không tăng cân.
Vì vậy chúng ta có những nghiên cứu đã ràng buộc
cân nặng với sự thụ động, nhưng hơn hết
chúng ta hiện đã có những nghiên cứu ràng buộc cân nặng với nơi ta sống.
Bạn có đang sống tại thành phố dễ đi bộ
hay bạn đang sống ở thành phố không dễ đi bộ,
hay bạn đang sống trong thành phố nào?
Ở San Diego, họ dùng Điểm Đi bộ --
Điểm Đi bộ xếp hạng mọi địa chỉ ở Mỹ
và sớm thì trên toàn thế giới
theo nghĩa nó dễ đi bộ như thế nào --
họ dùng Điểm Đi bộ để thiết kế những khu phố dễ đi bộ
và những khu phố ít dễ đi bộ hơn.
Đoán xem? Nếu bạn sống trong khu phố dễ đi bộ,
35% bạn sẽ bị quá cân.
Nếu bạn sống trong khu phố không dễ đi bộ bằng,
60% bạn sẽ bị quá cân.
Như vậy chúng ta đã thực hiên hết nghiên cứu này đến nghiên cứu khác
chúng ràng buộc nơi bạn sống
với sức khoẻ của bạn, đặc biệt là ở Mỹ,
khủng hoảng về sức khoẻ lớn nhất chúng ta đang đối mặt là cái này
bắt nguồn từ sự thụ động do môi trường sống.
Và tôi đã học được một từ mới tuần trước.
Họ gọi những khu phố này là "béo phì năng lượng."
Có thể tôi không đọc đúng, nhưng chắc bạn hiểu được ẩn ý.
Bây giờ đó chỉ là một điều, tất nhiên.
Điểm lại nhanh, chúng ta có đại dịch hen suyễn
ở đất nước này.
Có lẽ bạn chưa từng nghĩ nhiều về nó.
Mỗi ngày có 14 người Mỹ tử vong vì hen suyễn,
gấp ba lần so với thập niên 90,
và phần lớn nó bắt nguồn từ khí thải xe hơi.
Ô nhiễm ở Mỹ không bắt nguồn
từ các nhà máy nữa, mà nó bắt nguồn từ các ống bô,
và số người lái xe trong thành phố của bạn,
thuế tính trên dặm đường đi của bạn, là một dự đoán tốt
về vấn đề hen suyễn tại thành phố của bạn.
Và rồi cuối cùng, về nghĩa lái xe,
có một vấn đề về kẻ giết người đơn độc lớn nhất
đối với những thanh niên khoẻ mạnh, và kẻ giết người kinh khủng nhất
là những vụ tai nạn xe hơi.
Và chúng ta đánh giá thấp tai nạn xe hơi.
Chúng ta đoán nó là một rủi ro tất yếu
của việc đi lại.
Nhưng trong thực tế, tại Mỹ, 12 người
trong số 100.000
tử vong mỗi năm do tai nạn xe hơi.
Chúng ta đang khá an toàn ở đây.
Nhưng, đoán xem? Ở Anh, con số đó là bảy trên 100.000.
Đó là Nhật bản, nó là bốn trên 100.000.
Bạn có biết nơi mà nó là ba trên 100.000?
Thành phố New York.
San Francisco, cũng vậy. Portland, cũng vậy.
Vậy là thành phố khiến chúng ta an toàn hơn
nếu chúng ta lái xe ít đi?
Tulsa: 14 trong số 100.000.
Orlando: 20 trong số 100.000.
Không phải là do bạn ở thành phố hay không,
mà là thành phố của bạn được thiết kế như thế nào?
Nó được thiết kế cho ô tô hay cho con người?
Bởi vì nếu thành phố của bạn được thiết kế cho những chiếc ô tô,
điều đó rất có lợi cho việc chúng va vào nhau.
Đó là một phần của một cuộc tranh luận lớn hơn về sức khỏe.
Cuối cùng, luận điềm về môi trường rất hấp dẫn,
bởi vì các nhà môi trường đổi ý rất nhanh
khoảng 10 năm trước đây.
Phong trào môi trường tại Mỹ
trong lịch sử đã là một phong trào chống thành phố
từ Jefferson.
"Thành phố độc hại cho sức khỏe,
cho tự do, cho đạo đức của con người.
Nếu chúng ta tiếp tục dồn đống về thành phố,
như cách họ làm ở châu Âu, chúng ta sẽ sụp đổ
như ở châu Âu
và dẫn đến việc đấu đá lẫn nhau như họ làm ở đó."
Ông rõ ràng có một óc hài hước.
Và sau đó là phong trào môi trường người Mỹ
đã là một phong trào phong trào đồng quê cổ điển.
Để gần gũi với môi trường, chúng ta di chuyển ra vùng ngoại ô,
chúng ta hòa mình với thiên nhiên, chúng ta xây dựng những vùng ngoại ô.
Nhưng, tất nhiên, chúng ta đã nhìn thấy điều đó có tác dụng như thế nào.
Bản đồ lượng thải cacbon của Mỹ,
nơi các khí CO2 được phát ra,
trong nhiều năm chỉ
làm cho tranh luận này trở nên gắt gao hơn
Nếu bạn nhìn vào bất kỳ bản đồ cacbon nào, bởi vì chúng ta đánh dấu mỗi dặm vuông
bất kỳ bản đồ cacbon của Hoa Kỳ,
nó trông giống như một bầu trời đêm qua ảnh vệ tinh của Hoa Kỳ,
nóng nhất trong thành phố, mát trong vùng ngoại ô,
tối tăm, yên bình ở vùng nông thôn.
Cho đến khi một số nhà kinh tế nói, bạn đã biết,
đó có phải cách đúng để đo CO2?
Có rất nhiều người dân ở đất nước này tại bất kỳ thời điểm nào,
và chúng ta có thể chọn để sống ở nơi
chúng ta có tác động ít hơn.
Và họ nói rằng, chúng ta hãy đo khí CO 2 mỗi hộ gia đình,
và khi họ đã làm điều đó, các bản đồ lộn ngược,
mát nhất ở trung tâm thành phố, ấm hơn ở các vùng ngoại ô,
và màu đỏ nóng trong những khu dân cư cao cấp ở ngoại thành
những khu dân cư "lái hết mức có thể" .
Chỉ một sự thay đổi cơ bản, và giờ bạn có
những nhà môi trường học và kinh tế học như Ed Glaeser
nói ta chúng ta là giống loài phá hoại.
Nếu bạn yêu thích thiên nhiên, điều tốt nhất bạn có thể làm
là tránh xa nó ra,
di chuyển đến một thành phố, càng đông đúc thì càng tốt,
và các thành phố đông đúc hơn như Manhattan
là thành phố thực hiện tốt nhất.
Vì vậy Manhattanite trung bình tiêu thụ xăng
ở mức phần còn lại của đất nước đã không nhìn thấy từ thập niên '20,
tiêu thụ một nửa số điện của Dallas.
Nhưng tất nhiên, chúng ta có thể làm tốt hơn.
Các thành phố Canada, họ tiêu thụ một nửa xăng dầu của các thành phố Mỹ.
Các thành phố châu Âu tiêu thụ càng ngày càng ít đi một nửa.
Vì vậy, rõ ràng là, chúng ta có thể làm tốt hơn,
và chúng ta muốn làm tốt hơn, và chúng ta đang cố gắng để trở nên "xanh" hơn.
Luận điểm cuối cùng của tôi trong chủ đề này là
Tôi nghĩ rằng chúng tôi đang cố gắng để "xanh" theo cách không đúng,
và tôi là một trong những người tin rằng
sự tập trung vào các tiện ích,
vào thiết bị--
Những gì tôi có thể thêm vào nhà tôi,
Tôi có thể thêm vào những gì tôi đã có
để làm cho lối sống của tôi bền vững hơn? --
là ý tưởng chủ đề cho cuộc thảo luận này.
Vì vậy tôi cũng không ngoại lệ với điều này.
Vợ tôi và tôi đã xây dựng một ngôi nhà mới
trên một lô đất bị bỏ trống ở Washington, D.C.,
và chúng tôi đã cố gắng hết sức để mua sạch các kệ hàng
của cửa hàng phát triển bền vững.
Chúng tôi đã có hệ thống năng lượng mặt trời quang điện,
máy nước nóng năng lượng mặt trời, bồn cầu giật đôi,
Những tấm sàn bằng tre
Một bản ghi đốt của bếp công nghệ cao của Đức
rõ ràng, người ta, góp phần làm giảm khí carbon
thải ra không khí hơn so với việc để nó
tự phân hủy trong rừng.
Nhưng tất cả những tiến bộ này--
Đó là những gì họ nói trong cuốn sách quảng cáo.
(Tiếng cười)
Tất cả những sáng kiến cùng nhau
đóng góp một phần nhỏ của những gì chúng ta đóng góp
bằng cách sống trong một khu phố có thể đi bộ được
ba tòa nhà từ một tàu điện ngầm ở trung tâm của một thành phố.
Chúng tôi đã thay đổi tất cả những bóng đèn thành loại tiết kiệm năng lượng
và bạn nên làm điều tương tự,
nhưng thay đổi tất cả các bóng đèn của bạn thành loại tiết kiệm năng lượng
chỉ tiết kiệm năng lượng trong một năm
bằng với việc chuyển đến một thành phố nà có thể đi bộ được cả tuần.
Và chúng tôi không muốn tranh luận điều này.
Chính trị gia và các nhà tiếp thị đang sợ rằng
việc quảng bá "xanh" là "một lựa chọn phong cách sống".
Bạn không muốn nói với người Mỹ, không được đâu,
rằng họ phải thay đổi lối sống của họ.
Nhưng nếu lối sống là về chất lượng cuộc sống
và có lẽ là về một điều rằng tất cả chúng ta sẽ tận hưởng tốt hơn
một điều gì đó sẽ là tốt hơn so với những gì chúng ta có lúc này đây?
Vâng, tiêu chuẩn vàng của bảng xếp hạng chất lượng cuộc sống,
Được gọi là các cuộc khảo sát Mercer.
Bạn có thể đã nghe nói về nó.
Họ xếp hạng hàng trăm quốc gia trên toàn cầu
theo tiêu chí 10 mà họ tin rằng thêm
với chất lượng của cuộc sống: y tế, kinh tế, giáo dục,
nhà ở, bạn biết rồi đấy.
Còn 6 tiêu chí nữa. Ngắn gọn.
(Tiếng cười)
Và rất thú vị khi thấy rằng
thành phố Mỹ được xếp hạng cao nhất, Honolulu,
số 28, theo sau vẫn như thường lệ là các đối tượng
như Seattle và Boston và tất cả các thành phố có thể đi bộ được.
Các thành phố lái xe trong vành đai mặt trời,
Các thành phố ở Dallases và các Phoenixes và, xin lỗi, Atlanta,
Các thành phố này không được xuất hiện trong danh sách.
Nhưng những thành phố nào đang thực hiện tốt hơn?
Các thành phố Canada như Vancouver,
nơi một lần nữa, họ vẫn đang đốt một nửa nhiên liệu.
Nhưng chiến thành vẫn thuộc về những thành phố nói tiếng Đức,
như Dusseldorf hoặc Vienna,
nơi họ đang đốt, một lần nữa, chỉ một nửa lượng nhiên liệu.
Và bạn nhìn thấy sự sắp xếp này, sự sắp xếp kỳ lạ này.
Đang ngày một trở nên bền vững hơn
Điều gì tạo nên một cuộc sống chất lượng hơn cho bạn?
Tôi sẽ nói rằng
điều làm cho bạn trở nên bền vững hơn
chính là điều cho bạn chất lượng cuộc sống cao hơn
và điều đó là sống trong một khu phố có thể đi bộ được.
Như vậy bền vững, bao gồm sự giàu có của chúng ta
và sức khỏe của chúng ta
có thể không phải là chức năng trực tiếp trong sự bền vững.
Nhưng đặc biệt là ở đây ở Mỹ,
chúng ta đang gây ô nhiễm rất nhiều
bởi vì chúng ta đang ném đi thời gian của chúng ta
và tiền bạc của chúng ta và cuộc sống của chúng ta trên đường cao tốc,
và hai vấn đề này có một
giải pháp tương tự, cái mà khiến những thành phố của chúng ta
dễ dàng cho việc đi bộ hơn.
Làm như vậy không phải là dễ, nhưng có thể được thực hiện,
nó đã được thực hiện,
và nó đang được thực hiện bây giờ không chỉ ở một vài thành phố,
mà là trên khắp thế giới và ở nước ta.
Tôi cảm thấy được an ủi khi nghe điều này từ Winston Churchill,
người đã nghĩ rằng:
"Những người Mỹ có thể được trông cậy
để làm đúng
một khi họ đã cạn kiệt các lựa chọn thay thế." (Tiếng cười)
Cảm ơn.
(Vỗ tay)