Chciałbym przedstawić wam,
jak architektura pomogła zmienić życie mojej społeczności
i rozbudziła nowe nadzieje.
Jestem rdzennym mieszkańcem Burkina Faso.
Według Banku Światowego, Burkina Faso
jest jednym z najbiedniejszych krajów świata.
Jak wygląda dorastanie w takim miejscu?
Jestem tego przykładem.
Urodziłem się w małej wiosce Gando.
Nie ma tam elektryczności,
dostępu do wody pitnej, ani szkoły.
Ojciec chciał, żebym nauczył się czytać i pisać.
Dlatego musiałem opuścić rodzinę
i w wieku 7 lat zamieszkać w mieście odległym od mojej wioski,
bez kontaktu z rodziną.
Siedziałem tam w podobnej klasie
z ponad 150 dzieciakami
przez sześć lat.
W tym czasie zdarzało się, że przychodząc do szkoły,
dowiadywałem się o śmierci kolegi z klasy.
Dziś niewiele się zmieniło.
Wciąż nie mamy w wiosce prądu.
Ludzie w Burkino Faso wciąż umierają
i dostęp do czystej wody pitnej
to wciąż wielki problem.
Byłem szczęściarzem. Takie są fakty,
kiedy dorastasz w podobnym miejscu.
Miałem szczęście.
Dostałem stypendium.
Mogłem wyjechać do Niemiec na studia.
Teraz, jak sądzę,
nie muszę wyjaśniać, jak wielkim zaszczytem
jest stanie tu dziś przed wami.
Wyjazd z Gando, wioski w Burkino Faso,
do Berlina w Niemczech, żeby zostać architektem,
to ogromny krok naprzód.
Jak wykorzystać ten przywilej?
Od czasów studenckich chciałem stworzyć lepsze możliwości innym dzieciom w Gando.
Chciałem wykorzystać swoje umiejętności i wybudować szkołę.
Lecz jak to zrobić, kiedy wciąż jesteś studentem
i nie masz pieniędzy?
Zacząłem robić rysunki
i prosić o pieniądze.
Zbieranie funduszy to niełatwe zadanie.
Prosiłem kolegów ze studiów,
by oszczędzali na kawie i papierosach
i sponsorowali mój szkolny projekt.
Byłem zdumiony, że w ciągu dwóch lat
zdołałem zebrać 50 tysięcy dolarów.
Gdy wróciłem do Gando
i przywiozłem dobre wieści,
mieszkańcy wioski byli wniebowzięci.
Jednak gdy zrozumieli,
że planuję wykorzystać glinę,
byli wstrząśnięci.
"Glina nie wytrzyma w porze deszczowej,
a Francis chce, żebyśmy zbudowali z niej szkołę.
Czy po to spędził tyle czasu na studiach w Europie,
zamiast pracować z nami w polu?"
Moi krajanie cały czas budują z gliny,
ale nie dostrzegają w niej potencjału.
Musiałem wszystkich przekonać.
Zacząłem rozmowy z mieszkańcami.
Przekonałem wszystkich
i mogliśmy zacząć pracę.
Kobiety, mężczyźni, wszyscy mieszkańcy
wzięli udział w budowie.
Pozwolono mi nawet zastosować techniki tradycyjne,
na przykład glinianą podłogę.
Przyszli młodzi ludzie i zaczęli ubijać nogami
przez wiele godzin.
Potem przyszły ich matki
i ubijały w takiej pozycji,
godzinami polewały wodą i ubijały.
Potem polerowacze polerowali kamieniami przez wiele godzin.
Uzyskaliśmy taki rezultat,
gładki jak pupa niemowlaka.
(Śmiech)
Nie użyłem Photoshopa.
Oto szkoła zbudowana przez społeczność.
Ściany zostały całkowicie wykonane z bloków ubitej gliny z Gando.
Konstrukcję dachu wykonano z tanich drążków stalowych,
zwykle ukrytych w betonie.
Sufit w klasie wykonano
z kombinacji tych dwóch materiałów.
Koncepcja tej szkoły jest prosta:
stworzyć komfort w klasie.
Pamiętajcie, że w Burkina Faso może być 45 stopni Celsjusza,
więc za pomocą prostej wentylacji
chciałem stworzyć w klasie
komfortowe warunki do nauki.
Tak ten budynek wygląda dziś,
po 12 latach wciąż w dobrym stanie.
Dzieciaki go kochają,
a dla mnie i dla społeczności
ten projekt był wielkim sukcesem.
Otworzył nowe perspektywy
dla kolejnych projektów w Gando.
Dlatego otworzyło mi się wiele możliwości
i chcę wam opowiedzieć
o trzech z moich projektów.
Pierwszym była oczywiście rozbudowa szkoły.
Jak wyjaśnić rysunki i kwestie techniczne
ludziom niepotrafiącym czytać i pisać?
Zbudowałem taki oto prototyp.
Nowością było gliniane sklepienie.
Potem wskoczyłem na szczyt, o tak,
wraz z zespołem, i zadziałało.
Społeczność obserwuje. I to nadal działa.
Zatem możemy budować. (Śmiech)
Budowaliśmy dalej, i oto rezultat.
Dzieci są szczęśliwe i uwielbiają ją.
Społeczność jest bardzo dumna. To nasze dzieło.
Nawet zwierzęta, choćby osły,
kochają nasze budynki.
(Śmiech)
Następny projekt to biblioteka w Gando.
Próbowaliśmy wprowadzić inne koncepcje budynków,
ale często brakowało materiałów.
Mamy w Gando gliniane naczynia.
Chcieliśmy ich użyć do stworzenia wylotów.
Przynieśliśmy je na plac budowy.
Cięliśmy je
i umieszczaliśmy na szczycie dachu
przed wylaniem betonu,
i oto rezultat.
Wyloty dają ujście gorącemu powietrzu,
a wpuszczają światło.
Bardzo proste.
Najnowszy projekt w Gando to liceum.
Chcę wam o nim opowiedzieć.
Innowacją tego projektu
było wyrabianie gliny na wzór betonu.
Jak wyrabiać glinę?
Zaczynamy wyrabiać mnóstwo zaprawy
i gdy wszystko jest gotowe,
kiedy znamy najlepszą recepturę i najlepszą formę,
społeczność rusza do dzieła.
Czasem mogę wyjechać.
Pracują samodzielnie.
Dzięki temu mogłem tu przyjechać.
Inny czynnik w Gando to deszcz.
Gdy nadchodzi,
śpieszymy się z ochroną kruchych ścian przed deszczem.
Nie mylcie nas z Christo i Jeanne-Claude.
Tak po prostu chronimy nasze ściany.
(Śmiech)
Deszcz w Burkina nadchodzi gwałtownie,
a potem mamy powodzie w całym kraju.
Lecz dla nas deszcz jest dobrem.
Przynosi do rzeki piach i żwir,
których używamy do budowy.
Czekamy, aż przestanie padać,
bierzemy piach, mieszamy z gliną
i kontynuujemy budowę.
Tak jest.
Projekt Gando był zawsze związany ze szkoleniem ludzi,
bo chciałem, by pewnego dnia
po mojej śmierci
przynajmniej jedna osoba z Gando kontynuowała tę pracę.
Ale zaskoczę was. Wciąż żyję!
(Śmiech)
Mój naród potrafi wykorzystać te umiejętności,
żeby zarabiać na siebie.
Zwykle, żeby młody człowiek z Gando mógł zarobić,
musi wyjechać ze wsi do miasta, czasem opuszcza kraj
i bywa, że nigdy nie wraca,
co osłabia społeczność.
Teraz mogą zostać na wsi,
pracować na budowach
i zarabiać na utrzymanie rodziny.
To praca nowej jakości.
Wiecie o tym.
Zdobyłem wiele nagród za tę pracę.
To stworzyło z pewnością nowe możliwości.
Stałem się sławny.
Lecz robię to dla mojej wioski.
Gdy byłem dzieckiem,
chodziłem do szkoły
i wracałem na każde wakacje do Gando.
Pod koniec wakacji
musiałem pożegnać się z sąsiadami,
chodząc od jednego domu do drugiego.
Każda kobieta sięgała do kieszeni
i dawała mi ostatni grosz.
W mojej kulturze to symbol głębokich uczuć.
Miałem siedem lat, więc zrobiło to na mnie wrażenie.
Kiedyś spytałem matkę:
"Dlaczego wszystkie te kobiety tak mnie kochają?"
(Śmiech)
Odpowiedziała:
"Dokładają się do twojej edukacji
w nadziei, że gdy osiągniesz sukces,
pewnego dnia wrócisz i pomożesz poprawić jakość życia w wiosce".
Mam nadzieję, że sąsiedzi są dumni
z mojej pracy.
Mam nadzieję, że udowodniłem wam siłę społeczności
i wykazałem, że architektura
może zainspirować społeczności
do kształtowania własnej przyszłości.
Merci beaucoup. (Brawa)
Dziękuję. (Brawa)