Dawno temu
była sobie kraina zwana Lesterią.
Lesteria bardzo przypomina Stany Zjednoczone.
Też ma około 311 mln mieszkańców
i spośród nich
144 tys. osób ma na imię Lester.
Jeśli Matt jest na widowni,
tylko sobie pożyczyłem, oddam za chwilę,
bohatera z twojej kreskówki.
Tak więc 144 tys. ludzi ma na imię Lester,
to około 0,05% mieszkańców.
Lesterowie w Lesterii mają niezwykłą władzę.
W Lesterii w każdym cyklu wyborczym odbywają się dwa głosowania.
Jedno nazywa się wyborami powszechnymi.
Drugie - wyborami Lesterów.
W wyborach powszechnych głosują obywatele,
zaś w wyborach Lesterów - tylko Lesterowie.
I tu jest pies pogrzebany.
Aby wystartować w wyborach powszechnych,
trzeba sobie bardzo dobrze poradzić
w wyborach Lesterów.
Nie trzeba koniecznie wygrać, ale trzeba zdobyć dobry wynik.
Co w takim razie możemy powiedzieć o demokracji w Lesterii?
Po pierwsze,
powtarzając za orzeczeniem Sądu Najwyższego w sprawie Citizens United,
to obywatele mają ostateczny wpływ na wybór reprezentantów,
ponieważ wybory są powszechne.
Jednak dopiero po tym, jak Lesterowie rozprawią się z kandydatami,
którzy chcieliby kandydować w wyborach powszechnych.
Po drugie, ta zależność od Lesterów
wytwarzać będzie subtelną, niedostrzeganą,
zakamuflowaną skłonność
do zadowalania Lesterów.
Mamy więc bez wątpienia demokrację,
ale jest ona zależna od Lesterów
i zależna od obywateli.
Dwie konkurujące zależności,
moglibyśmy rzec - wykluczające się,
w zależności od tego, kim są Lesterowie.
Tak wygląda Lesteria.
Chciałbym teraz powiedzieć o trzech rzeczach.
Po pierwsze, Stany Zjednoczone to Lesteria.
USA tak właśnie wyglądają, też są dwa głosowania.
Jedno to wybory powszechne.
Drugie powinniśmy nazwać wyborami sponsorowanymi.
W wyborach powszechnych głosują obywatele,
osoby powyżej 18 roku życia.
W wyborach sponsorowanych to sponsorzy mają prawo głosu
tak jak w Lesterii, ale problem w tym,
że by wystartować w wyborach powszechnych,
trzeba sobie wyjątkowo dobrze poradzić w wyborach sponsorowanych.
Nie trzeba ich koniecznie wygrać, jak Jerry Brown.
Ale trzeba wypaść wyjątkowo dobrze.
I co najważniejsze - jest tyle samo istotnych sponsorów w USA,
co Lesterów w Lesterii.
Powiecie: "Serio?
Naprawdę 0,05%?".
Oto liczby z 2010 roku:
0,26% Amerykanów
przekazało więcej niż 200 dolarów na kampanię kandydata do władz federalnych.
0,05% przekazało maksymalną dozwoloną sumę.
0,01% - jeden procent z jednego procentu
- przekazało ponad 10 tys. dolarów.
I moja ulubiona statystyka:
0,000042%
- ci, którzy lubią liczyć wiedzą, że to 132 osoby -
w ostatnim cyklu wyborczym
przekazało 60% pieniędzy lobbystom.
Jestem prawnikiem, patrzę na te statystyki
i uważam, że uczciwie mogę powiedzieć,
że to właśnie ten 0,05% stanowi grupę istotnych sponsorów w Ameryce.
Ci sponsorzy to nasi Lesterowie.
Co w takim razie możemy powiedzieć o demokracji w USA?
Powtarzając za orzeczeniem Sądu Najwyższego w sprawie Citizens United,
można powiedzieć, że to obywatele mają ostateczny wpływ
na wybór reprezentantów. Odbywają się powszechne wybory,
ale dopiero gdy sponsorzy przesieją kandydatów
chcących wziąć udział w wyborach powszechnych.
I po drugie, rzecz jasna,
ta zależność od sponsorów
wytwarza subtelną, niedostrzegalną, zakamuflowaną skłonność
do zadowalania sponsorów.
Kandydaci do Kongresu i członkowie Kongresu
spędzają 30-70% swojego czasu
na zbieraniu pieniędzy na powrót do Kongresu
albo na zapewnienie swojej partii powrotu do władzy.
Pytanie, które musimy zadać, to: co to z nimi robi?
Z tymi ludźmi spędzającymi swój czas na telefonie,
dzwoniącymi do ludzi, których nigdy nie poznali,
do najmniejszego kawałka tego 1%?
W konsekwencji
wypracowują w sobie szósty zmysł, stałą orientację na to,
jak ich działania mogą wpłynąć na zdolność do zbierania pieniędzy.
Stają się, jak w "Z archiwum X",
zmiennokształtnymi - ciągle zmieniają swoje poglądy,
zdobywają wiedzę i na jej bazie zbierają fundusze,
nie w tematach numer 1 do 10,
ale w tematach 11 do 1000.
Leslie Byrne, demokratka z Virginii,
pisze, że gdy dostała się do Kongresu,
kolega powiedział jej: "Zawsze skłaniaj się ku zieleni".
Potem dla wyjaśnienia dodaje:
"Ten kolega nie był ekologiem". (Śmiech)
Tutaj również mamy demokrację,
demokrację zależną od sponsorów
i zależną od ludzi.
Konkurujące zależności,
może wykluczające się zależności,
w zależności od tego, kto płaci.
Stany Zjednoczone to więc Lesteria.
Teraz punkt drugi:
Stany Zjednoczone są gorsze od Lesterii.
Moglibyśmy sobie wyobrazić, że jeśli w Lesterii
Lesterowie otrzymaliby następujący list od rządu:
"Hej, macie prawo wybrać, kto wystartuje w wyborach powszechnych",
moglibyśmy może pomyśleć o jakiejś formie arystokracji Lesterów.
Wiecie, o Lesterach każdej warstwy społecznej,
bogatych i biednych, o Lesterach czarnych i białych,
niezbyt wiele kobiet Lesterów, ale odłóżmy to na chwilę.
Mamy Lesterów zewsząd. Mogliby pomyśleć:
"Co moglibyśmy zrobić, by uczynić Lesterię lepszą?"
Możliwe, że Lesterowie działaliby dla dobra Lesterii.
Ale w naszym kraju, w USA,
choć są na pewno jacyś dobrzy Lesterowie,
wielu z nich jest pewnie tutaj dzisiaj,
ogromna większość Lesterów działa na rzecz Lesterów,
ponieważ zmieniające się koalicje, które stanowią te 0,05%,
nie działają dla dobra wspólnego.
Robią to na rzecz własnych interesów. W tym sensie USA jest gorsze od Lesterii.
I punkt trzeci:
Czegokolwiek by nie powiedzieć o Lesterii,
przeciwko jej historii, jej tradycji,
w USA Lesteria jest zepsuciem,
korupcją.
Przez korupcję nie mam na myśli kopert
krążących pod stołami w Kongresie.
Nie mam na myśli korupcji w formie kupowania stanowisk.
Nie mam na myśli żadnego przestępstwa.
Korupcja, o której mówię, jest całkowicie legalna.
Została wpisana w republikę przez Ojców Założycieli.
Dali nam republikę,
ale rozumieli przez nią demokrację pośrednią,
a więc rząd.
Jak ujął to Madison w "Federalist 52", rząd częściowo zależny
od ogółu obywateli.
Taki model rządów.
Rząd i obywatele są od siebie
wzajemnie zależni.
Problem w tym, że wykształciła się w Kongresie inna zależność.
Nie jest już zależny od obywateli,
a coraz bardziej zależny od sponsorów.
To też zależność,
ale zupełnie inna i sprzeczna z zależnością od obywateli,
jeżeli to nie ogół obywateli sponsoruje.
To jest korupcja.
Wiąże się z tym dobra i zła wiadomość.
Dobra: to system dwupartyjny,
korupcja równych szans.
Blokuje lewicę i mnóstwo spraw, na których jej zależy,
ale tak samo blokuje prawicę,
której postulaty też są niemożliwe do zrealizowania.
Prawica chce mniejszego rządu.
Gdy Al Gore był wiceprezydentem, jego ekipa miała pomysł,
by rozregulować znaczną część przemysłu telekomunikacyjnego.
Ideę zabrano na Kapitol
i okazało się,
że odpowiedź brzmiała: "Za żadne skarby, nie!
"Jeśli stracimy nad nimi kontrolę,
jak będziemy na nich zarabiać?".
To system, którego celem jest utrzymanie statusu quo,
włącznie ze statusem quo wielkiego, silnego rządu.
Działa wbrew prawicy i lewicy,
i można powiedzieć, że to dobra wiadomość.
Ale jest też zła.
To patologia, która niszczy demokrację,
ponieważ w systemie,
którego członkowie są zależni
od maleńkiego odsetka wyborców,
ten maleńki odsetek wyborców,
ta mała grupka,
może blokować reformy.
To powinien być raczej jakiś głaz,
Ale znalazłem tylko ser, wybaczcie.
Blokowanie reform.
Bo to gospodarka - gospodarka wpływów,
a w jej centrum lobbyści.
Prowadzi do polaryzacji.
Żywi się dysfunkcją.
Im gorzej jest dla nas,
tym lepiej dla szukających sponsorów.
Jak napisał Thoreau: "Na tysiąc ludzi odrąbujących gałęzie zła,
tylko jeden karczuje korzenie".
To właśnie korzenie.
Każdy z was to wie,
Gdybyście nie wiedzieli, nie byłoby was tu.
A jednak to ignorujecie, bo to problem bez rozwiązania.
Skupiacie się na problemach łatwych do rozwiązania,
jak walka z polio
czy sfotografowanie każdej ulicy na Ziemi,
czy skonstruowanie uniwersalnego programu tłumaczącego,
czy zbudowanie reaktora w garażu.
To łatwe rzeczy, więc ignorujecie...
(Śmiech) (Brawa)
Więc ignorujecie korupcję.
Ale nie możemy dalej tego robić.
(Brawa)
Potrzebny nam działający rząd.
Działający nie dla lewicy czy prawicy,
ale dla lewicy i prawicy.
Dla obywateli z prawej i lewej strony,
bo nie wprowadzimy żadnej sensownej reformy,
jeśli nie zakończymy korupcji.
Chcę, żebyście zajęli się tym, na czym wam najbardziej zależy.
Ja się zajmę zmianami klimatycznymi, ale reforma finansowa
czy podatkowa, walka z nierównością są wasze.
Chwyćcie problem, posadźcie go przed sobą,
spójrzcie mu prosto w oczy i powiedzcie, że w tym roku nie będzie Świąt.
Już nigdy nie będzie Świąt.
Nigdy nie rozwiążemy waszych problemów,
jeśli nie rozprawimy się z tym.
To nie tak, że mój problem jest najważniejszy.
Wasze są najważniejsze, ale mój jest pierwszy,
trzeba się nim zająć, zanim zajmiemy się
całą resztą.
Bez tego nic nie zdziałamy,
a świat potrzebuje reform.
Jak to zrobić?
Analizy wykazują, że to łatwe.
Jeśli problemem są politycy spędzający zbyt wiele czasu
na ubieganiu się o fundusze od małego odsetka obywateli,
to należy sprawić, by poświęcali temu mniej czasu,
a uzyskiwali fundusze od większej liczby obywateli.
Chodzi o rozproszenie
wpływów sponsorów tak, żeby przywrócić
zależność władzy od obywateli.
Niepotrzebna jest do tego poprawka do Konstytucji.
zmienianie 1. poprawki.
Wystarczyłby jeden akt prawny,
który określiłby
maksymalną kwotę finansowania.
Jest już kilka konkretnych propozycji
takiej ustawy:
Fair Elections Now Act,
American Anti-Corruption Act,
idea, którą w swojej książce nazwałem Grant and Franklin Project:
by zachęcić ludzi do fundowania kampanii;
pomysł Johna Sarbanesa - Grassroots Democracy Act.
Każdy z nich zakończyłby korupcję
poprzez rozproszenie wpływów sponsorów.
Wszystko jest jasne.
Ale na drodze stoi polityka,
bo reforma zadziałałaby na niekorzyść lobbystów z K Street,
a jak ujął to kongresman Jim Cooper,
demokrata z Tennessee,
Kapitol stał się wylęgarnią lobbystów.
Członkowie i biurokraci mają jasno wyznaczoną ścieżkę.
Częstym planem na przyszłość
po zakończeniu kadencji
jest kariera lobbysty.
50% senatorów między 1998 a 2004 rokiem
zostało lobbystami. 42% Senatu.
Te liczby ciągle wzrastają
i jak wyliczył ruch United Republic,
średni wzrost zarobków tych osób
to 1452%.
Jak więc można oczekiwać zmiany?
Wiem, skąd ten sceptycyzm.
Cynizm i poczucie, że to beznadziejna sprawa.
Ale nie podzielam tych odczuć.
Ten problem można rozwiązać.
Pomyślcie o kwestiach, z którymi walczyli wasi rodzice
w XX wieku.
Rasizm, seksizm.
I te, z którymi my walczymy: homofobia.
To poważne problemy.
Nikt nie budzi się z myślą "już nie jestem rasistą".
Wyplenienie takich przekonań z ludzkich dusz
zajmuje pokolenia.
Ale to tylko kwestia bodźca.
Zmiana zachowania, potrzebny jest bodziec.
W stanach, które przyjęły nowy system finansowania,
zmiana zaszła natychmiast.
W Connecticut po roku
78% reprezentantów
przyjmowało tylko niskie dotacje.
To wykonalne,
nieważne, czy jest się demokratą
czy republikaninem.
Wystarczy być obywatelem,
słuchaczem TED-a.
Jeśli chcesz zapoczątkować zmianę,
a każdy z nas może
- za połowę ceny naprawy polityki energetycznej
mógłbym przywrócić republikę.
Dalej mi nie wierzycie,
ciągle wydaje się wam to niemożliwe.
Od 5 lat, od poprzedniej prelekcji TED,
mówię o tym na okrągło.
To nauczyło mnie, że nieważne, że myślisz, że to niemożliwe.
Nieważne.
Mówiłem kiedyś w Dartmouth. Po wykładzie zabrała głos kobieta.
Jak to opisałem w mojej książce,
powiedziała: "Przekonał mnie pan. Nie ma nadziei.
Nic nie możemy zrobić".
Coś się we mnie załamało.
Jak mogę na coś takiego odpowiedzieć?
Skąd to poczucie bezsilności?
Przyszedł mi na myśl mój 6-letni syn.
Wyobraziłem sobie lekarza wydającego wyrok:
"Pański syn ma raka mózgu, nic nie można zrobić.
Nic pan nie może zrobić".
I co, nic bym nie zrobił?
Zaakceptowałbym to? Usiadłbym i nic nie robił?
Skonstruowałbym Google Glass?
Jasne, że nie. Zrobiłbym wszystko.
Bo tym właśnie jest miłość.
Nieważne, jakie są szanse,
robisz wszystko, co w twojej mocy.
Widzę tę zbieżność, bo nawet liberałowie
kochają swój kraj.
(Śmiech)
Gdy politycy i eksperci
mówią, że zmiana jest niemożliwa,
miłość do kraju odpowiada:
to nieważne.
Tracimy coś cennego,
co każdy z tu obecnych kocha i ceni.
Jeśli tracimy republikę, musimy zrobić wszystko,
żeby udowodnić, że się mylą.
Moje pytanie brzmi:
Czujecie tę miłość?
Bo jeśli tak,
to co wy - co my do diabła robimy?
Po podpisaniu Konstytucji w sierpniu 1787
Ben Franklin został na ulicy zatrzymany przez kobietę.
Zapytała: "Panie Franklin, co pan stworzył?".
Odpowiedział: "Republikę, jeśli sobie z nią poradzicie".
Republika. Ustrój demokratyczny.
Rząd opierający się na ogóle obywateli.
Straciliśmy to.
Musimy to odzyskać.
Bardzo dziękuję.
(Brawa)
Dziękuję. Dziękuję. Dziękuję. (Brawa)