Benim iki işim var: taşınabilir bilgisayarlar tasarlıyorum ve beyni inceliyorum.
Ve bugünkü konuşma beyinle ilgili --
Hey! Oralarda bir yerde bir "beyin hayranı" var.
(Kahkahalar)
Eğer ilk slaydımı gösterebilirsem
konuşmamım başlığını ve görevlerimi görebilirsiniz.
Konuşmamda, neden iyi bir beyin teorimiz olmadığından,
neden bir teori geliştirmemiz gerektiğinden ve bununla ilgili ne yapabileceğimizden bahsedeceğim.
Bütün bunları 20 dakikada yapmaya çalışacağım. İki görevim var.
Çoğunuz beni Palm ve Handspring'ten tanıyorsunuz.
Ama ben, kâr gütmeyen bir bilimsel araştırma enstitüsü olan ve
Menlo Park'ta yer alan Redwood Nöroloji Enstitüsü'nü de yönetiyorum.
Teorik nöroloji alanında araştırmalar yapıyoruz.
Neokorteksin işleyişini araştırıyoruz.
Bugün sadece bunlardan bahsedeceğim.
Hayatımın diğer kısmıyla, bilgisayarlarla, ilgili bir tek slayt var, o da bu.
Bunlar, ilk dizüstü bilgisayarlardan başlayarak, ilk tablet bilgisayarlara
ve son olarak Treo'ya kadar, son 20 senedir üzerinde çalıştığım
ürünlerden bazıları;
ve buna devam ediyoruz.
Bunu yaptım çünkü gerçekten inanıyorum ki,
kişisel bilgisayarların geleceği taşınabilir bilgisayar kullanımında,
ve bunlar üzerinde çalışarak Dünya'ya bir katkım olsun istiyorum.
Ama bu, itiraf etmeliyim, bir kazaydı.
Bu ürünleri yapmayı hiç istememiştim,
ve daha kariyerimin başındayken
bilgisayar endüstrisine girmemeye karar vermiştim.
Buna girmeden önce, geçen gün İnternet'ten bulduğum
şu resimde gördüğünüz Graffiti'den bahsedeyim sizlere.
Graffiti'nin bir resmi arıyordum, metin girmek için basit bir dil.
Kara tahtaların üzerine asılan fişler olur ya hani?
Onlardan hazırlamak isteyen öğretmenlere yönelik bir site buldum.
O fişlere duvar yazılarını eklemişler, ve bu yüzden özür dilerim.
(Kahkahalar)
Ben gençken, mühendislik fakültesini bitirdikten sonra,
-- Cornell, '79 -- Intel'de çalışmaya başladım.
Bilgisayar endüstrisine girmiştim ama üç ay sonra
başka bir şeye vuruldum. Ardından, "Yanlış kariyeri seçmişim" dedim
ve beyne aşık oldum.
Bu gerçek bir beyin değil. Bir beyin resmi, basit bir çizim.
Tam olarak nasıl olduğunu hatırlamıyorum,
ama aklımda yer etmiş önemli bir anım var.
1979 Eylül'ünde, Scientific American dergisinin
dosya konusu beyindi. Ve oldukça iyiydi.
Çıkardıkları en iyi sayılardan biriyidi. Nörondan, beynin gelişiminden,
hastalığından, görme yetisinden ve beyinle ilgili
merak ettiğiniz her şeyden bahsediyordu. Gerçekten etkileyiciydi.
İnsan, beyinle ilgili çok şey bilindiği izlenimine kapılabilir.
Ama o sayıdaki son makale, DNA'yla meşhur olan Francis Crick tarafından kalem alınmıştı.
Sanıyorum bugün, DNA'nın keşfinin 50. yıl dönümü.
Kısaca şunu söyleyen bir yazı yazmıştı:
Tamam, bütün bunlar iyi, hoş ama, ne var biliyor musunuz;
beyin hakkında hiçbir şey bilmiyoruz;
kimse bu şeylerin nasıl çalıştığını bilmiyor,
yani kimsenin söylediklerine inanmayın.
Bu o makaleden bir alıntı: "Eksikliği aşikâr olan,"
-- tam bir İngiliz beyefendisiydi -- "Eksikliği aşikâr olan şey, tüm bu farklı
yaklaşımları yorumlamamızı sağlayacak geniş bir fikir çerçevesidir."
"Fikir çerçevesi" kelimesinin harika olduğunu düşünmüştüm.
Bir teorimiz bile olmadığını söylemiyordu. Diyordu ki,
bu konuyu daha nasıl ele alacağımızı bilmiyoruz --
bir taslağımız bile yok.
Paradigma öncesi dönemdeyiz -- Thomas Kuhn'un deyişiyle.
İşte ben buna aşık oldum ve dedim ki:
beyinle ilgili bunca şey biliyoruz. Ne kadar zor olabilir ki?
Bu hayatım boyunca üzerinde çalışabileceğimiz bir şey. Bir şeyleri değiştirebileceğimi düşündüm.
Ve böylelikle bilgisayar işini bırakıp, beyin işine girmeye çalıştım.
İlk olarak MIT'e gittim; orada yapay zeka laboratuvarı vardı,
ve dedim ki, ben de akıllı makineler yapmak istiyorum,
ama bunun için önce beynin nasıl çalıştığını araştıracağım.
Dediler ki: "Yo, öyle bir şey yapmana gerek yok;
biz sadece bilgisayarları programlıyoruz; yapmamız gereken sadece bu."
Ben, "Hayır, gerçekten beyni araştırmanız lazım", dedim. Yanıldığımı söylediler.
"Hayır, siz yanılıyorsunuz", dedim; ve reddedildim.
(Kahkahalar)
Biraz hayal kırıklığına uğramıştım -- gençtim; ama sonra tekrar gittim,
bir kaç sene sonra -- bu defa California'da, Berkeley'e gittim.
Dedim ki, işin biyolojik tarafında şansımı deneyeceğim.
Kabul edildim; biyofizik doktora programına başladım, her şey yolundaydı;
artık beyni araştırıyordum ve dedim ki: "teorik çalışmak istiyorum".
Dediler ki: "Yo, beyinle ilgili teorik çalışma yapamazsın.
"Böyle bir şey olmaz. Bu işi finanse edecek birini bulamazsın.
"Ve zaten bir lisansüstü öğrencisi olarak bunu yapamazsın." Hay Allah!
Çok üzülmüştüm. Ama dedim ki: "Bu alanda bir fark yaratabilirim."
Ve bilgisayar endüstrisine geri dönüp,
bir süre burada çalışıp, bir şeyler yapmam lazım, dedim.
İşte bütün o bilgisayar ürünlerini o zaman tasarladım.
(Kahkahalar)
Ve dedim ki; dört sene bu işi yapacağım, para biriktireceğim
-- o sıralar aile kuruyordum -- biraz olgunlaşırım,
ve belki bu sırada nöroloji de biraz olgunlaşır.
Dört seneden uzun sürdü. Yaklaşık 16 sene oldu.
Ama şimdi beyin üzerine çalışıyorum ve size bundan bahsedeceğim.
Neden iyi bir beyin teorisine ihtiyacımız var?
İnsanın bilimle ilgilienmesinin nedenleri var.
Bir tanesi -- en temel olanı -- insanların bilgiye aç olması.
Merak ediyoruz ve bir yerlere gidip bir şeyler öğreniyoruz, değil mi?
Neden karıncaları araştırıyoruz? Çünkü ilginç.
Belki işimize yarayacak bir şeyler de öğrenebiliriz; ama ilginç ve hayranlık uyandırıyor.
Ama bir bilim dalını ilginç kılan
başka özellikler de vardır.
Bazen bir bilim dalı bize kendimiz hakkında bir şeyler söyler,
bize, kim olduğumuzu öğretir.
Kendimize -- işte, evrim şunu yaptı, Kopernik bunu yaptı --
nadiren farklı bir şekilde bakmaya başlarız.
Ve sonuçta, biz beyinleriz. Benim beynim sizin beyninizle konuşuyor.
Bedenlerimiz de bizle takılıyorlar, ama benim beynim sizin beyninizle konuşuyor.
Ve ne olduğumuzu, hislerin ve algıların nasıl çalıştığını anlamak istersek
beyinleri gerçekten kavrayabiliriz.
Bir de, bilim bazen
toplumsal faydalar ve teknolojiler,
ve iş dalları falan sağlar. Ve bu da öyle,
çünkü, beynin nasıl çalıştığını anlarsak,
akıllı makineler yapabileceğiz ve bence bu çok güzel bir şey,
ve topluma inanılmaz ölçüde yararlı olacağını düşünüyorum --
en temel teknolojiler gibi.
Peki, neden iyi bir beyin teorimiz yok?
Üstelik insanlar yüz yıldır bununla uğraşıyor.
Gelin önce normal bilime bir göz atalım.
Bu normal bilim.
Normal bilimde, teoriyle deneyselcilik arasında bir denge vardır.
Teorist der ki: "bence bu işler şöyle şöyle olmaktadır."
Deneyci de der ki: "Hayır, yanılıyorsun."
Ve bu böyle gider, değil mi?
Bu fizikte işe yarar. Bu jeolojide işe yarar. Ama ele aldığımız normal bilimse,
nöroloji nasıl görünür? Nöroloji şuna benzer.
Elimizde bir yığın veri var: anatomi, fizyoloji ve davranış.
Beyinle ilgili ne kadar çok şey bildiğimizi hayal bile edemezsiniz.
Bu sene nöroloji konferansına 28.000 kişi katıldı,
ve hepsi beyin üzerine araştırma yapıyor.
Veri çok; ama teori yok. Orada tepede küçük bir kutu var.
Ve teori, nörolojide hiçbir önemli rol üstlenmedi.
Gerçekten yazık. Peki, neden böyle oldu?
Nörologlara, "neden durum böyle", diyecek olursanız --
-- Onlar da buna hak verirler. Ama sorduğunuzda,
"iyi bir beyin teorisinin olmayışının çeşitli nedenleri var", derler.
Bazıları, "elimizde yeterince veri yok", der;
"daha fazla şey bilmemiz lazım; bilmediğimiz bunca şey var".
İyi de, demin söyledim, paçalarımızdan veri akıyor.
Elimizde çok fazla bilgi var; bunu nasıl düzenleyeceğimizi bilmiyoruz.
Daha fazlası ne işimize yarayacak?
Belki şansımız yaver gider ve mucizevi bir şey buluruz; ama sanmıyorum.
Bu, aslında bir teorimiz olmayışının belirtisi.
Daha fazla veriye ihtiyacımız yok -- onunla ilgili iyi bir teoriye ihtiyacımız var.
Bazı insanlar da, "beyin çok karmaşık,
"bir 50 sene daha alır" diyor.
Hatta sanırım dün Chris böyle bir şey söyledi.
Tam ne demiştin Chris, emin değilim; ama
"evrendeki en karmaşık şeylerden biri" gibi bir şeydi. Bu yanlış.
Sen, beyninden daha karmaşıksın. Bir defa sende beyin var.
Ve ayrıca, beyin karmaşık görünse de,
anlayıncaya kadar her şey karmaşıktır.
Bu hep böyledir. O yüzden diyebiliriz ki:
"Neokorteksimde -- beynin benim ilgilendiğim bölgesinde -- 30 milyar hücre var.
"Ama, bu son derece olağan".
Hatta, aynı yapının üst üste tekrar edilmiş hâli gibi görünüyor.
Göründüğü kadar karmaşık değil. Sorun o değil.
Bazıları da diyor ki: "beyinler beyinleri anlayamaz".
Çok zenvâri. Vay be!
(Kahkahalar)
Kulağa güzel geliyor; ama neden? Ne anlamı var yani?
Alt tarafı bir grup hücre. Karaciğerinizi anlıyorsunuz ya!
Onda da bir sürü hücre var, değil mi?
Yani bu argüman da geçerli değil bence.
Ve son olarak, bazıları da diyor ki:
"Kendimi bir grup hücreden ibaret hissettmiyorum. Benim bilincim var.
"Ben bir şeyler tecrübe ediyorum, dünyadayım yani.
"Sadece bir grup hücre olamam."
Bir ara "yaşam atılımı" diye bir şey sayesinde yaşadığımızı sananlar vardı;
ki biz böyle bir şey olmadığını biliyoruz.
Bunu destekleyen hiç kanıt yok --sadece bazı insanlar
hücrelerin, yapabildiklerini yaptıklarına inanmıyorlar.
Yani, bazı insanlar metafiziksel ikiliğe kendilerini kaptırmışlarsa,
-bazı zeki insanlar bile- bunu tümden bir kenara bırakabiliriz.
(Kahkahalar)
Ben size, "başka bir şey var", diyeceğim;
ve bu çok temel bir şey:
iyi bir beyin teorimiz olmamasının bir nedeni daha var ki
o da cevabı görmemizi engelleyen, sezgisel,
kuvvetle inandığımız, ama yanlış olan bir varsayımımız olması.
Gün gibi ortada, deyip inandığımız bir şey; ama yanlış.
Şimdi bunun bilim tarihinde de örnekleri var ve ne olduğunu söylemeden önce
size bilim tarihindeki örneklerden bahsedeceğim.
Diğer bilimsel devrimlere baktığınızda--
-- ki burumda Kopernik'in Güneş sisteminden,
Darwin'in evriminden ve Wegener'in tektonik levhalarından bahsediyorum--
bunların hepsinin beyin bilimiyle ortak noktaları var.
İlk olarak, hepsinde, açıklanamayan bir yığın veri vardı.
Ama bir teori geliştirdikleri zaman, daha kolay idare edilebilir oldular.
En parlak beyinler allak bullak olmuştu; çok, çok zeki insanlar.
Biz şimdi onlardan daha zeki değiliz.
Anlaşılan o ki, bazı şeyleri düşünmek çok zor;
ama bir şeyi bir defa buldunuz mu, anlaması çok kolay oluyor.
Benim kızlarım bu üç hikâyeyi
anaokulu çağındayken, en basit hatlarıyla anlamışlardı.
Çok da zor değil; hani var ya, "bu elma, bu portakal...
"...Dünya bunun etrafında dönüyor" falan? O tür şeyler.
Bir de şu var: cevap hep oradaydı;
ama şu "gün gibi ortada" olan şey, cevabı görmemizi engelledi. O da şu:
Sezgisel, sarsılmaz bir inançtı ve yanlıştı.
Güneş sistemi örneğinde, Dünya'nın dönmesi,
ve Dünya'nın dış yüzeyinin saatte bin mil hız yapması,
ve Dünya'nın, Güneş sistemi içinde saatte bir milyon mil hız yapması--
Bu çılgınlık. Hepimiz, Dünya'nın hareket etmediğini biliyoruz.
Hiç saatte bin mil hızla hareket ediyormuşsunuz gibi geliyor mu size?
Tabii ki hayır. Ve biriniz çıkıp,
sonsuz bir boşlukta döndüğünü söylese
onu hapse atarlardı ve zaten o zamanlar öyle yaptılar.
(Kahkahalar)
Sezgiseldi ve apaçık ortadaydı. Peki ya evrim?
Evrim de aynı hesap. Çocuklarımıza, "İncil diyor ki:
"'bütün canlıları Tanrı yarattı; kediler kedidir; köpekler köpektir;
"'insanlar insandır; bitkiler bitkidir; ve değişmezler.
"'Nuh onları gemisine aldı...'", falan filan dedik. İşin aslı,
eğer evrime inanıyorsanız, hepimizin ortak bir atası var,
ve hepimizin lobideki bitkiyle ortak bir atası var.
Evrim bize bunu söylüyor. Ve bu doğru. Neredeyse inanılmaz.
Tektonik levhalar için de aynı şey geçerli, değil mi?
Bütün bu dağlar ve kıtalar, Dünya'nın üzerinde
batmadan yüzüyorlar. Bu-- bu çok anlamsız.
Peki bizi, beyinleri anlamaktan alıkoyan sezgisel, ama yanlış
varsayım nedir?
Şimdi bunun ne olduğunu söyleyeceğim ve size bu doğru gibi gelecek;
ama zaten olay bu. Sonra diğer varsayım hakkında neden
yanıldığınızla ilgili bir argüman geliştirmem gerekecek.
Sezgisel ama besbelli olan şey:
zekâ davranışla tanımlanır;
davranış biçimimiz nedeniyle zekiyiz ve
zekice davranıyoruz. Ben size bunun yanlış olduğunu söylüyorum.
Doğrusu: zekâ öngörüyle tanımlanır.
Bunu size birkaç slaytla anlatacağım ve
nasıl çalıştığıyla ilgili bir örnek vereceğim. Bu bir sistem.
Mühendisler ve bilimadamları sistemleri böyle incelemeyi severler.
Derler ki: "kutuda bir şey var; ve girdiler ve çıktılar var".
Yapay zekâcılar der ki: "kutunun içindeki, programlanabilir bir bilgisayardır;
"çünkü bir beyine eşdeğerdir ve ona veri girişi yaparsak,
"bir şeyler yapmasını, harekete geçmesini sağlayabiliriz".
Alan Turing, "Turing testi"ni tanımlamıştı ki buna göre
eğer bir şey insanla özdeş davranıyorsa, zekidir.
Zekânın, davranışsal bir ölçüm yöntemi.
Bu uzun bir süre kafamızda yer etti.
Oysa gerçekte -- ben buna "gerçek zekâ" diyorum.
Gerçek zeka başka bir şey üzerine kurulmuştur.
Biz dünyayı bir örüntü dizisi olarak tecrübe ediyoruz ve bunları kaydedip,
hatırlıyoruz. Ve hatırlarken, bunları gerçeklikle eşleştiriyoruz,
ve sürekli tahminler yürütüyoruz.
Başı sonu olmayan bir ölçüm yöntemi. Bizde sürekli,
"Dünyayı anlıyor muyuz? Tahminler yürütüyor muyum?" diyen bir ölçüm sistemi var.
Hepiniz şu an zekisiniz; ama hiçbir şey yapmıyoruz.
Belki bir yerinizi kaşıyorsunuz, burnunuzu karıştırıyorsunuz,
ne bileyim, ama şu an bir şey yapmıyorsunuz,
ama yine de zekisiniz, benim ne demek istediğimi anlıyorsunuz.
Çünkü zekisiniz ve İngilizce biliyorsunuz,
bu cümleyi nasıl bitireceğimi --
biliyorsunuz.
Kelime aklınıza geldi; ve sürekli bu tür öngörülerde bulunuyorsunuz.
Yani, söylediğim şu:
Öngörünüz, neokorteksin çıktısı;
ve bir şekilde, öngörü, zeki davranışlara olanak sağlıyor.
Bu da şöyle oluyor: Zeki olmayan bir beyinle başlayalım.
Zeki olmayan bir beynin -- eski bir beyin bulduk, diyelim --
-- ve bir memeliye ait değil, bir sürüngen gibi, diyelim --
-- Bir timsah, diyelim; elimizde bir timsah var.
Ve timsahların bazı çok karmaşık duyuları vardır.
Çok iyi gözleri ve kulakları, ve dokunma duyusu vardır.
Ağzı, burnu var. Çok karmaşık davranışları vardır.
Kaçıp saklanabilir. Korkuları ve duyguları vardır. Sizi yiyebilir de, değil mi?
Saldırabilir. Bütün bunları yapabilir.
Ama biz timsahı pek zeki bulmayız, bir insan gibi değildir yani.
Ama zaten çok karmaşık davranışları var.
Şimdi, evrimde ne oldu?
Memelilerin evriminde olan ilk şey:
Neokorteks diye bir şey edindik.
Neokorteksi, eski beynin üstündeki
kutuyla temsil edelim.
Neokorteks, "yeni katman" demek. Beyninizin üzerinde yeni bir katman.
Bilmiyorsanız, başınızın üstündeki o buruş buruş şey;
buruş buruş, çünkü oraya girsin diye iyice sıkıştırılmış.
(Kahkahalar)
Hayır, geçrketen öyle. Bir kumaş peçete kadar boyu var.
Ve oraya sığmıyor, o yüzden buruşuyor. Bunu nasıl çizdiğime dikkat edin.
Eski beyin hâlâ orada. Hâlâ o timsah beyni sizde var.
Hâlâ var. O, duygusal beyniniz.
Bütün o şeyler ve içgüdüsel tepkileriniz o işte.
Ve onun üzerinde, neokorteks dediğimiz hafıza sistemi var.
Ve hafıza sistemi, beynin duyusal kısmının hemen üstünde.
Yani duyusal veriler eski beyne girdikçe
neokortekse çıkıyor. Ve neokorteks sadece ezberliyor.
Orada oturup diyor ki: "Bütün bu olup biteni ezberlemem lazım;
"bulunduğum yerler, gördüğüm insanlar, duyduğum şeyler..." vesaire.
Ve gelecekte, ona benzer bir şeyi,
benzer veya birebir aynı ortamda tekrar görünce,
kayıtları tekrar oynatmaya başlayacak.
"A, ben daha önce burda bulunmuştum. Ve daha önce buradayken,
"sonra şöyle olmuştu". Geleceği öngörmenizi sağlıyor.
Sinyalleri tekrar beyninize yollar ve
bir sonra olacakları görmenizi,
ben söylemeden "biliyorsunuz"u duymanızı sağlar.
Ve daha zekice kararlar almanızı sağlayacak olan şey
sinyallerin eski beyne tekrar bildirilmesidir.
Bu, konuşmamdaki en önemli slayt; o yüzden biraz üzerinde durmak istiyorum.
Siz böylelikle sürekli, "a, öngörebiliyorum" dersiniz.
Ve eğer bir fareyseniz ve bir labirentten geçip, labirenti öğrenirseniz
labirente bir daha girdiğinizde, davranışlarınız aynı olacak,
ama birden daha zeki olacaksınız,
çünkü diyeceksiniz ki: "A, ben bu labirenti biliyorum, nereden gideceğimi de biliyorum,
"daha önce burada bulunmıştum; geleceğini canlandırabiliyorum". Ve fare de böyle yapar.
İnsanlarda -- bu arada, bu bütün memeliler için geçerli --
bu, bütün memeliler için geçerli ve insanlarda daha da kötüleşti.
Biz neokorteksin ön bölümünü geliştirdik,
"anterior neokorteks" denen bölgeyi. Ve doğa küçük bir oyun oynadı.
"Posterior" bölgeyi -- duyusal olan arka bölgeyi --
kopyaladı ve öne koydu.
Ve, aynı mekanizma, eşsiz bir biçimde, insanlarda öndede var;
ama biz onu hareketleri kontrol etmede kullanıyoruz.
Bu yüzden çok karmaşık hareketler tasarlayabiliyoruz.
Bundan bahsedecek çok vaktim yok; ama beynin nasıl çalıştığını anlamak istiyorsanız
memelilerdeki neokorteksin ilk bölümünün nasıl çalıştığını anlamanız lazım--
-- örüntüleri nasıl kaydedip, tahmin yürüttüğümüzü.
Size bu tahminlerle ilgili birkaç örnek vereyim.
"Biliyorsunuz" kelimesi söylemiştim. Müzikte,
eğer bir şarkıyı, mesela Jill'in o şarkıları söylediğini daha önce duyduysanız,
o söylerken, bir sonraki nota aklınıza geliverir--
söylerken tahmin edersiniz. Eğer bir albüm olsaydı --
bir şarkının sonundayken, bir sonraki şarkı aklınıza geliverir.
Bu tür şeyler sürekli olmakta. Böyle tahminlerde bulunuyorsunuz.
"'Değiştirilmiş kapı' düşünce deneyi" dediğim bir şey var.
Buna göre, evde bir kapınız var;
ve siz buradayken, ben onu değiştiriyorum;
şu an sizin evde birisi var, kapıyı kurcalıyor,
ve kapı kulbunu birkaç santim yukarı kaldıracak.
Ve siz bu akşam eve döndüğünüzde, elinizi uzatacaksınız,
kapı kulbunu ararken fark edeceksiniz ki
kulp yanlış yerde, ve "bir şeyler olmuş", diyeceksiniz.
Ne olduğunu anlamanız bir iki saniyenizi alabilir, ama bir şeyler olmuş.
Kapı kulbunuzu başka şekilde de değiştirebilirdim.
Büyültüp küçültebilirim; bakırsa gümüş yapabilirim;
manivela yapabilirim. Kapınızı değiştirebilirim, boyarım,
göz pencere koyabilirim. Kapınızı bin bir şekilde değiştirebilirim,
ve kapınızı açtığınız o iki saniye içinde
bir şeylerin değiştiğini fark edersiniz.
Şimdi, mühendisliğin, yapay zekânın buna yaklaşımı
kapının bütün özelliklerini tutan bir "kapı veritabanı" kurmaktır.
Ve siz kapıya giderken, "bütün özellikleri tek tek kontrol edelim.
"kapı, kapı, kapı..." Rengi falan, ne dediğimi anladınız.
Biz öyle yapmayız ki. Beyniniz öyle yapmaz.
Beyniniz, içinde bulunduğunuz ortamda
ne olacağıyla ilgili sürekli tahmin yürütür.
Elimi masaya koyarken, duracağını hissetmeyi bekliyorum.
Yürürken, bir adımım yarım santim kısa düşse,
bir şeyin değiştiğini anlarım.
Çevrenizle ilgili sürekli tahmin yürütüyorsunuz.
Kısaca görme yetisinden bahsedeyim. Bu bir kadın resmi.
İnsanlara baktığınızda, gözlerinize saniyede
iki-üç defadan fazla bakarlar.
Bunun farkında değilsiniz, ama gözleriniz sürekli harket eder.
Yani birinin yüzüne baktığınızda,
genellikle bir o göze, bir bu göze, bir o göze, burna ve ağza bakarsınız.
Şimdi, gözleriniz bir gözden diğerine geçerken
orada burun gibi başka bir şey olsaydı,
gözün olması gereken yerde bir burun görürdünüz,
ve -- "Vay anasını!" dersin,
(Kahkahalar)
"bu insanda ters olan bir şeyler var".
Çünkü bir öngörüde bulunuyorsunuz.
Oraya bakıp da, "Şimdi ben ne görüyorum?
"Bir burun, tamam" demiyorsunuz. Ne göreceğinizle ilgili bir beklentiniz var --
(Kahkahalar)
-- her an. Ve son olarak, zekâyı nasıl sınayabileceğimizi düşünelim.
Tahminlerle sınarız. "Bu cümledeki bir sonraki kelime --?" gibi.
"Bununla bunun arasındaki ilişki, şununla şunun arasındaki ilişki. Bu cümledeki bir sonraki sayı kaçtır", falan.
"Bir nesnenin üç görüntüsü şöyledir.
"Dördüncüsü nasıldır?" Böyle sınarız. Bunların hepsi tahminlerle ilgili.
Öyleyse beyin teorisi nelerden oluşur?
Öncelikle, doğru çerçeveyi seçmemiz lazım.
Ve çerçeve bir hafıza çerçevesi;
hesaplama veya davranış çerçevesi değil. Bir hafıza çerçevesi.
Bu dizileri veya örüntüleri nasıl kaydedip hatırlıyoruz? Uzay-zamansal örüntüler.
Öyleyse, o çerçevede, bir grup teorisyenle çalışırsınız.
Biyologlar genelde iyi teorisyenler değildir.
İstisnalar vardır; ama genelde, teorinin biyolojide çok önemli bir yeri olmamıştır.
O yüzden bence en iyisi fizikçilerle, mühendislerle,
matematikçilerle, algoritmik düşünen insanlarla çalışmak.
Onların da anatomi ve fizyoloji öğrenmesi gerekiyor.
Bu teorilerin anatomik açıdan gerçekçi olması lazım.
Her kim ki, kalkıp, beynin işleyişiyle ilgili teorisini anlatır,
ama onun, beynin içinde tam olarak nasıl uygulandığını,
ve beyindeki şebekenin nasıl çalıştığını açıklayamaz, o teori değildir.
Ve biz Redwood Nöroloji Enstitüsü'nde bunu yapıyoruz.
Keşke bundan bahsedecek vaktim olsa. Mükemmeler ilerlemeler kaydediyoruz,
ve sanıyorum ki tekrar bu sahneye çıkıp,
-- belki çok uzak olmayan gelecekte -- size bundan bahsederim.
Gerçekten çok heyecanlıyım. Bu 50 sene falan almayacak.
Peki, beyin teorisi neye benzeyecek?
Öncelikle, hafızayla ilgili bir teori olacak.
Bilgisayar hafızası gibi değil. Bilgisayar hafızasına hiç benzemiyor.
Çok çok farklı. Gözünüzden gelenler gibi, birden fazla
birimle ifade edilen örüntülerin kaydedildiği bir hafıza.
Aynı zamanda bir dizi hafızası.
Hiçbir şeyi bir dizinin haricinde öğrenemezsiniz veya hatırlayamazsınız.
Bir şarkı zaman içinde bir dizi hâlinde duyulmalıdır,
ve siz de zaman içinde bir dizi hâlinde aklınızdan tekrar çalmalısınız.
Ve bu diziler, oto-çağrışımsal olarak hatırlanır.
Gördüğüm, duyduğum bir şey bana onu hatırlatırsa, kendiliğinden tekrar çalmaya başlar.
Otomatik pleybek. Ve istenen çıktı, gelecek girdilerin tahmin edilmesidir.
Ve dediğim gibi, teorinin biyolojik açıdan eksiksiz olması lazım;
sınanabilir olmalı ve onu kurabilmeniz lazım.
Kurmazsanız, anlamazsınız. Bir slayt daha var.
Bunun sonucu ne olacak? Gerçekten akıllı makineler yapacak mıyız?
Kesinlikle! Ve bu insanların düşündüğünden farklı olacak.
Bunu yapacağımıza dair hiç kuşkum yok.
Öncelikle, bunu silikondan yapacağız.
Silikon bilgisayar belleklerinde kullandığımız tekniklerimizi
burada da kullanabiliriz.
Ama bunlar çok farklı tür hafızalar,
ve bunları sensörlere bağlayacağız,
ve bu sensörler gerçek hayattan, gerçek dünyadan veriler alacaklar,
ve bu şeyler çevrelerini öğrenecekler.
İlk olarak robotları görme ihtimalimiz çok düşük.
Robotlar kullanışsız olduğundan veya zaten yapıldığından değil.
Robotlarla ilgili kısım en zoru. O eski beyin. Orası bayağı zor.
Yeni beyin aslında eski beyinden daha kolay.
O yüzden ilk yapacaklarımız, çok robotik gerektirmeyen şeyler olacak.
Yani bir C-3PO göremeyeceksiniz.
Daha çok, böyle, akıllı arabalar --
-- trafiğin ve şoförlüğün ne olduğunu anlayan,
ve sinyal ışığı yarım dakikadır yanan diğer arabaların
muhtemelen dönmeyeceğini anlayan arabalar.
(Kahkahalar)
Akıllı güvenlik sistemleri de yapabiliriz.
Beynimizi kullandığımız ama çok mekanik bir şey gerektirmeyen her alanda.
İlk olarak olacak şeyler bunlardır.
Ama sonuçta, yapılabileceklerin sonu yok.
Bunun sonu nasıl olacak, bilmiyorum.
"Mikro işlemci"yi icat edenlerin çoğunu tanıyorum ve
onlarla konuşursanız, yaptıklarının önemli olduğunun farkında olduklarını;
ama tam olarak ne olacağını bilmediklerini söylerler.
Cep telefonlarını, İnternet'i ve benzer şeyleri kestirememişlerdir.
Sadece, hesap makineleri ve
trafik ışığı sistemleri falan yapacaklarını biliyorlardı. Ama çok önemli olacaktı!
Aynı şekilde, beyin araştırmaları ve bu bellekler
çok önemli, etkili teknolojiler hâlini alacaklar ve
gelecek yüz sene içinde inanılmaz değişikliklere olanak sağlayacaklar.
Ve beni en çok heyecanlandıran da bunların bilimdeki kullanım alanları.
Sanıyorum sürem bu kadardı, süremi aştım ve konuşmamı da burada
bitiriyorum.