Tôi vốn là một bác sĩ, nhưng lại chuyển sang làm nghiên cứu
và bây giờ tôi là nhà dịch tễ học.
Thực sự, không ai biết dịch tễ học là gì.
Dịch tễ học là ngành khoa học giúp chúng ta nhận biết trong thế giới thực tế
điều gì tốt cho bạn hay xấu cho bạn.
Và dịch tễ học được hiểu rõ nhất thông qua thí dụ
khoa học với những tiêu đề điên rồ, quái gở.
Và đây là vài ví dụ.
Những ví dụ này lấy từ tờ Daily Mail. Mỗi quốc gia trên thế giới đều có một tờ báo như thế.
Nó đang tiến hành dự án kì quặc về triết học
nhằm phân chia những thứ vô tri vô giác trên thế giới
thành những thứ có thể gây ra hoặc ngăn ngừa ung thư.
Vì vậy, đây là một số thứ gần đây người ta cho là gây ung thư:
ly hôn, Wi-Fi, đồ dùng làm vệ sinh và cà phê.
Còn đây là vài thứ họ cho là ngăn ngừa ung thư:
vỏ cây, hạt tiêu, cam thảo và cà phê.
Vậy ngay lập tức bạn có thể thấy có nhiều mâu thuẫn.
Cà phê vừa gây ra và vừa ngăn ngừa ung thư
Và khi quý vị bắt đầu đọc tiếp, quý vị có thể thấy
có một số vấn đề xung đột đằng sau bài báo này.
Và với phụ nữ, việc nhà ngăn ngừa ung thư vú,
nhưng đối với nam giới, mua sắm có thể làm cho bạn liệt dương.
Vậy, chúng ta biết cần phải bắt đầu
làm rõ tính khoa học đằng sau những điều này.
Và những gì tôi muốn trình bày
là làm rõ những tuyên bố không đáng tin.
Việc làm rõ bằng chứng đằng sau những báo cáo không đáng tin này
không phải là hành động trách cứ ác ý;
về mặt xã hội nó có ích,
nó còn có giá trị
như một công cụ chú giải.
Bởi vì khoa học thực sự là về
xem xét các bằng chứng cho luận điểm của ai đó.
Đó là những gì diễn ra trong các tạp chí chuyên ngành,
trong các hội thảo hàn lâm.
Phiên họp vấn đáp đưa ra những thông tin sau một cuộc giải phẫu
thường là một cuộc tắm máu.
Chả có ai quan tâm điều đó. Nhưng chúng ta chủ động tiếp nhận nó.
Giống như việc chấp nhận một hoạt động bạo dâm trí óc.
Vậy, những gì tôi sắp trình bày
là tất cả những điểm chính
trong nguyên tắc của tôi --
y học dựa vào chứng cứ
Tôi sẽ nói chuyện với quý vị
và chứng minh cách chúng hoạt động,
thông qua ví dụ của những người đang mắc sai lầm.
Bây giờ, chúng ta bắt đầu với loại chứng cứ dễ bị đánh bại nhất quen thuộc với con người,
và đó là quyền lực.
Trong khoa học, chúng tôi không quan tâm có bao nhiêu từ trong tên của bạn
Trong khoa học, chúng tôi muốn biết lý do khiến bạn tin vào một cái gì đó.
Làm thế nào bạn biết nó tốt cho chúng ta
hay có hại cho chúng ta?
Nhưng chúng tôi cũng không bị lay động trước quyền lực,
vì nó quá dễ đoán.
Đây là người được mệnh danh là bác sĩ, tiến sĩ Gollian McKeith,
hay chính xác hơn, Gillian McKeith.
(Tiếng cười)
Mỗi nước đều có những người thế này.
Bà ấy là quân sư về ăn kiêng trên tivi.
Bà ấy có 5 chương trình giờ cao điểm,
đưa ra rất nhiều lời khuyên kì lạ về sức khỏe.
Hóa ra, bà ấy có một cái bằng tiến sĩ hàm thụ không chính thức
đâu đó ở Mỹ.
Bà ấy cũng khoe rằng mình là chuyên gia được chứng nhận
của Hội cố vấn dinh dưỡng Hoa Kỳ,
nghe có vẻ thú vị và hấp dẫn.
Bạn có 1 cái bằng và tất cả mọi thứ.
Cái này là của con mèo đã chết của tôi, Hetti. Nó là một con mèo kinh khủng.
Bạn chỉ cần vào một trang web, điền vào mẫu,
trả 60 đô, và nó sẽ đến bưu điện.
Ngày nay, đó không phải là lý do duy nhất khiến chúng ta nghĩ người này là một kẻ khờ.
Bà ấy đi ra và nói những điều như
bạn nên ăn nhiều lá xanh,
bởi vì nó chứa nhiều chất diệp lục và nó sẽ làm tăng lượng oxi trong máu của bạn
Và những ai đã từng học sinh học nên nhớ rằng
chất diệp lục và lạp lục
chỉ tạo ra oxi trong ánh nắng mặt trời,
và nó hoàn toàn tối đen trong ruột sau khi bạn ăn rau bi-na.
Tiếp theo, chúng ta cần có khoa học đúng, chứng cứ đúng.
Vậy, "Rượu van đỏ có thể giúp ngăn ngừa ung thư vú".
Đây là tựa đề từ tờ Daily Telegraph ở Vương quốc Anh.
"Một ly rượu van đỏ mỗi ngày có thể ngăn ngừa ung thư vú"
Như vậy là bạn đi và thấy bài báo này, và những gì bạn tìm được
thực sự là một mẩu tin khoa học .
Nó mô tả về những thay đổi của một enzim
khi bạn nhỏ một giọt hóa chất chiết xuất từ vỏ nho màu đỏ
vào vài tế bào ung thư
trên một cái đĩa đặt trên ghế băng trong một phòng thí nghiệm nào đó.
Và đó thực sự là thứ hữu ích để mô tả
trong một bài báo khoa học,
nhưng với câu hỏi về nguy cơ
mắc bệnh ung thư vú nếu bạn uống rượu vang đỏ
nó sẽ không nói với bạn điều gì cả.
Thực sự, nguy cơ ung thư vú của bạn
tăng dần dần
với mỗi lượng cồn mà bạn uống.
Vì thế chúng ta cần những nghiên cứu trên người thật.
Và đây là một ví dụ khác.
Đây là từ nhà ăn kiêng và dinh dưỡng hàng đầu nước Anh trong tờ Daily Mirror,
tờ báo bán chạy đứng thứ hai của chúng ta.
"Vào năm 2001, một cuộc nghiên cứu
đã chỉ ra rằng dầu ô-liu khi kết hợp với rau quả và các hạt đậu
sẽ tạo ra khả năng bảo vệ vừa phải chống nhăn da".
Sau đó họ cho bạn lời khuyên:
"Nếu bạn dùng dầu ô-liu với rau sống, bạn sẽ có ít nếp nhăn hơn".
Và họ rất sẵn lòng nói cho bạn cách tìm bài báo đó.
Vì thế bạn đi tìm bài báo, và những gì bạn tìm được là một bài nghiên cứu quan sát
Rõ ràng là không ai có thể
trở lại thời điểm năm 1930,
tập trung những người được sinh ra trong nhóm sản phụ lại
và một nửa trong số họ ăn nhiều rau quả với dầu ô liu
và một nửa ăn đồ ăn nhanh McDonald's,
sau đó, đếm xem bạn có bao nhiêu nếp nhăn.
Bạn phải ghi nhanh bây giờ họ như thế nào.
Và tất nhiên những gì bạn tìm được là
người ăn rau quả với dầu ôliu có ít nếp nhăn hơn.
Nhưng đó là vì những người mà ăn rau quả và dầu ô-liu,
họ kì dị, họ bất thường, họ giống bạn;
họ đến với những sự kiện này.
Họ là người bề trên, họ giàu có, có thể họ ít làm việc ở bên ngoài hơn,
có thể họ ít phải lao động tay chân hơn,
họ có trợ cấp xã hội tốt hơn, có thể họ ít hút thuốc hơn
như vậy, vì một loạt những lý do đan xen
về văn hóa, chính trị, xã hội,
họ có thể có ít nếp nhăn hơn.
Điều đó không có nghĩa là do rau và dầu ô liu.
(Tiếng cười)
Vì vậy, lý tưởng nhất, những gì bạn muốn làm là thử nghiệm.
Và mọi người rằng nghĩ họ rất quen thuộc với khái niệm thử nghiệm.
Những thử nghiệm đã quá cũ. Cuộc thử nghiệm đầu tiên là trong Kinh thánh -- Daniel 1:12.
Rất dễ hiểu, bạn lấy một nhóm người, chia họ ra hai nửa,
bạn đối xử nhóm này theo cách này, nhóm khác theo cách khác,
và sau một thời gian ngắn, bạn theo dõi họ
và quan sát những gì xảy ra đối với mỗi người.
Vậy, tôi sẽ nói cho bạn về một thí nghiệm,
mà có thể đó là thí nghiệm được ghi chép tốt nhất
trong các phương tiện truyền thông Anh suốt hơn thập kỷ qua.
Đây là thí nghiệm về những viên dầu cá.
Và kết luận là dầu cá làm cải thiện hành vi và thành tích học tập
của những trẻ bình thường
Họ còn nói: "Chúng tôi vừa làm một thí nghiệm
Tất cả các thí nghiệm trước đây đều tích cực, và chúng tôi biết thí nghiệm này cũng sẽ như vậy."
Vấn đề đó nên được cảnh báo thường xuyên
Vì bạn đã biết kết quả của cuộc thí nghiệm thì bạn không nên làm thí nghiệm đó.
Hoặc là bạn phác họa nó,
hoặc bạn thu thập dữ liệu, do đó không cần phải chọn người ngẫu nhiên nữa
Vậy đây là những gì người ta định làm trong thí nghiệm.
Họ có 3000 đứa trẻ,
họ cho chúng những viên dầu cá lớn,
6 viên mỗi ngày
và một năm sau, họ đánh giá kết quả học tập ở trường của chúng
và so sánh kết quả học tập đó
với những gì mà họ dự đoán kết quả học tập sẽ đạt được
khi chúng không có những viên dầu cá đó.
Bây giờ có ai tìm lỗ hổng trong thử nghiệm này?
Không có vị giáo sư nào chuyên về phương pháp thí nghiệm lâm sàn nào
được quyền trả lời câu hỏi này
Do đó, dù không có sự kiểm soát hay nhóm kiểm soát nào
nhưng nghe có vẻ chuyên nghiệp.
Đó là một thuật ngữ chuyên môn.
Những đứa trẻ có thuốc, thì kết quả của chúng được cải thiện.
Nó có thể là gì khác nếu như đó không phải là do những viên thuốc?
Chúng lớn hơn. Chúng ta đều trưởng thành qua thời gian.
Và tất nhiên, cũng có sự ảnh hưởng của giả dược.
Ảnh hưởng của giả dược là một trong những điều tuyệt vời nhất trong nền y học.
Không hẳn chỉ việc dùng thuốc, thì thành tích và cơn đau của bạn sẽ trở nên tốt hơn.
Đó là do những niềm tin và mong đợi của bạn.
Đó là ý nghĩa văn hóa của trị liệu.
Và nó được chúng minh trong phần lớn các cuộc nghiên cứu lý thú
so sánh giả dược này với giả dược khác.
Vì thế, ví dụ, ta biết rằng 2 viên thuốc bằng đường mỗi ngày
là cách trị liệu có hiệu quả hơn để loại bỏ bệnh loét dạ dày
hơn so với một viên thuốc đường.
Hai viên thuốc đường sẽ đánh bại một viên thuốc đường mỗi ngày.
Và đó là một phát hiện thái quá và vô lý, nhưng đó là sự thật.
Chúng ta biết từ ba nghiên cứu khác nhau với ba loại cơn đau khác nhau
rằng truyền dịch là một phương pháp giảm đau hiệu quả hơn
so với dùng thuốc đường, uống một viên thuốc giả không có thuốc trong đó --
không phải vì việc tiêm thuốc hay những viên thuốc làm gì đối với cở thể,
mà bởi vì tiêm thuốc tạo một cảm giác giống như tạo ra sự can thiệp lớn hơn.
Vì vậy, chúng ta biết rằng niềm tin và sự kỳ vọng
có thể bị ngụy tạo,
là lý do khiến chúng ta làm thử nghiệm
ở nơi mà chúng ta kiểm tra giả dược --
nơi mà một nửa số người được điều trị thực sự
và một nửa khác dùng giả dược.
Nhưng điều đó vẫn chưa đủ.
Những gì tôi đã trình bày là những ví dụ bằng những cách rất đơn giản và dễ hiểu
mà các nhà báo và người bán rong thuốc bổ sung dinh dưỡng
và những nhà trị liệu dựa vào thiên nhiên
có thể bóp méo bằng chứng vì mục đích riêng.
Những gì tôi cảm thấy thực sự thú vị
là ngành công nghiệp dược phẩm
sử dụng chính xác các loại thủ thuật và các thiết bị,
nhưng phức tạp hơn một chút,
để xuyên tạc bằng chứng mà họ cung cấp cho các bác sĩ và bệnh nhân,
mà chúng ta dùng để đưa ra những quyết định quan trọng.
Vì vậy, trước hết là những thử nghiệm chống lại giả dược:
mọi người nghĩ rằng họ biết là một thử nghiệm
nên được so sánh các loại thuốc mới ra chống lại giả dược.
Nhưng trên thực tế điều đó sai trong nhiều tình huống.
Bởi vì hiện nay chúng ta đã có sẵn phương pháp điều trị rất tốt,
vì vậy chúng ta không muốn biết rằng cách điều trị mới
tốt hơn so với không có gì.
Chúng ta muốn biết rằng đó là cách điều trị tốt nhất hiện nay mà chúng ta có.
Tuy nhiên, hết lần này đến lần khác, bạn vẫn thấy người ta làm thử nghiệm
vẫn chống lại giả dược.
Và bạn có thể nhận được giấy phép để mang thuốc ra thị trường
với những thông tin cho thấy thà có còn hơn không,
mà vô dụng đối với một bác sĩ như tôi khi phải đưa ra quyết định.
Nhưng đó không phải là cách duy nhất mà bạn có thể bóp méo dữ liệu
Bạn còn có thể bóp méo dữ liệu
bằng cách tạo ra thứ để bạn phân biệt thuốc mới với
rác rưởi thực sự.
Bạn có thể đưa ra loại thuốc có tính cạnh tranh với liều lượng rất nhỏ,
để mọi người không được điều trị đúng cách.
Bạn có thể cung cấp cho các loại thuốc có tính cạnh tranh với một liều lượng cao,
để mọi người chịu những tác dụng phụ.
Và đây đúng là những gì đã xảy ra
đối với thuốc làm giảm rối loạn thần kinh để trị chứng tâm thần phân liệt.
Cách đây 20 năm, một thế hệ thuốc chống loạn thần mới đã được đưa ra
và hứa hẹn rằng chúng sẽ có ít tác dụng phụ hơn.
Vì vậy, người ta bắt đầu làm thử nghiệm các loại thuốc mới này
để chống lại các loại thuốc cũ,
nhưng họ đã sử dụng thuốc cũ với liều lượng cao một cách lố bịch --
20 mg dược phẩm tổng hợp một ngày.
Và đó là một kết luận đã được dự tính trước,
nếu bạn đưa ra thuốc với liều cao
nó sẽ có tác dụng phụ nhiều hơn và loại thuốc mới của bạn trông có vẻ tốt hơn.
Cách đây 10 năm, lịch sử lại lặp lại một cách thú vị,
khi thuốc risperidone, loại thuốc đầu tiên của thế hệ thuốc chống loạn thần mới,
bị lộ bản quyền, vậy là bất cứ ai cũng có thể sao chép lại.
Mọi người đều muốn khoe thuốc của họ tốt hơn so với risperidone,
vì thế bạn thấy một loạt các thử nghiệm so sánh thuốc chống loạn thần mới
chống lại thuốc risperidone với tám mg một ngày.
Một lần nữa, nó không phải một đơn thuốc vô lý, bất hợp pháp
nhưng quá cao so với mức bình thường.
Vì vậy, bạn khiến cho thuốc của bạn trông tốt hơn.
Và không phải ngạc nhiên khi nhìn chung,
những thử nghiệm được hỗ trợ công nghệ
có thể cho kết quả tích cực cao gấp 4 lần
so với những thử nghiệm tự bỏ tiền ra.
Nhưng - đó là một chữ nhưng lớn
(Tiếng cười)
hóa ra,
khi bạn nhìn các phương pháp của các thử nghiệm do công nghiệp y dược tài trợ,
chúng thật sự tốt hơn nhiều
so với những thử nghiệm tự tài trợ.
Tuy nhiên, họ luôn đạt kết quả mà họ muốn.
Vậy việc này là thế nào ?
Làm thế nào chúng ta có thể giải thích hiện tượng lạ này?
Hóa ra những gì đã xảy ra
là những thông tin tiêu cực đều đã mất tích
nó được giấu kín khỏi các bác sĩ và các bệnh nhân.
Và đây là phần quan trọng nhất của toàn câu chuyện.
Nó là đỉnh cao của bằng chứng.
Chúng ta cần phải có tất cả dữ liệu từ cuộc điều trị đặc biệt
để biết nó có thật sự đạt hiệu quả hay không.
Và đây là 2 cách mà bạn có thể phát hiện
một số dữ liệu đã bị mất tích hay không.
Bạn có thể sử dụng các số liệu thống kê hay những mẩu chuyện.
Riêng tôi, tôi thích số liệu thống kê hơn, vị vậy, đó là những gì tôi sẽ nói trước.
Đây là biểu đồ phân tích tổng hợp.
Và biểu đồ phân tích tổng hợp là cách phát hiện thông minh
nếu những tư liệu tiêu cực biến mất, bị mất tích.
Đây là biểu đồ của tất cả các cuộc thử nghiệm
đã được thực hiện dựa trên một cuộc điều trị đặt biệt.
Và khi các bạn hướng lên trên đỉnh của biểu đồ,
những gì bạn thấy là mỗi chấm nhỏ là một thử nghiệm.
Khi bạn nhìn lên, những cái chấm đó là những thử nghiệm lớn hơn, vì thế nó ít mắc lỗi hơn.
Cho nên chúng có ít những kết quả dương tính, âm tính sai một cách tùy tiện.
Do đó chugs bó lại với nhau.
Những thử nghiệm lớn này gần với đáp án đúng.
Sau đó đi xa hơn xuống phía dưới,
những gì bạn thấy ở phía trên bên này là những kết quả âm tính sai,
và phía trên bên này là những kết quả dương tính sai.
Nếu có sự thiếu khách quan nguồn dữ liệu,
nếu những thử nghiệm âm tính nhỏ biến mất,
bạn có thể thấy nó trên một trong số các biểu đồ này.
Vậy bạn có thể thấy ở đây, những thử nghiệm âm tính nhỏ này
nên ở phía dưới bên trái đã không xuất hiện.
Đây là biểu đồ chứng minh sự thiếu khách quan nguồn dữ liệu
trong các nghiên cứu về sự thiếu khách quan nguồn dữ liệu.
Và tôi cho rằng đó là lời nói đùa hài hước nhất về dịch tễ học
từng được nghe
Rằng làm thế nào để chứng minh điều đó theo số liệu thống kê,
nhưng còn theo các câu chuyện thì sao?
À, chúng cực kì tàn ác, thực sự là vậy.
Đây là một loại thuốc gọi là reboxetine.
Đây là thuốc mà tự tay tôi đã kê đơn cho các bệnh nhân.
Và tôi là một bác sĩ đam mê các hoạt động trí não.
Tôi hy vọng tôi cố gắng đi ra khỏi chuyên môn của mình để cố đọc và hiểu các tài liệu.
Tôi đọc các thử nghiệm về điều này.Tất cả đều tích cực. Tất cả đều được thực hiện tốt..
Tôi không tìm thấy lỗi.
Thật không may, hóa ra
rất nhiều trong số những thử nghiệm này bị che giấu.
Thực sự, có 76%
trong tất cả các thử nghiệm được thực hiện với loại thuốc này
bị giấu kín khỏi các bác sĩ và bệnh nhân.
Giờ đây nếu bạn nghĩ về nó,
nếu tôi tung đồng xu 100 lần,
và tôi có quyền giữu kín với bạn
các đáp án trong một nửa số lần
sau đó tôi có thể thuyết phục bạn
rằng tôi có một đồng xu hai mặt.
Nếu chúng ta bỏ một nửa dữ liệu,
chúng ta không bao giờ biết được hiệu quả thực sự của những viên thuốc này là gì.
Và đây không phải là một vấn đề riêng biệt.
Khoảng một nửa trong tất cả các dữ liệu thử nghiệm về thuốc chống suy nhược đã bị giữ kín.
nhưng nó đi xa hơn.
Tập đoàn Cochrane ở Bắc Âu đã cố gắng giữ lại các dữ liệu đó
để gộp chúng lại với nhau.
Các tập đoàn Cochrane là tổ chức hợp tác quốc tế phi lợi nhuận
đã đưa ra bài phê bình hệ thống về tất cả các dữ liệu đã được trình diện.
Và họ cần phải tiếp cận với tất cả các dữ liệu từ thử nghiệm.
Tuy nhiên, các công ty giữ tư liệu đó,
và Cơ quan y tế châu Âu cũng làm vậy
trong ba năm liền.
Đây là vấn đề đang thiếu một giải pháp.
Và để chỉ rõ nó lớn thế nào,
thì đây là một loại thuốc gọi là Tamiflu,
mà các chính phủ trên thế giới đã chi hàng tỷ hàng tỷ đô la.
Họ bỏ tiền ra với cam đoan
đây là một loại thuốc sẽ làm giảm tỷ lệ
biến chứng bệnh cúm.
Chúng ta đã có dữ liệu
cho thấy nó sẽ làm giảm thời gian bệnh cúm của bạn trong vài giờ.
Nhưng tôi thực sự không quan tâm điều đó. Chính phủ không quan tâm điều đó.
Tôi rất tiếc nếu bạn bị cúm, tôi biết là nó kinh khủng,
nhưng chúng tôi sẽ không chi hàng tỷ đô la
chỉ để giảm thời gian các triệu chứng cúm của bạn
trong nửa ngày.
Chúng tôi kê đơn những loại thuốc này, chúng tôi dự trữ nó cho những trường hợp khẩn cấp
với suy nghĩ rằng chúng sẽ làm giảm số lượng biến chứng,
đó là viêm phổi và đó là cái chết.
Các tập đoàn Cochrane về bệnh truyền nhiễm có trụ sở tại Ý
đã cố gắng để thu thập
đầy đủ dữ liệu hữu dụng ra khỏi các công ty dược phẩm
để họ có thể đưa ra kết luận đầy đủ
về việc thuốc này có hiệu quả hay không,
và họ không thể nhận được thông tin đó.
Không còn nghi ngờ gì nữa,
đây đơn giản là vấn đề đạo đức lớn nhất
đang đối mặt với y học hiện nay.
Chúng ta không thể đưa ra quyết định
khi thiếu tất cả các thông tin.
Cho nên, từ đó có chút khó khăn
để đưa ra vài câu kết luận tích cực.
Nhưng tôi phải nói điều này:
Tôi nghĩ rằng ánh nắng
là chất diệt vi khuẩn tốt nhất.
Mọi vấn đề đang diễn ra với cái nhìn đơn điệu,
và chúng được che mắt
bởi một phạm vi ảnh hưởng nhàm chán.
Tôi nghĩ rằng, với tất cả những vấn đề trong khoa học,
một trong những điều tốt nhất mà chúng ta có thể làm
là phơi bày sự thật,
chỉ tay vào quy trình và quan sát kĩ.
Cảm ơn các bạn rất nhiều.
(Vỗ tay)