Vâng. Cũng giống các câu chuyện hay khác,
câu chuyện này có từ rất, rất lâu rồi
khi trời đất chưa có có gì.
Đây là bức tranh toàn cảnh vũ trụ
khoảng hơn 14 tỉ năm trước.
Tất cả năng lượng tập trung ở một điểm.
Vì một lý do nào đó nó bùng nổ,
và ta bắt đầu có được những vật này.
Thế là ta đã gắn bó với nó gần 14 tỉ năm rồi đấy.
Và những thứ này cứ ngày càng mở rộng
thành những thiên hà khổng lồ,
Có hàng tỉ thiên hà,
Và trong những thiên hà đó
có những đám mây bụi khổng lồ.
Và tôi muốn bạn đặc biệt chú ý đến
ba nhánh nhỏ
ngay trung tâm của bức tranh vũ trụ này.
Nếu nhìn cận cảnh,
chúng trông như thế này.
Và những gì ta đang nhìn là những cột bụi
có rất nhiều bụi --
độ lớn của nó lên đến hàng nghìn tỉ dặm theo hướng thẳng đứng --
và vì có rất nhiều bụi,
chúng tụ lại với nhau và kết khối
rồi nóng chảy gây ra phản ứng nhiệt hạch.
Điều bạn đang thấy
là sự ra đời của các ngôi sao.
Các ngôi sao sinh ra ở ngoài kia.
Khi số ngôi sao xuất hiện đủ,
chúng tạo thành một thiên hà.
Dải thiên hà này lại đặc biệt quan trọng,
vì bạn đang ở trong nó.
(Cười)
Khi bạn nhìn kĩ thiên hà này,
bạn thấy một ngôi sao khá là bình thường,
không có gì đáng chú ý cả.
Đến đây, các bạn đã đi đến khoảng 2/3 câu chuyện rồi đó.
Ngôi sao này thậm chí chưa xuất hiện
lúc 2/3 câu chuyện đã được kể.
Sau đó chuyện xảy ra là
số bụi còn lại
không phát sáng thành một ngôi sao,
mà trở thành một hành tinh.
Và điều này đã xảy ra khoảng hơn bốn tỉ năm trước.
Và sau đó,
vật chất còn lại đủ
để nấu một nồi súp sơ khai,
hình thành nên sự sống.
Và sự sống ngày càng mở rộng thêm,
cho đến khi nó bị hủy diệt.
(Cười)
Và điều vô cùng kỳ lạ là
cuộc sống bị hủy diệt, không phải một, hai lần
mà những năm lần.
Vì thế hầu hết mọi sự sống trên Trái Đất
bị quét sạch khoảng 5 lần.
Và khi bạn đang nghĩ về điều đó,
mọi thứ càng ngày càng phức tạp,
càng ngày càng phong phú
để tiếp tục tạo ra cái mới.
Và chúng ta chưa xuất hiện
tại thời điểm 99.96% thời gian của câu chuyện này,
nói vậy để thấy vị trí con người, từ tổ tiên đến chúng ta, trong toàn cảnh vũ trụ.
Thế là trong toàn cảnh đó, có hai thuyết
lý giải vì sao chúng ta tồn tại.
Thuyết thứ nhất
được trình bày như sau.
Theo thuyết này,
chúng ta là nguyên thủy và cùng đích
của tất cả tạo vật.
Lý do tồn tại của hàng nghìn tỉ thiên hà,
hàng tỉ tỉ hành tinh,
là để tạo ra một cái gì đó trông như thế này
hoặc như thế này.
Và đó là mục tiêu của vũ trụ;
và nó cứ như vậy,
không khá hơn được.
(Cười)
Câu hỏi duy nhất tôi muốn bạn tự vấn là,
có phải con người hơi tự cao không?
Và hình như vậy -
lại còn chuyện chúng ta suýt bị diệt vong nữa chứ.
Lúc đó chỉ còn khoảng 2,000 loài còn sót lại.
Chỉ thêm vài tuần không mưa,
thì có lẽ chúng ta không bao giờ thấy được những vị này.
(Cười)
(Vỗ tay)
Vậy, bạn có thể phải nghĩ tới giả thuyết thứ hai
nếu giả thuyết thứ nhất không đủ thuyết phục.
Giả thuyết hai: chúng ta có thể nâng cấp không?
(Cười)
Tại sao lại hỏi một câu như thế?
Vì cho đến nay ta đã nâng cấp 29 lần
cho robot hình người.
Và thực tế là con người chúng ta đã nâng cấp.
Và chúng ta đã nâng cấp hết lần này đến lần khác.
Thực tế là chúng ta liên tục tìm ra chứng cứ của những lần nâng cấp.
Ta tìm ra cái sọ này vào năm ngoái.
Ta tìm ra một cái khác vào tháng trước.
Khi nghĩ về chuyện này,
có thể bạn muốn đặt câu hỏi:
Vậy tại sao chỉ có một loài người?
Có kỳ lạ không
nếu bạn đến châu Phi, châu Á và Nam Cực
và chỉ tìm thấy đúng một loài chim --
lại còn chuyện chúng ta cùng tồn tại vào cùng thời điểm
của tối thiểu tám phiên sơ đẳng
mà mỗi phiên bản lại tồn tại nhiều nơi cùng thời điểm trên hành tinh này?
Theo lý lẽ thông thường thì
không phải chỉ có một loài vượn người Homo sapiens;
đúng ra,
phải có vài phiên bản người khác nhau cùng tồn tại.
Và nếu đó là tình huống hợp lý,
thì bạn có thể tự hỏi,
để có một loài người nào khác,
thì sự biến đổi cần phải to lớn thế nào?
Svante Paabo có câu trả lời.
Sự khác biệt giữa người human và người Neanderthal
là 0.004% trong mã gen.
Đó là sự khác biệt giữa
loài này và loài khác.
Cho nên các đảng chính trị ngày nay cũng chỉ nói khác nhau đến mức đó thôi.
(Cười)
Nhưng khi bạn nghĩ về sự khác biệt,
một trong những điều làm ta chú ý
là sự thay đổi quá nhỏ và những bộ phận trên cơ thể có thay đổi.
Sự khác biệt giữa chúng ta và người Neanderthal
là tinh trùng và tinh hoàn,
khứu giác và da.
Đó là những gen đặc thù
tạo sự khác nhau giữa loài này với loài khác.
Vậy những sự thay đổi nhỏ có thể gây ra tác động lớn.
Và khi nghĩ về chuyện này,
chúng ta vẫn đang tiếp tục tiến hóa.
Vậy khoảng 10 000 năm trước tại Biển Đen,
chúng ta đã có một sự biến đổi trong một gen
dẫn đến có màu mắt xanh.
Và biến đổi cứ liên tục xảy ra.
Và khi nó tiếp diễn,
một trong những điều sẽ xảy ra vào năm nay
là ta sẽ khám phá 10,000 bộ gen đầu tiên của người,
nhờ vào chi phí thấp trong việc xác định cấu trúc gen.
Và khi xác định được những cấu trúc này,
có thể chúng ta còn tìm thấy nhiều khác biệt.
Thật ra, chúng ta chưa sẵn sàng cho cuộc tranh luận này,
vì ở đây chúng ta có lạm dụng khoa học.
Ở thập niên 1920, chúng ta đã nghĩ rằng có nhiều khác biệt giữa người với người.
Một phần là do dựa vào tác phẩm của Francis Galton.
Ông là em họ của Darwin.
Nhưng nước Mỹ, Viện Carnegie,
Stanford, Hiệp Hội thần kinh Hoa Kỳ
tiến hành nghiên sâu về vấn đề đó.
Lạm dụng khoa học đã bị phát hiện.
Thực tế, sự lạm dụng đó dẫn đến cách thức
điều trị khủng khiếp đối với con người.
Vậy là từ những thập niên 40, chúng ta đã kết luận không có sự khác biệt,
chúng ta hoàn toàn giống nhau.
Vào cuối năm chúng ta sẽ biết liệu điều đó có đúng hay không.
trong khi đó,
chúng ta sẽ bắt đầu tìm kiếm những điều
như là, bạn có một gen ACE không?
Tại sao điều đó quan trọng?
Vì không ai leo lên đến đỉnh cao 8 000 mét mà không cần oxy
mà không có gen ACE.
Và nếu bạn muốn biết cụ thể hơn,
thì tìm hiểu kiểu di truyền 577R xem sao?
Thực tế là mỗi nam vận động viên Olympic từng được kiểm tra
đều mang theo ít nhất một trong số các biến thể này.
Nếu đúng là như vậy,
sẽ dẫn đến một vài nghi vấn phức tạp
cho kỳ Olympic ở London,
Có ba sự lựa chọn:
Bạn có muốn Olympic trở thành tủ trưng bày
những cá nhân đột biến đã qua luyện tập chăm chỉ hay không?
(Cười)
Lựa chọn số hai:
Sao chúng ta chơi gôn mà không thuyền buồm?
Vì bạn có đột biến này và bạn không có đột biến khác,
nên tôi sẽ cho bạn chạy trước 1/10 giây.
Lựa chọn số ba:
Vì đây là gen tự nhiên
bạn có nó mà bạn không thừa hưởng từ bố mẹ mình,
vậy bạn là điểm nâng cấp trong chuỗi các thế hệ.
Ba sự lựa chọn khác nhau.
Vậy những khác biệt này có phải là khác biệt
giữa huy chương Olympic và huy chương về gen hay không.
Thật ra khi chúng ta khám phá những điều này,
ta sẽ thay đổi
cách ta nhìn nhận, cách ta hành động,
điều cơ thể chúng ta làm.
Chúng ta có khoảng 10.2 triệu cuộc phẫu thuật chỉnh hình ở Mỹ,
ngoài ra với những công nghệ trực tuyến như ngày nay,
những giải phẫu hiện đại để chỉnh sửa, cắt bỏ,
làm lớn hơn và làm đẹp hơn
dễ như trò chơi trẻ con.
Bạn đã xem diễn thuyết của Tony Atala tại TED,
về khả năng tạo ra
mọi thứ giống như bơm đầy các hộp mực của máy in phun
cho phép chúng ta làm ra da, các cơ quan
và các bộ phận khác của cơ thể.
Và khi những công nghệ này phát triển,
bạn cứ thế quan sát, quan sát và quan sát --
vào năm 2000, cấu trúc gen người -
và dường như không có chuyện gì xảy ra
cho đến khi nó xảy ra.
Rồi chúng ta sẽ có thể làm những quan sát đó chỉ trong vài tuần.
Bạn biết
hai người sắp xếp bộ gen người vào năm 2000
và Dự Án Cộng Đồng về việc thiết lập bộ gen người năm 2000,
sau đó bạn không còn nghe nói đến nhiều nữa,
cho tới khi bạn nghe về cuộc thí nghiệm vào năm ngoái tại Trung Quốc,
họ lấy những tế bào da từ con chuột này,
tiêm bốn chất hóa học vào,
biến những tế bào da đó thành tế bào gốc,
để những tế bào gốc này phát triển
và tạo ra một bản sao đầy đủ của con chuột đó.
Đó là một công trình lớn.
Vì về cơ bản
điều đó có nghĩa là bạn có thể lấy một tế bào,
một tế bào gốc đa năng,
cũng tương tự người đi trượt tuyết trên đỉnh núi,
rồi nhân lên thành hai người, giống như hai tế bào gốc đa năng,
rồi thành 4, 8, 16,
và sau đó nó tăng lên rất nhiều
sau 16 lần phân chia
những tế bào đó định hướng phát triển khác nhau.
Vì vậy nhóm người này đi xuống sườn núi này,
nhóm còn lại đi xuống sườn bên kia.
Cũng vậy, khi chọn đường,
các tế bào trở thành xương,
nhóm khác trở thành tiểu cầu,
thành đại thực bào,
số tế bào này thành lympho bào T.
Nhưng một khi trượt xuống rồi, thì rất khó
để quay lại đỉnh núi.
Trừ phi, dĩ nhiên, nếu có cáp treo đưa bạn lên.
Bốn chất hóa học đó đưa
bất kì tế nào
lên lại đỉnh núi
thế là nó lại có cơ hội trở thành bất kì bộ phận nào của cơ thể.
Thực tế,
điều đó có nghĩa là
bạn có khả năng tái tạo một bản sao đầy đủ
của bất kì cơ quan nào
từ bất kỳ tế bào nào.
Thực sự đây là một công trình lớn
vì bây giờ bạn không chỉ có thể lấy tế bào của chuột,
mà còn có thể là tế bào da của người
rồi biến chúng thành tế bào gốc.
Và sau đó, vào tháng 10, điều họ đã làm
là họ đã lấy những tế bào da, chuyển thành tế bào gốc
và bắt đầu chuyển chúng thành những tế bào gan.
Theo lý thuyết
bạn có thể phát triển bất kỳ cơ quan nào từ bất kỳ tế bào nào trong bạn.
Đây là thí nghiệm thứ hai:
Nếu bạn có thể sao chép cơ thể của mình,
có lẽ bạn cũng muốn tạo ra não của mình.
Một trong những diễn thuyết bạn đã xem ở TED
khoảng một năm rưỡi trước
của chàng trai này.
Anh ấy đã làm bài diễn thuyết tuyệt vời
Anh là một giáo sư tại MIT.
Nhưng về cơ bản, điều anh nói
là bạn có thể lấy retrovirus gây ung thư
ở bên trong tế bào não của lũ chuột.
Bạn có thể gắn chúng với protein
sẽ phát sáng khi bạn chiếu sáng chúng.
Và bạn có thể vẽ đường truyền thần kinh
khi một con chuột nhìn, ngửi, chạm,
ghi nhớ, yêu thích.
Rồi bạn có thể lấy một sợi cáp quang
và chiếu sáng vài thứ tương tự.
Và lúc bạn làm như vậy,
bạn có thể tưởng tượng nó theo hai màu,
có nghĩa là bạn có thể lấy thông tin
thông qua mã nhị phân rồi đưa trực tiếp vào máy tính.
Vậy thì kết luận là gì?
À điều này không hẳn là không tưởng tượng được
một ngày nào đó bạn có thể tải về những kí ức của riêng mình,
rồi đưa vào trong một cơ thể mới.
Và có lẽ bạn cũng có thể tải lên những kí ức của người khác.
Và điều này có thể chỉ có một hoặc hai
vấn đề nhỏ về đạo đức, chính trị, luân lý.
(Cười)
Đó chỉ là một ý tưởng thôi mà.
Còn đây là vấn đề
đang trở thành những câu hỏi thú vị
cho những triết gia, nhân viên chính phủ,
nhà kinh tế học, những nhà khoa học.
Vì những công nghệ này đang phát triển rất nhanh.
Bây giờ,
tôi xin đưa một ví dụ về não.
Cơ quan nào của cơ thể
phải chịu áp lực tiến hóa lớn
vì tín hiệu đầu vào
đang ngày càng trở nên khổng lồ
và vì áp lực phải làm việc,
đó chính là bộ não.
Chúng ta có bằng chứng để chứng minh điều đó đang diễn ra hay không?
À hãy nhìn vào vài việc như tỉ lệ mắc bệnh tự kỉ.
Đây là những gì xảy ra trong năm 2000.
trong năm 2002,
2006, 2008.
Đây là sự gia tăng trong vòng chưa tới một thập kỉ trở lại đây.
Và chúng ta vẫn không biết tại sao điều này lại diễn ra.
Điều chúng ta biết là, có lẽ
não đang phản ứng
theo hướng tăng động, tăng số lượng,
và đang tạo ra những cá nhân như thế này.
Và đó chỉ là một trong những điều kiện môi trường.
Bạn cũng biết những người thông minh xuất chúng,
người có thể nhớ mọi thứ họ từng thấy trong đời
người có giác quan thứ phát,
người mắc bệnh tâm thần phân liệt.
Có những thứ đang diễn ra
và ta vẫn không hiểu
chuyện này diễn ra như thế nào và lí do tại sao.
Nhưng một câu hỏi bạn có thể muốn hỏi đó là,
chúng ta có đang thấy sự tiến hóa nhanh chóng của não
và cách chúng ta truyền tải dữ liệu không?
Bởi vì khi bạn nghĩ về số lượng dữ liệu đi vào não,
chúng ta đang cố gắng tiếp nhận nhiều dữ liệu trong một ngày
như nhiều người từng tiếp nhận trong cả đời mình.
Và thực tế
có bốn thuyết giải thích tại sao điều này diễn ra,
còn có thêm các thứ khác.
Tôi không có một đáp án thỏa đáng.
Thật sự cần có nhiều cuộc nghiên cứu hơn nữa.
Một sự lựa chọn là tín đồ của thức ăn nhanh.
Khởi đầu với vài bằng chứng
cho rằng chứng béo phì và ăn kiêng
có liên quan đến
những biến đổi gen,
có hay không có tác động
trên hoạt động não của một bé sơ sinh.
Sự lựa chọn thứ hai là lựa chọn dành cho người lập dị đầy quyến rũ.
Những điều kiện này thì vô cùng hiếm.
(Cười)
(Vỗ tay)
Nhưng điều đang bắt đầu diễn ra
đó là vì tất cả những người lập dị này tập hợp lại,
vì họ đủ tiêu chuẩn để lập trình máy tính
và điều này được trả thù lao rất cao
cũng như những nhiệm vụ hướng dẫn chi tiết khác,
họ đang tập trung về mặt địa lý
và tìm những người bạn cùng chung ý tưởng.
Vì vậy đây là giả thuyết giao phối tương xứng
của những bộ gen tương hỗ nhau
trong những cấu trúc này.
Lựa chọn thứ ba, có phải có quá nhiều thông tin?
Chúng ta càng cố gắng truyền tải nhiều thứ
để những người có giác quan thứ phát
và chỉ có những cái ống khổng lồ để ghi nhớ tất cả.
Nhiều người lại nhạy cảm với khối lượng lớn thông tin.
Nhiều người lại phản ứng với những điều kiện tâm lí đa dạng
hoặc phản ứng trước thông tin này.
Hoặc có thể là do những chất hóa học.
Nhưng khi bạn thấy sự gia tăng
trật tự của âm lượng trong một điều kiện,
hoặc bạn không đo được chính xác
hoặc có thứ gì đó đang diễn ra vô cùng nhanh,
và có lẽ là sự tiến hóa trong thực tại.
Đây là kết luận.
Điều tôi nghĩ chúng ta đang làm
đó là chúng ta đang chuyển hóa như loài vật.
Tôi không nghĩ về điều này khi Steve Gullans và tôi cùng bắt đầu viết.
Tôi nghĩ chúng ta đang chuyển hóa thành Homo evolutis
dù tốt hơn hay tệ hơn
điều đó không chỉ là người Hominid ý thức được môi trường xung quanh mình,
đó là người Hominid đang bắt đầu trực tiếp và liều lĩnh
điều khiển sự tiến hóa của chính loài của mình,
của vi khuẩn của thực vật và động vật.
Và tôi nghĩ đó là trật tự của sự thay đổi lớn
mà chắt của bạn hoặc cháu cố của bạn
có lẽ sẽ là một loài vô cùng khác biệt với bạn.
Cảm ơn rất nhiều.
(Vỗ tay)