Bundan 10 yıl önce Chicago'dan Boston'a
kanser ve kimyaya olan ilgimle taşındım.
Belki bilirsiniz ki kimya molekül yapma bilimidir
ya da benim için yeni kanser ilaçları demektir.
Yine bilebileceğiniz gibi kimya ve ilaç için
Boston tam bir cennet.
Cambridge'de bir üniversite öğrencisine çarpmadan
dur işaretini pas geçemezsiniz.
Okulun barının adı ''Bilimin Mucizesi''.
Levhalarda ''Laboratuvarda boş yer vardır'' yazıyor.
Bu 10 yıl içinde kesinlikle bilimsel bir devrimin başlangıcına
şahit olduğumuzu söyleyebiliriz ve bu devrim genom tıbbıdır.
Artık kliniğimize gelen hastalar hakkında
hiç olmadığı kadar çok şey biliyoruz.
Nihayet yıllardır onlara baskı yapan şu sorunun cevabını verebiliyoruz:
Neden kanser oldum?
Bu bilgi aynı zamanda çok şaşırtıcı.
Daha bu devrimin başlangıcında olsak da biliyoruz ki
on binden fazla geni etkileyen
kırk bin civarı mutasyon var.
Bu genlerin beş yüzü kansere sebep olan birer faktör.
Ama karşılastırdığımızda
bir düzine kadar hedeflenen ilacımız var.
Bu kanser ilaçlarının yetersizliği
babama pankreas kanseri teşhisi konulduğunda
bizi can evimizden vurdu.
Onu Boston'a götürmedik.
Genomunu sekanslamadık.
Bu kansere neyin sebep olduğu yıllardır biliniyor.
Sebebi üç tane protein: ras, myc, p53.
Bu yaklaşık 80'lerden beri bildiğimiz eski bir bilgi.
Bu veya çok sayıda katı tümörden
herhangi birine sahip bir hastaya
yazabileceğim bir ilaç yok.
Mahşerin Atlıları'nın kanser versiyonu.
ras, myc ve p53'ün ilacı yok.
Doğal olarak sorabilirsiniz: Neden?
Hiç tatmin edici olmayan fakat bilimsel cevap:
Bu çok zor.
Hangi sebeple olursa olsun bu üç protein bizim alanda
''ilaçlanılamaz genom'' diye anılan bölgeye girdi.
bu sörf yapılamaz bir bilgisayar ya da yürünemez bir ay demek gibi.
Bu korkunç bir ticari koşul.
Fakat bu demek oluyor ki
biz bu proteinlerde, içine moleküler çilingir gibi
küçük ve aktif organik madde veya ilaç maddesi iliştirebileceğimiz
kaygan girintiyi tanımlayamadık.
Klinik tıp ve hematoloji, onkoloji
ve kök hücre nakli konusunda eğitim aldığım için,
bunun yerine FDA'daki düzenleyici ağ üzerinden
basamaklanan şu maddelerdi:
arsenik, talidomit
ve bu azot hardal gazının kimyasal türeviydi.
Bu 21'inci yüzyıl.
Yani ben de bu ilaçların performans ve kalitesinden
tatmin olmamış diyebileceğiniz bir şekilde
keşif kimyasını öğrenerek
ve açık kaynağın, kitle kaynağın akademide erişimimiz olan
işbirliği ağımızın cesur yeni dünyası kapsamında yaklaşarak
hastalarımıza daha hızlı bir şekilde
güçlü ve hedefli tedaviler sağlayabilmek için okula döndüm.
Şimdi buna yapılmakta olan bir iş gözüyle bakın
ama size çok nadir bir kanser olan orta hat karsinomu ile ilgili
ve bu kansere sebep olan, ilaçlanamayan, BRD4 adındaki protein hakkında
ve Dana-Farber kanser enstitüsündeki laboratuvarımda geliştirilen
bunu geliştiren kimyacı Jun Qi'nin isminiz verdiğimiz JQ1 molekülü hakkında
bir hikaye anlatacağım.
BRD4 ilginç bir protein.
Hastalarımızı öldürmek için yaptığı onca şeye bakarak
kanserin kanser olduğunu nasıl hatırladığını sorabilirsiniz.
Bütün genomunu sarmalayıp iki hücreye bölündükten sonra tekrar açtığı zaman
ihtiyacı olan genler olmasına rağmen
neden göz veya karaciğer hücresine dönüşmüyor?
O kanser olduğunu hatırlıyor.
Bunun sebebi diğer bütün hücrelerde olduğu gibi
kanser, hücreye kanser olduğunu
ve sürekli bölünmeye devam etmesi gerektiğini hatılatan
küçük post-it notlar gibi moleküler işaretler yerleştiriyor.
Bu küçük post-it notlar, bu protein ve onun sınıfında olan
bromodomain proteinlerini içeriyor.
Biz de düşündük ki eğer biz bu dönen proteinin temelindeki
küçük girintiye girerek o post-it'in yapışmasını engelleyen
bir protein yaparsak, belki de bu BRD4 proteinine bağımlı olan
kanser hücrelerini kanser olmadıklarına ikna edebilirdik.
Böylece bu problem üzerine çalışmaya başladık.
Bileşen kütüphaneleri oluşturduk.
Sonunda bu ve buna benzeyen JQ1 adındaki maddelere ulaştık.
Şimdi bir ilaç şirketi olmadığımız için
ilaç şirketlerinin sahip olmadığı bazı esnekliklere sahip olabilir
ve onların yapamadığı bazı şeyler yapabilirdik.
Arkadaşlarımıza bunu mail atmaya başladık.
Benim laboratuvarım küçük.
Düşündük ki bu başkalarına gönderip
molekülün davranışını görebilirdik.
Molekülü, bu protein için tam olarak nasıl bu kadar potent olduğunu
anlamamıza yardım eden bu fotoğrafı yollayanın
başarılı bir grup kristal bilimcinin olduğunu
İngiltere, Oxford'a gönderdik.
Buna biz şekil tamamlayıcılığının mükemmel uyumu
ya da eldivenin içindeki el diyoruz.
Şimdi bu BRD4'e bağımlı olan çok nadir bir kanser.
Biz de Birmingham'daki genç patologlar
ve Kadın Hastanesinden aldığımız örneklerle çalıştık.
Bu örneklere bu molekülü uyguladığımız zaman
çok çarpıcı bir şey gözlemledik.
Küçük, yuvarlak, hızla çoğalan, kol ve uzantıları olan
kanser hücreleri şekil değiştiriyordu.
Aslında, kanser hücresi kanser olduğunu
unutup normal hücreye dönüşüyordu.
Bu bizi çok heyecanlandırdı.
Normalde bir sonraki hamle, bu molekülü fareye uygulamak olurdu.
Ama bu nadir kanser türünde bir fare modeli olmaması problemdi.
Biz bu araştırmayı yaparken
bu tedavisi olmayan kanserden dolayı
hayatının son evresinde olan 29 yaşındaki Connecticut'tan
bir itfaiyeci ile ilgileniyordum.
Bu BRD4 bağımlısı kanser, onun sol akciğeri boyunca büyüyordu.
Küçük birikintileri süzen bir göğüs tüpü vardı.
Her hasta bakım vardiyasında bu birikintileri atıyorduk.
Bu hastaya gittik ve bizimle işbirliği yapmasını teklif ettik.
Onun değerli ve nadir kanserli parçacığını göğüs tüpünden alıp
şehrin öbür ucuna götürüp,
bir fareye enjekte ederek klinik araştırma yapabilir miydik?
Tabii ki bunu insanlarda uygulamak imkansız olurdu ve yasaktı.
Ve o bize izin verdi.
Lurie Aile Hayvan Görüntüleme Merkezi'nde meslektaşımız Andrew Kung,
plastiğe hiç dokunmadan bu kanseri başarılı bir şekilde farede büyüttü.
Ve bir farenin PET taramasını burada görebilirsiniz.
Kanser, bu hayvanın arka bacağında bu kırmızı, iri kütle olarak büyüyor.
Ve biz onu bizim molekülümüz ile tedavi ettik.
Bu şeker bağımlılığı ve hızlı büyüme kayboldu gitti.
Sağdaki hayvanda ise kanserin karşılık verdiğini görebilirsiniz.
Bu hastalığın dört farklı fare modelinde klinik araştırmalarını tamamladık.
Ve her seferinde aynı şeyi gördük.
Bu ilacı alan fareler yaşıyor, diğerleri ise hızlıca ölüyordu.
Bir ilaç şirketi bu durumda ne yapardı diye düşündük.
Onlar büyük ihtimalle bu maddeyi aktif bir farmasötik haline getirene kadar
bunu bir sır olarak saklarlardı.
Biz ise tam tersini yaptık.
Bu bulguyu en erken prototip aşamasında
açıklayan bir makale yayınladık.
Dünyaya bu molekülün kimyasal kimliğini açıkladık.
Normalde bizim alanda bu bir sırdır.
İnsanlara onu tam olarak nasıl yapacaklarını söyledik.
Onlara e-mail adresimizi verip
isterlerse molekülü bedavaya gönderebileceğimizi söyledik.
(Gülüşmeler)
Laboratuvarımız için en çekişmeli ortamı oluşturmak istedik.
Ve maalesef bu denememiz başarılı oldu.
(Gülüşmeler)
Çünkü şimdi, bu molekülü paylaştığımız için,
sadece geçen yıl Aralıktan beri Amerika'da 40 laboratuvar
ve Avrupa'da 30 laboratuvar --çoğu ilaç şirketi-- bu alana girmeye,
bu nadir kanseri hedeflemeye çalışıyor.
Neyse ki şu an bu, alanda çalışılmak istenen bir konu.
Fakat, bu laboratuvarlardan gelen bu molekül ile ilgili olan çalışmalar,
bize belki de tek başımıza sahip olamayacağımız
bakış açısı kazandırdı.
Bu molekül uygulanan lösemi hücreleri normal beyaz kan hücresine dönüştü.
Tedavisi olmayan bir kemik iliği hastalığı olan
çoklu miyelomlu fareler bu ilaca çarpıcı bir şekilde cevap verdi.
Belki yağların hafızası olduğunu biliyorsunuzdur.
Bunu sizin için güzelce açıklayacağım.
(Gülüşmeler)
Aslında, bu molekül, bu adiposit denen yağ kök hücresinin
nasıl yağ yapılacağını hatırlamasını engelliyor.
Böylelikle şu, tıpkı memleketim Şikago'daki insanlar gibi, yağlı diyete
tabii olan fare büyük bir tıbbi problem olan yağlı karaciğere yakalanmayacak.
Bu araştırma, sadece benim laboratuvarıma değil
bizim enstitümüze, Harvard Tıp Okulu'na öğrettiği şey bizim ilaç keşfi için
akademide eşsiz kaynaklarımız olduğu ve diğer hepsinden fazla kanser molekülünü
bilimsel olarak test eden merkezimizin kendi kendine yapamadığıdır.
Burada listelenen sebeplerden dolayı, bizce akademik merkezler için bu
kavramsal olarak ustalık isteyen ve yaratıcı prototip ilaç keşfi disiplinine
katılmak için büyük bir fırsat.
Peki, sırada ne var?
Bu molekülü yaptık fakat o hâlâ bir hap değil.
Ağız yoluyla almaya uygun değil.
Bunu halledip onu hastalara ulaştırmamız gerekiyor.
Laboratuvardaki herkes,
özellikle hastalarla etkileşime geçtikten sonra,
bu molekülü içeren ilacı yapmaya zorunlu hissetti.
Burası, sizin yardımınızı, içgörünüzü,
ve işbirlikçi katılımınızı kullanabileceğimizi söyleceğim yer.
Bir ilaç şirketinin aksine, bu molekülleri koyabileceğimiz
bir ardışık düzeneğimiz yok.
Bu molekülü diğerlerinin yanında nasıl konumlandıracağımızı söyleyecek
satış ve pazarlamacılarımız yok.
Bizim elimizde olan, bu molekülü kliniğe taşımamız için
akademik bir merkezin esnekliği sayesinde yeterli, motive, hevesli
ve iyi finanse edilmiş insanlarla, prototip ilacımızı dünya çapında
paylaşma yeteneğimizi kaybetmeden çalışmak.
Bu molekül yakında bizi terkedip,
küçük bir şirket olan Tensha Therapeutics'e geçiş yapacak.
Ve gerçekten, bu bizim küçük ilaç keşif düzeneğimizden
mezun olur gibi giden dördüncü molekül; ve bunların ikisi
--cilt lenfoması için topikal bir ilaç ile
çoklu miyelom için ağızdan alınan bir ilaç--
bu yıl temmuzda ilk klinik araştırma için hasta yataklarına gelecek ki
bu bizim için büyük ve heyecan verici bir dönüm noktası.
Sizi sadece iki fikir ile bırakmak istiyorum.
Birincisi: eğer bu araştırma hakkında bir şey eşsiz ise
bu bilimden çok stratejik olmasıdır.
Bu bize göre "Keşif kimyası araştırmasının en başında olabileceğimiz kadar dürüst
ve açık olursak ne olur?" sorusunun cevabını aradığımız bir sosyal deneydi.
Bu sayı ve harfler dizini ve yazıya dökülebilen
ve sanırım dünya çapında Tivitlenebilen sembol
ve parantezler bizim molekülümüzün kimyasal kimliği.
Bu ilaç şirketlerinden en çok ihtiyacımız olan bilgi,
bu erken prototip ilaçların nasıl çalışabileceğinin bilgisi.
Fakat bu bilgi büyük ölçüde bir sır.
Ve biz de hedefli tedavileri hızlı ve sorumlu bir şekilde artırmak için
bilgisayar biliminin iki en büyük başarısı olan kitlesel açık kaynaktan
veri indirmenin yollarını arıyoruz.
Şimdi, bu iş modeli, hepinizi kapsıyor.
Bu araştırma toplum tarafından fonlanıyor.
Kurumlar tarafından fonlanıyor.
Ve Boston'da öğrendiğim bir şey ise insanların kanser için her şeyi yapması
işte ben buna bayılıyorum.
Bütün eyalet boyunca bisiklet sürüyor, nehir boyunca yürüyorsunuz.
(Gülüşmeler)
Hiçbir yerde kanser araştırması için
böylesine eşsiz bir destek görmedim.
Ve ben katılımınız, işbirliğiniz
ve en çok da fikirlerinize olan güveniniz için
size teşekkür etmek istiyorum.
(Alkışlar)