Ik vermoed dat iedere hulpverleenster die in Afrika werkt, een punt bereikt
waarop ze al het geld voor haar project, bv. voor scholen, bijeen wil rapen
en in een koffer stoppen,
dan in een vliegtuig stappen dat over de armste dorpen in het land vliegt,
om daar dat geld uit het raam te gooien.
Want ervaren hulpverleners vinden het idee om contant geld
direct aan de armste mensen te geven helemaal niet gek.
Het lijkt juist een goed idee.
Zelf kreeg ik dit gevoel toen ik zo'n 10 jaar aan het werk was.
Gelukkig kwam ik er toen ook achter, dat dit idee al bestond.
Misschien is het wel precies wat het hulpverleningssysteem nodig heeft.
Economen noemen dit de onvoorwaardelijke overdracht van geld.
Dat dekt de lading: het is geld dat gegeven wordt zonder voorwaarden.
De overheden van ontwikkelingslanden doen dit al tientallen jaren.
Nu we er meer over weten en de technologie het toelaat,
kan dit een werkzaam model voor hulpverlening worden.
Klinkt eenvoudig, toch?
Waarom heb ik dan tien jaar lang al die andere dingen voor de armen gedaan?
Ik dacht echt dat ik zelf meer kon doen met geld voor de armen dan zijzelf.
Ik had twee vooroordelen:
ten eerste, dat arme mensen ook arm zijn omdat ze slecht geschoold zijn en
verkeerde beslissingen nemen.
Ten tweede, dat mensen zoals ik ze dan aan de juiste spullen moeten helpen.
Het blijkt dat het bewijs dit tegenspreekt.
Onderzoekers hebben onderzocht wat er gebeurt met geld dat we aan armen geven.
Uit tientallen studies blijkt dat mensen het ontvangen geld gebruiken
om hun eigen leven te verbeteren.
Zwangere vrouwen in Uruguay kopen gezonder eten en krijgen gezondere baby's.
Mannen in Sri Lanka investeren in hun bedrijf.
Onderzoekers naar ons werk in Kenia, merkten dat mensen breed investeerden.
Dat kan vee zijn, werktuigen of aanpassingen aan het huis.
Ook zagen ze een stijging van het inkomen, door handel en landbouw,
binnen een jaar nadat er geld was gegeven.
Uit geen van deze studies blijkt dat er meer werd gerookt of gedronken of
dat mensen minder hard gingen werken.
Mensen gingen zelfs harder werken.
Dit zijn natuurlijk allemaal materiële behoeftes.
Maar in Vietnam hebben oudere ontvangers het geld gebruikt voor doodkisten.
Ikzelf heb twijfels over Maslows piramide.
Dus vind ik deze keuze voor spiritualiteit iets om over na te denken.
Ik weet niet of ik zelf voedsel, werktuigen of doodkisten zou geven.
Wat dus de volgende vraag oproept:
hoe goed kunnen wij bepalen wat de armen nodig hebben?
Zijn wij ons geld wel waard?
Ook daarvoor kunnen we kijken naar het empirisch bewijs.
Wat gebeurt er als wij bepalen wat mensen krijgen?
Een opvallende studie keek naar een programma in India.
Daar werd vee gegeven aan zogenaamde extreem-armen.
Ze merkten dat zo'n 30 procent van de ontvangers het vee hadden verkocht.
Om contant geld te krijgen.
Maar de echte ironie komt nog:
voor iedere 100 dollar aan activa die het programma uitreikte,
gaven ze nog eens 99 dollar uit aan kosten.
Als we nu eens technologie zouden gebruiken om geld, van hulporganisaties of
van wie dan ook, direct aan de armen te geven.
Een op de drie Kenianen maakt al gebruik van mobiel geld.
Dat is eigenlijk gewoon een bankrekening die op elke mobiele telefoon werkt.
Een verzender betaalt een tarief van 1,6% en met een druk op de toets
gaat het geld direct naar de rekening van de ontvanger, zonder tussenpersoon.
Net zoals technologie onze manier van zaken doen heeft ondermijnd,
kan het betaalsysteem in arme landen het werk van hulporganisaties ondermijnen.
De technologie verspreidt zich zo snel dat je zo miljarden armen kunt bereiken.
Bij GiveDirectly zijn we hiermee begonnen.
We zijn de eerste organisatie die direct contant geld naar de armen stuurt.
We hebben al geld gestuurd naar 35.000 mensen op het platteland
in Kenia en Oeganda.
1.000 dollar in één keer per gezin.
We hebben gezocht naar de armste mensen in de armste dorpen.
Zij wonen daar in huizen van modder en stro, niet cement en ijzer.
Stel dat dat jouw gezin is.
We komen aan de deur met een Android-telefoon.
We nemen je naam op en maken een foto van jou
en van je hut met de GPS-coördinaten erbij.
Die avond wordt alles in de cloud geladen.
Alle informatie wordt gecontroleerd door een onafhankelijk team.
Bijvoorbeeld door het gebruik van satellietbeelden.
Dan komen we terug en verkopen je een eenvoudige mobiele telefoon,
als je die nog niet hebt.
En een paar weken later sturen we geld naar die telefoon.
Iets wat vijf jaar geleden nog onmogelijk leek,
kunnen we nu efficiënt en corruptievrij doen.
Door al het geld dat we aan de armen geven en we zien dat dat echt werkt,
moeten we gaan nadenken over al die andere dingen die we geven.
Tegenwoordig is de logica achter hulpverlening te vaak:
nou ja, we doen tenminste iets goeds.
Als we achterover leunen en dat als ons doel stellen,
als we onszelf wijsmaken dat hulpverlenen beter is dan helemaal geen hulp,
dan besteden we ons geld verkeerd: aan plannen die we innovatief vinden,
aan het schrijven van rapporten, aan vliegtickets en terreinwagens.
Wat als het idee is dat dat beter is dan direct geld geven?
Dan moeten we bewijzen dat we meer doen voor de armen, dan zij dat zelf kunnen.
Natuurlijk komt van direct geld geven geen algemene verbetering,
zoals ziektebestrijding of sterke instellingen.
Maar we kunnen wel hogere eisen stellen aan de hulp die we gezinnen geven
om hun leefomstandigheden te verbeteren.
Ik geloof in hulpverlening.
Hulpverlening is meestal beter dan gewoon geld uit een vliegtuig strooien.
Maar ik ben er ook van overtuigd dat veel van de hedendaagse hulpverlening
niet beter is dan direct geld aan armen geven.
Maar hopelijk komt dat nog.
Dank je wel.