Se pari, dua t`ju falenderoj te gjitheve.
Se dyti, dua te prezantoj bashkeautorin,
mikun e dashur dhe kolegun tim.
Ken dhe une kemi punuar bashke
per pothuajse 40 vjet.
Para jush Ken Sharpe.
(Duartrokitje)
Shume njerez --
nder ta une dhe shumica e njerezve me te cilet flas--
kane nje fare pakenaqesie kolektive
per menyren si funksionojne gjerat,
per menyren si funksionojne institucionet tona.
Mesuesit e femijeve tane duket se po i marrin ne qafe ata.
Doktoret tane nuk e dine kush dreqin jemi ne,
ata nuk kane mjaft kohe per ne.
Ne sigurisht nuk mund t`i besojme bankiereve,
dhe me siguri nuk mund t`i besojme komisionereve.
Ata pothuajse e shkaterruan te gjithe sistemin financiar.
Dhe edhe kur ne e bejme punen tone,
shpesh,
e gjejme vetem se duhet te zgjedhim
midis te berit te asaj qe ne mendojme eshte gjeja e duhur
dhe te berit e asaj qe pritet,
ose ate qe kerkohet,
ose ate qe ka fitim.
Keshtu qe kudo qe shikojme,
praktikisht gjithandej,
ne shqetesohemi qe njerez nga te cilet varemi
nuk i kane interesat tona perzemer.
Ose nese ata i kane interesat tona perzemer,
ne shqetesohemi qe ata nuk na njohin mire
te kuptojne se cfare duhet te bejne ata
ne menyre qe te na lejojne
te sigurojme ato interesa.
Ata nuk na kuptojne.
Ata nuk kane kohe te na njohin.
Ka dy tipe pergjigjesh
qe ne japim
per keto pakenaqesira te pergjithshme.
Nqse gjerat nuk ecin mire,
pergjigja e pare eshte:
Le te krijojme ca rregulla,
le te krijojme nje set
me procedura te detajuara
per t`u siguruar qe njerezit do te bejne gjene e duhur.
T`i japim profesoreve nje udhezues
per t`u zbatuar ne klase,
keshtu qe edhe nqs ata nuk e dine cfare bejne
dhe nuk jane te interesuar per mireqenien e femijeve tane,
per sa kohe ata ndjekin udhezuesin,
femijet tane arsimohen.
Jepi gjykatesve nje liste me denime te detyruara
te vendosin per krimet,
keshtu qe ti nuk ke nevoje te bazohesh
ne gjykimin e gjykatesve.
Ne vend te kesaj, gjithe ajo qe ata kane per te bere
eshte te shikojne ne liste
cfare denimi i perket nje krimi te tille.
Vendos limite
ne interesat qe kompanite e kartave te kreditit mund te kerkojne si interes
dhe ne cfare ata mund te bejne te paguash si komision.
Gjithmone e me shume rregulla
te na mbrojne
kundra nje grupi institutesh qe jane indiferente dhe nuk duan t`ja dijne
dhe me te cilat duhet te japim e te marrim.
Ose -- ndoshta dhe ---
pervec rregullave,
le te shikojme nqs mund te nxjerrim
ca nxitje vertet inteligjente
keshtu qe, edhe nqs njerezit me te cilet kemi te bejme
nuk duan t`ja dijne ti sherbejne interesave tona,
eshte ne interesin e tyre
t`i sherbejne interesave tona --
magjia e nxitjeve
qe do ti beje njerezit te bejne gjene e duhur
edhe pse kjo ndodh prej nje egoizmi te paster.
Keshtu ne i ofrojme bonuse mesuesve
nqs femijet qe ata mesojne
marrin nota te larta ne testet e gjata
qe perdoren per te vleresuar
cilesine e sistemit shkollor.
Rregulla dhe nxitje --
"shkopinj" dhe "karrota".
Ne krijuam shume rregulla
per te kontrolluar industrine financiare
si pergjigje te deshtimeve te fundit.
Akti Dodd-Frank,
Agjencia per Mbrojtjen Financiare te Konsumatoreve
qe eshte perkohesisht e drejtuar per se prapthi
nga Elizabeth Warren.
Ndoshta keto rregulla
do te permiresojne ne fakt
menyren si sillen keto kompani.
Do te shikojme.
Pervec kesaj, ne jemi duke luftuar
te gjejme disa menyra te krijojme nxitje
per njerezit e industrise se sherbimeve financiare
qe t`i bejme ata me te interesuar
per t`i sherbyer interesave afat-gjate
te kompanive te tyre,
ne vend qe te sigurojne perfitime afat-shkurtera.
Keshtu qe nqs gjejme nxitjet e duhura,
ata do te bejne gjene e duhur -- sic e thashe -- ne menyre egoiste,
dhe nqs ne vijme me rregullat e duhura dhe ligjet,
ata nuk do te na cojne te gjithe ne ne humnere.
Une dhe Ken [Sharpe] e dime
qe ti duhet te mbreterosh mbi bankat.
Nqs eshte nje mesim per t`u mesuar nga kolapsi financiar
ky eshte ai.
Por cfare besoj,
dhe ai qe bejme fjale ne liber,
eshte qe nuk ka nje set rregullash,
sado i detajuar,
sado specifik,
sado i monitoruar ne menyre te kujdesshme
dhe i detyruar,
nuk ka nje set rregullash
qe do te na jape ate qe kemi nevoje.
Pse? Sepse bankieret jane njerez te zgjuar
dhe, si uji,
ata gjejne te cara
ne cdo set rregullash.
Ti dizenjon nje sere rregullash qe do ta bejne te sigurt
qe arsyeja per te cilen
sistemi financiar pothuajse u shkaterrua
nuk do te ndodhe me.
Eshte naive pertej pershkrimit
te mendosh qe duke e bllokuar kete burim
te nje kolapsi financiar,
i ke bllokuar te gjitha burimet e kolapsit financiar.
Keshtu qe kjo eshte vetem nje ceshtje e te priturit te kolapsit tjeter
dhe pastaj te habitemi si mund te ishim aq budallenj
qe nuk arritem dot te mbroheshim ndaj kesaj.
Ajo qe ne kemi nevoje ne menyre te deshperuar,
pertej, ose me mire, bashke me rregulla me te mira
dhe nxitje te zgjuara te arsyetueshme
eshte qe ne kemi nevoje per virtut.
Ne kemi nevoje per karakter.
Ne kemi nevoje per njerez qe duan te bejne gjene e duhur.
Dhe ne vecanti,
virtuti qe kemi me shume nevoje
eshte virtuti qe Aristoteli e quajti
"zgjuarsi praktike".
Zgjuarsia praktike
eshte detyra morale
per te bere gjene e duhur
dhe aftesia morale
per ta gjetur cila eshte gjeja e duhur.
Keshtu, Aristoteli ishte shume i interesuar
si mjeshtrat rreth tij punonin.
Dhe i bente pershtypje
si ata mund te improvizonin
zgjidhje te reja per problemet e reja --
probleme qe ata nuk i kishin parashikuar.
Keshtu qe nje shembull eshte qe ai i shikon keta punonjes te gurit
duke punuar ne ishullin e Lesbos,
dhe ata duhet te masnin
kolonat cilindrike.
Nqs mendohesh per kete,
eshte shume e veshtire te masesh kolonat cilindrike me vizore.
Keshtu qe cfare bene ata?
Ata krijuan nje zgjidhje te re te problemit.
Ata krijuan nje vizore qe perkulet,
qe sot do ta quanim meter --
nje rregull fleksibel,
nje rregull qe perkulet.
Dhe Aristoteli tha,
"Ha, ata e kuptuan qe ndonjehere
te dizenjosh kolona cilindrike
duhet te perkulesh rregullin."
Dhe Aristoteli tha
shpesh kur ke te besh me njerez te tjere,
duhet te perkulim rregullat.
Te kesh te besh me njerez te tjere
kerkon nje fare fleksibiliteti
qe asnje set rregullash mund te perfshije.
Njerezit e zgjuar dine kur dhe si
te perkulin rregullat.
Njerezit e zgjuar dine si te improvizojne
Menyra si une dhe bashkautori Ken flasim per te
ata jane pak a shume si muzikantet jazz
Rregullat jane si notat ne faqe,
dhe kjo te ben te fillosh,
por pastaj duhet te vallezosh rreth notave ne faqe,
te krijosh kombinimin e duhur
per kete moment te vecante
me kete set te vecante te muzikanteve.
Keshtu per Aristotelin
tipi
i perkuljes se vizores,
i gjetjes se perjashtimeve te rregullave dhe improvizimi
qe shikon ne mjeshtrat
eshte egzakt cfare mungon
per te qene nje mjeshter i moralshem
Dhe ne veprimet me njerezit,
pothuajse gjithmone,
ky tip fleksibiliteti eshte i nevojshem.
Nje person i zgjuar di kur te perkule rregullat.
Nje person i zgjuar e di kur duhet te improvizoje.
Dhe me e rendesishmja,
nje person i zgjuar e ben kete improvizim dhe perkulje te rregullave
ne sherbim te qellimeve te duhura.
Nqs ti je nje improvizues i mire dhe dikush qe perthyen rregullat
per t`i sherbyer vetes,
ajo qe sjell eshte manipulim i paskrupullt i njerezve te tjere.
Keshtu qe ka rendesi qe ti te besh kete praktike te zgjuar
ne sherbim te te tjereve
dhe jo ne sherbim te vetes.
Keshtu deshira per te bere gjene e duhur
eshte po aq e rendesishme sa detyra morale
per improvizim
dhe gjetja e nje perjashtimi.
Bashke ato perbejne zgjuarsine praktike
te cilen Aristoteli mendoi
se ishte virtuti master.
Keshtu qe do t`ju jap nje shembull
te zgjuarsise praktike ne veprim.
Eshte rasti i Michael.
Michael ishte nje djale i ri.
Ai kishte nje rroge te ulet
Ai mbante gruan dhe nje femije,
dhe femija shkonte ne shkollen parokiale.
Pastaj ai humbi punen.
Ai hyri ne panik
sepse nuk do te ishte ne gjendje te mbeshteste familjen.
Nje nate ai piu shume
dhe grabiti nje shofer taksie --
vodhi 50 dollare.
Ai e grabiti me revole.
Ishte nje revole loder.
Ai u kap, u gjykua
dhe u denua
Udhezimet per denimet ne Pensilvani
kerkuan nje denim minimal per nje krim te tille
prej 2 vjetesh, 24 muaj.
Gjykatesja e ketij rasti, Lois Forer
mendoi qe kjo nuk kishte kuptim.
Ai nuk kishte bere kurre nje krim me perpara
Ai ishte nje burre i pergjegjshem dhe baba
Ai ishte perballur me rrethana te deshperuara
Dhe gjithcka qe kjo do te bente ishte te shkaterronte familjen.
Keshtu ajo improvizoi nje denim -- 11 muaj,
dhe jo vetem kaq,
por edhe lirine cdo dite per te shkuar ne pune.
Kalo naten ne burg, kalo diten ne pune.
Ai e beri. Ai e mbaroi denimin.
Ai beri ndryshim
dhe gjeti nje pune te re.
Dhe familja u bashkua.
Dhe dukej ne rrugen
e nje fare jete decente --
nje histori me fund te lumtur
qe perfshin improvizime te zgjuara
nga nje gjykates i zgjuar.
Por doli
qe prokurori nuk ishte i kenaqur
qe Gjykatesja Forer injoroi udhezimet e denimit
dhe pak a shume shpiku te vetat,
keshtu qe ai apeloi.
Dhe kerkoi denimin minimal
per grabitje te armatosur.
Ai kishte nje pistolete loder.
Denimi minimal per grabitje te armatosur
eshte pese vjete.
Ai e fitoi gjyqin.
Michael u denua me 5 vjete ne burg.
Gjykatesja Forer duhej te ndiqte ligjin.
Dhe me qe ra fjala, ky gjyq u be
pasi ai kishte mbaruar se sherbyeri denimin
keshtu qe ai kishte dale nga burgu dhe ishte ne pune
dhe kujdesej per familjen
dhe ju desh te shkonte mbrapsht ne burg.
Gjykatesja Forer beri cfare duhej te bente,
dhe dha doreheqjen.
Dhe Michael u zhduk.
Ky eshte nje shembull,
i te dyjave, zgjuarsi ne praktike
dhe e kunderta e zgjuarsise
nga rregullat, qe jane krijuar, sigurisht, t`i bejne gjerat me mire.
Tani konsideroni Ms. Dewey.
Ms. Dewey eshte nje mesuese ne shkollen elementare te Texas.
Ajo u gjend nje dite duke degjuar nje konsultant
qe po mundohej te ndihmonte mesuesit
te rrisnin rezultatet e femijeve,
qe shkolla te
mund te arrinte kategorine elite
ne perqindjen e femijeve qe kalonin teste te medhaja.
Te gjitha keto shkolla ne Texas konkurrojne me njera tjetren
te arrijne keto pikesynime
dhe ka bonuse dhe benefite te tjera
qe vijne nqse ti arrin te mundesh shkollat e tjera.
Keshtu, ketu ishte keshilla e konsultantit:
e para, mos harxhoni kohen me femijet
qe do te kalojne testet cfare do qe te beni.
E dyta, mos shpenzoni kohen
me femijet qe nuk mund te kalojne testet
cfaredo qe te beni ju.
E treta, mos harxhoni kohen
me femijet qe levizen ne kete lagje
shume vone qe notat e tyre te numerohen.
Perqendroheni te gjithe kohen dhe vemendjen
ne femijet qe jane ne fllucke --
ata qe quhen 'femije fllucke'--
femije per te cilet nderhyrja juaj
mund t`i beje ata qe te kalojne vetem nje cike kufirin
nga te deshtuarit ne te kaluar.
Keshtu Ms. Dewey e degjoi kete,
dhe tundi koken ne deshperim
kurse mesuesit e tjere po gezonin me njeri tjetrin
dhe tunding koken ne aprovim.
Eshte sikur ata jane duke luajtur nje loje futbolli
Per Ms. Dewey,
nuk eshte kjo arsyeja qe ajo u be profesore.
Tani Ken dhe une nuk jemi naive,
dhe ne e kuptojme qe ti duhet te kesh rregulla.
Duhet te kesh nxitje.
Njerezit duhet te fitojne per te jetuar.
Por problemi
me bazimin mbi rregullat dhe nxitjet
eshte qe ato demoralizojne
aktivitetin profesional
dhe ato e demoralizojne aktivitetin profesional
ne 2 kuptime.
E para, demoralizojne njerezit
qe jane ne kete aktivitet.
Gjykatesja Forer iku,
dhe Ms. Dewey e ka humbur komplet besimin.
Dhe e dyta,
ata demoralizojne aktivitetin vete.
Praktika vete eshte e demoralizuar,
dhe praktikuesit jane te demoralizuar.
Krijon njerez --
kur manipulon nxitjet per t`i bere njerezit te bejne gjene e duhur --
krijon njerez
qe jane te varur tek nxitjet.
Kjo per te thene, krijon njerez
qe bejne gjera vetem per nxitjet.
Tani ajo qe te shokon ketu
eshte qe psikologjistet e kane ditur kete
prej 30 vjetesh.
Psikologjistet i kane ditur
konsekuencat negative te nxitjeve te cdo gjeje
per 30 vjet.
Ne e dime qe nqs i jep dhurata femijeve per vizatimin,
ata ndalojne te merren me me vizatimin
dhe i japin rendesi vetem dhuratave.
Nqs i jep dhurata femijeve per te lexuar libra,
ata fillojne te pushojne se menduari cfare ka ne libra
dhe t`i japin rendesi sa te gjate jane ata libra.
Nqs kompenson mesuesve per rezultate ne testet e femijeve
ata fillojne te pushojne se menduari per arsimimin
dhe i japin rendesi vetem pergatitjes se testeve.
Nqs kompenson doktoret
per te bere me shume procedura --
qe eshte sistemi i tashem -- ata do te bejne me shume.
Nqs ne vend te kesaj, ti i kompenson doktoret per te bere me pak procedura,
ata do te bejne me pak.
Ajo qe duam eshte sigurisht,
qe doktoret te bejne sasine e duhur te procedurave
dhe te bejne sasine e duhur per arsyen e duhur --
domethene, t`i sherbejne mireqenies se pacienteve.
Psikologet e dine kete prej dekadash
dhe eshte koha per ata qe bejne rregullat
te fillojne te mendojne
dhe te degjojne nje cike psikologet
ne vend te ekonomisteve,
Dhe nuk duhet te jete ne kete menyre,
Ne besojme, Ken dhe une, qe ka vertet burime shprese
Ne identifikojme nje set njerezish
ne gjithe keto praktika
te cilat ne i quajme perjashtime.
Keta jane njerez
te cilet, duke u detyruar te bejne punen
ne nje sistem qe kerkon te zbatohen rregulla
dhe krijon nxitje,
gjejne nje menyre te anashkalojne rregullat,
gjejne nje menyre te transformojne rregullat.
Keshtu qe ka mesues qe kane udhezues per te ndjekur,
dhe ata e dine qe nqs ndjekin kete udhezues femijet nuk do te mesojne asgje.
Dhe ajo qe bejne eshte te ndjekin udhezuesin,
por e ndjekin udhezuesin ne kohe te dyfishte
dhe mundohen te heqin menjane copeza kohe
gjate se cilave mesojne ne menyren
qe ata e dine eshte me efektive.
Keshtu keta jane heronj te vegjel, te zakonshem, te perditshem,
dhe jane ne menyre te pabesueshme te admirueshem,
por ata nuk mund ta vazhdojne kete aktivitet
perpara nje sistemi
qe ose i nxjerr nga rrenjet
ose i bluan.
Keshtu perjashtimet nga rregullat jane me mire se asgje,
por eshte e veshtire te imagjinosh qe perjashtimet
mund te jene zgjidhje per kete ne nje periudhe te vazhdueshme.
Me shpresedhenes
jane njerezit qe ne i quajme ndryshues te sistemit
Jane ata njerez qe shikojne
jo te manipulojne sistemin
por te transformojne sistemin,
dhe ne flasim per disa.
Nje ne vecanti
eshte nje gjykates i quajtur Robert Rusell.
Dhe nje dite ai u perballua
me nje rast te Gary Pettengill.
Pettengill ishte nje veteriner 23 vjec
qe kishte planifikuar te bente nje karriere ne ushtri,
por u plagos keq ne Irak,
dhe kjo e detyroi ate te linte sherbimin.
Ai ishte i martuar, priste nje femije te trete,
vuante nga PTSD, pervec dhimbjes se mesit,
dhe anktheve qe riktheheshin,
dhe ai kishte filluar te perdorte marijuana
per te lehtesuar disa nga simptomat.
Ai ishte ne gjendje vetem te bente pune part-time per shkak te kurrizit,
dhe keshtu ai nuk ishte ne gjendje te siguronte ushqim te mjaftueshem
dhe te kujdesej per familjen.
Keshtu ai filloi te shiste marijuana.
Ai u kap ne nje shitje droge
dhe familja e tyre u debua nga apartamenti,
dhe sistemi i asistences sociale
po i kercenonte per t`i hequr femijet.
Nen proceduren normale te denimit,
Gjykatesi Rusell nuk do te kishte rruge tjeter
por te denonte Pettengill me shume vite burg
si shperndares droge.
Por Gjykatesi Rusell kishte nje alternative.
Dhe kjo sepse ai ishte ne nje gjykate speciale.
Ai ishte ne nje gjykate te quajtur Gjykate e Veteraneve.
Ne Gjykaten e Veteraneve--
kjo ishte e para e ketij lloji ne SHBA
Gjykatesi Rusell krijoi Gjykaten e veteraneve,
ishte nje gjykate vetem per veteranet
qe kishin thyer ligjin.
Dhe ai e krijoi egzaktesisht sepse
denimet e detyrueshme
po merrnin ne dore gjykimin per te gjykuar.
Asnje nuk donte qe njerezit qe nuk ishin violente--
dhe sidomos veteranet jo-violente--
te perfundonin ne burg.
Ata donin te benin dicka rreth asaj qe ne e njohim mire,
si nje ure ne sistemin gjyqesor te krimeve.
Dhe ajo qe Gjykata e veteraneve beri,
ishte te trajtonte cdo kriminel si nje individual,
mundohej te hynte ne problemet e tyre,
mundohej te gjente pergjigjet per krimet e tyre
qe t`i ndihmonte ata te reabilitoheshin,
dhe nuk i hidhte pas kraheve pasi gjykimi ishte kryer.
Rrinte me ta, i ndiqte hap pas hapi,
sigurohej qe ata ndiqnin cfaredo plani
qe kishin zhvilluar se bashku
per t`i bere ata te kalonin problemet.
Tani kemi 22 qytete
qe kane Gjykata te veteraneve si kjo.
Pse u shpernda kjo ide?
Ne fakt, nje arsye eshte
qe Gjykatesi Rusell
ka pare tani 108 veterane
ne Gjykaten e Veteraneve
deri ne shkurt te ketij viti,
dhe prej ketyre 108,
gjejeni sa kane shkuar per here te dyte
nepermjet dyerve rrethore te drejtesise
ne burg.
Asnje. Asnje.
Cdokush do t`i jepte vemendje
nje sistemi gjyqesor te krimeve
qe ka kete lloj rekordi.
Keshtu, para jush keni nje ndryshues sistemi, dhe duket qe po perhapet.
Eshte nje bankier
qe krijoi nje banke komuniteti
qe inkurajoi bankieret - E di qe kjo eshte veshtire te besohet --
inkurajoi bankieret qe punonin atje te vepronin mire
duke bere me te miren per klientet e tyre me te ardhura te vogla.
Banka ndihmoi ne financimin e rindertimit
te dickaje qe ndryshe ishte nje komunitet ne zhdukje.
Edhe pse klientet e kredive te tyre ishin me rrezik te larte sipas standardeve te zakonshme,
deshtimet per te paguar kredine ishin jashtezakonisht te uleta.
Banka kishte fitim.
Bankieret vazhduan me klientet e tyre te kredive.
Ata nuk bene kredi dhe pastaj te shisnin kredite.
Ata i sherbyen kredive.
Ata u siguruan qe klientet e tyre te kredive
vazhdonin te paguanin.
Sistemi i bankave nuk ka qene gjithmone
ne menyren qe lexojme sot neper gazeta
Edhe Goldman Sachs
dikur i sherbente klienteve,
perpara se te kthehej ne nje institut
qe i sherben vetem vetes se vete.
Sistemi i bankave nuk ka qene gjithmone keshtu,
dhe nuk duhet te jete keshtu.
Keshtu ka shembuj te tille ne mjekesi --
doktore ne Harvard
qe po mundohen te transformojne arsimimin mjekesor,
qe mos te kete nje erozion etike
dhe mungese empatie,
qe karakterizon shumicen e studenteve mjeksore
gjate trajnimit te tyre mjeksor.
Dhe menyra per ta bere kete eshte t`i jepet studenteve te vitit te trete
paciente qe ata i ndjekin per nje vit te tere.
Keshtu qe pacientet nuk jane sisteme organesh,
dhe nuk jane semundje;
ata jane njerez, njerez me jete.
Dhe per te qene nje doktor efektiv,
ti duhet te trajtosh njerez qe kane jete dhe jo vetem semundje.
Pervec kesaj, ka nje sasi e madhe shkembim informacioni
duke trajnuar nje student nga nje tjeter student,
sesa te gjithe studenteve nga doktoret,
dhe rezultati eshte nje brez -- shpresojme -- i doktoreve
qe kane kohe per njerezit qe kurojne.
Do te shikojme.
Keshtu ka shume shembuj te tille per te cilet flasim.
Secili prej tyre tregon qe eshte e mundur
te ndertosh dhe te kujdesesh per karakterin
dhe te mbash nje profesion
te vertete ne misionin e tij --
ajo qe Aristoteli do ta kishte quajtur telosi i tij.
Dhe une me Ken besojme
qe kjo eshte ajo qe praktikuesit ne fakt duan.
Njerezit duan te lejohen
per te qene virtuoze.
Ata duan te kene lejen per te bere gjene e duhur.
Ata nuk duan te ndihen
sikur ata kane nevoje te bejne nje dush
per te hequr papastertite morale nga trupat e tyre perdite
kur kthehen nga puna ne shtepi.
Aristoteli mendonte se zgjuarsia praktike
ishte celesi per lumturine,
dhe ai kishte te drejte.
Tani ka shume kerkime ne psikologji
ne ate qe i ben njerezit te lumtur,
dhe dy gjera qe dalin ne dukje ne studime
--E di qe kjo do t`ju shokoje --
dy gjera qe jane me te rendesishme per lumturine
jane dashuria dhe puna.
Dashuria: te menaxhosh ne menyre te sukseshme
lidhjet midis njerezve qe jane afer me ty
dhe te komuniteteve qe ben pjese.
Puna: te perfshihesh ne aktivitete
qe kane kuptim dhe te sjellin kenaqesi.
Ne qofte se ke kete, lidhje te mira me njerez te tjere,
pune qe ka kuptim dhe qe te kenaq,
nuk ke nevoje per shume te tjera.
Ne fakt, te duash mire dhe te punosh mire,
ti ke nevoje per zgjuarsi.
Rregullat dhe nxitesat nuk te tregojne
si te jesh nje mik i mire, si te jesh nje pacient i mire,
si te jesh nje bashkeshort i mire,
ose si te jesh nje doktor i mire ose nje gjykates i mire
ose nje mesues i mire.
Rregullat dhe incentivat
nuk zevendesojne zgjuarsine.
Ne fakt, ne argumentojme,
qe nuk ka zevendesues per zgjuarsine.
Dhe qe zgjuarsia praktike
nuk kerkon
akte heroike per vete sakrifikim
nga ana e praktikuesve.
Duke na dhene ne deshiren dhe aftesite
per te bere gjene e duhur - per te bere mire nepermjet te tjereve -
zgjuarsia praktike na jep gjithashtu
deshiren dhe aftesite
per te bere mire nepermjet vetes tone.
Ju falemnderit.
(Duartrokitje)