Afrika hızla yükseliyor.
Kişi başı gelir 2000 yılından beri
ikiye katlandı
ve bu yükseliş herkesi etkiliyor
Ortalama yaşam süresi son 10 yılda
her 3 yıl için 1 yıl arttı.
Bu demektir ki bugün doğan Afrikalı bir çocuk
3 gün önce doğan bir çocuğa göre
1 gün daha fazla
yaşam süresine sahip.
Bu etki bu kadar çabuk.
Ve AIDS'e yakalananların sayısı %27 azaldı:
Sahra Altı Afrika'da AIDS'e yakalananların sayısı
yılda 600.000 azalmakta.
Dünya Bankası'nın son verilerine göre,
sıtmadan kaynaklanan ölümlerin %27 azalmasıyla
sıtmaya karşı sürdürülen savaş kazanılıyor.
Sıtma ağları, bu savaşta gerçekten büyük bir rol oynamakta.
Bu durum bizi şaşırtmamalı,
çünkü aslına bakılırsa, herkes gelişiyor.
MS 1 yılına, Roma'nın imparatorluk
zamanlarına döndüğünüzde,
kabul edilmeli ki, 1800 yıl boyunca
ortada pek büyük bir nüfus artışı yoktu.
Fakat sonra Romalıların &quot;İskoç Barbarlar&quot; olarak
adlandırdıkları insanlar, yani benim atalarım,
Sanayi Devrimi'nin bir parçası oldular
ardından, 19. yüzyılda nüfus artışı hızlanmaya başladı
ve gördüğünüz gibi giderek daha da hızlanıyor,
bu durum herkesi etkilemekte.
İster Singapur'un ormanlarında,
ister Kuzey Finlandiya'daki tundralarda olun.
Herkes bu işin içinde. Önemli olan,
kaçınılmazın ne zaman gerçekleşeceği.
Bana bunun şimdi gerçekleştiğini düşündüren sebeplerden biri,
Afrika'daki liderlik kalitesi.
Çoğumuzun kabul edeceği gibi, 1990'larda
dünyadaki en iyi politikacılar Afrikalılardı,
Ben her defasında, bu kıta'da
çok parlak insanlarla tanışıyorum
ve bu insanlar, ülkelerinin
ekonomik durumunu değiştiren
reformlar yapıyorlar.
Batı da bu durumla yakından ilgileniyor.
Batı, Sahra Altı'ndaki ülkelerin borçlarını gayri safi yurt içi hasılanın (GSYH)
%70'inden %40'ına, yani neredeyse yarısına kadar,
düşürecek borç affı programları uyguluyor.
Aynı zamanda, bizim borçlarımız GSYH'nin %120'sine
kadar yükseldi ve bunun sonucunda yavaş yavaş kendimizi
perişan hissediyoruz.
Borçlar arttıkça devlet politikaları zayıflıyor.
Kamu sektörünün borcu az olduğu zaman,
hükümetler eğitime veya sağlığa
yatırım yapmak ile borçlarının faizini
ödemek arasında bir seçim yapmak zorunda kalmıyorlar.
Durumu bu kadar iyi görünen sadece kamu sektörü değil.
Özel sektörün durumu da aynı.
Tekrar Batı'ya dönersek, İspanya'da, Bİrleşik Krallık'ta
ve ABD'de özel sektörün borcu GSYH'nin
%200'üne kadar varıyor.
Bu, korkunç bir miktarda bir borç.
Bu oran pek çok Afrika ülkesinde
%10-30 arasında seyrediyor.
Eğer Çin'in yaptığını yapabilecek herhangi bir ülke varsa --
Çin'de bu tabloda yaklaşık %130 civarında --
Eğer birisi Çin'in son 30 yılda
yaptığını yapabilecekse
o, önümüzdeki 30 yıl içerisinde Afrika olacaktır.
Sonuç olarak devletin finansmanı ve özel sektör borçları çok iyi bir durumda.
Peki bunu farkeden var mı? Aslında var.
Son 15 yılda,
Afrika'ya doğrudan yabancı yatırım aktı.
70'lerde kimse
bu kıtaya bir metre bile yaklaşmıyordu.
Şimdi ise, bu yatırıma Batı öncülük etmekte.
Çin hakkında çok şey duyuyoruz,
büyük miktarlarda borçlar veriyorlar,
fakat son birkaç yıldaki doğrudan yabancı yatırımların
%60'ı Avrupa, Amerika, Avusturalya ve Kanada'dan geldi.
%10'u ise Hindistan'dan.
Ve yatırımları enerji sektörüne yapıyorlar.
Bugün, Afrika günlük 10 milyon varil petrol üretiyor.
Bu, Suudi Arabistan'ın veya Rusya'nın ürettiğiyle aynı.
Ayrıca telekom ve alışveriş merkezlerine
yatırım yapıyorlar.
Bence bu umut verici hikaye,
kısmen, demografi odaklı.
Ve bu sadece Afrika'daki nüfus yapısıyla alakalı değil.
Bu tablo, dünyanın farklı yerlerinde
15-24 yaş arası insanların sayısını gösteriyor.
Bir süreliğine şu mavi çizgiye odaklanmanızı istiyorum.
10 yıl önceye gidelim, farzedin ki siz
şans eseri, bir iPhone fabrikası kuracak olan Foxconn'sunuz.
Doğu Asya mavi çizgisinin çoğunluğunu oluşturan,
200 milyonluk bir genç nüfusa sahip,
ve 2010'a kadar her yıl daha da büyümüş olan
Çin'i tercih edebilirsiniz.
Bu demektir ki, her gün kapınızı çalıp
"Maaşıma zam falan istemem, yeter ki bana iş ver."
diyen yeni insanlarla karşılaşacaksınız.
Fakat bu durum artık tamamen değişti.
Önümüzdeki 10 yılda, Çin'deki 15-24 yaş arası nüfus
%20 ile %30 arası düşecek.
Peki bu durumda yeni fabrikanızı nereye kurarsınız?
Herkes gibi Güney Asya'ya yönelebilirsiniz.
İnsanlar Pakistan, Bangladeş
ve Afrika'ya da yöneliyorlar.
Afrika'ya yöneliyorlar,
çünkü bu sarı çizgi,
2050'ye kadar
her yıl artmaya devam edecek olan
Afrikalı gençlerin sayısını gösteriyor.
Şimdi, herhangi bir piyasaya akın eden
onca genç insanla ilgili bir sorun var,
özellikle genç erkeklerle ilgili.
Bu durum bazen biraz tehlikeli.
Bence en kritik noktalardan birisi
bu genç nüfusun eğitim durumu.
Şuradaki kırmızı çizgiye bakarsanız,
Sahra Altı Afrika'da, 1975'de
çocukların sadece %9'unun
ortaokul eğitimi
aldığını göreceksiniz.
Bu durumda 70'lerin ortasındaki
Sahra Altı Afrika'sında fabrika kurar mıydınız?
Zaten kimse kurmadı.
Bunun yerine, tekstil fabrikalarını kurmak için
Türkiye ve Meksika'yı seçtiler.
Çünkü eğitim seviyeleri
%25 ile %30 arasındaydı.
Bugün, Sahra Altı Afrika
Türkiye ve Meksika'nın 1975'te oldukları seviyede.
Dolayısıyla insanları kırsal fakirlikten çıkarıp
sanayileşme ve zenginlik yoluna
sevk edecek olan tekstil işlerini alacaklar.
Peki Afrika bugün nasıl görünüyor?
Ben Afrika'yı böyle görüyorum.
Ben bir ekonomist olduğumdan biraz garip görünüyor.
Her küçük kare yaklaşık 1 milyar dolar değerinde
ve farkedersiniz ki ortada bulunan Nijerya'ya
aşırı derecede dikkat veriyorum.
Güney Afrika da çok önemli.
Fakat ileriyi düşündüğümde,
beni asıl ilgilendiren
Orta, Batı ve Güney Afrika.
Afrika'ya nüfus yönünden bakarsam,
Doğu Afrika potansiyel olarak
çok göze çarpıyor.
Bu haritalarla size gösterdiğim diğer bir şey de;
demokrasi karşısında otokrasi.
Kırılgan demokrasiler bej ile gösteriliyor.
Sağlam olanlar ise turuncu ile.
Görüyorsunuz ki Afrikalıların çoğu
artık demokrasi ile yönetiliyor.
Peki bu neden önemli?
Çünkü politikacılar
insanların isteklerini karşılamaya çalışır.
Her zaman başarılı olamayabilirler, fakat denerler.
Sonunda elinizde pozitif ve güçlenen bir döngü olur.
Gana'da Aralık, 2012'de yapılan seçimlerde
iki aday arasındaki mücadele
eğitim üzerineydi.
İlk aday, sadece %30'luk kısım değil, herkes için
ücretsiz orta okul eğitimi vadetti.
Diğeri de 50 tane yeni okul
yapacağını söylemek zorunda kaldı.
Ve çok az bir farkla seçimi kazandı.
Yani, demokrasi hükümetleri
eğitime yatırım yapmaya teşvik ediyor.
Eğitim büyüme ve yatırımlara yardım ediyor,
ve eğitim aracılığıyla büyümeye yardımcı olan bu para
hükümetlere daha çok para kazandırarak
bütçeye katkıda bulunuyor.
Bu, olumlu ve temiz bir döngü.
Fakat bir soruyla karşılaşıyorum
ve bu soru beni epey üzüyor:
&quot;Peki ya yolsuzluk?&quot;
&quot;Yolsuzluk varken Afrika'ya neden yatırım yapasın ki?&quot;
Bu sorunun beni üzen tarafı,
bu grafikte görebileceğiniz gibi
yolsuzlukla en çok bağlantılı olan şeyin zenginlik olması.
Fakirseniz, yolsuzluk sizin önceliğiniz değildir.
Ve sağ taraftaki ülkelerde,
kişi başına düşen geliri göreceksiniz.
Kişi başına düşen geliri
5000 Dolar'dan az olan hemen hemen tüm ülkelerin
yolsuzluk skoru
yaklaşık olarak -- 3 diyebilir miyiz?
10 üzerinden 3. Bu iyi değil.
Bütün fakir ülkelerde yolsuzluk var.
Zengin ülkelerde, yolsuzluk nispeten daha az.
Peki fakirlik ve yolsuzluğu nasıl
zenginlik ve daha az yolsuzluğa dönüştürürsünüz?
Orta sınıfın büyüdüğünü görüyorsunuz.
Bunun yolu ise yatırım yapmaktan geçiyor,
bir kıtada çok yolsuzluk var diye
&quot;ben buraya yatırım yapmıyorum&quot; demekten değil.
Yolsuzluğu savunuyor gibi görünmek istemem.
Bir keresinde rüşvet vermeyi reddettiğim için tutuklandım
ve bu olay Afrika'da olmadı.
Ama söylemek istediğim şey;
bir şeyleri değiştirebileceğimiz
ve bunları yatırımlarla yapabileceğimiz.
Şimdi sizlere, çok da gizli olmayan bir şey söyleyeyim.
Ekonomistler, öngörü konusunda çok iyi değillerdir.
Çünkü asıl mesele, sırada ne olacağı.
2000 yılına dönerseniz
Ekonomist dergisinin o ünlü kapağında
&quot;Umutsuz Kıta&quot; başlığını göreceksiniz
ve yaptıkları şey ise Afrika'nın son 10 yılda
%2 olan büyümesine bakıp
önümüzdeki 10 yıl içinde
neler olacağını sormaktı.
Büyümenin %2 olacağını varsaydılar
ve umutsuz bir hikaye yarattılar.
Çünkü nüfus artışı %2,5'ti.
1990'larda Afrika'daki insanlar daha da fakirleşti.
Şimdi 2012'de, Ekonomist dergisinin yeni bir kapağı var
ve bu kapak neyi gösteriyor?
Yeni kapak, Afrika'nın yükseldiğini,
çünkü son 10 yıldaki artışın
yaklaşık %5,5 civarında olduğunu gösteriyor.
Şimdi sizler birer ekonomist olabilir misiniz görmek istiyorum,
çünkü eğer son 10 sene için büyüme oranı
%5,5 olduysa tahmin edin bakalım
IMF önümüzdeki 5 yıl için
Afrika'da nasıl bir artış öngörüyor?
Güzel. Kafanızda, sessizce
%5,5 dediğinizi tahmin ediyorum.
Sanırım hepiniz ekonomistsiniz ve
her ekonomist gibi yanıldınız.
Darılmak yok!
Yapmak istediğim şey, Afika'nın yaptığının
aynısını yapan başka ülkeler bulmak,
yani 1800 yıl boyunca yerinde saydıktan sonra bir anda
gürlemek, aniden aşırı yükselmek.
Hindistan bunun örneklerinden biri.
Bu, Hindistan'da 1960'dan 2010'a kadarki artış.
Bir süreliğine, alttaki ölçeği göz ardı edin.
Aslında, ilk 20 yıl için,
60'lar ve 70'lerde, Hindistan pek büyümedi.
Nüfus artışı %2,5'ken
büyüme hızı %2'ydi.
Bu size tanıdık mı geliyor? Çünkü
80'ler ve 90'larda Sahra Altı'nda olan da, aynen buydu.
Sonra 1980'de bir şey gerçekleşti.
Güm! Hindistan patlamaya başladı.
&quot;Hint büyüme hızı&quot; veya
&quot;demokrasiler büyüyemez&quot; denir. Ama Hindistan bunu başardı.
Sahara Altı'nın büyümesini, Hindistan'ın
hikayesi ile karsılaştırınca,
epey benzer olduklarını söyleyebiliriz.
20 yıl boyunca pek fazla olmayan artış
ve şunları söyleyen bir trend çizgisi:
&quot;Sahra Altı'ndaki artış, Hindistan'dakinden
oldukça daha iyi.&quot;
Ardından Asya'yı hesaba katarsak,
bence Hindistan Afrika'nın 20 yıl önünde,
Gelişen Asya da, Hindistan'ın 10 yıl önünde.
Önümüzdeki 30-40 yıl için
bazı öngörülerde bulunabilirim
ve bence bu öngörüler,
geçmişe dönük yapılanlardan daha iyi olur.
Ve bu bana şunu söylüyor:
Afrika bugün 2 trilyon Dolar olan ekonomiden
2050'de 29 trilyon Dolar'a ulaşacak
bir ekonomiye yol alacak.
Bu, şimdinin parası ile Avrupa ve Amerika'nın
toplamından daha fazla.
Ortalama yaşam süresi 13 yıl artacak.
Nüfus ikiye katlanarak
1 milyardan 2 milyara ulaşacak
yani hane geliri önümüzdeki 35 yıl içinde
7 katına yükselecek.
Ve ben bunu Afrika'da, Nairobi,
Lagos veya Accra'da söylediğimde, bir soruyla karşılaşıyorum.
&quot;Charlie, neden bu kadar kötümsersin?&quot;
Biliyor musunuz?
Aslında, bir yandan haklılar.
Ben gerçekten, Asya ve Hindistan'daki
olumlu ve olumsuz durumlardan bir ders
alınamayacağını mı söylüyorum?
Belki de Afrika daha önce yapılan hataların bir kısmını önleyebilir.
Eminim ki, geçen haftadan beri burada konuştuğumuz
teknolojilerin bir kısmı
Afrika'nın daha da hızlı büyümesine
yardım edebilir, ne dersiniz?
Ve bence burada bize bir görev düşüyor.
Çünkü teknoloji yardım edebilmenize imkan tanıyor.
Afrika edebiyatının
harika eserlerinin bazılarını
artık internetten indirebilirsiniz.
Hayır, şimdi değil, 30 saniye bekleyin.
Bazı müthiş Afrika ezgilerini de satın alabilirsiniz.
Benim iPod'um onlarla dolu.
Afrika ürünlerini satın alın.
Oraya tatile gidin ve
değişimi kendi gözlerinizle görün.
Yatırım yapın.
Ya da iş verin, Afrika'ya geri götürebilecekleri
beceriler kazandırın ve
bu şekilde firmaları Batı'daki pek çok firmadan
çok daha hızlı büyüyecektir.
Bu şekilde sizler ve ben; 21. yüzyılın
Afrika'nın yüzyılı olmasına yardım edebiliriz.
Çok teşekkür ederim.
(Alkış)