Η Αφρική ακμάζει.
Το κατά κεφαλήν εισόδημα από το έτος 2000
έχει διπλασιαστεί
και η αλματώδης αυτή ανάπτυξη επηρεάζει τους πάντες.
Το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται κατά ένα έτος
κάθε τρία χρόνια εδώ και τουλάχιστον μία δεκαετία.
Αυτό σημαίνει πως ένα παιδί που γεννιέται σήμερα στην Αφρική
αντί για πριν από τρεις μέρες,
θα ζήσει μία μέρα παραπάνω
στο τέλος της ζωής του.
Τόσο άμεσο.
Και το ποσοστό μολύνσεων με τον ιό HIV έχει μειωθεί κατά 27 τοις εκατό:
600.000 λιγότεροι άνθρωποι το χρόνο μολύνονται με τον ιό HIV
στην Υποσαχάρια Αφρική.
Η μάχη κατά της ελονοσίας κερδίζεται,
οι θάνατοι από ελονοσία να έχουν μειωθεί κατά 27 τοις εκατό,
σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Και οι κουνουπιέρες κατά της ελονοσίας όντως παίζουν ρόλο σ'αυτό.
Αυτό δε θα έπρεπε να μας εκπλήσσει,
καθότι, εδώ που τα λέμε, όλοι αναπτύσσονται.
Αν ανατρέξετε στο παρελθόν στην ιμπεριαλιστική Ρώμη,
το έτος 1 μ.Χ.,
για 1.800 χρόνια περίπου
δεν είχε σημειωθεί πάρα πολλή ανάπτυξη.
Μετά όμως, αυτοί που οι Ρωμαίοι
θα αποκαλούσαν Σκωτσέζους βάρβαρους, οι πρόγονοί μου,
αποτέλεσαν κομμάτι της Βιομηχανικής Επανάστασης,
και τον 19ο αιώνα, η ανάπτυξη άρχισε να επιταχύνει ρυθμούς,
όλο και πιο γρήγορα
και αυτό έχει επηρεάσει τους πάντες.
Δεν έχει σημασία αν αυτό έχει συμβεί στις ζούγκλες της Σιγκαπούρης
ή στην τούνδρα της βορείου Φινλανδίας.
Όλοι εμπλέκονται. Είναι θέμα χρόνου
το πότε θα συμβεί το αναπόφευκτο.
Ένας από τους λόγους για τους οποίους θεωρώ πως συμβαίνει αυτήν την περίοδο
είναι η ποιότητα της ηγεσίας σε όλη την Αφρική.
Νομίζω πως οι περισσότεροι θα συμφωνήσουμε ότι τη δεκαετία του '90
ο σημαντικότερος πολιτικός παγκοσμίως ήταν Αφρικανός,
αλλά συναντώ εξαιρετικούς ανθρώπους
ανά την ήπειρο συνεχώς,
οι οποίοι προβαίνουν σε μεταρρυθμίσεις,
που έχουν μεταστρέψει την οικονομική κατάσταση
για τις χώρες τους.
Και η Δύση συμμετέχει σ'αυτό.
Η Δύση έχει κάνει παραγραφή του χρέους με σχετικά προγράμματα,
τα οποία έχουν περιορίσει στο μισό το χρέος σε χώρες νοτίως της Σαχάρας,
από το 70 τοις εκατό του ΑΕΠ στο 40 τοις εκατό.
Ταυτόχρονα, το ανώτατο όριο του χρέους μας έχει ανέλθει στο 120
και όλοι αισθανόμαστε κάπως δυστυχισμένοι
κατά συνέπεια.
Η πολιτική αποδυναμώνεται όταν το χρέος είναι υψηλό.
Όταν το χρέος του δημόσιου τομέα είναι χαμηλό,
οι κυβερνήσεις δε χρειάζεται να επιλέξουν
αν θα επενδύσουν στην παιδεία και στην υγεία
ή θα αποπληρώσουν τα επιτόκια του οφειλόμενου χρέους.
Και δεν είναι μόνο ο δημόσιος τομέας που τα πηγαίνει τόσο καλά.
Το ίδιο ισχύει και για τον ιδιωτικό τομέα.
Και πάλι, στη Δύση, έχουμε χρέος του ιδιωτικού τομέα
της τάξεως του 200 τοις εκατό του ΑΕΠ στην Ισπανία,
στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις Η.Π.Α.
Πρόκειται για πάρα πολύ χρέος.
Η Αφρική, πολλές αφρικανικές χώρες
έχουν χρέος μόλις 10 με 30 τοις εκατό του ΑΕΠ.
Αν υπάρχει κάποια ήπειρος που μπορεί να καταφέρει αυτό που έκανε η Κίνα --
Η Κίνα βρίσκεται στο 130 τοις εκατό του ΑΕΠ στον πίνακα αυτόν --
αν υπάρχει κάποιος που μπορεί να κάνει αυτό που έκανε η Κίνα
τα τελευταία 30 χρόνια,
θα είναι η Αφρική τα επόμενα 30.
Έχουν καλά δημόσια οικονομικά και ένα καλό χρέος του ιδιωτικού τομέα.
Το αναγνωρίζει κανείς αυτό; Ναι, κάποιοι το αναγνωρίζουν.
Οι άμεσες ξένες επενδύσεις
έχουν εισρεύσει στην Αφρική τα τελευταία 15 χρόνια.
Τη δεκαετία του '70,
κανένας δεν άγγιζε την ήπειρο, ούτε από μακριά.
Και μάλιστα, αυτή η επένδυση έρχεται από τη Δύση.
Ακούμε πολλά για την Κίνα,
και πράγματι δανείζουν πολλά χρήματα,
αλλά το 60 τοις εκατό των άμεσων ξένων επενδύσεων τα τελευταία χρόνια
προέρχεται από την Ευρώπη, την Αμερική, την Αυστραλία, τον Καναδά.
Το δέκα τοις εκατό προέρχεται από την Ινδία.
Και επενδύουν στην ενέργεια.
Η Αφρική παράγει 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρέλαιο την ημέρα πλέον.
Όσο και η Σαουδική Αραβία και η Ρωσία.
Επενδύουν στις τηλεπικοινωνίες,
στα εμπορικά κέντρα.
Και αυτή η πολύ ενθαρρυντική ιστορία, θεωρώ,
οφείλεται κυρίως στη δημογραφική τάση.
Και δε μιλάω μόνο για το δημογραφικό της Αφρικής.
Σας δείχνω τον αριθμό των 15χρονων με 24χρονων
σε διάφορα μέρη του κόσμου
και θέλω να εστιάσετε για λίγο στην μπλε γραμμή.
Πριν από δέκα χρόνια, ας υποθέσουμε πως είστε η Foxconn
και ανοίγετε τυχαία ένα εργοστάσιο παραγωγής iPhone.
Ίσως να επιλέγατε την Κίνα,
όπου συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο μέρος της μπλε γραμμής στην Ανατολική Ασία,
όπου υπάρχουν 200 εκατομμύρια νέοι άνθρωποι
και κάθε χρόνο μέχρι το 2010 υπήρχε αυξητική τάση.
Αυτό σημαίνει ότι όλο και κάποιοι καινούργιοι
θα χτυπούν την πόρτα και θα λένε «Δώσε μας δουλειά»
και «Δε χρειάζομαι μεγάλη αύξηση, απλώς δώστε μου δουλειά».
Αυτό έχει αλλάξει εντελώς πλέον.
Αυτή τη δεκαετία, θα δούμε μείωση 20 με 30 τοις εκατό
στον αριθμό των 15χρονων με 24χρονων στην Κίνα.
Οπότε πού στήνει κανείς το νέο του εργοστάσιο;
Ψάχνεις στη νότια Ασία και οι άνθρωποι το κάνουν.
Κοιτούν προς το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές,
αλλά και προς την Αφρική.
Και κοιτούν προς την Αφρική
επειδή η κίτρινη αυτή γραμμή σας δείχνει
πως ο αριθμός των νέων Αφρικανών
θα συνεχίσει να αυξάνεται
με κάθε δεκαετία μέχρι το 2050.
Βέβαια, δημιουργείται πρόβλημα με τους πολλούς νέους ανθρώπους
που μπαίνουν σε οποιαδήποτε αγορά,
κυρίως όταν πρόκειται για νέους άνδρες.
Είναι λίγο επικίνδυνο κάποιες φορές.
Νομίζω πως ένας από τους σημαντικούς παράγοντες
είναι το επίπεδο της εκπαίδευσης της συγκεκριμένης μερίδας του πληθυσμού.
Αν κοιτάξετε την κόκκινη γραμμή εδώ
θα δείτε πως το 1975
το εννέα τοις εκατό των παιδιών
ήταν στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση
στην υποσαχάρια Αφρική.
Θα στήνατε ένα εργοστάσιο
στην υποσαχάρια Αφρική στα μέσα της δεκαετίας του 1970;
Κανένας δεν το έκανε.
Προτίμησαν την Τουρκία και το Μεξικό
για να στήσουν τα εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας,
επειδή το εκπαιδευτικό τους επίπεδο
ήταν 25 με 30 τοις εκατό.
Σήμερα, η υποσαχάρια Αφρική βρίσκεται στα επίπεδα
που βρίσκονταν η Τουρκία και το Μεξικό το 1975.
Θα αποκτήσουν τις θέσεις εργασίας στην κλωστοϋφαντουργία
που θα βγάλουν τους ανθρώπους από τη φτώχεια στις αγροτικές περιοχές
και θα τους οδηγήσουν στην εκβιομηχάνιση και στον πλούτο.
Ποια είναι, επομένως, η εικόνα της Αφρικής σήμερα;
Να πώς βλέπω την Αφρική.
Είναι λίγο περίεργο, καθότι είμαι οικονομολόγος.
Κάθε μικρό κουτί αντιστοιχεί περίπου σε ένα δισεκατομμύριο δολάρια,
και βλέπετε πως δίνω ιδιαίτερη προσοχή
στη Νιγηρία εκεί στη μέση.
Η Νότιος Αφρική διαδραματίζει ένα ρόλο.
Αλλά όταν σκέφτομαι το μέλλον,
με ενδιαφέρει περισσότερο
η κεντρική, δυτική και νότια Αφρική.
Αν κοιτάξω την Αφρική από την πληθυσμιακή σκοπιά,
ξεχωρίζει η ανατολική Αφρική
ως περιοχή με μεγάλο δυναμικό.
Και σας δείχνω και κάτι άλλο με αυτούς τους χάρτες.
Σας δείχνω τη δημοκρατία έναντι της απολυταρχίας.
Οι εύθραυστες δημοκρατίες είναι με μπεζ χρώμα.
Οι ισχυρές δημοκρατίες με πορτοκαλί χρώμα.
Και εδώ θα δείτε πως οι περισσότεροι Αφρικανοί
πλέον ζουν σε δημοκρατίες.
Γιατί έχει σημασία αυτό;
Επειδή αυτό που θέλει ο κόσμος
είναι αυτό που οι πολιτικοί προσπαθούν.
Δεν τα καταφέρνουν πάντα, αλλά προσπαθούν να το καταφέρουν.
Και βλέπετε στην ουσία μία θετική συνεχή προσπάθεια.
Στη Γκάνα, στις εκλογές του Δεκεμβρίου 2012,
η μάχη ανάμεσα σε δύο υποψηφίους
κρίθηκε στο θέμα της εκπαίδευσης.
Ο ένας προσέφερε δωρεάν δευτεροβάθμια εκπαίδευση
για όλους, όχι μόνο για το 30 τοις εκατό.
Ο άλλος έλεγε,
θα χτίσω 50 νέα σχολεία.
Κέρδισε με διαφορά.
Επομένως, η δημοκρατία ενθαρρύνει τις κυβερνήσεις
να επενδύσουν στην εκπαίδευση.
Η εκπαίδευση βοηθά την ανάπτυξη και τις επενδύσεις
και αυτό αποδίδει δημοσιονομικά έσοδα,
δηλαδή οι κυβερνήσεις αποκτούν περισσότερα χρήματα
και αυτό βοηθά την ανάπτυξη μέσα από την εκπαίδευση.
Πρόκειται για ένα θετικό, ενάρετο κύκλο.
Αλλά μου κάνουν μία ερώτηση
και η συγκεκριμένη ερώτηση με θλίβει αρκετά:
Δηλαδή: «Και με τη διαφθορά τι γίνεται;
Πώς γίνεται να επενδύεις στην Αφρική όταν υπάρχει διαφθορά;»
Και αυτό που με θλίβει ως προς αυτό
είναι πως το γράφημα εδώ σας δείχνει
πως η διαφθορά συνδέεται κατά κύριο λόγο με τον πλούτο.
Όταν είσαι φτωχός, η διαφθορά δεν είναι η βασική σου προτεραιότητα.
Και οι χώρες στη δεξιά πλευρά,
θα δείτε πως το κατά κεφαλήν ΑΕΠ,
στην ουσία κάθε χώρα
με κατά κεφαλήν ΑΕΠ, π.χ. μικρότερο των 5.000 δολαρίων,
σημειώνει ποσοστό διαφθοράς
περίπου, τι λέει εδώ, τρία;
Τρία στα 10. Αυτό δεν είναι καλό.
Κάθε φτωχή χώρα είναι διεφθαρμένη.
Κάθε πλούσια χώρα είναι σχετικά απαλλαγμένη από τη διαφθορά.
Πώς φτάνει κανείς από τη φτώχεια και τη διαφθορά
στον πλούτο και τη λιγότερη διαφθορά;
Με την ανάπτυξη της μεσαίας τάξης.
Και ο τρόπος να το κάνεις αυτό είναι οι επενδύσεις,
κι όχι να λες πως δεν επενδύεις στην ήπειρο αυτή
επειδή υπάρχει μεγάλη διαφθορά.
Δε θέλω να δικαιολογήσω τη διαφθορά.
Με έχουν συλλάβει, επειδή αρνήθηκα να δωροδοκήσω --
και μάλιστα όχι στην Αφρική.
Αυτό που προσπαθώ να πω όμως είναι
πως μπορούμε να κάνουμε τη διαφορά
και μάλιστα επενδύοντας.
Τώρα θα σας αποκαλύψω κάτι, το οποίο δεν είναι και τόσο μυστικό.
Οι οικονομολόγοι δεν είναι πολύ καλοί στις προβλέψεις.
Καθότι το πραγματικό ερώτημα είναι, και τώρα τι;
Και αν ανατρέξετε στο έτος 2000,
θα βρείτε ένα τεύχος του Εκόνομιστ
με ένα πολύ διάσημο εξώφυλλο, «Η απελπισμένη Ήπειρος»
και στην ουσία εξέταζαν το θέμα της ανάπτυξης
στην Αφρική τα προηγούμενα 10 χρόνια -- 2 τοις εκατό --
και είπαν,
τι θα συμβεί τα επόμενα 10 χρόνια;
Έκαναν λόγο για 2 τοις εκατό ανάπτυξη
και αυτό καταστούσε την όλη ιστορία αρκετά απελπιστική,
καθότι το ποσοστό αύξησης του πληθυσμού ήταν 2,5.
Οι άνθρωποι έγιναν πιο φτωχοί στην Αφρική στη δεκαετία του 1990.
Ενώ το 2012, ο Εκόνομιστ έχει ένα νέο εξώφυλλο
και τι δείχνει το εξώφυλλο αυτό;
Το νέο εξώφυλλο, λοιπόν, δείχνει την Αφρική να αναπτύσσεται,
καθότι η ανάπτυξη τα τελευταία 10 χρόνια
άγγιζε περίπου το 5,5 τοις εκατό.
Για να δούμε τώρα αν μπορείτε όλοι να γίνετε οικονομολόγοι,
λαμβάνοντας υπόψη πως η ανάπτυξη τα τελευταία 10 χρόνια
αγγίζει το 5,5 τοις εκατό,
τι νομίζετε πως προβλέπει το ΔΝΤ
για την ανάπτυξη τα επόμενα πέντε χρόνια στην Αφρική;
Πολύ σωστά. Νομίζω πως μέσα σας λέτε
μάλλον 5,5 τοις εκατό.
Νομίζω πως είστε όλοι οικονομολόγοι και
όπως όλοι οι οικονομολόγοι, κάνετε λάθος.
Με όλο το θάρρος.
Αυτό που μου αρέσει να κάνω είναι να προσπαθώ να βρω τις χώρες
που κάνουν ακριβώς αυτό που έχει ήδη κάνει η Αφρική,
δηλαδή μετά από 1.800 χρόνια να πηγαίνουν από το απολύτως τίποτα
στα πάντα, και ξαφνικά να εκτοξεύονται.
Η Ινδία είναι ένα τέτοιο παράδειγμα.
Εδώ βλέπετε την ανάπτυξη στην Ινδία από το 1969 στο 2010.
Αγνοείστε για λίγο την κλίμακα στη βάση.
Μάλιστα, τα πρώτα 20 χρόνια,
τη δεκαετία του '60 και του '70, η Ινδία δεν αναπτυσσόταν πραγματικά.
Είχε ανάπτυξη 2 τοις εκατό,
όταν η αύξηση του πληθυσμού ήταν περίπου 2,5.
Αν αυτό σας θυμίζει κάτι, ακριβώς το ίδιο συνέβη
στην υποσαχάρια Αφρική τη δεκαετία του '80 και του '90.
Και μετά κάτι συνέβη το 1980.
Μπουμ! Η Ινδία άρχισε να εκτοξεύεται.
Δεν επρόκειτο για «έναν ινδουιστικό ρυθμό ανάπτυξης»,
«οι δημοκρατίες δε μπορούν να αναπτυχθούν». Η Ινδία μπορούσε να αναπτυχθεί.
Και αν τοποθετούσα την ανάπτυξη της υποσαχάριας Αφρικής
πάνω από την περίπτωση της ανάπτυξης στην Ινδία,
είναι αξιοσημείωτα παρόμοιες.
Είκοσι χρόνια περιορισμένης ανάπτυξης
και μία γραμμή τάσης, η οποία σας δείχνει
πως η ανάπτυξη στην υποσαχάρια Αφρική είναι
λίγο μεγαλύτερη απ' ό,τι στην Ινδία.
Και αν μετά βάλω και την αναπτυσσόμενη Ασία από πάνω,
λέω πως η Ινδία είναι 20 χρόνια μπροστά από την Αφρική,
λέω πως η αναπτυσσόμενη Ασία είναι 10 χρόνια μπροστά από την Ινδία,
μπορώ να κάνω κάποιες προβλέψεις
για τα επόμενα 30 με 40 χρόνια,
οι οποίες είναι καλύτερες θεωρώ
από αυτές που κάνει κανείς όταν κοιτά το παρελθόν.
Και αυτό μου λέει το εξής:
πως η Αφρική θα φτάσει
από τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια της οικονομίας της σήμερα
σε 29 τρισεκατομμύρια μέχρι το 2050.
Περισσότερο από την Ευρώπη και την Αμερική μαζί
σε σημερινά χρήματα.
Το προσδόκιμο ζωής θα αυξηθεί κατά 13 χρόνια.
Ο πληθυσμός θα διπλασιασθεί
από ένα δισεκατομμύριο σε δύο δισεκατομμύρια,
επομένως το οικογενειακό εισόδημα θα επταπλασιασθεί
τα επόμενα 35 χρόνια.
Και όταν το παρουσιάζω αυτό στην Αφρική --
στο Ναϊρόμπι, στο Λάγκος, στην Άκκρα -- μου θέτουν ένα ερώτημα.
«Τσάρλι, γιατί είσαι τόσο απαισιόδοξος;»
Και ξέρετε κάτι;
Νομίζω πως έχουν δίκιο.
Μήπως ισχυρίζομαι τελικά πως δεν μπορούμε να αποκομίσουμε κανένα μάθημα,
από τα θετικά στην Ασία και στην Ινδία,
αλλά και από τα αρνητικά;
Ίσως η Αφρική να μπορεί να αποφύγει κάποια από τα λάθη που έχουν γίνει.
Σίγουρα, οι τεχνολογίες τις οποίες συζητάμε εδώ
όλη αυτή τη βδομάδα,
σίγουρα κάποιες από αυτές μπορούν ίσως
να βοηθήσουν την Αφρική να αναπτυχθεί ακόμη γρηγορότερα.
Νομίζω πως εδώ μπορούμε να διαδραματίσουμε ένα ρόλο.
Καθώς η τεχνολογία σε αφήνει να βοηθήσεις.
Μπορείτε να κατεβάσετε
κάποια από τα σημαντικότερα αφρικανικά συγγραφικά έργα
από το διαδίκτυο πλέον.
Όχι, όχι αμέσως, αλλά σε 30 δευτερόλεπτα.
Μπορείτε να αγοράσετε κάποια από τα καλύτερα μουσικά κομμάτια.
Το iPod μου είναι γεμάτο με αυτά.
Αγοράστε αφρικανικά προϊόντα.
Πηγαίνετε διακοπές εκεί και δείτε και μόνοι σας
τι αλλαγές συμβαίνουν.
Επενδύστε.
Προσλάβετε ανθρώπους, εκπαιδεύστε τους
ούτως ώστε να γυρίσουν με την εκπαίδευση αυτή στην Αφρική
και οι εταιρείες θα αναπτυχθούν έτσι πολύ πιο γρήγορα
απ' ό,τι οι δικές μας εδώ στη Δύση.
Και τότε τόσο εσείς όσο κι εγώ μπορούμε να διασφαλίσουμε
πως για την Αφρική, ο 21ος αιώνας θα είναι ο αιώνας τους.
Σας ευχαριστώ πολύ.
(Χειροκρότημα)