Wszyscy wiemy co to jest rak,
ale zwykle nie myślimy o nim
jako o chorobie zakaźnej.
Diabły tasmańskie pokazały nam, że
rak może być nie tylko chorobą zakaźną,
ale też może zagrozić wyginięciem
całemu gatunkowi.
Czym jest diabeł tasmański?
Wielu z was może kojarzyć Taza, postać z kreskówki,
tą która ciągle się obraca dookoła własnej osi niczym tornado.
Niewielu ludzi wie
że naprawdę istnieje zwierzę nazywane diabłem tasmańskim,
i jest największym na świecie mięsożernym torbaczem.
Torbacz to w skrócie ssak z torbą,
jak na przykład kangur.
Diabeł tasmański zawdzięcza swoją nazwę
przerażającym dźwiękom jakie wydaje w nocy.
(wrzaski)
(śmiech)
Diabeł tasmański jest głównie padlinożercą,
używa silnych szczęk
i ostrych zębów
do obgryzania mięsa z kości gnijących zwierząt.
Diabeł tasmański występuje tylko na Tasmanii,
małej wyspie,
na południe od Australii.
Pomimo ich okropnego wyglądu,
w rzeczywistości diabły tasmańskie
są całkiem cudownymi zwierzątkami.
Dorastanie w Tasmanii,
było zawsze bardzo ekscytujące
z uwagi, że można było dostrzec
diabła tasmańskiego w jego naturalnym środowisku.
Ale populacja diabłów tasmańskich
niezwykle szybko się kurczy.
W rzeczywistości istnieje zagrożenie,
że ten gatunek na wolności zupełnie wyginie
w ciągu 20-30 lat.
Przyczyną tego trendu
jest pojawienie się nowej choroby,
zakaźnego raka.
W 1996 roku
fotograf dzikiej przyrody zrobił to zdjęcie
diabła tasmańskiego
z dużym guzem na twarzy.
Wtedy wydawało się, że to pojedynczy przypadek.
Zwierzęta, podobnie jak ludzie,
czasami mają dziwne guzy.
W każdym razie, teraz wierzymy, że
to był pierwszy zaobserwowany przypadek nowej choroby,
której epidemia rozprzestrzenia się teraz przez Tasmanię.
Choroba została zaobserwowana
w północno-wschodniej Tasmanii w 1996 roku
i rozlała się na Tasmanię jak olbrzymia fala.
Obecnie, istnieje tylko mała część populacji,
która pozostaje niezarażona.
Choroba początkowo objawia się jako guz,
zwykle na twarzy lub wewnątrz pyska
dotkniętego nią zwierzęcia.
Te guzy nieuchronnie rosną do dużych rozmiarów,
takich jak ten na zdjęciu.
Następne zdjęcia, które pokażę
są dosyć okropne.
Rozwój tych nowotworów jest nieuchronny
aż do powstania ogromnych, wrzodziejących guzów takich jak ten.
Ten przypadek solidnie utknął w mojej pamięci,
ponieważ był pierwszym przypadkiem choroby,
który widziałam osobiście.
Doskonale pamiętam przerażający widok tej małej samicy diabła
z dużym, wrzodziejącym i śmierdzącym nowotworem
w środku pyska,
który w zasadzie rozłupał jej dolną szczękę.
Nie jadła nic od kilku dni.
Jej jelita zaatakowały pasożytnicze owady.
Jej ciało było usiane przerzutami nowotworu.
Ale mimo tego, dalej karmiła swoje trzy małe tasmańskie diabły
w swojej tobie.
Oczywiście, umarły razem ze swoją matką.
Były za młode, żeby przeżyć bez niej.
W rzeczywistości, obszar z którego pochodziła,
ponad 90 procent populacji diabłów tasmańskich
wyginęło na skutek tej choroby.
Naukowcy z całego świata
byli zaintrygowani tym rakiem,
tym zaraźliwym rakiem,
który rozprzestrzeniał się w populacji diabłów tasmańskich.
Od razu pomyśleliśmy o kobiecym raku szyjki macicy,
który rozprzestrzenia się za pośrednictwem wirusa
oraz epidemii AIDS,
który jest powiązany z wieloma różnymi odmianami raka.
Wszystkie zgromadzone materiały sugerowały, że ten diabelski rak
także rozprzestrzeniał się za pośrednictwem wirusa.
Wszelako, teraz wiemy,
że ten rak nie rozprzestrzenia się przez wirus.
W rzeczywistości, czynnik chorobotwórczy (patogen) w tym raku
jest bardziej groźny i złowrogi,
jest też rakiem innej klasy, o której wcześniej w ogóle nie myśleliśmy.
Żeby to dobrze wyjaśnić,
potrzebuję poświęcić kilka minut,
żeby powiedzieć kilka słów o samym raku.
Rak jest chorobą,
która dotyka każdego roku miliony ludzi na całym świecie.
Co trzecia osoba w tym pomieszczeniu
będzie miała raka na jakimś etapie życia.
Ja miałam usuniętego raka jelita grubego,
gdy miałam zaledwie 14 lat.
Rak pojawia się,
gdy pojedyncza komórka w ciele
nabywa zestaw przypadkowych mutacji w ważnych genach,
które pozwalają komórkom produkować
więcej i więcej i więcej kopii siebie samych.
Paradoksalnie
naturalna selekcja w zasadzie faworyzuje
ciągły rozwój raka.
Naturalna selekcja jest przetrwaniem najsilniejszych.
A kiedy masz populację szybko dzielących się komórek rakowych,
jeśli jedna z nich wykształci nową mutację,
która pozwala jej rosnąć jeszcze szybciej,
i lepiej przyswajać składniki odżywcze,
lepiej okupować ciało,
zostaną zwycięzcami doboru naturalnego.
Właśnie dlatego rak jest chorobą tak trudną do wyleczenia.
Ewoluuje.
Potraktuj go lekiem,
a oporne komórki odrosną.
Niezwykłym faktem jest to, że
dając sprzyjające środowisko i wystarczającą ilość składników odżywczych,
komórki rakowe mają potencjał,
żeby rosnąć w nieskończoność.
Jednakże rak jest ograniczony
do życia wewnątrz ciała,
a jego ciągły wzrost,
rozprzestrzenianie się w ciałach
i wchłanianie naszych tkanek,
prowadzi do śmierci chorego na raka
a także do śmierci samego raka.
Tak więc można myśleć o raku
jako o dziwnej, krótko żyjącej, autodestruktywnej formie życia -
ślepej uliczce ewolucji.
Rak diabła tasmańskiego jest inny,
posiadł zupełnie niezwykłą zdolność
adaptacji ewolucyjnej.
Ślady niezwykłości tego raka odkryto
przez zagłębienie się w jego DNA.
Wynik badań był owocem prac wielu ludzi,
postaram się wytłumaczyć to przez eksperyment potwierdzający,
który zrobiłam kilka lat temu.
Następny slajd będzie okropny.
To jest Jonas.
Jest diabłem tasmańskim, którego znaleźliśmy
z dużym guzem na pysku.
Jako genetyk,
jestem zawsze zainteresowana DNA i jego mutacjami.
Wykorzystałam więc nadarzającą się okazję
żeby pobrać kilka próbek z nowotworu Jonasa
i kilka próbek z innych części jego ciała.
Zabrałam je do laboratorium.
Wydobyłam z nich DNA.
I kiedy przyjrzałam się sekwencji DNA,
i porównałam sekwencję nowotworu Jonasa
z sekwencją reszty jego ciała,
odkryłam, że miały zupełnie różny profil genetyczny.
W rzeczywistości, Jonas i jego nowotwór
byli tak różni od siebie
jak ty i osoba siedząca obok ciebie.
Wskazało to jednoznacznie, że nowotwór Jonasa
nie wyrósł z komórek jego ciała.
W rzeczywistości, głębsze profilowanie genetyczne
wskazało, że guz Jonasa
narodził się
z komórek samicy diabła tasmańskiego -
podczas gdy Jonas był bez wątpienia samcem.
Jak więc się to stało,
że nowotwór powstały z komórek innego osobnika
rośnie na pysku Jonasa?
Następny przełom przyniosło
studiowanie setek przypadków raków wśród diabłów tasmańskich
z całej Tasmanii.
Spostrzegliśmy, że wszystkie te raki
mają to samo DNA.
Pomyślmy o tym przez chwilę.
Oznacza to, że wszystkie te raki
są tak naprawdę tym samym rakiem,
który narodził się przez mutację komórek tylko jednego osobnika,
a następnie uwolnił się od swojego pierwszego nosiciela
i rozprzestrzenił na całą populację diabłów tasmańskich.
Ale jak rak może rozprzestrzenić się w populacji?
Brakujący element układanki odnalazł się,
gdy przypomnieliśmy sobie jak diabły zachowują się, kiedy spotykają się w środowisku naturalnym.
Mają tendencję do gryzienia się,
często dość zaciekłego i często po pyskach.
Przypuszczamy, że komórki rakowe,
odłączyły się od guza, dostały do śliny.
Kiedy jeden diabeł ugryzł drugiego,
fizycznie wszczepił żyjące komórki rakowe w ciało następnego osobnika,
tak więc guz mógł się dalej rozprzestrzeniać.
Tak więc rak diabłów tasmańskich
jest prawdopodobnie rakiem ostatecznym.
Nie jest ograniczony przez ciało, w którym wyrósł.
Rozprzestrzenia się w populacji,
ma mutacje, które pozwalają mu unikać systemu immunologicznego,
i jest to jedyny znany nam rak,
który zagraża wyginięciem całemu gatunkowi.
Ale jeśli to mogło się przydarzyć diabłom tasmańskim,
dlaczego nie przytrafiło się innym zwierzętom
lub nawet ludziom?
Odpowiedź brzmi - przytrafiło się.
To jest Kimbo.
Jest psem należącym do rodziny w Mombasa w Kenii.
W zeszłym roku, właścicielka zauważyła krew
wydobywającą się z okolicy genitaliów.
Zabrała go do weterynarza
a ten odkrył coś okropnego.
Jeśli jesteście wrażliwi, proszę spójrzcie w inną stronę.
Weterynarz odkrył to,
ogromny, krwawiący nowotwór
przy podstawie penisa Kimbo.
Weterynarz zdiagnozował go jako nowotwór weneryczny,
rak przenoszony drogą płciową,
który dotyczy psów.
I tak jak rak diabła tasmańskiego jest zakaźny
za pośrednictwem żywych komórek rakowych,
to samo dotyczy tego nowotworu u psa.
Ale rak tego psa jest dość nadzwyczajny,
ponieważ jest rozsiany na całym świecie.
Te same komórki,
które zaatakowały tutaj Kimbo,
znaleziono także w chorym psie
w Nowym Jorku,
w górskich wioskach w Himalajach
i na pustkowiach Australii.
Przypuszczamy, że ten rak może być bardzo stary.
Profilowanie genetyczne wskazuje,
że może mieć dziesiątki tysięcy lat,
co oznacza, że ten rak
mógł pierwotnie wytworzyć się
z komórek wilka,
który żył w czasach Neandertalczyków.
Ten rak jest niezwykły.
Jest to najstarsza forma życia pochodząca od ssaków jaką znamy.
Jest żyjącym zabytkiem
odległej przeszłości.
Widzimy więc, że może występować wśród zwierząt.
Czy raki mogą być zakaźne między ludźmi?
To pytanie
fascynowało Chestera Southama,
lekarza onkologa w latach 50. XX wieku.
Zdecydował się przeprowadzić test
rozmyślnie wstrzykując ludziom
czyjegoś raka.
Tu jest fotografia doktora Southama z 1957 roku,
który wstrzykuje raka ochotnikowi,
który, w tym przypadku był jego kolegą
ze stanowego zakładu karnego w Ohio.
Większość ludzi, których Dr. Southam poddał testom
nie zaraziła się rakiem
od wstrzykniętych komórek.
Ale mała część z nich tak -
byli to głównie ludzie, którzy byli już wtedy na coś chorzy i
ich system immunologiczny był prawdopodobnie osłabiony.
Mówi nam to,
odsuńmy stronę etyczną na bok,
że...
(śmiech)
że prawdopodobieństwo przeniesienia raka między ludźmi
jest niezwykle rzadkie.
Mimo wszystko, przy spełnieniu pewnych warunków,
może to nastąpić.
Sądzę, że jest to coś,
czego onkolodzy i epidemiolodzy
mogą się natknąć w przyszłości.
Podsumowując,
rak jest nieuchronnym wynikiem
zdolności naszych komórek
do podziału
i do adaptacji do środowiska.
Ale nie oznacza to, że powinniśmy porzucić nadzieje
w walce z rakiem.
W rzeczywistości, wierzę, że posiadając większą wiedzę
o złożonych procesach ewolucyjnych które sterują wzrostem raka,
możemy go pokonać.
Moim osobistym celem
jest pokonanie raka u diabłów tasmańskich.
Nie pozwólmy, żeby diabły tasmańskie
były pierwszymi zwierzętami,
które wyginą przez raka.
Dziękuję.
(brawa)