အမှိုက်အကြောင်း ပြောရအောင်။
သိတဲ့အတိုင်း စီးပွားရေး ပျက်ကပ်ကြီးနဲ့
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့တဲ့ စွမ်းအားကောင်းတဲ့
ပတ်ဝန်းကျင် စောင့်ရှောက်ရေး ကျင့်ဝတ်ကို စွန့်ဖို့ သင်ပေးခဲ့တယ်။
စစ်ပြီးတော့ ဧရာမ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းကို ငြိမ်းချမ်းရေးကာလအတွက်
ထုတ်ကုန်တွေ ဖန်တီးမှုဆီ ဦးတည်ဖို့ လိုခဲ့တယ်။
Life Magazine က ဒီအားထုတ်မှုမှာ
အိမ်ရှင်မကို ပန်းကန်တွေ ဆေးကြောရတဲ့ ငြီးငွေ့ဖွယ်အလုပ်ကနေ
လွတ်မြောက်စေမယ့် တစ်ခါသုံးတွေရဲ့ နိဒါန်းကို အသိပေးကာ ကူညီခဲ့တယ်။
လွတ်မြောက်စေသူတွေအတွက် မှတ်စရာက
တစ်ခါသုံး ပလပ်စတစ်တွေဟာ နေရာ အတော် ယူပြီး ဇီဝနည်းနဲ့ မပျက်တာပါ။
သဘာဝတရားက မချေဖျက်နိုင်တဲ့ လူလုပ်တဲ့ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းပါပဲ။
ပလပ်စတစ်ဟာ ပြန်သုံးဖို့လည်း ခက်တယ်။
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စွန့်ပစ်စီးကြောင်းထဲက ပြန်ဆယ်ထားတဲ့ ပလပ်စတစ်
ငါးရာခိုင်နှုန်းအောက်ကို ဖော်ပြနည်းကို ဆရာတစ်ယောက်က ပြောခဲ့တယ်။
ဒါက မဖြစ်စလ​ောက်ပါ။
ဒါက ပြန်သုံးတဲ့ ရာခိုင်နှုန်းပါ။
ဒါနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အရည်ပျော်မှတ်မှာ လုပ်စရာက အများကြီးပါ။
ပလပ်စတစ်ကို ဖန်၊ သတ္တုလို ပြန်ပျော်တဲ့နည်းနဲ့ သန့်စင်တာမဟုတ်ဘူး။
ဒါက ရေဆူအမှတ်အောက်မှာ စတင် ပျော်ပြီး
ရေမြှုပ်တစ်ခုခုဖြစ်တာကြောင့် ဆီများတဲ့ အညစ်အကြေးတွေကို
ပျောက်မသွားစေဘူး။
နှစ်စဉ် အပူဓာတ်ရှိတဲ့ ပလပ်စတစ်လုံး ဘီလီယံ ပေါင် ၁၀၀ ထက်ဝက်ကို
အမြန်လမ်းကြောင်းအမှိုက်တွေအဖြစ် ဖန်တီးလိမ့်မယ်။
အမှိုက်ရဲ့ ကြီးမားပြီး ထိန်းမရတဲ့ အစိတ်အပိုင်းဟာ
မြစ်ကိုစုန်ပြီး ပင်လယိထဲ စီးသွားလိမ့်မယ်။
ဒီမှာတော့ L.A လေဆိပ်နဲ့ကပ်လျက်က Biona Creek က အပုံတစ်ခုပါ။
ဒီမှာတော့ ကယ်လီဖိုနီးယား Long Beach တက္ကသိုလ်နားက ရေမျာကမ်းတင်တွေနဲ့
မနေ့က လည်ပတ်ခဲ့တဲ့ ဒီဇယ် စက်ရုံပါ။
အာမခံကြေးတွေရှိပေမဲ့
ပင်လယ်ဆီ ဦးတည်တဲ့ အမှိုက်အများဟာ ပလပ်စတစ် ယမကာ ပုလင်းတွေဖြစ်မယ်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှာ ငါးမိနစ်တိုင်းမှာ ဒါတွေရဲ့ နှစ်သန်းကို သုံးကြတယ်၊
ဒါက TED တင်ပြသူ Chris Jordan ရိုက်တဲ့ ပုံပါ၊
အစုလိုက် သုံးစွဲမှုကို အနုပညာဆန်ဆန် မှတ်တမ်းတင်ပြီး ပိုအသေးစိတ် ဆွဲရိုက်သူပါ။
ဒါကတော့ Baja California ကမ်းလွန်က
ဝေးလံတဲ့ကျွန်းက ပုလင်းသိုလှောင်ရုံပါ။
Baja ရဲ့ လူဦးရေကျဲသာရှိတဲ့ ဗဟို ကမ်းလွန်က
Isla San Roque က လူမနေတဲ့ ငှက်သိုက်ပါ။
ပုလင်းတွေအပေါ်မှာ အဖုံးတွေရှိတာ သတိပြုလိုက်ပါ။
ပလပ်စတစ် အပျော့စား PET နဲ့ လုပ်ထားတဲ့ ပုလင်းတွေဟာ
ပင်လယ်ရေမှု မြုပ်ပေမဲ့ ခေတ်မီ လူ့အဖွဲ့အစည်းကနေ ကင်းကွာမသွားဘူး။
ဒါ့အပြင် အဖုံးတွေဟာ သီးခြားစက်ရုံတွေ၊ အမျိုးအစားမတူတဲ့
ပလပ်စတစ်ကနေ ထုတ်လုပ်တာပါ။
ပင်လယ်ရေမှာ ပေါလောပေါ်ပေမဲ့
ဖြစ်ချင်တော့ ပုလင်း ဥပဒေတွေအောက်မှာ ပြန်သုံးလို့ရအောင် လုပ်မရဘူး
ပင်လယ်ကို တစ်ကိုယ်တော်ရောက်စေတဲ့ သန်းချီတဲ့ ပုလင်းဖုံးတွေရဲ့
ခရီးစဉ်ကို ခြေရာခံကြည့်ရအောင်။
တစ်နှစ်အကြာမှာ ဂျပန်က အဖုံးတွေဟာ ပစိဖိတ်ကို ဖြတ်ပြီး ဦးတည်လာစဉ်
ကျွန်တော်တို့အဖုံးတွေက ကယ်လီဖိုးနီးယား စီးကြောင်းထဲမှာ ပိတ်မိကာ
Cabo San Lucas ရဲ့ လတ္တီတွဒ်ဆီ ထိုးဆင်းသွားတယ်။
ဆယ်နှစ်အကြာ ဂျပန်ပုလင်းအဖုံး အများအပြားဟာ Eastern Garbage Patch
လို့ ခေါ်တဲ့ အထဲမှာရှိစဉ်
ကျွန်တော်တို့ဟာတွေက ဖိလစ်ပိုင်မှာ ပြန့်တယ်
နှစ် ၂၀ အကြာမှာ North Pacific Gyre ရဲ့
အမှိုက်ပုံ ဇုန်ပေါ်လာတာ မြင်ရတယ်။
အနောက်မြောက် ဟာဝေယံကျွန်းသမိုင်းဝင် ဒေသက
Kure နဲ့ Midway သန္တာကျောက်ကျွန်းတွေမှာ
အသိုက်ဖွဲ့နေတဲ့ သန်းချီတဲ့ ပင်လယ်စင်ရော်တွေဟာ
သူ့တို့အကောင်ပေါက်တွေအတွက် အန်ထုတ်ပေးဖို့
တွေ့သမျှ ရှာဖွေစားသောက် တဲ့အထိဖြစ်တာပါ။
လေးလသား Laysan Albatross အကောင်ပေါက်ဟာ
ဗိုက်ထဲက အဖုံးနဲ့ သေခဲ့တယ်။
သိန်းချီတဲ့ ငန်းအရွယ် အကောင်ပေါက်တွေဟာ ဗိုက်ထဲမှာ ပုလင်းဖုံးတွေ၊
စီးကရက် မီးခြစ်လို အြခားအမှိုက်တွေပြည့်ကာ
သေနေကြတယ်၊
ဒါပေမဲ့ အများစုကတော့ ပုလင်းအဖုံးတွေပါ။
ဝမ်းနည်းစရာက သူတို့ရဲ့မိဘတွေက သမုဒ္ဒရာပြင်မှာ လူးလွန့်နေတဲ့
ပုလင်းအဖုံးတွေကို အစာနဲ့ မှားကြတာပါ။
ပုလင်းအဖုံး ထိန်းကွင်းတွေကလည်း
ရေသတ္တဝါတွေအတွက် အကျိုးဆက်တွေ ရှိပါတယ်။
ဒါက Mae West ပါ၊
New Orleans က တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်မှူးရဲ့ အိမ်မှာရှင်သန်ဆဲပါ။
ကျွန်တော့ဇာတိမြို့ Long Beach က ပြဿနာအတွက် ဘာကို ထောက်ပံ့ပေးလဲဆိုတာ ကြည့်ချင်ခဲ့တော့
၂၀၀၅ ကမ်းရိုးတန်း ရှင်းလင်းနေ့မှာ
ကမ်းခြေအရှည်ရဲ့အဆုံးက Long Beach Peninsula ကို သွားခဲ့တယ်။
ပြထားတဲ့ ကမ်းခြေပြင်တွေကို ရှင်းလင်းခဲ့တယ်။
ပုလင်းဖုံးတွေအတွက် ငါးဆင့် ထည့်ဝင်ခဲ့တယ်။
လက်ခံသူတွေ အများကြီးရခဲ့တယ်။
ဒီမှာ သူတို့ကောက်ခဲ့တဲ့ ပုလင်းဖုံး ၁၁၀၀ ပါ။
ဒေါ်လာ ၂၀ သုံးမယ်လို့ တွေးခဲ့တယ်။
အဲဒီနေ့က ၅၀ နီးပါး သုံးတာနဲ့ အဆုံးသတ်သွားတယ်။
အဖုံးတွေကို အရောင်နဲ့ ခွဲခြားပြီး
San Pedro.က Cabrillo အဏဝါ ငါးပြတိုက်မှာ
နောက် ကမ္ဘာမြေနေ့မှာ ပြသခဲ့တယ်။
အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Schwarzenegger နဲ့ဇနီး Maria ဟာ ပြပွဲကို ဆွေးနွေးဖို့ ဝင်နားတယ်။
ပလပ်စတစ် စျေးဝယ်အိတ်တွေကနေ ထိုးတဲ့ မိန်းမဆန်တဲ့ ဦးထုပ်နဲ့ပေမဲ့
ကျွန်တော့ကို လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်တယ်။ (ရယ်သံများ)
သူနဲ့ Maria ကို မျောလှေးထက် ပလပ်စတစ်ပိုများတဲ့
ဟာဝိုင်ရီ မြောက်ဘက် ဝဲက အကောင်မွှားလေးတွေပါတဲ့
မျောလှေးပိုက် တစ်ခုကို ပြခဲ့တယ်။
ဒီမှာတော့ ကျွန်တော်တို့ သမုဒ္ဒရာက ပုံပေါက် လာတဲ့ ပလပ်စတစ် စွပ်ပြုတ်က ပိုက်နမူနာတွေပါ။
တစ်မိုင် မျက်နှာပြင် အကောင်မွှားတွေပါတဲ့ မျောလှေးပိုက် ချတာက
ဒီလို နမူနာတွေ ထွက်တယ်။
ပြီးတော့ ဒါပါ။
အခု ဟာဝိုင်ရီက ကမ်းခြေတွေပေါ် အမှိုက်တွေ ကမ်းတင်တဲ့အခါ
ဒီလိုပု​ံပေါက်ပါတယ်။
ဒီထူးခြားတဲ့ ကမ်းခြေကတော့ Kailua Beach ပါ၊
သမ္မတကြီးနဲ့မိသားစု ဝါရှင်တန် မပြောင်းခင် အနားယူခဲ့တဲ့ကမ်းခြေပါ
ကဲ မျောလှေးထက် ပလပ်စတစ် ပိုပါတဲ့ ဒီတစ်ခုလို နမူနာတွေကို
ဘယ်လို စိစစ်နိုင်လဲ။
ပလပ်စတစ် အပိုင်းအစတွေ အရွယ်စုံ မျိုးတူစုပါတယ်၊
ငါး မီလီမီတာကနေ တစ်မီလီမီတာရဲ့ သုံးပုံတစ်ပုံအထိပါ။
ပလပ်စတစ်အစလေးတွေဟာ သဘာဝ ညစ်ညမ်း ပစ္စည်းတွေမှာ ဝန်းရံနေတဲ့ ပင်လယ်ရေထဲက
ရေချိန်ရဲ့ အကြိမ်တစ်သန်းထိ ဆက်လက် စုဝေးနေတယ်။
ဆင့်ကဲ့စားစဉ် အောက်ခြေက သမုဒ္ဒရာနက်ထဲက
အတွေ့အများဆုံး ငါးတွေဟာ
ဒီအဆိပ်ဆေးလုံးတွေကို မျိုနေလား သိချင်တယ်။
ရာချီတဲ့ ခွဲစိတ်စစ်ဆေးမှုတွေ လုပ်ခဲ့ပြီး
သုံးပုံတစ်ပုံက ဗိုက်တွေမှာ ပလပ်စတစ်အပိုင်းတွေနဲ့ ညစ်ညမ်းနေတယ်။
စံချိန်တင်ထားတဲ့ နှစ်လက်မခွဲသာ ရှည်တဲ့အကောင်မှာ
သူ့ရဲ့ ဗိုက်ကလေးထဲမှာ ၈၄ ခုရှိတယ်။
ကဲ မသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ သဘာဝ ထုတ်ကုန်ကို ဝယ်နိုင်ပါပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာမြေက ငါးစိမ်းသည်က
အသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ သဘာဝ အကောင်လိုက် ဖမ်းထားတဲ့ ငါးတစ်ကောင် ရောင်းပေးနိုင်တယ်။
ဒါက အနာဂတ် မျိုးဆက်တွေအတွက် ကျွန်တော်တို့ထားရစ်မယ့် အမွေအနှစ်ပါ။
တစ်ခါသုံး လူ့အဖွဲအစည်းကို ချုပ်တည်း မရနိုင်ဘူး၊
တစ်ကမ္ဘာလုံး ဖြစ်နေပြီလေ။
ပစ္စည်းအားလုံးကို သိမ်းဆည်း၊ ထိန်းသိမ်း၊ ပြန်မသုံးနိုင်တာပါ။
ဒါကို လွင့်ပစ်ဖို့လိုပါတယ်။
ကဲ စျေးက ကျွန်တော်တို့အတွက် အများကြီး လုပ်နိုင်ပေမဲ့
ကျွန်တော်တို့ဖျက်လိုက်တဲ့ သမုဒ္ဒရာထဲက သဘာဝစနစ်ကို မပြင်နိုင်ပါ။
​သိကြားမင်းနဲ့ နတ်သား ငါးရာတောင်
ဘယ်တော့မှ ပလပ်စတစ်အားလုံးကို ကောက်ပြီး သမုဒ္ဒရာထဲ ပြန်ထည့်မှာမဟုတ်ဘူး။
(ပြောသူ) ( ဗီဒီယို)- အဆင့်တွေ မြင့်နေတယ်၊
ထုပ်ပိုးမှုပမာဏ တိုးလာနေတယ်။
"တစ်ခါသုံး"နေထိုင်မှု အယူအဆက တိုးပွားလာနေပြီး
ဒါက သမုဒ္ဒရာမှာ ပြနေတယ်။
(အသံ) ဒါကို ရှင်းလင်းဖို့ မျှော်လင့်ချက် သူမပေးဘူး။
ပလပ်စတစ်အတွက် သမုဒ္ဒရာကို ဒဏ်ဖြစ်စေတာက
နိုင်ငံတိုင်းရဲ့ အသုံးစရိတ်ကို လွန်ပြီး ဒီဖြစ်စဉ်ထဲက
ပင်လယ်သက်ရှိရဲ့ပြောမပြတဲ့ ပမာဏကို သေစေနိုင်လောက်တယ်။
Moore ပြောတဲ့ အဖြေက ပလပ်စတစ်ကို ၎င်းရဲ့ရင်းမြစ်မှာ ရပ်ဖို့၊
သမုဒ္ဒရာထဲ မကျခင် မြေပေါ်မှာ ရပ်ဖို့ပါ။
ပလက်စတစ်နဲ့ ရစ်ပတ်၊ထုပ်ပိုးတဲ့ ကမ္ဘာတစ်ခုမှာ
ဒါအတွက် မျှော်လင့်ချက်အများကြီးလည်း သူ မပေးဘူး။
ဒါက ကယ်လီဖိုးနီးယား Long Beach က
Nightline အတွက် Brian Rooney ပါ။
Charles Moore: ကျေးဇူးပါ။