Trzydzieści lat temu
postawiliśmy sobie za cel skończenie z biedą.
Po początkowych sukcesach natrafiliśmy na dużą przeszkodę.
Następstwa kryzysu finansowego
zaczęły wpływać na wypłaty zapomóg,
które spadły w ciągu dwóch kolejnych lat.
Pytanie brzmi, czy wnioski wyciągnięte
z ratowania systemu finansowego
mogą być użyte, by pomóc przezwyciężyć tą przeszkodę
i pomóc milionom ludzi.
Możemy po prostu wydrukować pieniądze i przeznaczyć je na pomoc?
"Na pewno nie".
To powszechna reakcja.
(Śmiech)
Krótka piłka.
Inni kierują się Johnem McEnroe'em.
"Nie możesz mówić poważnie!"
Nie potrafię udawać akcentu, jednak jestem poważny,
dzięki tym dwóm dzieciakom,
które, jak się dowiecie, są głównym tematem mojego wykładu.
Po lewej jest Pia.
Mieszka w Anglii.
Ma dwójkę kochających rodziców,
z których jeden stoi właśnie tutaj.
Dorothy, po prawej, żyje na wsi w Kenii.
Jest jedną z 13 tysięcy sierot, bezbronnych dzieci
wspomaganych przez organizację charytatywną,
którą sam wspieram.
Robię to, ponieważ wierzę, że Dorothy, tak jak i Pia,
zasługują na życiową szansę,
którą jesteśmy im w stanie podarować.
Jestem pewny, że wszyscy się ze mną zgadzacie.
ONZ też się zgadza.
Ich nadrzędnym celem niesienia międzynarodowej pomocy
jest dążenie do godnego życia dla wszystkich.
Jednak - i to jest przeszkoda -
czy stać nas na aspiracje w niesieniu pomocy?
Historia sugeruje, że nie.
W 1970 r. rząd postawił sobie za cel
zwiększenie zamorskich płatności na pomoc
do 0,7 procenta ich przychodu narodowego.
Jak widzicie, tworzy się duża luka
pomiędzy obecną pomocą a tym celem.
Nadeszły wtedy Milenijne Cele Rozwoju, osiem ambitnych celów
do zrealizowania do 2015 roku.
Gdy powiem wam, że jednym z tych celów
jest wyeliminowanie wysokiego głodu i ubóstwa,
zrozumiecie te ambicje.
Były też pewne sukcesy.
Liczba ludzi żyjących
za mniej niż 1,25 dolara dziennie spadła o połowę.
Jednak wiele zostało do zrobienia w ciągu 2 lat.
Jeden na ośmiu ludzi cierpi z głodu.
Gdyby porównać to obecnej tu publiczności,
dwa przednie rzędy nie dostaną nic do jedzenia.
Nie możemy się z tym zgodzić,
dlatego martwimy się ósmym celem,
który odwołuje się do finansowania,
które jak wspomniałem na początku - upada,
więc problem istnieje.
Co można zrobić?
Pracuję na rynkach finansowych, nie rozwojowych.
Badam zachowanie inwestorów,
jak reagują na politykę i ekonomię.
Zbieram różne punkty widzenia na zagadnienie pomocy.
Jednak potrzeba było niewinnego pytania
od mojej czteroletniej wtedy córki, bym mógł to docenić.
Pia i ja podążaliśmy do miejscowej kawiarni,
minęliśmy mężczyznę zbierającego pieniądze na cel charytatywny.
Nie miałem dla niego żadnych drobnych.
Pia była zawiedziona.
Gdy byliśmy w kawiarni wyjęła swoją kolorowankę
i zaczęła coś skrobać.
Po chwili zapytałem ją, co robi,
na co ona pokazała mi rysunek banknotu 5-funtowego,
który chciała dać mężczyźnie na dworze.
Postawa dziecka była urocza,
córeczka bardziej hojna, niż jej tata.
Wyjaśniłem jej oczywiście,
"Nie możesz tak zrobić, to niedozwolone".
Na co otrzymałem klasyczną wśród czterolatków odpowiedź:
"Dlaczego nie?"
Ucieszyłem się, bo myślałem,
że tym razem mogę podać odpowiedź.
Zacząłem więc wywód na temat tego,
jak nieograniczona ilość pieniędzy
ściągająca ograniczoną liczbę towarów tworzy kosmiczne ceny.
Coś z tej wymianie zdań pozostało we mnie.
Nie dlatego, że widziałem wyraz ulgi
na jej twarzy, gdy skończyłem.
To dlatego, że istniał związek
pomiędzy świętością zapasów pieniędzy,
świętością, która była podważana i kwestionowana
przez reakcję centralnych banków na kryzys finansowy.
By dodać otuchy inwestorom
banki centralne zaczęły skupować wkłady kapitałowe
i próbowały zachęcić inwestorów do tego samego.
Opłacali te zakupy pieniędzmi, które sami stworzyli.
Pieniądze nie zostały tak naprawdę fizycznie wydrukowane,
są ciągle w pewien sposób zamknięte w systemie bankowym aż po dziś dzień.
Jednak stworzone ilości były bezprecedensowe.
Wspólnymi siłami, banki centralne USA,
Wielkiej Brytanii i Japonii
zwiększyły nakłady pieniędzy we własnych gospodarkach
o 3,7 biliona dolarów.
To trzy razy więcej, właściwie ponad trzy razy więcej
niż całkowity nakład fizycznych dolarów będących w obiegu.
Trzy razy więcej!
Przed kryzysem było to zupełnie nie do pomyślenia,
jednak zostało zaakceptowane niezwykle szybko.
Cena złota, aktywa, które miało chronić przed inflacją,
wzrosła, jednak inwestorzy kupowali inne aktywa,
które oferowały niewielką ochronę przed inflacją.
Kupowali papiery wartościowe o stałym dochodzie, obligacje.
Kupowali również akcje nieuprzywilejowane.
Ze wszystkich strasznych opowieści,
rzeczywiste postępowanie inwestorów
przemawiało za szybką akceptacją i pewnością.
Ta pewność bazuje na dwóch filarach.
Po pierwsze, po latach kontroli nad inflacją
ufano, że banki centralne wycofają drukowane pieniądze
gdy inflacja stanie się zagrożeniem.
Po drugie, inflacja nigdy nie stała się zagrożeniem.
Jak widzicie, w Stanach Zjednoczonych
inflacja w większości tego okresu
pozostała poniżej średniej.
Tak samo było wszędzie indziej.
Jednak co to ma wspólnego z pomocą?
Jest to miejsce, w którym Dorothy
oraz fundacja charytatywna Mango Tree weszły do gry.
Byłem na jednym z ich spotkań,
kiedy zbierali na coś pieniądze.
Postanowiłem dać jednorazową donację,
gdy przypomniałem sobie, ze moja firma
zaoferowała przekazanie charytatywnego udziału
zyskanego przez pracowników.
Pomyślcie o tym:
oprócz tego, że mogłem pomóc Dorothy
oraz czwórce jej kolegów z klasy
w uczęszczaniu do szkoły średniej przez kilka lat,
mogłem podwoić mój udział.
Doskonale.
Tak więc w odpowiedzi na rozmowę z córką,
widząc nieobecność inflacji w obliczu drukowania pieniędzy,
wiedząc, że międzynarodowe zapomogi upadają akurat w złym momencie,
zacząłem się zastanawiać:
Czy możemy się dopasować
na znacznie większą skalę?
Nazwijmy ten układ "Drukowanie Pomocy".
Oto, jak by to mogło działać.
Zakładając, że niesie to ze sobą niskie ryzyko inflacji,
banki centralne byłyby zobligowane
wyrównać rządowe zamorskie zapomogi do pewnego limitu.
Rządy zamierzały dawać pomoc do 0,7 procenta rocznie,
zatem ustawmy limit w połowie:
0,35 procenta ich dochodów.
Działałoby to więc tak: jeżeli w danym roku
rząd daje 0,2 procenta dochodów na pomoc zamorską,
banki centralne musiałyby po prostu dołożyć
dalsze 0,2 procenta.
Jak dotąd wszystko w porządku.
Jakie ryzyko to niesie?
Opiera się to na tworzeniu pieniędzy
w celu kupowania dóbr, nie aktyw.
Brzmi to trochę inflacyjnie, nieprawdaż?
Jednak istnieją dwa ważne czynniki łagodzące.
Po pierwsze, z definicji wynika,
że drukowane pieniądze będą użyte za granicą.
Nie jest to oczywiste, w jaki sposób prowadzi to do inflacji
w kraju, w którym dochodzi do drukowania,
chyba, że prowadzi to do spadku wartości waluty w tym kraju.
Jest to mało prawdopodobne z innego powodu:
skali pieniędzy drukowanych wedle tego schematu.
Pomyślmy nad przykładem,
w którym Drukowanie Pomocy byłoby na miejscu
w Stanach, Wielkiej Brytanii i Japonii.
By dorównać wypłatom pomocy dokonanym
przez te rządy w ciągu ostatnich czterech lat,
Drukowanie Pomocy wygenerowałoby
200 miliardów dolarów dodatkowej pomocy.
Jak by to wyglądało w kontekście wzrostu ilości pieniędzy,
który już nastąpił w tych krajach,
by ratować system finansowy?
Jesteście na to gotowi?
Możecie borykać się z zobaczeniem tego,
gdyż przerwa jest dość mała.
Mówimy tu o tym,
że podjęliśmy ryzyko warte 3,7 biliona dolarów
by uchronić nasze systemy finansowe, i się to opłaciło.
Nie było inflacji.
Czy jesteśmy pewni, że nie warto podjąć ryzyka
wydrukowania dodatkowych 200 miliardów na wypłaty pomocy?
Czy to ryzyko naprawdę będzie inne?
Dla mnie nie jest to tak oczywiste.
Oczywisty jest wpływ na pomoc.
Mimo tego, że jest to drukowanie
tylko w trzech bankach centralnych, uzyskana globalna pomoc
w czasie tego okresu wyniosła prawie 40 procent.
Pomoc jako proporcja narodowego przychodu
nagle znajduje się na wysokości 40 lat.
Obecnie nie dochodzimy do 0.7 procenta.
Rządy nadal nie są chętne do dawania.
Jednak ważne jest samo sedno tego uzupełniającego schematu.
Myślę, że nauczyliście się,
że ryzyko wynikające z procesu tworzenia pieniędzy
jest dość umiarkowane, jednak możliwe zyski byłyby ogromne.
Wyobraźnie sobie, co można zrobić mając o 40% więcej funduszy.
Moglibyśmy wyżywić pierwszy rząd.
Jedyna rzecz, której się boję,
oprócz tego, że kończy nam się czas,
to fakt, że okienko możliwości realizacji tego pomysłu
jest dość małe.
Obecnie tworzenie pieniędzy przez banki centralne
jest akceptowanym narzędziem politycznym.
Nie wiadomo, czy tak będzie zawsze.
Mamy uniwersalnie ustalone cele międzynarodowej pomocy.
Nie wiadomo, czy tak będzie zawsze.
Dzisiaj może być jedyna okazja,
gdy te dwie rzeczy zbiegły się w czasie tak,
że możemy sobie pozwolić na pomoc,
którą zawsze chcieliśmy dawać.
Czy możemy więc drukować pieniądze dla międzynarodowej pomocy?
Z całego serca uważam, że pytanie powinno brzmieć:
"Dlaczego nie?"
Bardzo dziękuję.
(Brawa)