Sanırım, çok kısaca şehirlerin
tarihinden bahsederek başlamalıyım.
Yerleşimler çoğunlukla bir kuyu etrafında
toplanmış insanlarla başladı ve bu yerleşimin
büyüklüğü yaklaşık olarak kafanızda bir çanakla
yürüyebileceğiniz mesafe kadardı.
Aslında, mesela Almanya'nın üzerinden uçarsanız
ve aşağıya bakarsanız, birbirlerinden bir mil uzaklıkta
yüzlerce köy görürsünüz.
Tarlalara kolay ulaşıma ihtiyaç duyardınız.
Yüzlerce, hatta binlerce yıl
ev hayatın gerçekten merkeziydi.
Hayat birçok insan için çok küçüktü.
Eğlencenin, enerji üretiminin,
işin ve sağlık hizmetlerinin merkeziydi.
Burası bebeklerin doğduğu ve insanların öldüğü yerdi.
Daha sonra, endüstrileşme ile birlikte,
her şey merkezileşmeye başladı.
Kirli fabrikalar şehirlerin
banliyölerine taşındı.
Üretim montaj fabrikalarında merkezileşti.
Enerji üretimi merkezileşti.
Eğitim okullarda gerçekleşti.
Sağlık hizmetleri hastanelerde verildi.
Ve daha sonra şebekeler gelişti.
Böyle bir denetimsiz büyümeye olanak veren
su ve kanalizasyon şebekeleri kuruldu.
Gitgide artan ayrık fonksiyonlar vardı.
Konut, endüstri ve ticari bölgelerini birbirine bağlayan
demiryolu hatları vardı. Ayrıca otomobil şebekeleri vardı.
Aslında, model basitçe, herkese birer araba ver,
her yere yol inşaa et ve herkese vardıkları yerde
park edecek bir yer ver şeklindeydi. Pek fonksiyonel bir model değildi.
Ve hala böyle bir dünyada yaşıyoruz
ve elimizdeki bu.
Yani Los Angeles'daki çarpık kentleşme,
Meksiko City'deki çarpık kentleşme.
Kule çarpık yapılaşması diyebileceğimiz Çin'deki
bu inanılmaz yeni şehirler var.
Tüm şehirler 50'li ve 60'lı yıllarda icat ettiğimiz,
gerçekten demode diyebileceğim modele dayanarak inşa ediliyor
ve tüm dünyada planlanmakta olan yüzlerce, yüzlerce
yeni şehir mevcut.
Sadece Çin'de, önümüzdeki 15 yıl içinde
300 milyon, kimine göre 400 milyon
insan şehirlere taşınacak.
Bu Amerika'nın inşa edilmiş
tüm altyapısını 15 yıl içinde inşa etmeye eşdeğer bir durum.
Bir düşünün.
Ve şehirlerde yaşayın ya da yaşamayın
hepimiz bunu önemsemeliyiz.
Şehirler nüfus artışının %90'ının,
küresel karbondioksidin %80'inin, enerji tüketiminin %75'inin sebebi olacak,
fakat aynı zamanda şehirler artan bir biçimde,
insanların olmak istedikleri yer.
Dünyadaki insanların yarısından fazlası günümüzde şehirlerde yaşıyor
ve bu oran artmaya devam edecek.
Şehirler kutlamanın, bireysel ifadenin mekanları.
Birden oluşan yastık savaşları var.
Birkaçına ben de katıldım. Oldukça eğlenceliler. (Gülüşme)
(Gülüşme)
Şehirler, servetin büyük çoğunluğunun yaratıldığı
ve özellikle gelişmekte olan dünyada,
kadınların fırsatları buldukları yerler.
Şehirlerin çok hızlı bir şekilde büyümelerinin en büyük nedeni bu.
Şehirleri etkileyecek bazı trendler mevcut.
Her şeyden önce, iş dağılmış ve mobil hale geliyor.
Ofis binası esasında
özel iş için demode.
Ev, bir kez daha, dağılmış hesap ve
iletişim nedeniyle, hayatın merkezi haline geliyor,
yani üretimin, eğitimin, alışverişin,
sağlık hizmetinin ve evin dışında gerçekleştiğini
düşündüğümüz tüm bunların merkezi.
Ve artan bir biçimde, insanların aldığı her şey,
tüm tüketici ürünü, öyle ya da böyle,
kişiselleştirilebilir.
Ve bu düşünülmesi gereken çok önemli bir trend.
İşte gelecekteki şehre dair kafamdaki görüntü bu.
(Gülüşme)
Yani insanlar için bir yer.
Belki insanların giyiniş biçimleri değil; ama
sorulacak soru şu: şehirleri tanımladığımız
tüm güzel şeylere
tüm kötü şeyler olmadan nasıl sahip olabiliriz?
Burası Bangalore. Geçen sene Bangalore'da
birkaç millik mesafeyi birkaç saatte aldım.
Kısaca şehirlerde sıkışıklık, kirlilik,
hastalık ve tüm bu olumsuz unsurlar mevcut.
İyi şeyleri kötü şeyler olmadan nasıl sağlarız?
Böylece, geriye gittik ve arabalar gelişmeden önceki
büyük şehirlere bakmaya başladık.
Paris biraraya gelmiş bu küçük köylerin bir dizisiydi
ve bu yapıyı bugun hala görebilirsiniz.
Paris'in 20 semti
bu küçük mahalleler.
İnsanların hayatta ihtiyaç duyabilecekleri birçok şey
5 ya da 10 dakika uzaklıkta olabilir.
Ve verilere bakacak olursanız, böyle bir yapıda,
Paris'te mağazaların,
doktorların, eczanelerin ve kafelerin
çok eşit bir dağılımını görebilirsiniz.
Otomobilden sonra gelişen şehirlere bakarsanız,
böyle bir modelde olmadıklarını görürsünüz.
Pittsburgh gibi yerlerin bir çok bölgesinde,
beş dakika yürüyüş mesafesinde olan çok az şey var.
Sadece Pittsburgh değil, Amerikan şehirlerinin
birçoğu bu şekilde gelişti.
Böylece dedik ki, tamam, yeni şehirlere bakalım,
ve Çin'deki birkaç yeni projenin içine girdik.
Dedik ki, işe mahalle ünitesi ile başlayalım.
Bunu sıkıştırılmış kentsel hücre olarak düşünüyoruz.
Yani insanların en çok istediklerini
20 dakikalık yürüyüş mesafesi içinde sağlıyoruz.
Aynı zamanda burada dayanıklı elektrikli mikro şebeke,
kamusal ısınma, enerji, iletişim ağları
vesaire toplanabilir.
Stewart Brand muhtemelen tam merkeze
bir micro-nükleer reaktör koyardı. (Gülüşme)
Ve haklı olabilir.
Ve daha sonra, doğrusu, örgüsel bir ağ biçimlendirebiliriz.
Bir çeşit internet tipoloji motifi gibi,
bu mahallelerden bir dizi oluşturulabilirsiniz.
Eğer Cambridge'se yoğunluğu
hücre başına 20.000'e, çıkarabilirsiniz.
Manhattansa 50.000'e kadar çıkarabilirsiniz.
Her şeyi birbirine toplu taşıma ile bağlayabilirsiniz ve
en fazla insanın en fazla ihtiyaç duyacağı şeyleri mahallede sağlayabilirsiniz.
Sokak peyzajının tipolojisini ve onların üzerinde giden
araçları geliştirerek başlayabilirsiniz. Hepsine değinmeyeceğim.
Sadece bir tanesini göstereceğim.
Bu Boulder. Bir çeşit mobilite geziyolunun harika bir örneği,
koşucuların ve bisikletçilerin karşıdan karşıya geçmeden,
şehrin bir ucundan öteki ucuna gidebileceği bir otoyol;
ayrıca burada birazdan değineceğim
bisiklet paylaşımı da mevcut.
Daha da ilginç bir çözümse Seul, Kore'den.
Yükseltilmiş yolu bozup,
sokağın altındaki dereyi ıslah etmişler
ve burada araba yolunu geçmeden Seul'un bir başından
öteki ucuna ulaşabilirsiniz.
Manhattan'daki Highline da bunun çok benzeri.
Dünyanın her yanında hızla bisiklet
yolları gelişiyor. Ben Manhattan'da 15 yıl yaşadım.
Birkaç hafta önce geri gittiğimde, yeni düzenledikleri
bu harika bisiklet yollarının fotoğrafını çektim.
Hala şehiriçi yolculuğun %42'sinin
bisikletle yapıldığı Kopenhak'ın konumunda değiller.
Muhtemelen bunun en büyük nedeni
oradaki muhteşem altyapı.
Aslında Boston'da tam tersine, yanlış bir uygulama yaptık.
Big Dig (Gülüşme)
Yani otobanı bozduk; ama bir trafik adası yarattık
ve bu kesinlikle araba dışındaki hiçbir şeye uygun
bir mobilite geziyolu değil.
İstendiği anda mobilite üzerinde kafa yorduğumuz bir konu,
yani bizce ortak kullanımlı araçların
toplu taşımayla birleştirildiği bir ekosisteme ihtiyacımız var.
Bunlar üzerinde çalıştığımız araçların bazıları.
Fakat ortak kullanım gerçekten kilit konu. Eğer paylaşırsanız,
aracı bir kişi yerine en az
dört kişi kullanır.
Boston'da Hubway , Paris'te Vélib' sistemi mevcut.
Media Lab'de, şehirlerde ortak kullanımı en uygun hale getiren
bu küçük şehir arabasını geliştirmekteyiz.
Motor ve şanzıman gibi gereksiz her şeyi attık.
Her şeyi tekerleklere taşıdık,
yani tahrik motoru, direksiyon motoru,
fren, hepsi tekerlekte.
Bu şaseyi serbest hale getirdi, yani
bu aracı, çok küçük bir kullanma alanı
yaratmak için katlayabilirsiniz.
Avrupa televizyonunda geçen hafta gösterilen bu videoda
İspanyol Sanayi Bakanı bu küçük aracı sürmekte
ve araç katlandığında dönebiliyor.
Geri vitese ihtiyacınız yok. Paralel park etmek zorunda değilsiniz.
Sadece dönün ve direk içeri girin. (Gülüşme)
Bu aracı ticarete dökmek için
bir şirketle çalışma içindeyiz. İki yıl önce TEDx konferasında
PhD öğrencim Ryan Chin ilk fikirleri sunmuştu.
İlginç olan, araca otonomi gibi yeni özellikler eklediğinizde,
arabadan çıkıyorsunuz, varış yerine park ediyorsunuz,
sırtını sıvazlıyorsunuz,
gidiyor kendi kendine park ediyor, kendi kendini şarj ediyor
ve verilen alana, bildiğimiz arabaların
7 katı kadar araç sığabiliyor
ve bizce gelecek bu. Aslında bunu bugün yapabiliriz.
Gerçekten sorun değil.
Bu tip bir stratejiyle, ortak kullanımı,
katlanabilirliği ve otonomiyi birleştirip
28 kat fazla alan kullanımı sağlayabiliriz.
Sonra yüksek lisans öğrencilerimizden biri soruyor,
peki sürücüsüz bir araba yayalarla nasıl iletişim kuracak?
Göz temasında bulunabileceğiniz hiç kimse yok.
Sizi çiğner mi bilmiyorsunuz.
Bu yüzden aracın yayalarla iletişim kurabileceği
stratejiler geliştiriyor,--(Gülüşme)
Dolayısıyla farlar gözyuvarı, göz bebekleri büyüyebiliyor,
yön sinyali alan işitme duyusu var, insanlara
doğrudan seslenebiliyor.
Bu projenin en sevdiğim yanı, daha olmayan bir
sorunu çözmüş olması--(Gülüşme)
(Gülüşme) (Alkış)
Ayrıca bisiklet yollarına erişimi demokratikleştirebiliriz.
Bilirsiniz, bisiklet yolları çoğunlukla
dar pantolon giyen gençler tarafından kullanılıyor --(Gülüşme)
Bizce yaşlılar, engelliler,
etekli kadınlar ve iş adamlarına uygun
bisiklet yollarında çalışan bir araç geliştirebilir
ve aynı zamanda enerji yoğunluğu, mobilite,yaşlanma ve obezite
gibi konulara değinebiliriz. Bizim zorlu görevimiz bu.
Bu küçük üç tekerleklinin erken bir tasarımı,
elektronik bir bisiklet. Bisiklet yolunda sürmek için
pedal çevirmeniz gerek, ancak eğer yaşlı biriyseniz,
bu değiştirme düğmesi. Eğer sağlıklı biriyseniz,
hızlı gitmek için gerçekten çaba sarfetmeniz gerekebilir.
İşe gitmek için 40 kalori,
eve gitmek için 500 kalori harcayabilir, sonra da duş alabilirsiniz.
Bu aracı bu sonbahar kurmuş olmayı umuyoruz.
Barınma geliştirebileceğimiz başka bir konu.
Boston Belediye Başkanı Menino'ya göre şehrin en
büyük sorunlarından biri gençler için uygun fiyatlı
konutun olmaması.
Müteahhitler, tamam o zaman, minicik apartmanlar inşa edelim diyor.
İnsanlarsa, bildiğimiz minik apartmanlarda
yaşamak istemiyoruz diyor.
Biz de arabamıza çok benzer, standart bir şase
oluşturalım diyoruz. Gelişmiş teknolojiyi apartmanımıza getirelim,
teknolojinin etkinleştirildiği bir dolgu,
bu açık çatılı şase kapsamında insanlara
gereksinimlerini, değerlerini ve aktivitelerini belirleyecekleri
bir süreçten geçmeleri için gerekli araçları verelim
ve sonra da kişiye özel entegre iç dolgu bileşenlerinin,
mobilyanın, tezgahların emsalsiz bir montajını sağlayacak bir
algoritma oluşturalım, yapılandırma süreci ve
düzeltmeler için gerekli araçları verelim
ve bu bir mimarla çalışır gibi ,
birine tepki vereceği bir alternatif sunduğunuzda başlayan
bir diyalog gibi bir şey olsun.
Şimdi, bizim için uygulamanın en ilginçleşeceği an
robotik duvarların devreye girmesiyle başlıyor,
böylece eğer sanal bir şirket yönetiyorsanız,
mekanınız egzersiz alanından çalışma yerine dönüşebilir.
Misafirleriniz için geliştirilmiş
iki misafir odası mevcut.
Gerektiğinde konvansiyonel tek odalı
bir düzenleme mümkün. Bu muhtemelen çoğunluk olacaktır.
Diyelim ki akşam yemeği partiniz var. Normalde konvansiyonel tek odalı mekanda
16 kişiyi ağırlayabilecek bir masa açılır
ya da belki bir dans stüdyosu istersiniz.
Demek istediğim, mimarlar bu fikirler üzerinde
uzun zamandır kafa yoruyor. Şimdi yapmamız gereken,
bunları şehirde çok rahat bir şekilde yaşamak isteyen
300 milyon Çinli için
ölçeklendirip geliştirmek.
Bu stratejileri değerlendirerek, kendisinden iki kat büyük mekan
işlevi gören çok küçük bir apartman dairesi
yapabileceğimizi düşünüyoruz. Akıllı evlere inanmıyorum.
Bu düzmece bir tema.
Bence budala evler inşa edip
içlerine akıllı şeyler koymalısınız. (Gülüşme)
Biz de duvarın kendisinin şasesi üzerinde çalışmaktayız.
Bilirsiniz, çalıştırmak için standart
motor ve pil, yerinde kenetleyecek ve
düşük voltajlı güç alacak minik solenoidler.
Bizce bunların hepsi standardize edilebilir
ve sonra insanlar duvara gidecek şeyleri kişiselleştirebilirler
ve tıpkı araba gibi, insan aktivitesinden haberdar olmak için
her türlü duyuyu dahil edebiliriz, mesela ayak altında
bir bebek ya da yavru bir köpek varsa, herhangi bir sorun yaşamazsınız. (Gülüşme)
Müteahhitler diyor ki, bu harika bir şey. Tamam,
eğer konvansiyonel bir binamız varsa,
sabit bir zarfımız var demek, belki 14 daire yerleştirebiliriz.
Eğer iki kat büyükmüş gibi işlev görüyorlarsa,
28 adet dairemiz olmuş olur.
Bu da iki katı park yeri demek.
Park yeri çok pahalı. Bir binanın içine
konvansiyel bir park yeri inşa etmenin
maliyeti mekan başına yaklaşık 70.000 dolar.
Yani katlanma ve otonomi özelliğiniz varsa,
bunu mekanın yedide biri kadarına yapabilirsiniz.
Bu sadece park yeri maliyetini
araba başına 10.000 dolara geriletir.
Ortak kullanımı eklerseniz, daha da masrafı daha da düşürebilirsiniz.
Bu süreç içine ayrıca her çeşit
gelişmiş teknolojiyi de entegre edebilirsiniz. Pazarda,
yenilikçi şirketlerin teknolojiyi eve getirmeleri için bir rota var.
Siemens ile yaptığımız bir projede,
tüm mobilyalarda, tüm iç dolguda, insanların nerede olduklarını
ve ne yaptıklarını anlayan sensörler var.
Mavi ışık çok verimli, bu yüzden bu 24 bit LED
aydınlatma ayarlanabilir aydınlatma aksesuarları var.
İnsanın nerede olduğunu, ne yaptığını fark edebilir,
full spektrum beyaz ışık gerektiğinde ışığı artırabilir
ve en gelişmiş konvansiyonel aydınlatma sistemlerine
oranla enerji tüketiminde
%30-40 tasarruf sağlayabilir.
Bu sadece mobilyaya iliştirilmiş
sensörlerden alınan veriler.
Evlerde kameraların bir şey yaptıklarına pek inanmıyoruz.
Bizde bu minik kablosuz sensörler daha etkili.
Güneş ışığını da kişiselleştirebileceğimizi düşünüyoruz.
Bu bazı yollardan temel kişiselleştirme bir çeşidi.
Sonuç olarak, mekandaki her yere güneş ışınları ulaşsın diye
dış cephede aynaları birleştirmeyi düşündük,
böylece bugün gibi sıcak bir günde
size camın büyük kısmının gölgede kalmasını sağlar.
Bu durumda, kişi telefonu alır, gün ışığının konumunu
yiyecek hazırlığını yaptığı tezgaha göre konumlayabilir.
Kişi bu işle meşgul olduğu sürece
algoritma ışığı bu konumda tutar.
Bu LED aydınlatma ile de kombine edilebilir.
Bizce çalışma mekanları paylaşılmalı.
Yani bence bu gerçekten geleceğin çalışma mekanı.
Biliyorsunuz, burası Starbucks. (Gülüşme)
Belki bir üçüncü - Ve görüyorsunuz, herkesin sırtı duvara dayalı
yiyecek yiyip kahve içiyorlar
ve kendi bireysel balonları içindeler.
Etkileşim ve işbirliği için ortak mekanlara ihtiyacımız var.
Bunu pek beceremiyoruz.
Cambridge İnovasyon Merkezi'nde,
ortak masalar var.
Finlandiya'daki Aalto Üniversitesi'nin
ortak dükkan ve ortak Fablabı,
ortak sessiz mekanları,
elektronik mekanları,
teneffüs yerleri olan tasarım fabrikasında epey zaman geçirdim.
Bizce temelde mobilite için yeni bir model,
barınma için yeni bir model,
nasıl yaşadığımıza ve çalıştığımıza dair yeni bir model,
gelişmiş teknoloji pazarına bir yol, hepsi bir araya gelebilir,
ama sonuçta odaklanmamız gereken temel şey
insan. Şehirler insanlarla ilgili.
Şehirler insanların mekanı.
Melbourne'da hem şeritli yollar yapıp
hem de karbondioksit ve enerjiyi çarpıcı bir biçimde
düşürdükleri gibi, şehirlerdeki yaşanabilirliği ve yaratıcılığı
önemli ölçüde geliştirememiz için hiç bir neden yok.
Bu küresel bir mecburiyet. Bunu doğru yapmak zorundayız.
Teşekkürler. (Alkış)