Hayatım boyunca seyahat ettim.
Küçük bir çocukken
İngiltere'de yatılı okula gitmemin
ailemin Kaliforniya'daki evinin yakınındaki
en iyi okula gitmekten daha ucuz olacağını fark etmiştim.
Dokuz yaşımda iken
yılda birkaç defa, tek başıma
okula gitmek için Kuzey Kutbunun üstünden uçuyordum.
Tabii uçtukça uçmayı daha çok sevmeye başladım.
Liseden mezun olduğum hafta
masa temizleyicisi olarak çalışmaya başladım.
Böylece 18. yaşımın her mevsimini
farklı bir kıtada geçirecektim.
Daha sonra ise neredeyse kaçınılmaz bir şekilde seyahat yazarı oldum.
İşimle, heyecan duyduğum şey birleşmişti.
Ve o zaman şöyle hissetmeye başladım:
Tibet'in mumla aydınlatılmış tapınakları etrafında yürüyecek
veya etrafınızda müzik varken
Havana'nın sahillerinde gezinecek kadar şanslıysanız,
o sesleri, o masmavi gökyüzünü
ve mavi okyanusun parıldamasını
memleketinizdeki arkadaşlarınıza getirebilir,
kendi hayatınıza birazcık sihir
ve açıklık da katabilirsiniz.
Tabii hepinizin bildiği gibi
seyahat ettiğinizde öğrendiğiniz ilk şeylerden biri,
doğru gözle bakmadığınız sürece hiçbir yerin sihirli olmadığı.
Sinirli bir adamı Himalayalar'a götürün,
yiyecekten şikayet etmeye başlar.
Daha dikkat edici ve takdir edici gözlere
ulaşmanın en iyi şeklinin
gariptir,
hiçbir yere gitmeme, hareketsiz oturma olduğunu fark ettim.
Hareketsiz oturarak çoğumuz hızlanmış hayatlarımızda
en çok hasretini çektiğimiz şey olan araya ulaşıyoruz.
Fakat hareketsiz oturma benim için
deneyimlerime göz gezdirmemin,
gelecek ve geçmişten anlam çıkarmanın tek yoluydu.
Şaşırtıcı bir şekilde
hiçbir yere gitmemenin
en az Tibet ve Küba'ya gitmek kadar heyecan verici olduğunu keşfettim.
Hiçbir yere gitmemek derken
her gün birkaç dakika
ya da her mevsim birkaç gün
ya da bazı insanların yaptığı gibi
hayattan birkaç sene
hareketsiz bir şekilde
sizi en çok harekete geçiren şeyi buluncaya,
en gerçek mutluluğunuzun nerede olduğunu hatırlayıncaya kadar
ya da bazen
hayatı kazanmakla, hayatı yaşamanın
farklı yönlerde olduğunu fark edinceye kadar oturmayı kastediyorum.
Tabii ki bu, yüzyıllar boyu her gelenekten
hikmet sahibi kişilerin bize söylediği bir şey.
Bu çok eski bir fikir.
İki bin yıldan çok daha önce Stoacılar,
hayatımızın deneyimlerden değil
bizim onlarla yaptıklarımızdan oluştuğunu bize hatırlatıyordu.
Şehrinizden aniden bir fırtınanın geçtiğini
ve her şeyi yakıp yıktığını düşünün.
Bir kişi hayatı boyunca travma yaşayacak.
Fakat bir başka biri, belki de kardeşi, özgürlüğe kavuşmuş gibi hissedebilir.
Bunun hayatına yeniden başlamak için büyük bir şans olduğuna karar verebilir.
Aynı olay,
fakat çok farklı iki tepki.
Şekspir'in "Hamlet"te dediği gibi, iyi ya da kötü yoktur,
düşünme biçimimiz onları oluşturur.
Benim gezginlik deneyimlerim de hep bunu onayladı.
24 yıl önce hayatımdaki en ilginç gezilerimden birini
Kuzey Kore'ye gerçekleştirdim.
Gezi birkaç gün sürmüştü.
Hareketsiz bir şekilde otururken, zihnimde gezinin üzerinden tekrar geçtim,
onu anlamaya çalıştım, düşüncelerimde yer bulmaya çalıştım,
24 yıldır sürüyor,
belki de hayat boyu devam edecek.
Başka bir deyişle, bu gezi bana muhteşem manzaralar sunmuştu,
fakat hareketsiz oturma
onları kalıcı çıkarımlara dönüştürdü.
Bazen hayatımızın ne kadar büyük kısmının
zihnimizde geçtiğini düşünüyorum.
hafıza, hayal, yorumlama veya fikir yürütme ile
Hayatımı gerçekten değiştirmek istiyorsam,
zihnimi değiştirmeye başlamam en iyisi.
Yine, bunların hiçbiri yeni şeyler değil.
Şekspir ve Stoacılar bu yüzden yüzyıllar önce bize bunları söyledi.
Fakat Şekspir hiçbir zaman günde 200 e-posta ile uğraşmıyordu.
(Gülüşmeler)
Bildiğim kadarı ile Stoacılar Facebook'ta değildi.
Bizden çok şey talep eden hayatımızda
en çok talep gören şey
kendimiz.
Nerede olursak olalım, gece veya sabah her an
patronlarımız, gereksiz e-posta atanlar, ebeveynlerimiz bize ulaşabilir.
Sosyologlar son zamanlarda
Amerikalıların 50 yıl önceye göre daha az çalıştığını buldular,
fakat daha çok çalıştığımızı düşünüyoruz.
Zaman kazandırıcı alet sayısı artıyor,
fakat bazen daha az zaman varmış gibi geliyor.
Dünyanın en ücra köşelerindeki kişilerle
daha kolay iletişime geçebiliyoruz,
fakat bu süreçte
kendimizle olan bağı kaybediyoruz.
Gezgin olarak fark ettiğim en şaşırtıcı şey,
herhangi bir yere
ulaşmamızı sağlayan insanların
hiçbir yere gitmeme isteklerinin olması.
Başka bir deyişle,
eskinin limitlerinin üstesinden gelen
teknolojileri oluşturanlar,
teknoloji limitleri konusunda
en bilinçli insanlar.
Bir gün Google merkez binasına gittim,
duyduğunuz şeyleri gördüm;
içerideki ağaç evleri, trambolinleri,
çalışanların ücretli zamanlarının yüzde yirmisinde
hayallerini serbest bırakmanın tadını çıkardıklarını.
Fakat dijital kimliğimi almayı beklerken
beni başka şeyler daha çok şaşırttı:
bir Google çalışanı
yoga yapan başka Google çalışanlarını yoga eğitmeni yapmak için
bir program başlatacağını söyledi.
Bir başka çalışan
iç arama moturu
ve bilimin empirik olarak
hareketsiz oturmanın ya da meditasyonun
sağlığı iyileştirip berrak düşünmeyi sağlamanın yanında
duygusal zekayı da geliştirdiğini göstermesiyle ilgili bir kitap yazacaktı.
Silikon Vadisi'nde bir arkadaşım daha var.
Yeni teknolojiler konusunda
sık görüş bildiren kişilerden biri.
Wired dergisinin kurucularından biri, Kevin Kelly.
Kevin taze teknolojiler üzerine olan yeni kitabını
evinde hiç akıllı telefon, dizüstü bilgisayar veya televizyon yokken yazdı.
Silikon Vadisi'ndeki birçokları gibi
İnternet Şabatına uymak için
gerçekten uğraşıyor.
Her hafta 24 veya 48 saat
tamamen çevrimdışı oluyorlar.
Tekrar çevrimiçi olduklarında
yön ve dengelerinin ne olacağını anlamaya çalışıyorlar.
Teknolojinin her zaman bize sağlamadığı şey
sanırım teknolojiyi doğru kullanmanın nasıl olacağı.
Şabattan bahsetmişken,
on emre bakınız,
orada sadece bir kelime için kutsal sıfatı kullanılmış,
o da Şabat.
Yahudilerin kutsal kitabı Tevrat'a bakıyorum,
en uzun bölüm Şabat'la ilgili.
Hepimiz biliyoruz ki boş alan
en büyük lükslerimizden biri.
Birçok müzik parçasında, durma ya da ara
parçaya güzelliğini veya şeklini verir.
Yazar olarak
sayfaya birçok boş alan koymaya çalışırım,
böylece okuyucu düşüncelerimi ve cümlelerimi tamamlayabilir
ve hayali nefes alacak yer bulur.
Fiziksel dünyada birçok insan tabii ki,
ellerinde kaynakları varsa,
ülkede kendilerine bir alan almak isterler.
O kaynaklara sahip olmadım, fakat
bazen kendime
mekanda olmasa da zamanda ikinci bir eve
bir gün ara vererek sahip olabilecegimi hatirlatiyorum.
Bu da çok kolay değil tabii ki, bunu ne zaman yapsam
zamanımı bir sonraki gün üzerime binecek işleri
düşünerek geçiriyorum.
Bazen e-postalarımı kontrol etme şansı için
et, seks veya şaraptan vazgeçebileceğimi düşünüyorum.
(Gülüşmeler)
Her mevsim üç gün inzivaya çekilmeye çalışıyorum,
fakat bir tarafım zavallı eşimi geride bıraktığım için
ya da patronlarımdan gelen
o acil görünümlü e-postaları ihmal ettiğim için
ya da bir arkadaşımın doğum günü partisini kaçırdığım için kendimi suçlu hissediyorum.
Fakat gerçek sessizliğin olduğu bir yere vardığım an,
ancak oraya gidince eşimle, patronlarımla ya da arkadaşlarımla
paylaşabileceğim taze, yaratıcı veya heyecan verici
şeylere sahip olacağımı fark ediyorum.
Diğer türlü, gerçekten,
onları kendi yorgunluklarımla veya dağınıklıklarımla boğuyorum.
Bu da bir lütuf değil.
29 yaşımdayken,
hayatımı hiçbir yere gitmeyerek
baştan şekillendirmeye karar verdim.
Bir gün ofisten Times Meydanı üzerinden
bir taksiyle dönüyordum. Geceyarısı sonrasıydı.
Bir anda çok koşturduğumu,
kendi hayatıma yetişemediğimi fark ettim.
O zamanki hayatım da
küçük çocukken kurduğum hayallerin neredeyse aynısıydı.
Çok ilginç arkadaş ve iş arkadaşlarım vardı.
Park Avenue ve 20th Street'te güzel bir dairem vardı.
Bana göre dünyadaki gelişmelerle ilgili çok büyüleyici bir işim vardı.
Fakat hiçbir zaman onlardan kendimi ayırıp
kendimin gerçekten mutlu olduğumu
duyamıyordum ya da anlayamıyordum.
Hayal etmiş olduğum hayatı
Kyoto, Japonya'nın arka sokaklarındaki tek oda için terk ettim.
Burası uzun zamandır güçlü,
gerçekten mistik bir şekilde beni çekiyordu.
Çocukken bile
Kyoto'daki bir tabloya baktığımda onu tanıdığımı hissediyordum.
Daha önce ona baktığımı biliyordum.
Bildiğiniz gibi Kyoto
tepelerle çevrili,
iki binden fazla tapınağın ve kutsal mekanın olduğu,
insanların 800 seneden daha fazladır hareketsiz oturduğu, güzel bir şehir.
Buraya taşındıktan kısa bir süre sonra şimdi hala olduğum yere geldim,
eşimle ve eskiden çocuklarımla birlikte kuş uçmaz kervan geçmez bir yerde
iki odalı bir apartman dairesi.
Bisikletimiz, arabamız yoktu.
Televizyonu anlamıyordum.
Sevdiklerime gazeteci ve gezgin olarak
bakmak zorundaydım
ve bu tip bir yerin terfi
ya da kültürel heyecan
ya da sosyal oyalanma için ideal bir yer olmadığı aşikar.
Fakat buranın en çok değer verdiğim şeyleri sağladığını fark ettim:
günler
ve saatler.
Oradayken hiç cep telefonu kullanmadım.
Saate neredeyse hiç bakmadım,
her sabah uyandığımda
gün açık bir çayır gibi
önümde uzanıyordu.
Hayattaki o nahoş sürprizlerle karşılaştığımda,
- ki birden fazla kez karşılaşıyoruz
asık yüzlü bir doktor
odama girdiğinde
ya da yoldaki araba önümde hızlıca yön değiştirdiğinde -
çok içten bir şekilde biliyorum ki
hiçbir yere gitmemek bana
Bütan ya da Paskalya Adası'nda koştururken geçirdiğim zamandan
daha fazla destek olacak.
Ben her zaman gezgin olacağım,
geçimimi buradan sağlıyorum.
Seyahatin güzelliklerinden biri de
hayatın hareketi ve patırtısının içine
sakinliği sokmanıza izin vermesi.
Bir gün Frankfurt, Almanya'da bir uçağa bindim,
genç bir Alman kadın yanıma oturdu,
yaklaşık 30 dakika boyunca
benle arkadaşça sohbet etti,
sonra da döndü
ve hareketsiz bir şekilde 12 saat oturdu.
Bir kere bile önündeki video ekranına bakmadı,
hiç kitap okumadı, uyumadı bile.
Hareketsiz bir şekilde oturdu.
Ondaki bu duruluk ve sakinlik gerçekten bana da bulaştı.
Bugünlerde gitgide daha çok insanın bilinçli bir şekilde
hayatlarında bir yer açmak için önlemler aldığını fark ettim.
Bazı insanlar "kara delik" tatil yerlerine gidiyor.
Danışma masasına
cep telefonu ve diz üstü bilgisayarlarını teslim etmek için
yüzlerce dolar veriyorlar.
Bazı tanıdıklarım uyumadan önce
mesajlarına bakma
ya da YouTube'da video izlemek yerine,
ışıklarını kapatıp müzik dinlediklerinde
daha iyi uyuyup
daha zinde uyandıklarını fark etti.
Bir keresinde Los Angeles'in arkasındaki
yüksek, karanlık dağlara gitme şansı elde etmiştim.
Burada büyük şair, şarkıcı
dünyada birçok insanın sevdiği Leonard Cohen
Mount Baldy Zen Merkezi'nde uzun yıllardır
tam zamanlı bir rahip olarak yaşıyor ve çalışıyor.
Yetmiş yedi yaşında
bilerek çekici olmayan "Eski Fikirler"
adını verdiği gibi albümü
dünyada 17 ülkede birinci sıraya,
dokuzunda da ilk beşe yerleştiğinde çok şaşırmadım.
İçimizdeki bir şey bu tip insanlardan
aldığımız bu yakınlık ve derinliğe susamış.
Hareketsiz oturmak için zaman harcayıp, engelleri aşanlar.
Büyük, gürültülü,
kalabalık,
her saniye değişen bir ekrana
beş santim öteden bakmamızın
hayatımız olduğunu düşünüyoruz.
Ben öyle düşünüyorum.
Ancak birkaç adım geri çekilip, sonra daha da geriye gidip,
sessizce durduğumuzda,
tuvalde olanı görmeye
ve büyük resmi anlamaya başlıyoruz.
Birkaç kişi bunu bizim için hiçbir yere gitmeyerek yapıyor.
İvme çağında
yavaş gitmekten daha coşturucu bir şey olamaz.
Dikkat dağınıklığı çağında,
dikkat etmekten daha lüks bir şey yoktur.
Sürekli hareket çağında,
oturmaktan daha acil bir şey yoktur.
Bir sonraki tatilinizde
Paris'e, Hawaii'ye ya da New Orlens'a gidebilirsiniz.
Çok güzel vakit geçireceğinizi düşünüyorum.
Fakat eve canlı, taze ümitlerle,
dünyayı seven bir şekilde dönmek istiyorsanız,
hiçbir yere gitmemeyi de isteyebileceğinizi düşünüyorum.
Teşekkürler.
(Alkışlar)