Całe życie podróżowałem.
Nawet jako dziecko.
Odkryłem nawet, że będzie taniej
iść do szkoły z internatem w Anglii
niż do najlepszej szkoły za rogiem w Kalifornii.
Od wieku 9 lat
latałem samodzielnie kilka razy w roku
ponad Biegunem Północnym w drodze do szkoły.
A im więcej latałem, tym bardziej to lubiłem,
więc tydzień po ukończeniu szkoły
dostałem pracę przy wycieraniu stolików,
dzięki czemu w wieku 18 lat mogłem spędzić każdą porę roku
na innym kontynencie.
A potem niechybnie zostałem pisarzem podróżnikiem,
dzięki czemu moja praca i radość mogły się zjednoczyć.
Poczułem, że jeśli masz szczęście przechadzać się
po skąpanych w świetle świec świątyniach Tybetu
lub spacerować nad morzem w Hawanie
przy wszechobecnej muzyce,
możesz te dźwięki, wysokie kobaltowe nieba
i odbicie błękitnego oceanu
przybliżyć przyjaciołom w domu
i wprowadzić trochę magii
i przejrzystości we własne życie.
Poza tym, jak wszyscy wiecie,
jedną z pierwszych rzeczy, których uczy podróż,
jest to, że nigdzie nie ma magii jeżeli nie potrafi się jej dostrzec.
Jeśli zabierzesz złośnika w Himalaje,
zacznie po prostu narzekać na jedzenie.
Odkryłem, że najlepszym sposobem
na wykształcenie w sobie bardziej obecnego i doceniającego spojrzenia
- co dziwne -
jest siedzenie w bezruchu.
Siedzenie w bezruchu pozwala wielu z nas dostać to,
czego najbardziej potrzebujemy w zabieganym życiu - przerwy.
Ale był to także jedyny sposób,
abym mógł przyjrzeć się swoim doświadczeniom
i znaleźć sens w przyszłości jak i przeszłości.
Ku mej uciesze odkryłem,
że podróż donikąd
była równie ekscytująca, jak podróż do Tybetu czy na Kubę.
Podróżą donikąd nazywam coś równie niegroźnego,
jak znalezienie paru minut w ciągu dnia,
bądź paru dni w ciągu roku,
albo, jak robią to niektórzy,
paru lat w ciągu życia
aby posiedzieć w bezruchu na tyle długo,
żeby zrozumieć, co naprawdę cię porusza,
aby przypomnieć sobie, gdzie leży twoje prawdziwe szczęście
oraz, aby pamietać, że czasem
cel w karierze i cel w życiu
wskazuje nam drogę w przeciwnym kierunku.
Oczywiście jest to mądrość
przekazywana nam przez wieki i wiele tradycji.
To bardzo stara koncepcja.
Ponad 2 tysiące lat temu stoicy przypominali nam,
że to nie doświadczenia wypełniają nam życie,
ale to, co z nim robimy.
Wyobraź sobie, że huragan nagle zmiata twoje miasto,
pozostawiając gruzowisko.
Jeden człowiek będzie przeżywał traumę przez całe życie.
Jednak drugi, może nawet jego brat, odczuje niemalże wyzwolenie
i wykorzysta ten moment jako szansę, aby zacząć wszystko od nowa.
To dokładnie ta sama sytuacja,
ale diametralnie różne reakcje.
Jak powiedział Szekspir w Hamlecie: "nic nie jest złem ani dobrem
(...) tylko myśl nasza czyni je takim".
Takie właśnie jest moje doświadczenie jako podróżnika.
24 lata temu odbyłem najbardziej wstrząsającą podróż
przez Koreę Północną.
Sama podróż zajęła mi tylko parę dni.
Potem siedziałem w bezruchu, powracałem tam w myślach,
próbując zrozumieć, uporządkować myśli,
co trwa od 24 lat
i prawdopodobnie zajmie mi całe życie.
Innymi słowy, ta podróż dała mi niezwykłe obserwacje,
ale tylko siedzenie w bezruchu
pozwoliło mi je zatrzymać, w formie trwałych spostrzeżeń.
Czasami myślę o tym, że tak wiele z naszego życia
rozgrywa się w głowie,,
w pamięci czy wyobraźni, interpretacji bądź spekulacji,
do tego stopnia, że jeśli chciałbym zmienić swoje życie,
musiałbym zacząć od zmiany sposobu myślenia.
Oczywiście to nic nowego.
Szekspir i stoicy mówili o tym wieki temu.
Jednak Szekspir nie musiał odpowiadać na 200 maili dziennie.
(Śmiech)
Stoicy, o ile mi wiadomo, nie byli na Facebooku.
Wszyscy wiemy, że w dyspozycyjnym życiu,
do dyspozycji jesteśmy głównie
my sami.
Gdziekolwiek jesteśmy, w każdej chwili dnia lub nocy
nasi szefowie, spamerzy, rodzice mogą do nas dotrzeć.
Socjolodzy nawet zauważyli, że ostatnimi laty
Amerykanie pracują kilka godzin mniej niż 50 lat temu,
jednak czują się, jakby pracowali o kilka godzin więcej.
Mamy coraz więcej urządzeń oszczędzających czas,
ale jakby coraz mniej czasu.
Coraz łatwiej nam nawiązywać kontakt z ludźmi
z najodleglejszych zakątków planety,
ale w międzyczasie
tracimy kontakt z samym sobą.
Jako podróżnika najbardziej zaskoczyło mnie,
że to często ci sami ludzie,
którzy umożliwiają nam dotarcie wszędzie,
sami nie wybierają się nigdzie.
Innymi słowy, właśnie te osoby,
które stworzyły technologie
mogące przeskoczyć dawne ograniczenia,
wiedzą, że potrzebujemy limitów,
nawet w technologii.
Raz odwiedziłem siedzibę główną Google
i widziałem rzeczy, o których zapewne słyszeliście:
domek na drzewie wewnątrz budynku, trampoliny,
pracownicy w tym czasie cieszyli się 20% płatnego czasu wolnego,
aby móc popuścić wodze fantazji.
Ale jedno zaskoczyło mnie jeszcze bardziej:
kiedy czekałem na wydanie cyfrowego dowodu tożsamości,
jeden Googler opowiadał mi
o swoim nowym programie dla kolegów z pracy
do treningu na nauczyciela jogi.
Inny Googler podzielił się pomysłem książki, którą napisze
o wewnętrznej wyszukiwarce
i badaniach, w których naukowcy empirycznie dowodzą,
że siedzenie w bezruchu bądź medytacja
nie tylko poprawia zdrowie i jasność myślenia,
ale nawet emocjonalną inteligencję.
Mam znajomego w Krzemowej Dolinie,
który jest jednym z najbardziej elokwentnych rzeczników
najnowszych technologii.
Jest także jednym z założycieli magazynu Wired,
Kevin Kelly pisał ostatnią książkę o najnowszych technologiach
nie mając w domu smartfonu, laptopa czy telewizora.
Jak wielu innych z Krzemowej Doliny,
stara się przestrzegać
tak zwanego szabatu internetowego,
kiedy to na 24 lub 48 godzin każdego tygodnia
całkowicie odcinają się od Internetu,
żeby odzyskać poczucie kierunku
i proporcji, których potrzebują, gdy ponownie użyją Internetu.
Jedną rzeczą, której prawdopodobnie nie otrzymaliśmy od technologii,
jest wyczucie akuratnego jej użycia.
Skoro mowa o szabacie,
zwróćmy uwagę na Dziesięć Przykazań:
jest tylko jedno słowo, do którego odnosi się przymiotnik "święty",
To dzień święty, szabat.
Przejrzałem święta księgę Żydów - Torę.
Jej najdłuższy rozdział opowiada o Dniu Świętym.
Wszyscy wiemy, że jest to jeden z największych przywilejów:
wolna przestrzeń.
Często w muzyce to pauza
warunkuje piękno i kształt utworu.
Jako pisarz wiem,
jak często zdarza mi się pozostawianie wolnego miejsca na kartach książki,
aby czytelnik mógł je zapełnić swoimi myślami i sentencjami
i aby wyobraźnia miała miejsce na rozwój.
W cielesnym wymiarze
wiele osób, jeżeli je na to stać,
postara się o posiadłość na wsi, o drugi dom.
Nigdy nie miałem tylu środków,
ale czasem przypominam sobie, że kiedy tylko zechcę,
mogę mieć drugi dom w czasie, skoro nie w przestrzeni
przez wzięcie dnia wolnego.
Nie jest to nigdy łatwe, bo oczywiście marnuję dużą jego część,
zamartwiając się zajęciami,
które spadną na mnie następnego dnia.
Czasem zdaje mi się, że prędzej rzuciłbym mięso, seks czy wino
niż szansę sprawdzenia maili.
(Śmiech)
Co kwartał staram się wziąć 3 dni wolnego na wyciszenie,
choć wciąż mam poczucie winy, że opuszczam żonę,
za ignoruję pozornie pilne maile
od przełożonych,
czy ryzykuję przegapienie urodzin przyjaciela.
Ale jak tylko znajdę się w miejscu prawdziwej ciszy,
zdaję sobie sprawę, że tylko dzięki obecności
będę mógł podzielić się czymś świeżym, kreatywnym bądź radosnym
z żoną, przełożonymi lub przyjaciółmi.
Inaczej tak naprawdę
tylko przerzucam na nich własne wyczerpanie i rozkojarzenie,
czego nie można nazwać błogosławieństwem.
Kiedy miałem 29 lat,
zdecydowałem zmienić całe życie
w myśl zasady zmierzania donikąd.
Pewnego wieczoru wracałem z biura,
było po północy,
jechałem taksówką przez Times Square,
kiedy nagle zdałem sobie sprawę, że żyję na takich obrotach,
że nie mogę dogonić sam siebie.
A tak się składało,
że żyłem wtedy właściwie tak, jak sobie wyśniłem jako chłopiec.
Miałem interesujących przyjaciół i znajomych,
miałem ładne mieszkanie na Park Avenue i 20. ulicy.
Miałem ciekawą pracę przy pisaniu o światowych sprawach,
ale nigdy nie mogłem odseparować się od nich na tyle,
żeby usłyszeć własne myśli
lub nawet zrozumieć, czy rzeczywiście jestem szczęśliwy.
Porzuciłem życie ze snów
dla pokoiku na cichej uliczce w Kioto w Japonii.
Miejsce, które od dawna wywierało na mnie
silne, tajemnicze przyciąganie.
Nawet jako dziecko
na widok obrazów Kioto czułem, że je rozpoznaję;
wiedziałem to, zanim je zobaczyłem na własne oczy.
Ale Kioto jest także, jak wiecie,
pięknym miastem otoczonym przez wzgórza,
z ponad 2 tysiącami świątyń i kapliczek,
gdzie ludzie siedzą w bezruchu już od ponad 800 lat.
Tuż po przeprowadzce znalazłem się tam, gdzie dotąd jestem,
z żoną, dawniej z dziećmi,
w 2 pokojowym mieszkaniu pośrodku niczego,
gdzie nie mamy rowerów ani auta,
ani telewizji w języku, który zrozumiem,
a gdzie i tak muszę utrzymywać rodzinę
jako pisarz, podróżnik i dziennikarz,
czyli nie jest to idealne rozwiązanie dla rozwoju kariery,
bądź dla ekscytacji nową kulturą
lub dla życia towarzyskiego.
Jednak wiem, że dostaję coś, co cenię najbardziej,
mianowicie dni
i godziny.
Nigdy nie zdarzyło mi się użyć tam telefonu komórkowego.
Prawie nigdy nie muszę sprawdzać godziny,
a każdego ranka, gdy się budzę,
dzień rozpościera się przede mną
jak otwarta łąka.
A kiedy życie rzuca pod nogi jedną z przykrych niespodzianek,
jak bywało nieraz,
kiedy lekarz wchodzi do pokoju
z grobową miną
lub gdy wpada na mnie samochód na autostradzie,
czuję w kościach,
że czas, który spędziłem na zmierzaniu donikąd
będzie mnie podtrzymywał o wiele bardziej
niż ten, który spędziłem na ganianiu w Bhutanie czy po Wyspach Wielkanocnych.
Zawsze będę podróżnikiem,
z tego żyję.
Ale jedną z zalet podróży
jest możliwość stosowania bezruchu
w ruchu i zamieszaniu tego świata.
Raz na pokładzie samolotu we Frankfurcie, w Niemczech,
młoda Niemka usiadła obok mnie,
ucięła ze mną bardzo przyjazną pogawędkę
przez jakieś 30 minut,
po czym zwyczajnie się odwróciła
i siedziała w bezruchu przez 12 godzin.
Ani razu nie spojrzała na swój ekran,
nie wyciągnęła książki, nawet nie ucięła sobie drzemki,
tylko siedziała w bezruchu,
a część jej spokoju i jasności naprawdę przeniosła się na mnie.
Zauważyłem, że coraz więcej osób podejmuje świadome kroki
do stworzenia w życiu przestrzeni.
Niektórzy udają się do specjalnych kurortów,
gdzie za setki dolarów dziennie
oddają komórkę i laptopa
w recepcji na cały pobyt.
Znajomi, przed pójściem spać,
zamiast przewijać wiadomości
lub przeglądać YouTuba,
po prostu wyłączają światła i słuchają muzyki.
Zauważyli, że dzięki temu nie tylko sypiają lepiej,
ale też budzą się bardziej wypoczęci.
Raz miałem szczęście zajechać
w wysokie, ciemne góry za Los Angeles,
gdzie wielki poeta i wykonawca
i międzynarodowy obiekt westchnień Leonard Cohen
mieszkał i tworzył przez wiele lat jako pełnoetatowy mnich
w Centrum Zen w Mount Baldy.
Nie byłem mocno zaskoczony,
kiedy płyta, którą wydał w wieku 77 lat,
której celowo nadał mdły tytuł "Stare Pomysly" ("Old Ideas"),
była numerem jeden na listach w 17 krajach,
a w pierwszej piątce w 9 innych.
Jest w nas coś, wydaje mi się,
co woła o poczucie intymności i głębi, które to znajdujemy w takich ludziach,
którym nie szkoda czasu ani zachodu, aby siedzieć w bezruchu.
Chyba wiele z nas ma to odczucie,
ja je na pewno mam,
że stoimy tuż przy od ogromnym ekranie,
który jest głośny i zatłoczony,
zmienia się z każdą sekundą.
Ten ekran to nasze życie.
Tylko jeśli odsuniemy się od niego
i staniemy w bezruchu,
możemy spostrzec znaczenie obrazów
i uchwycić ogólną koncepcję dzieła.
Kilka osób robi to dla nas, podążając donikąd.
W czasach przyśpieszenia
nic nie jest bardziej ożywcze niż spowolnienie.
W czasach rozkojarzenia,
nic nie jest tak luksusowe, jak zwracanie uwagi.
Jak w czasach ciągłego ruchu,
nic nie jest tak pilne, jak siedzenie w bezruchu.
Możesz pojechać na swoje następne wakacje
do Paryża, na Hawaje czy do Nowego Orleanu.
Założę się, że świetnie spędzisz czas.
Ale jeżeli chcesz wrócić żywy, pełen świeżej nadziei,
zakochany w świecie,
chyba warto rozważyć podróż donikąd.
Dziękuję.
(Brawa)