Dünya genelinde sağlık sistemimizi yeniden yapılandırma fikrini, ihtiyacını
ve umudunu ortaya koymaya yardımcı olması
amacıyla daha önce kamuoyu önünde
hiç bahsetmediğim bazı yakın dostlarım
ve hikayelerimi sizlerle paylaşmak istiyorum.
24 yıl önce, üniversite -- ikinci sınıftayken,
bir dizi bayılma nöbeti geçirdim. Alkol söz konusu değildi.
Kendimi öğrenci sağlık merkezinde buldum,
Bazı tahliller yapıp hemen geri döndüler
ve ″Böbrek sorunlarınız var″ dedi.
Daha ne olduğunu anlamadan, tıp devlerinin bu hararetli çekişmelerinde
iki hastanede altı doktorla birlikte
altı ay süren testlere, denemelere
ve sıkıntıların içine atıldım ve hangisinin bende yanlış
olduğu konusunda haklı olduğunu
anlamak amacıyla dahil oldum.
Bir süre sonra ultrason için bekleme odasında oturuyordum
ve bu altı doktorun hepsi aynı anda odaya gelip
ve sanki, ″Ah ah, bu kötü haber″ dedim kendi kendime.
Yaptıkları tanıları şuydu:
″Böbreklerinizi eninde sonunda gerçekten
yok edecek iki nadir böbrek hastalığınız var,
bağışıklık sisteminizde hemen tedaviye başlamamız
gereken kanser benzeri hücreler var;
asla böbrek nakli için uygun olmayacaksınız
ve muhtemelen iki veya üç yıldan fazla yaşamayacaksınız.″
Şimdi, bu kıyamet günü tanısının vahametiyle,
beni hemen etkisi altına aldı,
sanki bana verdikleri programa göre
kendimi bir hasta olarak ölüme hazırlamaya başladım,
ta ki bekleme odasında Verna adında bir hastayla tanışana kadar
ve bir gün kolumdan tuttuğu gibi
beni tıp kütüphanesine götürdü.
Bu tanılar ve hastalıklar üzerine bir sürü araştırma yaptı
ve şöyle dedi: ″Eric, bu hastalığa yakalanan insanlar
normalde 70′li ve 80′li yaşlarda görülüyor.
Senin hakkında hiçbir şey bilmiyorlar. Uyan artık.
Sağlığınızın kontrolünü elinize alın ve hayatınıza devam edin.″
Ettim de.
Şimdi, bana bu açıklamaları yapan
bu insanlar kötü değildi.
Aslında bu profesyoneller mucize işçilerdi,
ancak yanlış şekilde kurulmuş, kusurlu ve masraflı bir sistemde çalışıyorlar.
Her türlü bakım ihtiyacımız için hastanelere ve kliniklere bağımlıyız.
Sadece bazı bölümlerimize bakan uzmanlara bağımlıyız.
Teşhislerin ve ilaç karışımlarının önceden tahmin dayanır
ve bir şey ya işe yarar ya da ölürsünüz.
Sadece ilacı alan ve hiçbir soru sormayan
pasif hastalara bağlı.
Bu modelle ilgili sorun,
küresel olarak sürdürülemez olması.
Küresel olarak karşılanamaz.
Benim kişisel sağlık sistemi dediğim şeyi icat etmemiz gerekiyor.
Peki bu kişisel sağlık sistemi neye benziyor
ve hangi yeni teknolojileri ile rolleri gerektirecek?
Şimdi, son altı ay içinde oldukça bağlandığım
yeni bir arkadaşım olan
Libby’yi sizlerle paylaşarak başlayacağım.
Bu Libby ya da aslında bu Libby’nin ultrason görüntüsü.
Bu hiç olmamam gereken böbrek nakli.
Bu, birkaç hafta önce bugün için çektiğimiz bir görüntü ve bu
görüntünün kenarında bazı karanlık
noktalar olduğunu fark edeceksiniz, bu da beni gerçekten endişelendirdi.
Libby’nin durumunu görmek için
canlı bir muayene gerçekleştireceğiz.
Bu bir gardırop arızası değil. Kemerimi çıkarmam gerekiyor.
Ön sıradakiler endişelenmeyin.
(Gülüşmeler)
″Mobisante″ adlı bir şirketin cihazını kullanacağım.
Bu taşınabilir bir ultrason.
Akıllı telefona takılabiliyor. Tablete takılabiliyor.
Mobisante Redmond, Washington’da bulunuyor
ve bunu kendi üzerimde yapabilmem için beni nezaketle eğittiler.
Bunu yapmak için onayları yok. Hastalar bunu yapmak için onaylanmadı.
Bu bir konsept demosu, o yüzden bunu açıkça belirtmek istiyorum.
Pekâlâ, jelleyelim.
Şimdi ön sıradaki insanlar çok gergin.
(Gülüşmeler)
Aslında sizi Dr. Batiuk ile tanıştırmak istiyorum,
kendisi başka bir dostum.
Portland, Oregon’daki Legacy Good Samaritan Hastanesi’nde çalışıyor.
Öyleyse emin olalım. Hey, Dr. Batiuk, beni duyabiliyor musunuz, değil mi?
Libby’yi görebiliyor musun?
Thomas Batuik: Merhaba Eric.
Meşgul görünüyorsun. Nasılsın?
Eric Dishman: İyiyim. Sadece birkaç yüz kişinin
önünde kıyafetlerimi çıkarıyorum. Bu harika bir şey.
O halde, görmek istediğim, elde etmen gereken görüntü bu mu?
Bakarak o lekelerin hala orada olup olmadığını görmek istediğini biliyorum.
TB: Tamam. Etrafı biraz tarayalım,
bana alanı gösterin.
ED: Peki.TB: Benim için biraz içeri,
biraz ortaya doğru döndür.
Tamam, bu iyi. Biraz yukarıya ne dersin?
Tamam, görüntüyü dondur. Bu benim için iyi bir tane.
ED: Pekâlâ. Geçen hafta bunu yaptığımda
bana sağdaki noktayı ölçtürmüştün.
Bunu tekrar yapmam gerekiyor mu?
TB: Evet, bunu yapalım hadi.
ED: Bir elini karnına, diğerini de ölçüm yaparken
kullanmak biraz zor,
ama sanırım buldum
ve bu resmi kaydedip size göndereceğim.
Bana biraz bu karanlık noktanın ne anlama geldiğinden bahset.
Çok mutlu olduğum bir şey değildi.
TB: Böbrek naklinden sonra birçok insanda
böbreğin etrafında küçük bir sıvı toplanması olur.
Çoğu zaman bu herhangi bir sorun yaratmaz,
ama bakmayı gerektiriyor,
bu yüzden bugün ona bakıp büyümediğinden
ve herhangi bir sorun yaratmadığından emin olma fırsatı bulduğumuz için mutluyum.
Elimizdeki diğer görüntülere dayanarak,
bugünkü görünümünden gerçekten memnunum.
ED: Pekâlâ. Sanırım ben geldiğimde iki kez kontrol edeceğiz.
Birkaç hafta sonra altı aylık biyopsim var
ve bunu klinikte yapmana izin vereceğim,
çünkü bunu kendi başıma yapabileceğimi sanmıyorum.
TB: İyi seçim. ED: Pekala, teşekkürler Dr. Batiuk.
Tamam, burada gördüğünüz şey
yıkıcı teknolojilerin, mobil, sosyal
ve analitik teknolojilerin bir örneği.
Bunlar kişisel sağlığı mümkün kılacak meselelerin temelleri.
Şimdi sizinle konuşmak istediğim bu kişisel sağlığın
gerçekten üç şartı var,
ve her yerde bakım, ağ üzerinden bakım ve bakımın özelleştirilmesi.
Az önce Dr. Batiuk ile olan etkileşimimde
ilk ikisini biraz gördünüz.
Her yerde bakım ile başlayalım.
İnsanlar hastane ve klinik fikrini 1780′lerde
icat etti. Düşüncelerimizi güncellemenin zamanı geldi.
Klinisyenleri ve hastaları,
tüm bakım hizmetlerimiz için
özel tuğla ve harç oluşan yer fikrinden kurtarmalıyız;
çünkü bu yerler genellikle bu iş için
hataları ve en pahalı olan araçlar olur.
Buralar bazen en hasta hastalarımızı göndermek için güvenli olmayan yerler.
bilhassa da süper böceklerin
ve hastane kaynaklı enfeksiyonlar.
Pek çok ülke en baştan tuğlasız kalacak,
çünkü dünyanın geri kalanının inşa ettiği
mega tıbbi kompleksleri asla karşılayamayacaklar.
Ben şahsen hastanelerin çok tehlikeli
bir yer olabileceğini genç yaşta öğrendim.
Bu benim üçüncü sınıftaki halimdi.
Dirseğimi ciddi ölçüde kırdım, ameliyat olmak zorunda kaldım,
kolumu gerçekten yitireceklerinden endişelendim.
Ameliyattan sonra hastanede iyileşirken, yatak yaralarım oldu.
Bu yaralar enfeksiyon kapıyordu.
Bana alerjim olan bir antibiyotik verdiler;
şimdi tüm vücudum dökülüyor
şimdi bunların hepsi enfekte kaptı.
Hastanede kaldığım süre uzadıkça daha da hastalandım
ve giderek masraflı hale geldi;
bu her yıl dünya çapında milyonlarca insanın başına geliyor.
Bahsettiğim kişisel sağlığın geleceği, sağlıkla olan bakımın bir hastane
ya da klinikte değil, varsayılan model olarak evde gerçekleşmesi
gerektiğini söylüyor.
O iş için o aleti kullanacak kadar
hasta olarak o yerlere girmeyi hak etmeniz gerekir.
Bugün halihazırda taşıdığımız
akıllı telefonlara ultrason gibi
tanı cihazları ile bir dizi başka cihaz takılabiliyor;
bunlara algılama özelliği eklendikçe,
daha önce hiç olmadığı kadar yaşamsal
belirti takibi ve davranışsal izleme yapabileceğiz.
Birçoğumuz şu anda kan kimyamızda ve proteinlerimizde
neler olup bittiğine gerçek zamanlı olarak görünecek
ve vücuda yerleştirilen cihazlara sahip olacağız.
Şimdi yazılım da daha akıllı hale geliyor, değil mi?
Bir koç düşünün, çevrimiçi bir temsilci, güvenli
kişisel bakımı yapmama yardımcı olacak.
Az önce ultrasonla yaptığımız etkileşimin aynısı
olası gerçek zamanlı görüntü işlemeye sahip olacak
ve cihaz ″Yukarı, aşağı, sola, sağa,
ah, Eric, bu görüntüyü doktorunuza göndermek için
mükemmel nokta″ diyecek.
Şimdi, her yerde sağlıkla alakalı bakım yapmamıza
yardımcı olan tüm bu ağa bağlı cihazlara sahipsek,
tüm bu şeylerle etkileşim kurabilecek
bir ekibe de ihtiyacımız var
ve bu da bahsetmek istediğim ikinci şarta,
yani, ağ üzerinden bakıma yönlendiriyor.
Parçalara bakım yapan münferit uzmanlar
paradigmasının ötesine geçerek,
kişiye bakım yapan birden fazla disiplinden oluşan ekiplere geçmeliyiz.
Günümüzde koordinasyonsuz bakım en iyi ihtimalle masraflı,
en kötü ihtimalle de ölümcül.
Tıbbi hataların yüzde 80′i
aslında tıbbi ekip üyeleri arasındaki iletişim
ve koordinasyon sorunlarından kaynaklanır.
Yıllar önce yüksek lisans okulundayken, böbrek tedavisi gördüğümüz sırada
kendi kalp korkularım oldu ve aniden,
″Ah, biz senin kalp sorunun olduğunu düşünüyoruz″ diyecek gibiler.
Çarpıntılarım ortaya çıkıyor.
Beni beş hafta boyunca testlere tabi tuttular --
-- çok masraflı ve çok korkutucu -- hemşire nihayet elindeki
kağıt parçasını görünceye kadar,
her randevuya yanımda götürdüğüm ilaç listemi gösterdi
ve ″Aman Tanrım!″ dedi.
Üç farklı uzman bana aynı ilacın
üç farklı çeşidini reçete etmişti.
Kalp sorunum yoktu. Aşırı doz sorunum vardı.
Bakım hizmetleri koordinasyonu sorunum vardı.
Bu her yıl milyonlarca insanın başına geliyor.
Sağlık hizmetlerini koordineli bir takım sporu haline getirmek için
hepimizin üzerinde çalıştığı ve gerçekleştirdiği teknolojiyi
kullanmak istiyorum.
Benim için en korkutucu şey de bu.
Dünyanın dört bir yanındaki hastanelerde ve kliniklerde gördüğüm
tüm bakım hizmetleri arasında ilk kez gerçek bir ekip tabanlı bakım
deneyim yaşadım ve bu son altı ayda Legacy Good Sam’de
bunu yaşadım.
Bu, Legacy’deki mezuniyet ekibimin bir fotoğrafı.
Burada birkaç kişi var. Dr. Batiuk’u tanıyacaksınız.
Onunla daha yeni konuştuk. İşte Jenny, hemşirelerden biri,
nakil listesinin yönetilmesine yardımcı olan Allison
ve resimde olmayan bir düzine insan,
bir eczacı, bir psikolog, bir beslenme uzmanı,
hatta tüm sigorta sorunlarıyla
başa çıkmamıza yardımcı olan mali müşavir Lisa.
Mezun olduğum gün ağlamıştım.
O kadar iyiydim ki normal doktorlarıma
geri dönebildiğim için mutlu olmalıydım.
Ama hüngür hüngür ağladım, çünkü bu ekibe gerçekten çok bağlıydım.
İşte en önemli kısım.
Bu resimdeki diğer insanlar ben ve eşim Ashley.
Legacy bize evde bakımımı nasıl yapacağımız konusunda eğitim verdi,
böylece hastane ve kliniklerin yükünü hafifletebildiler.
Modelin işlemesinin tek yolu bu.
Ekibim aslında Çin’de Yaş Dostu Şehirler
adını verdiğimiz bir proje için
bu kişisel bakım modellerinden biri üzerinde çalışıyor.
Kendilerine bakan yaşlıların yanı sıra
aile üyeleri ya da gönüllü toplum sağlığı çalışanları tarafından
sağlanan bakımın gözlenebilmesi
ve eğitilmesine yardımcı olabilecek
bir sosyal ağ oluşturmaya ve çevrimiçi bir değişim
ağına sahip olmaya çalışıyoruz;
örneğin, ben annenize günde üç saat bakım verebilirim, bir başkasına
bana yemeklere ulaşım konusunda yardımcı olabilir
ve tüm bunları çevrimiçi olarak paylaşabiliriz.
Bu konuda size belirtmek istediğim
en önemli nokta, kutsal ve bir şekilde
ve biraz fazla romantizme edilmiş doktor-hasta
teke tek durumu geçmişin bir kalıntısı.
Sağlık hizmetlerinin geleceği akıllı ekiplerde
ve siz de kendiniz için bu ekipte olsanız iyi olur.
Şimdi, sizinle konuşmak istediğim son şey
bakımın özelleştirilmesi,
çünkü her yerde bakım hizmeti alıyorsanız ve ağ üzerinden bakım varsa,
bunlar sağlık sistemimizi iyileştirmek için uzun bir yol kat edecek,
ama hala çok fazla tahmin mevcut.
Randomize klinik çalışmalar aslında 1948 yılında tüberkülozu tedavi eden
ilaçların icat edilmesine yardımcı olmak için icat edildi
ve bunlar önemli şeyler, beni yanlış anlamayın.
Yaptığımız bu nüfus çalışmaları,
milyonlarca hayat kurtaran tonlarca mucize ilaç üretti.
ancak sorun şu ki, sağlık hizmetleri bize
benzersiz birey olarak değil, ortalama olarak muamele ediyor.
Çünkü günün sonunda
hayat, üzerinde çalışılan nüfusla
aynı şey değil. Tahmin işlerine neden olan da bu.
Gelmekte olan teknolojiler,
yüksek performanslı bilgi işlem, analiz,
herkesin bahsettiği büyük veri,
bireysel hastalar olarak her birimiz için öngörüsü modeller
oluşturmamızı sağlayacak.
Buradaki sihir, acı çeken bedenim üzerinde değil,
yazılımdaki avatarım üzerinde deney yapmak.
Şimdi, kendi yolculuğumda bu tür bir bakım özelleştirmesine dair
sizinle hızlıca paylaşmak istediğim iki örnek yaşadım.
İlki oldukça basitti. Sonunda birkaç yıl önce
tüm sağlık ekiplerimin tedavimi uzun ömürlülük açısından
optimize ettiğini fark ettim.
Hastanın ne kadar uzun yaşamasını
sağlayabileceklerini görmek bir onur nişanı almak gibiydi.
Ben hayatımı yaşam kalitesi için optimize ediyordum
ve benim için yaşam kalitesi karda geçen zaman demekti.
Bu yüzden dosyama ″Hastanın beklentisi
uzun süre boyunca düşük dozda ilaç, kayak yapmaya uygun yan etkiler″
yazmaları için onları zorladım
Sanırım bu yüzden uzun ömürlü olanı elde ettim.
Bence karda zaman geçirmesi tedavisi,
kullandığım ilaçlar kadar önemliydi.
Şimdi ikinci özelleştirme örneği -- ve bu arada,
kendi hedeflerinizi bilmiyorsanız, bakımı özelleştiremezsiniz;
yani kendi sağlık hedeflerinizi bilmeden sağlık hizmetleri bunları bilemez.
Ancak size vermek istediğim ikinci örnek,
Ben ilk kobaylardan biriydim
ve tüm genomum dizilendiği için çok şanslıydım.
Şimdi, bunun gerçekleşmesi için Intel’in en üst
düzey sunucularında yaklaşık iki hafta işlem
yapılması ve tüm bu verilerin anlamlandırılması için altı ay
daha insan ve bilgisayar emeği harcanması gerekti.
Tüm bunların sonunda, ″Evet, yıllar önce
tıp devlerinin hararetli çekişmeleri üzerinde
konulan teşhisler yanlıştı ve ileriye dönük
daha iyi bir yolumuz var″ dediler.
Intel’in şu anda üzerinde çalıştığı gelecek,
kişiselleştirilmiş tıp için bilgi işlemin aylar
ve haftalardan saatlere nasıl indirebileceğini çözmek
araştırma hastanelerinin
ama bilgisayarlarında değil, ana akımda --
tüm genom dizilemesine erişimi olan her hasta,
her klinikte kullanılabilir hale getirmek.
Size söylüyorum, hedeflerinizden
genetiğinize kadar her şey için bu tür bir bakım
özelleştirmesi, yaşamımız boyunca
sağlık hizmetlerinde tanık olacağımız en ezber bozan dönüşüm olacak.
Yani kişisel sağlığın bu üç şartı,
her yerde bakım, ağ üzerinden bakım, bakımın özelleştirilmesi,
şu anda parçalar halinde gerçekleşiyor,
ancak bakım verenler ve hastalar olarak yeni roller üstlenmezsek
bu vizyon tamamen başarısız olacak.
Arkadaşım Verna’nın dediği gibi:
Uyanın ve sağlığınızın kontrolünü elinize alın.
Çünkü günün sonunda bu teknolojiler,
insanların, diğer insanlara
ve kendimize bazı güçlü yeni yollarla bakmasıyla alakalı.
Yani bunun hatrına size son bir arkadaşımı tanıtmak istiyorum,
hem de çok hızlı bir şekilde.
Tracey Gamley bana asla sahip olmamam gereken
imkansız böbreği vermek için adım attı. (Alkış)
Tracey, bize yaşadığın donör deneyiminin nasıl bir şey olduğunu
biraz hızlıca anlatır mısın?
Tracey Gamley: Bana göre, gerçekten kolaydı.
Hastanede sadece bir gece kaldım.
Ameliyat laparoskopik olarak yapıldı,
bu nedenle karnımda sadece beş tane çok küçük yara izi var
ve işten dört hafta uzak kaldım;
daha önce yaptığım her işi hiçbir değişiklik
yapmadan geri döndüm.
ED: Yani, muhtemelen bunu size bir daha bu kadar geniş
bir kitlenin önünde söyleme fırsatım olmayacak.
Bu yüzden ″teşekkür ederim″ gerçekten klişe bir kelime gibi geliyor,
Ama hayatımı kurtardığın için sana tüm kalbimle teşekkür ederim.
(Alkış)
Bu TED sahnesi ve tüm TED sahneleri
genelikle inovasyonu ve yeni teknolojileri
kutlamakla alakalı olur.
Bugün burada bunu gerçekleştirdim
ve TED konuşmacılarından gelen inanılmaz şeyler gördüm,
yani, Tanrım, yapay böbrekler, hatta gelen yazıcıyla basılı böbrekler bile var.
Ancak bu muhteşem teknolojiler hepimizin kullanımına sunulana kadar
ve hatta sunulduğunda bile, birbirimize bakmak
ve hatta birbirimizi kurtarmak bizim elimizde.
Umarım burada çıkıp kişisel sağlığı, kendiniz
ve herkes için gerçekleştirirsiniz. Çok teşekkürler.
(Alkış)