Sidney. Mijn hele leven al keek ik uit naar een reis naar Sidney.
Ik kwam aan op de luchthaven, checkte in in het hotel,
en in de lobby lag een brochure
voor het Sidney Festival. Ik bladerde erdoor,
en zag iets dat 'Minto: Live' heette.
Beschrijving: "De straten van de voorstad Minto
worden het toneel van vertoningen
van internationale kunstenaars
samen met de mensen van Minto."
Wat was Minto voor een plek?
Ik ontdekte dat Sidney een stad van voorsteden is,
en dat Minto ongeveer een uur ten zuidwesten ligt.
Het was niet bepaald wat ik voor ogen had voor mijn eerste dag down under.
Ik had aan de Harbour Bridge of Bondi Beach gedacht,
maar Minto? Maar ik ben producent,
een locatietheaterproject
was voor mij onweerstaanbaar. (Gelach)
Dus ging ik het vrijdagmiddagverkeer in,
en ik vergeet nooit wat ik zag bij aankomst.
Voor de vertoning wandelde het publiek
door de buurt, van huis tot huis,
en de bewoners, die de artiesten waren,
kwamen uit hun huizen en voerden
autobiografische dansen op, op hun gazon,
in hun voortuin. (Gelach)
De show is een samenwerking met
een Brits gezelschap, Lone Twin.
Lone Twin was naar Minto gekomen
om met de inwoners te werken, en ze hadden deze dansen gecreëerd.
Dit Australisch-Indische meisje kwam naar buiten
en begon te dansen in haar voortuin.
Haar vader keek uit het raam om te zien
waar het geluid en de commotie vandaan kwam
en vervoegde haar.
Gevolgd door haar kleine zusje.
Al snel dansten ze allemaal een vrolijke,
onstuimige dans, op hun gazon. (Gelach)
Bij mijn wandeling door de wijk
was ik verbaasd en ontroerd door het ongelooflijke
gevoel van eigenaarschap van deze gemeenschap
over dit gebeuren.
Door 'Minto: Live' raakten Sidneysiders in gesprek
met internationale artiesten, en vierden ze
de diversiteit van Sidney op heel eigen wijze.
Het Sidney Festival, dat 'Minto: Live' produceerde,
vertegenwoordigt een nieuw soort 21e-eeuwse kunstenfestival.
Deze festivals zijn radicaal open.
Ze kunnen steden en gemeenschappen transformeren.
Om dit te begrijpen, moeten we kijken
waar we vandaan komen.
Moderne kunstenfestivals werden geboren
op het puin van de Tweede Wereldoorlog.
Burgerlijke leiders creëerden deze jaarlijkse events
om cultuur te vieren als de hoogste
uitdrukking van de menselijke geest.
In 1947 zag het Edinburgh Festival het licht,
en Avignon, en honderden andere
zouden hun voorbeeld volgen.
Hun werk was heel, heel hoge kunst.
Er kwamen sterren als Laurie Anderson
en Merce Cunningham en Robert Lepage,
die werk maakten voor dit circuit.
en er waren oershows zoals de 'Mahabharata'
en het monumentale 'Einstein on the Beach'.
Decennia gingen voorbij
en deze festivals werden de gevestigde waarden.
Cultuur en kapitaal schakelden in hogere versnelling,
het internet bracht ons allemaal samen,
hoog en laag vervaagden
en een nieuw soort festival ontstond.
De oude festivals bleven het goed doen,
maar van Brighton tot Rio en Perth was er iets nieuws in opmars.
Deze festivals waren echt anders.
Het zijn open festivals. Zoals in Minto
begrijpen ze dat de dialoog
tussen lokaal en globaal essentieel is.
Ze zijn open omdat ze het publiek vragen een rol te spelen
als protagonist, partner eerder dan als passieve toeschouwer.
Ze zijn open omdat ze weten dat je verbeelding
niet in gebouwen mag wegstoppen.
Veel van hun werk
is locatiegebonden of buitenshuis.
Het nieuwe festival vraagt het publiek
om een essentiële rol te spelen in de uitvoering.
Gezelschappen als De La Guarda, dat ik produceer, en Punchdrunk,
creëren ervaringen waarin je je helemaal onderdompelt,
en stellen het publiek centraal in de actie.
Het Duitse performancegezelschap Rimini Protokoll
tilt dit op een hoger niveau.
In een reeks shows waaronder '100 procent Vancouver',
'100 procent Berlijn' maakt Rimini Protokoll shows
die spiegels zijn van de maatschappij.
Rimini Protokoll kiest 100 mensen die de stad vertegenwoordigen
op dat moment, qua ras, geslacht en klasse,
via een zorgvuldig proces dat 3 maanden eerder begint.
Die 100 mensen delen verhalen over
hunzelf en hun leven.
Zo krijg je een momentopname van de stad.
LIFT is altijd pionier geweest in het gebruik van plaatsen.
Ze begrijpen dat theater en performance
overal kunnen.
Je kan een show doen in een klaslokaal,
in een luchthaven, -- (Gelach) --
in het uitstalraam van een warenhuis.
Kunstenaars zijn verkenners die ons de stad met nieuwe ogen doen zien.
Kunstenaars nemen ons mee naar een afgelegen deel van de stad
dat we niet verkend hebben,
of naar dat gebouw waar we elke dag voorbij komen maar nooit binnengaan.
Een kunstenaar kan ons echt mensen tonen
die we over het hoofd zien in ons leven.
Back to Back is een Australisch gezelschap
van mensen met intellectuele beperkingen. Ik zag hun geweldige show
in New York, in de Staten Island Ferry Terminal
op het piekuur.
Het publiek kreeg hoofdtelefoons en zitplaatsen
aan één kant van de terminal.
De acteurs zaten pal voor ons,
tussen de reizigers.
We konden ze horen,
maar we zouden ze anders niet gezien hebben.
Back to Back gebruikt locatiegebonden theater
om ons vriendelijk te herinneren aan de mensen en dingen
die we uit ons dagelijks leven gommen.
De dialoog met het lokale en globale,
het publiek als deelnemer, acteur en protagonist,
het innoverende gebruik van de locatie,
dit alles speelt een rol in het verbluffende werk
van het Franse gezelschap Royal de Luxe.
De reuzenpoppen van Royal de Luxe komen aan in een stad
en leven daar enkele dagen.
Voor 'De olifant van de Sultan' kwam Royal de Luxe
naar het centrum van Londen, dat ze tot stilstand brachten
met hun verhaal van een reuzenmeisje en haar vriend,
een tijdreizende olifant.
Enkele dagen lang veranderden ze een enorme stad
in een gemeenschap in de ban van eindeloze mogelijkheden.
De Guardian schreef: "Als kunst over transformatie gaat,
dan is dit de ultieme transformatieve ervaring.
Wat 'De olifant van de Sultan' vertegenwoordigt, is niet minder
dan de artistieke bezetting van de stad
en de mensen die de straten weer voor zich opeisen."
We kunnen het hebben over de economische impact van deze festivals
op hun steden, maar mij interesseren andere dingen:
hoe een festival een stad helpt zich uit te drukken,
hoe het de stad tot haar recht laat komen.
Steden promoten diversiteit,
ze doen buren met elkaar praten,
ze verhogen de creativiteit,
ze bieden kansen voor burgertrots,
ze verhogen ons algemeen psychologisch welbevinden.
Kortom, ze maken van steden betere plekken om te wonen.
Een goed voorbeeld:
toen 'De olifant van de sultan' naar Londen kwam,
amper negen maanden na 7/7, schreef een Londenaar:
"Voor het eerst sinds de bomaanslagen in Londen
belde mijn dochter weer met die vonk in haar stem.
Ze was met anderen samengekomen
om 'De olifant van de sultan' te zien
en dat was een wereld van verschil."
Lyn Gardner schreef in de Guardian
dat een groot festival ons een wereldkaart kan tonen,
een stadskaart en een kaart van onszelf,
maar er is niet één vast festivalmodel.
Wat zo geweldig is aan de nieuwe festivals
is dat ze volledig recht doen
aan de complexiteit en de opwinding
van ons aller hedendaagse levenswijze.
Heel veel dank. (Applaus)