Aslında dirençlilik ve teknolojiyi düşündüğünüzde daha kolay.
Bugün başka konuşmacılar da göreceksiniz, şimdiden biliyorum,
çarpıcı şeylerden bahsedecekler,
ve, tabii ki, teknolojide asla böyle olmaz.
Dolayısıyla, karşılaştırınca, dirençli olmak çok kolay.
Bence, internette olanlara baktığımızda,
inanılmaz bir son yarım düzine yılla,
doğru benzetmeyi bulmak çok zor.
Kararları nasıl verdiğimiz, olaylara nasıl reaksiyon göstermemiz gerektiği
ve gelecekten neler beklememiz gerektiğinin çoğu
olayları nasıl tuttuğumuz
ve nasıl kategorize ettiğimize dayanır.
Ve dolayısıyla İnternette yaşadığımız patlama-çöküş için en cezbedici benzetmenin
altına hücum olduğunu düşünüyorum.
Bu benzetmenin seçilebileceğiniz diğer benzetmelere nazaran
farklı olduğunu düşünmek çok kolay.
Bir kere, ikisi de oldukça gerçek.
1849'da, Altına Hücumda, 700 milyon dolardan fazla
altın Kaliforniyadan çıkarıldı. Bu oldukça gerçekti.
İnternet de oldukça gerçekti. Bu insanların
birbiriyle iletişim kurmalarının çok gerçek bir yoluydu. Bu büyük bir olay.
Dev bir patlama. Dev bir patlama. Dev bir çöküş. Dev bir çöküş.
Devam ettiğinizde, ikisi de bolca abartma.
Size internet hakkındaki bütün o abartmaları
hatırlatmama gerek yok -- mesela ZenginOl.com.
Ama Altına Hücumda da aynı şey vardı. "Altın. Altın. Altın."
Portland buharlısında altmış sekiz zengin adam. Külçelerce sarı altın.
Kiminde 5,000. Çoğunda daha fazla.
Kimileri adambaşı 100,000 dolar çıkarıyor.
İnsanlar bu makaleleri okudukça çok heyecanlanırlardı.
"Amerika Birleşik Devletleri'nin El Doradosu:
Kaliforniya'da tüketilemez altın madenlerinin keşfi."
Ve Altına Hücum ile İnternete Hücum arasındaki benzerlikler çok kuvvetli olarak devam ediyor.
Bir çok insan işini bıraktı.
Ve olan şuydu -- ve Altına Hücum yıllarca devam etti.
Doğu yakasındaki insanlar 1849'da, haberleri ilk duymaya başladıklarında,
düşündüler ki, "Ah, bu gerçek değil."
Ama insanların zengin olduklarını duymaya devam ettiler,
ve sonra 1850'de hala duyuyorlardı. Ve bunun gerçek olmadığını düşünüyorlardı.
Artık 1852'ye doğru, "Kaliforniya'ya koşmadığım için
dünyadaki en salak kişi ben miyim?" diye düşünmeye başladılar. Ve öyle olduklarına kanaat getirmeye başladılar.
Bunlar topluluk işleriydi, bu arada.
Doğu yakasındaki yerel topluluklar birleşirlerdi ve 10, 20 kişilik
takımlar Birleşik Devletlerin bir ucundan öbür ucuna konvoy halinde geçerlerdi,
ve şirketler kurarlardı.
Bunlar genelde bireysel çabalar değildi. Ama ne olursa olsun,
ister avukat ol ister bankacı, insanlar işlerini bırakıp,
ne tür bir beceri grubuna sahip olduklarına bakmadan, altın aramaya giderlerdi.
Bu soldaki adam, Dr. Richard Beverley Cole,
Philedelphia'da yaşardı ve Panama rotasını seçti.
Gemiyle Panama'ya inerler, kanalı geçer,
sonra kuzeye başka bir gemiyle giderlerdi.
Bu adam, Dr. Toland, Kaliforniya'ya kapalı at arabasıyla gitti.
Burada da paralellikler var. Muhayenehanelerini kapatan doktorlar.
Bu ikisi de çok başarılı -- biri hekim,
diğeri cerrah.
İnternette de aynı şey oldu. DrKoop.com çıktı.
(Kahkahalar)
Altına Hücumda, insanlar tam anlamıyla işlerini terk ettiler.
San Francisco limanı sayıları 600'e varan gemilerle tıkanmıştı
çünkü gemiler gelir ve mürettebat gidip altın aramak için
gemiyi terk ederdi.
O yüzden tam anlamıyla 600 kaptan ve 600 gemi vardı.
Gemileri oteller çevirdiler, çünkü bir yere gidemiyorladı.
Nokta com ateşi vardı. Altın ateşi vardı.
Nokta com ateşinin yarattığı bazı
aşırılıkları gördünüz ve aynı şey oldu.
San Francisco kalesinde o zaman yaklaşık 1,300 asker vardı.
Yarısı gidip altın aramak için kaçtı.
Ve diğer yarıyı, ilk yarıyı arayıp bulmaları için yollamıyorlardı
çünkü geri dönmeyeceklerinden korkuyorlardı.
(Kahkahalar)
Ve askerlerden biri eve yazmış, ve bu da kurduğu cümle:
"Doğru ve ayda altı dolar ile
yanlış ve günde 75 dolar arasındaki çekişme oldukça sıkı."
Ve Altına Hücumda maliyetler yüksekti. Maliyetler oldukça yüksekti.
Bu aslında Klondike Altına Hücumu'ndan. Burası Beyaz Geçit Yolu.
Katırlarını ve atlarını yüklemişler.
Ve iyi plan yapmamışlar.
Ve gerçekte ne kadar uzağa gitmeleri gerekeceğini bilmiyorlardı,
ve atları yüzlerce ve yüzlerce kiloluk eşyayla aşırı yüklemişler.
Hatta durum o kadar kötüydü ki atların çoğu
gittikleri yere varamadan öldü.
O yüzden adı "Ölü At Yolu" olarak değiştirildi.
Ve Kanada İç İşleri Bakanı o zaman bunu yazmış:
"Yol boyunca binlerce yük atı ölü yatıyor,
kimi zaman uçurumların dibinde öbekler halinde,
yük çantaları ve yüklerle beraber tepedeki kayalıklardan düştükleri yerde,
kimi zaman birbirine dolanmış yığınlar halinde, çamur deliklerini doldurup
bizim ilerleyen zavallı yük hayvanlarımızın ayak basabilecekleri yegane noktaları oluşturuyorlar,
çoğunlukla, üzülerek söylüyorum, tükenmiş ama hala hayatta olarak,
zavallı garibanlar bizim atlıların toynakları altında
kımıldayana kadar durumlarının farkında değildik.
Her yerdeki yük hayvanlarının boş göz çukurları
yol boyunca sayısız kuzgunun varlığının göstergesi.
Bu yolun şahit olduğu insaniyetsizliği,
birçoklarının yaşadığı üzüntü ve acı
tahmin edilemez. Kesinlikle tasvir edilemez."
Ve biliyorsunuz, onunla beraber olmuş olması gereken koku hariç,
bizde internette de aynı şey oldu: bizde de maliyetler çok kötü hesaplanmıştı.
Sırf şunlardan birini oynatacağım ve hatırlayacaksınız.
Bu 2000 yılında Süper Kupa sırasında gösterilen bir reklam.
(Video) Gelin No. 1: Davetiye seçeneklerinizin geniş olduğunu söylemiştiniz. Çalışan: Ama öyle.
Gelin No. 2: O zaman neden onda benim davetiyemden var?
Dış Ses: Bazıları için küçük olan bir şey ... Gelin No. 3: Benimsin küçük adam.
Dış Ses: Sizin için çok önemli olabilir. Koca No. 1: Bu sizin karınız mı?
Koca No. 2: Bir 15 dakika daha değil. Dış Ses: Sonuçta, bu sizin özel gününüz.
Başlangıcımız.com. Hayat bir olay. Dünyaya duyur.
Jeff Bezos: Bu reklamın neyin reklamı olduğunu kestirmek çok güç.
(Kahkahalar)
Ama bu reklamı 2000 yılı Süper Kupa'da
yayınlamak için üç buçuk milyon dolar harcadılar,
o sırada yıllık cirolarının sadece bir milyon dolar olmasına rağmen.
Şimdi burası Altına Hücum benzetmemizin dağılmaya,
ki hatta bence oldukça fazlaca dağılmaya, başladığı noktanın olduğu yer.
Ve o da, bir altına hücumda, bitince bitmiştir.
Mesela bu adam: "Dawson'da şu anda
şiddetle düş kırıklığına uğramış birçok insan var.
Binlerce millik tehlikeli bir yolculuk yapıp, hayatlarını, sağlıklarını ve mallarını riske atıp,
bir adamın yapabileceği en ağır işleri aylarca yapıp
ve nihayetinde beklentileri en tepelere çıkmışken
arzulanan hedefe ulaşınca buldukları tek şey
burada onlar için hiçbir şey olmadığıydı."
Ve tabi bu da çok sık rastlanan bir hikayeydi.
Çünkü o son altın parçasını çıkarınca --
ki bunu da bayağı hızlı yaptılar. Yani, 1849 Altına Hücuma bakacak olursanız,
Amerikan nehir bölgesinin tamamı, iki yıl içinde --
altına bakılmadık taş kalmamıştı. Ve ondan sonra, sadece büyük şirketler
daha sofistike madencilik ekiplanları kullanarak
oradan altın çıkarmaya başladılar.
Ama inanılmaz iyimser olmanıza izin veren çok daha iyi bir benzetme var
ve o benzetme de elektik endüstrisi.
Ve internetle elektrik endüstrisi arasında bir çok benzerlik var.
Elektrik endüstrisinde aslında --
bunlardan biri ikisinin de bir çok farklı endüstriyi kaplayan
ince, yatay, izin veren katmanlarının olduğu.
Belirli bir tek şey değil.
Ama elektrik de çok, çok geniş, o yüzden bir anlamda daraltmak gerek.
Biliyorsunuz, güç aktarımı için inanılmaz bir yöntem olarak kullanılabiliyor.
Koordinasyon için inanılmaz bir yöntem
bilgi akışları, çok ufak tanecikli bir şekilde.
Elektriği ilginç kılan bir çok şey var.
Ve elektrik devriminin üzerinde durmak istediğim kısmı
aletlerin bir bakıma altın çağı.
Dünyayı aletlere hazırlayan gözde alet ampuldü.
Yani dünyaya hat çeken ampuldü.
Ve dünyaya hat çektikleri sırada akıllarında aletler yoktu.
Asıl düşündükleri --
evlere elektrik getirmiyorlardı;
evlere ışıklandırma getiriyorlardı.
Ve ama aslında -- elektrik geldi. Uzun bir zaman aldı.
Bu dev bir, bekleyeceğiniz gibi, dev bir anapara çıkışıydı.
Tüm sokakların kazılması gerekiyordu.
Bu aşağı Manhattan'da devam eden bir çalışma
elektrik gücü üreten istasyonların ilklerinden bazılarını kurdukları yerde.
Ve sokakları kazıyorlar.
Edison Elektrik Şirketi, ki sonra Edison General Electic oldu,
o da sonra General Electric oldu,
bütün bu sokakların kazılmasının faturasını ödedi. Çok pahalıydı.
Ama bu -- ve bu internetle en çok benzeştiği nokta değil.
Çünkü hatırlayın, internet uzak mesafe telefon ağı için
kurulmuş bütün bu ağır altyapının
üzerine oturabildi.
Yani bütün o kablolama ve bütün o ağır altyapı --
Şimdi internetin, bir anlamda, patladığı zamana 1994'e dönüyorum,
o zaman yılda yüzde 2,300 büyüyordu.
Nasıl 1994'de insanlar daha internete doğru dürüst yatırım yapmazken
yılda yüzde 2,300 büyüyebilir?
İşte, çünkü bu ağır altyapı zaten kurulmuştu da ondan.
Yani ampul ağır altyapıyı kurdurdu,
ve sonra ev aletleri gelmeye başladı.
Ve bu dev bir olaydı. Bu ilk elektrikli vantilatör --
bu 1890 yılının elektrikli vantilatörü.
Ve aletler, aletlerin altın çağı --
nasıl ölçeceğinize bağlı olarak değişir --
ama bir 40 ila 60 yıl sürdü. Bayağı bir süre devam etti.
1890larda başlıyor. Ve elektrikli vantilatör çok başarılıydı.
Ve elektrikli ütü, bu da çok başarılı.
Bu arada, bu asbest davasının başlangıcı.
(Kahkahalar)
Burada şu tutacağın altında asbest var.
Bu ilk elektrikli süpürge, 1905 yılı Skinner elektrikli süpürgesi,
Hoover şirketinden. Ve bu 42 kiloydu
ve kullanmak için iki kişi gerekiyordu ve çeyrek araba parası tutuyordu.
Yani çok satmadı.
Bu gerçekten, gerçekten bir erken-benimsiyenler ürünüydü --
(Kahkahalar)
1905 yılı Skinner elektrikli süpürge.
Ama üç yıl sonra, 1908'de, 18 kiloydu.
Şimdi, bunların herbiri çok başarılı olmadı.
(Kahkahalar)
Bu elektrikli kravat ütüsü, hiçbir zaman pek tutmadı.
İnsanlar, sanırım, kravatlarını buruşturmamaya karar verdiler.
Bunlar da hiçbir zaman pek tutmadı:
elektrikli ayakkabı ısıtıcısı ve kurutucusu. Hiçbir zaman çok satılan olmadı.
Bunun altı rengi falan vardı.
(Kahkahalar)
Niye bilmiyorum. Ama düşündüm ki, yani,
bazen bir buluş için doğru zaman değildir;
belki ona bir şans daha vermenin zamanı gelmiştir.
O yüzden düşündüm ki buna bir Süper Kupa reklamı oluşturalım.
Doğru partnere ihtiyacımız olacak. Ve düşündüm ki gerçekten --
(Kahkahalar)
Bu cidden işe yarayabilir diye düşündüm, bir şans daha verelim.
Şimdi, ekmek kızartma makinası çok başarılıydı
çünkü açık alevde kızartılıyordu ekmek,
ve çok zaman ve dikkat alıyordu.
Bir şeyi belirtmek isterim. Bu -- bunun ne olduğunu biliyorsunuz.
Henüz elektrik prizini icat etmemişlerdi.
O yüzden bu -- hatırlayın, evlere elektrik için hat çekilmemişti.
Işıklandırma için hat çekilmişti. O yüzden ev aletleriniz ampulun duyuna bağlanırdı.
Onlar -- tipik olarak her odanın tepesinde bir adet duy olurdu.
Ve oraya bağlardınız.
Hatta, eğer Disney World'de Gelişim Carousel'ini gördüyseniz
bunu da görmüşünüzdür. İşte kablolar bu aydınlatma aletine çıkıyor.
Bütün aletler buraya bağlanırdı. Ve bir alet bağlamak istediğinizde
yanlızca ampulünüzü çıkarırdınız.
Bir sonraki gerçekten çok, çok büyük olay çamaşır makinesiydi.
İşte, bu çok imrenilen ve arzulanan bir aletti.
Herkes bu elektrikli çamaşır makinelerinden bir tane istiyordu.
Sol tarafta, burada sabunlu su vardı.
Ve burada bir rotor -- bu motorun döndürdüğü.
Ve elbiselerinizi temizlerdi.
Bu da temiz çalkalama suyu. Yani kıyafetlerinizi buradan alıp,
buraya koyardınız, ve sonra kıyafetleri bu elektrikli sıkıcıdan geçirirdiniz.
Ve bu büyük bir olaydı.
Bunu verandada tutardınız. Biraz pislik çıkarırdı ve biraz yorardı.
Ve evin içinden uzun bir kablo geçirip
aydınlatma duyuna bağlardınız.
(Kahkahar)
Ve bu sunumumda aslında önemli bir nokta,
çünkü henüz kapatma düğmesini icat etmemişlerdi.
O çok sonra geldi, aletlerde kapatma düğmesi,
çünkü hiç anlamı yoktu.
Yani, bu şeyin duyu işgal etmesini istemezdiniz.
O yüzden, işiniz bitince çıkarırdınız.
Ve öyle yapılırdı. Kapatmazdınız.
Ve daha önce dediğim gibi, henüz elektrik prizini de icat etmemişlerdi,
o yüzden çamaşır makinesi bilhassa tehlikeli bir aygıttı.
Ve ortada --
bunu araştırdığınızda, insanların bu aygıtlara saçlarını
ve kıyafetlerini kaptırmalarının dehşet verici tasvirleri var.
Ve kabloyu çekemiyorlardı
çünkü evin içinde bir duya bağlanmıştı.
(Kahkahalar)
Ve kapatma düğmesi de yoktu, yani çok iyi değildi.
Ve atalarımızın aletleri böyle duylara sokarak
inanılmaz salakça davranmış olduklarını düşünebilirsiniz.
Ama, atalarımızı suçlamaya devam etmeden önce,
size şunu göstereyim dedim: bu benim konferans odam.
Bu tam olarak çakma bir çözüm, bana sorarsanız.
Bir kere, bu ters takılmış. Bu priz --
(Kahkahalar)
ve o yüzden kablo devamlı düşüyor, ben de bantladım.
(Kahkahalar)
Bunun -- beni konuşturmayın. Ama bu en kötüsü değil.
Bu benim masamın altının hali.
Bu resmi iki gün önce çektim.
Yani 1908'den beri çok da gelişim kaydetmememişiz.
(Kahkahalar)
Çok, çok fena karışıklık.
Ve, biliyorsunuz, iyiye gittiğini sanıyoruz,
ama kendi başınıza 802.11 kurmayı denediniz mi?
(Kahkahalar)
Denemeniz için size meydan okuyorum. Çok zor.
Bilgisayar Bilimi doktarası olan insanlar tanıyorum --
bu süreç onları ağlattı, bildiğiniz ağlattı. (Kahkahalar)
Ki bu da evinizde DSL olduğunu varsayarsak.
Evinize DSL bağlatmaya çalışın.
Bu işi her gün yapan mühendisler beceremiyor.
Onlar -- tipik olarak üç kere geliyorlar.
Ve bir arkadaşım bana bir hikaye anlattı:
sırf eve gidip beklemek zorunda kalmamışlar,
ama sonra mühendisler, sonunda geldiklerinde,
üçüncü seferde, birini aramaları gerekiyormuş.
Ve adamda hoparlörlü telefon olduğuna çok sevinmişler
çünkü biriyle konuşup bir giriş kodunu
alabilmek için bir saat beklemek zorunda kalmışlar,
eve vardıktan sonra.
Yani o yüzden -- biz kendimiz de oldukça çakma sayılırız.
Bu arada, DSL çakma.
Yani, bu bükülmüş bir çift bakır tel
kullanıldığı iş için asla dizayn edilmemiş --
yani bütün her şey --
biz çok, çok ilkeliz. Ve anlatmaya çalıştığım da biraz bu.
Çünkü, biliyorsunuz, direçlilik -- Altına Hücumdan gidecek olsanız,
o zaman sizin şimdi moralinizin oldukça düşük olması gerekirdi
çünkü altının son parçası gitmiş olurdu.
Ama güzellik şu, yenilikle sayesinde, son parça diye bir şey yok.
Her yeni şey iki yeni soru ve iki yeni fırsat yaratıyor.
Ve buna inanırsanız, o zaman bizim de --
benim düşüncem bu -- bence inanılmaz kötü çakma çözümlerdeyiz --
ve internetteki kullanıcı arayüzlerinden bahsetmedim bile --
ama o kadar çok çakma çözüm, o kadar çok berbat şey var ki --
biz internetin 1908 Hurley çamaşır makinesi aşamasındayız.
Olduğumuz nokta bu. Saçımızı kaptırmıyoruz,
ama olduğumuz yerin ilkellik derecesi bu.
Biz 1908'deyiz.
Ve buna inanırsanız bunun gibi şeyler canınızı sıkmaz. Bu 1996:
"Online deneyimin tüm eksilerini toplarsak uğraşmaya değmeyeceğini buluruz."
1998: "Amazon.bitti." 1999'da: "Amazon.gümledi."
Annem bu resimden nefret ediyor.
(Kahkahalar)
O -- ama biliyorsunuz, eğer gerçekten bunun en, en başı olduğuna
inanırsanız, eğer bunun 1908 Hurley çamaşır makinesi olduğuna inanırsanız,
o zaman oldukça iyimsersiniz. Ve ben gerçekten orada olduğumuza inanıyorum.
Ve bence gerçekten gerimizde olduğundan
daha çok yenilik önümüzde var.
Ve 1917'de, Sears -- bunu tam olarak doğru aktarmak istiyorum.
Bu 1917'de yayınladıkları bir reklam.
Diyor ki: "Elektriğinizi ışıktan fazlası için kullanın."
Ve bence olduğumuz nokta da bu.
Daha çok, çok başındayız. Çok teşekkür ederim.