Ngayon, nais kong magsimula sa isang tanong:
Kailan kayo huling tinawag na "isip bata"?
Sa mga batang tulad ko
ang matawag na "isip-bata" ay madalas mangyari.
Tuwing may hihingin kaming mala-imposible,
magpakita ng iresponsableng pagkilos,
o magpakita ng ano pa mang
taliwas sa pagiging normal na mamamayang Amerikano,
kami ay binabansagang "isip bata",
na talagang nakakabahala.
Kung titignan nating ang mga kaganapang ito:
imperyalismo at kolonyalismo,
mga digmaang pandaigdig, si George W. Bush.
Tanungin nyo nga: Sino ang may kagagawaan? Mga matatanda.
Ngayon, ano naman ang nagawa ng mga bata?
Hinimok ni Anne Frank ang milyung-milyon
sa pagsasalaysay tungkol sa Holocaust,
si Ruby Bridges, na winakasan ang segregation (pagbubukod-bukod) sa Estados Unidos,
at kamakailan lang,
si Charlie Simpson na nakatulong makaipon
ng 120,000 pounds para sa Haiti
gamit ang kanyang mumunting bisikleta.
Sa mga halimbawang ito,
makikita nating walang kinalaman ang edad.
Ang pinahihiwatig ng salitang "isip bata"
ay napakadalas ring makita sa mga matatanda
kung kaya't dapat itigil na ang paggamit ng salitang ito
kung ito'y patungkol sa pag-aasal
na iresponsable at pag-iisip na walang katuturan.
(Palakpakan)
Salamat.
Sino nga ba ang magsasabi
na hindi natin kailangan
ng ganitong uri ng pag-iisip?
Dati ba'y nagkaroon kayo ng dakilang plano,
ngunit napatigil at napaisip:
ito'y imposible o hindi kaya'y sobrang gastos
o hindi ito kapakipakinabang sa akin.
Kaming mga bata ay hindi kasing dali sumuko
sa mga imposibleng bagay.
Punung-puno ang mga bata ng masisiglang hangad
at pag-asa,
gaya ng nais ko na walang magugutom
o lahat ng bagay ay libre na parang utopia.
Ilan sa inyo ang nananaginip ng ganun
at naniniwala na posible iyon?
Minsan ang ating natutunan sa kasaysaysan
at mga kabiguan sa mga ideolohiyang utopian
ay nagiging pabigat
dahil kung gagawing libre ang lahat ng bagay,
mauubos ang lahat ng pagkain,
maghihikahos at magkakagulo.
Sa kabilang banda,
kami'y nangangarap pa rin ng mundong perpekto.
At iyon ay mabuti dahil upang
makamit natin ang isang bagay,
pinapangarap muna natin ito.
Ang mapangahas na kaisipan
ang nagpapalawak ng mga posibilidad.
Halimbawa, sa Museum of Glass sa Tacoma, Washington,
ang aking home state -- yoohoo Washington --
(Palakpakan)
may proyektong Kids Design Glass,
kung saan iginuguhit ng mga bata sa salamin ang mga ideya.
Nabanggit ng resident artist ng museo na ang
ilan sa pinakamahusay na ideya ay mula sa proyekto
dahil walang limitasyon ang imahenasyon ng mga bata
kahit gaano kahirap man i-blow glass ang mga hugis na ito.
Pawang magagandang ideya lamang.
Kapag nag-isip ka ng babasaging kristal, maaaring
makukulay na disenyong Chihuly ang maisip mo
o di kaya'y mga plorerang Italyano,
ngunit hinahamon ng mga bata ang mga glass artists
na bumuo ng mga disenyong ahas na nabigo sa pag-ibig
at bacon boys, na may kapangyarihang meat vision.
(Halakhakan)
Ang angking talino namin
ay hindi naman monopolyo ng kabataan.
Natututo ang mga bata mula sa mga matatanda,
at marami din kaming maibabahagi.
Palagay ko marapat simulan ng mga matatanda na makinig sa mga bata.
Madalas akong naiimbitahang magsalita sa harap ng mga guro at mag-aaral,
at lagi kong ginagamit ang ganitong paghahambing:
Hindi lamang guro sa harap ng silid-aralan
ang may karapatang magsabi na gawin ito o gawin yan.
Marapat na turuan din ng mga estudyante ang mga guro.
Ang kaalaman ng mga matatanda at bata
ay dapat gawing palitan.
Sa kasamaang-palad, hindi ganito ang nangyayari,
at ito'y dahil sa pagtitiwala, o sa kakulangan nito.
Kung wala kang tiwala sa isang tao, may mga limitasyon kang nilalagay.
Kung pinagdududahan ko ang ate ko
na mababayaran niya ang 10 porsiyentong interes
na patong ko sa kanyang huling utang,
hindi ko na siya pauutangin muli
hangga't mabayaran niya ako. (Halakhakan)
Totoo yun.
Ngayon, madalas pinaghihigpitan
ng mga matatanda ang mga bata
mula sa mga "bawal" na mga
alituntunin sa student handbook,
sa paghihigpit sa paggamit ng internet sa paaralan.
Patunay sa kasaysayan na nagiging malupit ang pamahalaan
kapag ito'y natatakot na mawalan ng kontrol.
At bagamat hindi pa umaabot ang mga matatanda
sa pagiging diktadurya,
wala o napakaliit ng "say" ng mga bata sa mga alituntunin,
na dapat sana ay gawing palitan,
at dapat matuto ang mga matatanda
na makinig sa mga ninanais
ng mga kabataan.
Higit na nakakabahala ay ang pagmamaliit
ng mga matatanda sa kakayahan ng mga kabataan.
Gusto namin ang paghamon, subalit kapag maliit lang ang inaasahan sa amin,
hindi rin kami makakaalpas.
Hindi naging mababa ang ekspektasyon ng aking magulang
sa akin at sa aking ate.
Hindi nila kami sinabihan na maging mga doktor
o abogado o ano pa man,
bagamat laging binabasa ng aking tatay sa amin
sila Aristotle
at ang mga pioneer germ fighters
habang ang ibang mga bata ay nakikinig ng
"The Wheels on the Bus Go Round and Round."
Alam din namin yun, pero sa "Pioneer Germ Fighters" pa din kami.
(Halakhakan)
Mula nung ako'y apat na taon gusto ko nang magsulat
at nung ako'y anim na taon
binili ako ng aking nanay ng isang laptop na may Microsoft Word.
Maraming salamat Bill Gates at inay.
Nakasulat ako ng mahigit sa 300 maiikling kuwento
sa maliit kong laptop,
at ang hangad ko'y malathala sila.
Sa halip na hamakin itong maling paniniwala
ng isang bata nagnanais na malathala,
o kaya'y sabihin maghintay na tumanda,
sinuportahan ako ng aking mga magulang.
Maraming mga tagapaglathala ang nakakadismaya.
May isang tagapaglathala ng librong pambata ang nagsabi
na hindi sila nakikipagugnayan sa mga bata.
Isang pambatang tagapaglathala na hindi nakikipaguugnayan sa mga bata?
Ewan ko lang, may malaki-laki atang grupo ng kliyente ang pinapabayaan nila.
(Halakhakan)
Ngayon, may isang tagapaglathala, ang Action Publishing,
na pumayag at nagtiwala sa akin,
at nakinig sa aking gustong ipahiwatig.
Sila ang naglathala ng una kong libro, "Flying Fingers," -- itong nakikita n'yo --
at mula roon, nakapagsalita na ako sa daan-daang paaralan,
sa libu-libong guro,
at, ngayon, sa inyo.
Ako'y nalulugod sa inyong pakikinig ngayon,
dahil ito'y nagpapakita na kayo ay tunay na nagmamalasakit,
kayo ay nakikinig.
Ngunit may problema sa malarosas ng larawan na
ang kabataan ay mas mahusay sa mga matatanda.
Ang mga bata ay lumalaki ant nagiging matanda tulad ninyo.
(Halakhakan)
Katulad ninyo, nga ba?
Ang layunin ay hindi hubugin ang mga bata na maging tulad ninyo,
kundi ang maging mas mahusay kaysa sa inyo,
na medyo mahirap gawin
dahil ang huhusay niyo na,
ngunit ang pag-unlad ay nagaganap
dahil sa bagong henerasyon at ang makabagong panahon
ay sumisibol, yumayabong at nagiging mas mabuti kaysa sa dati.
Ito ang dahilan kung bakit wala na tayo sa Dark Ages.
Ano pa man ang estado mo sa buhay,
marapat bigyang pagkakataon ang kabataan
upang kami'y lumaki na sisindak sa inyo.
(Halakhakan)
Mga matatanda at kapwa TEDsters,
kailangan niyong makinig at matuto sa mga bata
at magtiwala at umasa sa amin.
Bigyan ninyo kami ng atensyon ngayon,
dahil kami ang magiging pinuno ng kinabukasan,
at kami ang mag-aalaga sa inyo
kapag kayo'y matanda na at uugod-ugod. Hindi, biro lang.
Sa totoo lang, kami ang susunod na henerasyon,
ang henerasyon na magpapaunlad sa mundong ito.
At kung sa palagay ninyo'y wala itong kahulugan sa inyo,
tandaan ninyo na posible na ang "cloning",
at ito'y mangangahulugan na dadaan muli kayo sa pagkabata,
at nanaisin n'yo ring mapakinggan
katulad ng aming henerasyon.
Ngayon, kailangan ng mundo ng mga pagkakataon
para sa mga bagong lider at bagong ideya.
Mga pagkakataong mamuno at magtagumpay ang kabataan.
Nakahanda ba kayong tumulong?
Dahil ang mga problema ng mundo ngayon
ay hindi dapat maging pamana ng sangkatauhan.
Salamat.
(Palakpakan)
Salamat. Salamat.