म एउटा प्रश्न सोधेर सुरु गर्न चाहन्छु:
बिगतमा कहिले तपाइंलाई कसैले "केटौले" भनेर भनेको थियो?
म जस्ता बच्चाहरुको लागि,
"केटौले" त धेरै पटक भनि रहिने कुरा हो|
हामी जुनसुकै बेला, जस्तो कि हामि कुनै अविवेकी माग गरिराखेका हुन्छौं,
गैरजिम्वेवार व्यवहार प्रस्तुत गरि राखेका हुन्छौं,
अथवा त्यस्तै कुनै व्यवहार प्रस्तुत गर्छौ जुन
कुनै सामान्य अमेरिकी नागरिकले गरि राखेको हुन्छ,
हामीलाई केटौले नै भनिन्छ,
ति कुराले मलाई साच्ची नै चित्त दुख्छ |
जे भएतापनि, लौ यी बिगतका घटनाक्रम लाई अवलोकन गरौ:
विस्तारवाद र उपनिवेश
विश्व युद्ध, जर्ज डब्लु बुश |
आफैलाई सोधी हेर्नुस: को चाही जिम्मेवार छन्? बयस्कहरु |
बच्चाहरुले चाहिँ के गरे त ?
एन्नी फ्र्यांक ले होलोकास्टको प्रख्यात डायरी लेखेर
करोडौ को मन जितिन,
रुबी बिर्जेस ले अमेरिकामा रहेको विभेदलाई चिर्न मद्दत गरिन,
र , अहिले भर्खरै,
चार्ली सिम्प्सनले हाइटी को लागि
१,२०,००० चन्दा संकलन गर्न सहयोग गरे,
उनको सानो साइकल चलाएर|
त्यसैले, तपाईले यी साना उदाहरणबाट देख्न सक्नुहुन्छ कि,
उमेर ले यस्ता काम हरु गर्न कुनै बन्देज लगाउदैन|
केटौले भन्ने शब्द उच्चारण गर्नेहरु को भिडमा
बयस्कहरु नै बढी देखिन्छन
त्यसैले यो उमेर सँग जोडेर होच्याउने शब्द
जुन गैर जिम्मेवारी र विवेकहिन चिन्तन को आलोचना
गर्ने बेला प्रयोग गर्ने गरिन्छ, हामीले त्यो हटाउनु पर्छ|
(तालि)
(धन्यवाद)
अनि फेरी, कसले भन्छ कि
केहि त्यस्ता विवेकहिन चिन्तनहरु
जुन संसारलाई चाहिदैन भनेर ?
सायद तपाइंले पनि निकै ठुलो योजना बुन्नु भएको थियो होला पहिले,
अनि तपाईं ले त्यो योजनालाई रोक्नु भो, यो सोचेर कि,
त्यो असम्भव छ, अथवा त्यसलाइ धेरै पैसा लाग्छ
अथवा त्यसले मलाई फाइदा गर्दैन भनेर|
चाहे फाइदा होस् वा बेफाइदा, हामी बालकहरु त्यस्ता कुरा ले धेरै प्रभावित हुदैनौ,
जतिबेला हामीले "किन नगर्ने" भन्ने कुराको कारण खोजि गरिरहेका हुन्छौ|
बालकहरु उत्प्रेरणा
र आशावादी चिन्तनले भरिपूर्ण हुनसक्छन्,
कोही पनि भोका नरहुन भन्ने मेरो सोच जस्तै
अथवा एउटा रामराज्य मा जस्तै होस् भन्ने मेरो सोच जस्तै|
तपाईहरु मध्ये कतिले अझै पनि त्यस्तो सपना देख्नु हुन्छ
र त्यसको सम्भावना को बारेमा विश्वास गर्नु हुन्छ?
कुनै कुनै बेला इतिहासको ज्ञान
र पुराना रामराज्यको असफलताका कथाहरु
अनावश्यक भार हुनसक्छ
किनकि तपाईंलाई थाहा छ कि यदि सबै कुरा निशुल्क हुन्थ्यो भने,
खाध्य गोदामहरु खाली खाली हुने थिए,
अनि अभाव को सिर्जना भएर सबै भताभुङ्ग हुने थियो|
अनि अर्कोतिर,
हामी बालकहरु सपनाको पुर्णता को आशा गर्छौ|
र त्यो राम्रो कुरा पनि हो किनकि कुनै पनि चिजलाई
वास्तविक बनाउनको लागि.
तपाइंले पहिले त्यसको कल्पना गर्न जरुरी हुन्छ|
विभिन्न तवरबाट, कल्पना गर्ने हाम्रो साहसले
सम्भावनाको सिमानालाई विस्तारित गर्न मद्दत गर्छ|
उदाहरणको लागि, वाशिंगटन, टकोमाको शिशा संग्रालय,
मेरो गृहनगर, या--हु वाशिंगटन---
(तालि)
मा एउटा 'बालक परिकल्पना कक्षा' भन्ने कार्यक्रम छ,
र बालकहरु शिशाको बास्तुकला आफ्नो तरिकाले कोर्छन|
अनि, त्यहाँ का स्थानीय कलाकार ले भनेकी तिनीहरुले
केहि उत्कृष्ठ विचारहरु त्यहि कार्यक्रम बाट प्राप्त गरे
किनकि बालकहरु त्यस किसिमको सिमितताको बारेमा सोच्दैनन
कि शिशालाई ति स्वरूपहरू ढाल्न कति गार्हो हुन्छ भनेर|
उनीहरू राम्रा विचारहरु मात्र सोच्दछन्|
तर, यदि तपाईं ले शिशा को बारेमा सोच्नु भयो भने
चिहुलीले बनाउने जस्तो रंगिन डिजाइनहरु
अथवा इटालियन हरुले बनाउने जस्तो डिजाइनहरु सोच्न सक्नुहन्छ,
तर बालकहरु शिशाका मूर्तिकारहरुलाई त्यो भन्दा माथि पुग्न चुनौती दिन्छन --
बिछिप्त सर्पहरुको दुनिया र बेकन बनाएर,
जसको मांसाहारी सोच त्यहाँ झल्किन्छ |
(हाँसो)
हाम्रो आन्तरिक चेतना
आन्तरिक ज्ञान संग मिल्नु पर्छ भन्ने पनि केहि छैन|
बालकहरुले बयस्क बाट पहिले नै धेरै कुरा सिकी सकेका हुन्छन,
र हामी संग भन्ने कुरा धेरै छन्|
र मलाई लाग्छ कि बयस्कहलेरु बालकहरु बाट सिकाई को सुरुवात गर्नु पर्छ|
म मेरा धेरै भाषणहरु बौद्धिक जमात को आगाडि गर्ने गर्छु,
शिक्षक र विद्यार्थीहरु को अगाडी, र मलाई यो समानता मन पर्छ|
कक्षाकोठाको नेता प्रमुख भनेको शिक्षक मात्रै हुनु हुदैन
विद्यार्थीलाई यसो गर उसो गर भन्ने|
विद्यार्थीले शिक्षकलाई पो पढाउनु पर्छ त |
हुर्केकाहरु र बालकहरु बिचमा सिकाइको सम्बन्ध
भनेको पारस्परिक हुनु पर्छ|
तर वास्तविकता चाहिँ, दुर्भाग्यबस, अलि फरक छ,
र यो कुरा विश्वासमा अडेको कुरा हो,अथवा हुनसक्छ विश्वासको कमीमा |
यदि तपाईले कसैलाई विश्वास गर्नु हुन्न भन्ने, तपाइंले उसमाथि केहि प्रतिबन्ध लगाउनु हुन्छ, हगि?
यदि मैले अघिल्लो पटक ऋण दिदा
मेरो दिदीहरुको १० प्रतिशत ब्याज तिर्ने
क्षमता माथि शंका गरेँ भने,
मैले मबाट उनले लिन सक्ने सम्भावित रकमको रोक्का गरेर राख्दछु
जब सम्म उसले अघिल्लो ऋण तिर्दिन|(हाँसो)
कुरा सत्य हो है , जे भए पनि|
त्यसैले बयस्कहरुमा एउटा यस्तो स्वभाव
बालकहरुलाई हेला गर्ने स्वभाब-- जरा गाडेर बसेको हुन्छ भन्ने लाग्दछ
स्कुलको किताबमा लेखिएको प्रत्येक "त्यो गर्नु हुदैन"
"यो गर्नु हुदैन",
देखि स्कुलको इन्टरनेट को प्रयोगमा रोक |
इतिहासले यो भन्छ कि, सत्ताधारीले जब नियन्त्रण गर्न सकिन्न कि
भन्ने ठान्दछ, तब दमनमा उत्रन्छ |
यद्दपी बयस्कहरु मा सर्बसत्ताबादी
सोच नै त नहोला, तरपनि
बच्चाहरुलाइ नियम बनाउने सम्बधमा कत्तिपनि वा एकदमै थोरै बोल्ने अधिकार दिइएको हुन्छ,
जबकी यहाँ अभिमत वास्तवमै पारस्परिक हुनु पर्थ्यो,
भनाइको अर्थ वयस्कहरुले सानाहरुको
चाहनालाई बुझ्नु पर्ने र
मनन गरिनु पर्थ्यो |
अनि, नियन्त्रण भन्दा दुखलाग्दो कुरा त यो हो कि
वयस्कहरु प्राय जसो बच्चाहरुको खुबीलाइ कम आक्दछ्न|
हामी चुनौतीहरु मन पराउछौ, तर जब त्यसको फलको आशा कम गरिन्छ,
विश्वास गर्नुस, हामी त्यसमै हराउदछौ|
मेरो आफ्नै बुवाआमा संग पनि यस्तै कम आशावादिता थियो
म र मेरो बहिनीबाट|
तेही भएर उनीहरुले हामीलाई कहिले पनि डाक्टर हुनु
वकिल हुनु अथवा त्यस्तै खालको केहि हुनु भनेर भन्नु भएन
तर मेरो बुवाले हाम्रो लागि
अरस्तु सम्बधि
र पायोनिएर जर्म फाइटर्स (अग्रणी वैज्ञानिक बारेको पुस्तक) बारेमा सुनाउनु हुन्थ्यो
जबकी अरु धेरै बच्चाहरुले
"दी व्हील्स अन द बस गो राउण्ड एंड राउण्ड" (बालगीत) सुनिरहेका हुन्थे|
जे होस्, हामीले त्यो पनि सुनेका थियौ,तर "पायोनिअर जर्म फाइटर" साच्चिकै दामी थियो|
(हाँसो)
मैले चार बर्सको उमेर देखि नै लेख्न मन पराउथे|
र जब म ६ बर्सकी भए
मेरी आमाले मलाई ल्यापटप किनिदिनु भयो जसमा माइक्रोसफ्ट वर्ड थियो|
धन्यवाद बिल गेट्स अनि धन्यवाद आमा |
मैले ३०० भन्दा बढी संख्या मा लघुकथाहरु लेखे
त्यो सानो ल्यापटप मा,
र म त्यसलाई प्रकाशित गर्न चाहन्थे|
एउटा बच्चाको प्रकाशित हुन चाहने यो जिद्दी
लाई हकार्नु को साटो
वा , पख ठुली भएपछि गरौली भन्नुको साटो
मेरा बुवाआमा वास्तवमै सहयोगी बन्नुभयो|
धेरै प्रकाशकहरु चाही उति सार्हो उत्साहित थिएनन|
एउटा ठुलो बच्चाहरुको प्रकाशकले
हामी बच्चाहरु संग काम गर्दैनौ भन्ने जस्तो हास्यास्पद कुरा गरे|
बच्चाहरुको प्रकाशकले बच्चा संग काम नगर्ने ?
लौ तेस्तो कुरा चै थाहा भएन, तर तपाईंले चाही यहाँ ठुलो संख्यामा ग्राहक गुमाई रहनु भएको छ |
(हाँसो)
र, एउटा प्रकाशक, एक्सन पब्लिसिंगले,
मलाई विश्वास गर्यो, र त्यो ठेक्का लिने मनसाय देखायो
र मेरा आवाज हरु सुन्यो |
र तिनीहरुले मेरो पहिलो पुस्तक, "फ्लाईंग फिन्गर्स" प्रकासित गरे -- जुन यहाँ देख्न सकिन्छ---
र त्यस पछि ,म सयौ विद्यालयहरुमा बोल्दै हिडें,
हज्जारौ शिक्षाविदहरुसंग को अगाडी प्रमुख वक्ताको रुपमा बोल्दै हिडें,
र अहिले , आज, तपाईं हरुको अगाडी बोल्दै छु|
म तपाईं हरुको धैर्यताको सराहना गर्दछु,
तपाईंहरु बास्तबमै हाम्रो वास्ता गर्नु हुन्छ
भन्ने कुरा आज मेरो कुरा सुनेर देखाउनु भएको छ|
तर बच्चा हरु वयस्क हरु भन्दा धेरै राम्रो भएको
यो आशावादी तश्विरमा एउटा समस्या चाही छ|
बच्चा हरु हुर्कन्छन र केवल तपाईंहरु जस्तै वयस्क बन्दछन|
(हाँसो)
केवल तपाईं जस्तै, हो र भन्या?
यहाँ उदेश्य चाही बच्चाहरुलाई तपाईहरु जस्तो वयस्क बनाउनु भन्ने चाही होइन,
तर तपाईं हरु भन्दा असल वयस्क बनाउनु भन्ने हो
जुन अलिकति चुनौतिपुर्ण नै हुन सक्छ
तपाईंहरुको क्षमतालाई मध्यनजर राख्दा,
तर प्रगति कसरि हुदै जान्छ भने
नया पुस्ताहरु र नया समय हरु
पुराना भन्दा बृहत्तर र विकसित र एकदमै राम्रो हुदै जान्छ|
यहि कारण ले त हामी अहिले ढुंगे युग मा छैनौ नि त|
तपाईं जिवनको जस्तोसुकै मोडमा हुनु भएको भए पनि,
बच्चाहरु को लागि अवसरको सिर्जना गर्नु अत्यावश्यक छ
ताकी हामी यसरी हुर्कन सकौकि तपाईंहरुलाइ कसिंगर सरि उडाइदिन सकौ|
(हाँसो)
वयस्क तथा टेड का मेरा समकालीनहरु,
तपाईहरुले बच्चाको कुरा सुन्नु अनि सिक्नु सक्नु पर्छ
र हामीलाई विश्वास गर्नुस अनि हामी बाट धेरै आशा गर्नुस
तपाईं ले आज यो सुन्ने धैर्यता राख्नु पर्छ,
किनकि हामी नै भोलिका नेता हरु हौ,
त्यसको अर्थ यो हुन्छ कि भोलि तपाईंहरु बृद्ध र असक्त हुदा
तपाईहरुको रेखदेख गर्ने हामी नै हौ | होइन , ठट्टा गर्या के |
वास्तवमै, हामीहरु नै भोलिका नया पिढी हौ
र जसले भोलिको विश्वलाई आगाडि हाक्नेछ|
र, यदि तपाईंलाई यो लाग्छ कि यी कुराले कुनै अर्थ दिदैन,
भने भोलि बिखण्डन को स्थिति पनि आउन सक्छ,
र त्यसमा फेरी बच्चा हुनु पर्ने अवस्था पनि आउन सक्छ,
अनि त्यस बखत तपाईं पनि हाम्रो पुस्ताले
जस्तै आफ्ना कुरा सुनियोस भन्ने चाहनुहुन्छ|
त्यसैले, आजको विश्वलाई भोलिको नया नेता र
नया विचारहरुको लागि अवसरको आवश्यकता छ|
बालबालिकाहरुलाई नेतृत्व गर्न र सफल हुन अवसरको आवश्यकता छ|
के तपाईं सहयोगको लागि तत्पर हुनुहुन्छ त?
किनकि विश्वका समस्याहरु
मानिसको पारिवारिक विरासत हुनु हुदैन|
धन्यवाद
(तालि)
धन्यवाद | धन्यवाद |