Smutne
w ciągu następnych 18 minut podczas trwania mojego wykładu
czterech Amerykanów
umrze
na skutek tego co jedzą.
Mam na imię Jamie Oliver. Mam 34 lata.
Pochodzę z Essex w Anglii
i przez ostatnie siedem lat
nieustannie pracowałem
by na swój sposób ratować ludzkie życie.
Nie jestem lekarzem.
Jestem kucharzem,
nie posiadam drogiego sprzętu
czy leków.
Nauczam o zdrowym odżywianiu.
Głęboko wierzę, że moc jedzenia
ma podstawowe znaczenie w naszych domach
gdzie doświadczamy najlepszych chwil naszego życia.
Obecnie mamy okropną,
naprawdę beznadziejną sytuację.
Ameryko, jesteś w kiepskim stanie.
USA są jednym z najbardziej niezdrowych krajów na świecie.
Proszę o uniesienie rąk te osoby,
które mają dzieci?
Proszę unieście swoje ręce.
Ciocie, wujkowie, odważnie
Unieście swoje ręce w górę. Ciocie i wujkowie także.
Większość z was. Zgadza się?
My, dorośli ostatnich czterech pokoleń
naznaczyliśmy nasze dzieci piętnem
życia krótszego
od życia ich rodziców.
Twoje dziecko będzie żyło dziesięć lat krócej
niż ty
ponieważ wpoiliśmy im nawyk złego żywienia.
Na dzień dzisiejszy, statystycznie dwie trzecie osób
w tym pomieszczeniu jak i w całej Ameryce, ma problemy z nadwagą.
Większość z was nie ma tego problemu, ale spokojnie, w końcu was tez to dopadnie.
(Śmiech)
Prawda?
Statystyki złego zdrowa są oczywiste
bardzo oczywiste.
Spędzamy życie bojąc się panicznie śmierci, morderstw czy zabójstw.
Atakują nas nieszczęścia z pierwszych stron gazet.
Spójrzcie gdzie znajduje się zabójstwa w tej tabelce - są na samym końcu!
Prawda?
(Śmiech)
(Oklaski)
Każda pozycja na czerwono w tym zestawieniu
jest chorobą związaną ze złym odżywianiem.
Każdy lekarz, każdy specjalista powie wam to samo.
Choroby powstałe na skutek złego odżywiania są największym zabójcą
w Stanach Zjednoczonych, tu i teraz.
To problem globalny.
To katastrofa,
która ogarnia cały świat.
Anglia jest zaraz na drugim miejscu, z resztą jak zawsze.
(Śmiech)
Wiem że byli blisko, ale nie tak znowu blisko.
Potrzebujemy rewolucji.
Meksyk, Australia, Niemcy, Indie, Chiny,
wszystkie te kraje mają poważne problemy z nadwagą i złym stanem zdrowia mieszkańców.
Pomyślcie o paleniu papierosów.
Jest o wiele mniej kosztowne niż problemy związane z nadwagą.
Nadwaga kosztuje was Amerykanów
10 procent waszych rachunków związanych ze zdrowiem.
150 miliardów dolarów rocznie.
Za 10 lat ta suma się podwoi
300 miliardów dolarów rocznie.
Nie oszukujmy się, nie wystarczy wam na to pieniędzy.
(Śmiech)
Przybyłem tutaj aby rozpocząć rewolucję żywieniową,
w którą dogłębnie wierzę.
Potrzebujemy jej. Właśnie nadszedł czas.
Jesteśmy właśnie w punkcie zwrotnym.
Zajmowałem się tym przez ostatnie siedem lat.
Zajmowałem się tym w Ameryce przez ostatnie siedem lat.
Nadszedł czas aby zebrać tego plony.
Dotarłem do oka cyklonu
Pojechałem do Virginii, najbardziej niezdrowego stanu USA.
Takim jeszcze był w zeszłym roku.
W tym roku prowadzi inny stan, ale tym zajmiemy się w następnym sezonie.
(Śmiech)
Huntington, Zachodnia Virginia.
Piękne miasto.
Chciałem zainspirować ludzi,
wasze społeczeństwo
ukazać statystyki, do których
się już przyzwyczailiśmy.
Chcę przedstawić wam ludzi, na których mi zależy.
Wasze społeczeństwo. Wasze dzieci.
Chcę pokazać zdjęcie moje przyjaciółki Brittany.
Ma 16 lat.
Pozostało jej sześć lat życia
z powodu złych nawyków żywieniowych.
Brittany jest trzecim pokoleniem Amerykanów,
którzy nie dorastali w przekonaniu,
że warto nauczyć się gotować w domu czy w szkole,
od mamy lub od babci.
Pozostało jej sześć lat życia.
Brittany totalnie niszczy swoją wątrobę.
Stacy, rodzina Edwardsów.
To jest normalna rodzina.
Stacy stara się jak może, ale także jest trzecim pokoleniem,
które nigdy nie nauczyło się gotować w domu czy w szkole.
Cała rodzina ma problemy z nadwagą.
Justin.Chłopak ma 12 lat.
Waży 158 kg.
W szkole się z niego śmieją, na miłość boską.
Czteroletnia córka Katie.
Ma nadwagę na długo przed rozpoczęciem szkoły podstawowej.
Marissa. Ona nie ma problemów z nadwagą tak jak większość z was.
Ale wiecie co, jej ojciec, który także był otyły,
umarł w jej ramionach.
A potem drugi najważniejszy mężczyzna w jej życiu, jej wujek
zmarł przedwcześnie także z powodu otyłości.
A teraz jej ojczym jest także otyły.
Wiecie, problem w tym
że otyłość i związane z nią choroby
nie krzywdzą tylko ludzi którzy na nią cierpią;
cierpią wszyscy przyjaciele, rodzina,
bracia i siostry.
Pastor Steve.
Inspirujący człowiek. Jeden z moich pierwszych sprzymierzeńców w Zachodniej Virginii.
Doświadcza tego problemu bardzo często.
Zajmuje się pochówkiem tych ludzi.
I ma tego dosyć. Ma dosyć chowania swoich przyjaciół,
swojej rodziny, swojej społeczności.
Kiedy przychodzi zima, umiera trzy razy więcej ludzi.
Ma tego naprawdę dość.
To przecież choroba której można zapobiegać. Marnowanie życia.
Przy okazji, oto w jakich trumnach są chowani.
Nie jesteśmy do tego przystosowani.
Nie możemy nawet ich wynieść z domu, mówię serio.
Nie możemy ich tam nawet zanieść. Robi to za nas podnośnik widłowy.
Ok, nasze codzienne żywienie widzę jako trójkąt.
To jest obszar naszego żywienia.
Chcę abyście to zrozumieli.
Prawdopodobnie słyszeliście o tym wcześniej
lecz cofnijmy się raz jeszcze do początku.
Przez ostatnie 30 lat
co takiego się stało że zatruło serca tego kraju?
Bądźmy szczerzy.
Cóż, to nowoczesny styl życia.
Zacznijmy od głównej ulicy.
Fast-foody opanowały cały kraj, to wiemy.
Wielkie marki mają najwięcej do powiedzenia,
mają władze w tym kraju.
Supermarkety także.
Potężne przedsiębiorstwa.
30 lat temu, większość żywności
pochodziła od lokalnych rolników i była świeża.
Obecnie w większości przypadków żywność pełna różnych dodatków
ma w sobie niezdrowe konserwanty, znacie te historie.
Wielkim problemem jest także wielkość posiłku.
Etykietowanie produktów jest wielkim problemem.
Etykietowanie w tym kraju jest haniebne.
Chcą być tylko dla siebie, chcą sami siebie kontrolować.
Przemysł chce sam siebie kontrolować, to niedopuszczalne.
Nie zasługują na to, nie mogą tak postępować.
Jak można mówić że coś ma małą zawartość tłuszczu jednocześnie wiedząc że ma w sobie mnóstwo cukru.
Dom
Największym problemem z domem jest to
że jest najważniejszym środowiskiem gdzie
kształtuje się kultura jedzenia,
która wpływa na nasze społeczeństwo.
Kultura jedzenia już nie istnieje.
I wiecie, kiedy zaczynamy pracować i życie się zmienia
a przecież życie ciągle się zmienia
powinniśmy na ten problem spojrzeć całościowo
zatrzymać się na chwilę, przywrócić równowagę.
Tego nam właśnie brakuje. Nie ma już tego od 30 lat.
Chcę przedstawić wam przykład
zwyczajnej rodziny
Rodzina Edwarsów.
(Wideo) Jamie Oliver: Porozmawiajmy.
Ta masa jedzenia jest pochłaniana przez ciebie i twoją rodzinę
każdego tygodnia.
I chcę żebyś wiedziała, że to spowoduje przedwczesną śmierć twoich dzieci.
Co czujesz wiedząc o tym?
Stacy: Czuję wielki smutek i przygnębienie.
Wiesz, chcę aby moje dzieci dały sobie radę w życiu
i widzę, że to im w tym nie pomoże.
Przecież ja je tym zabijam.
Jamie Oliver: Tak, zabijasz je w ten sposób.
Ale możemy to powstrzymać.
Zajmijmy się teraz szkołami.
Myślę, że jestem w tym całkiem dobrym specjalistą.
OK. Szkoła
Czym jest szkoła? Kto ją wynalazł? Jakie jest przeznaczenie szkoły?
Szkoły były zawsze tworzone po to by wyposażyć nas w zestaw narzędzi
pomagających nam w byciu kreatywnym, w tworzeniu pięknych rzeczy,
w zarabianiu pieniędzy, itd.
Szkoła została w ten sposób zaszufladkowana i trwa to do dzisiaj.
Zgadzacie się?
Ale tak naprawdę nie posunęliśmy się naprzód,
nie uczymy w niej jak radzić sobie z katastrofalnym stanem zdrowia w Ameryce, prawda?
Żywienie w szkole jest czymś
co większość dzieciaków -- 31 milionów dziennie --
ma dwa razy dziennie
śniadanie i obiad, 180 dni w roku.
Biorąc pod uwagę przedstawione fakty można więc stwierdzić,
że jedzenie w szkole jest bardzo ważne.
(Śmiech)
Zanim zacznę swoją demagogię
na którą z pewnością czekacie...
(Śmiech)
Pragnę powiedzieć o jednej ważnej sprawie,
która mam nadzieję stanie się faktem
w ciągu następnych trzech miesięcy.
Drogie panie kucharki przygotowujące obiady w szkołach!
Polecam się jako wasz ambasador.
Nie mam zamiaru dyskredytować tych pań.
One naprawdę robią co mogą.
Starają się ze wszystkich swoich sił.
Ale one robią co im nakazano,
a to co im kazano robić jest błędne.
Cały system jest zarządzany przez księgowych.
Nie ma wystarczająco dużo lub wręcz wcale nie ma
osób, które znają się na tym biznesie.
I to jest ten problem.
Jeżeli nie jesteś ekspertem w dziedzinie zdrowego jedzenia i masz okrojony budżet
który się kurczy, wtedy musisz zdać się na swoją kreatywność
i nie możesz zwyczajnie pisać bzdur w zestawieniach.
Będąc skrupulatnym księgowym
jedyną rzeczą jaką możesz w tej sytuacji zrobić
to kupno taniego żarcia.
Prawda jest taka, że
potrawy które każdego dnia spożywają twoje dzieci to fast-foody,
żywność z konserwantami
i nie ma tam miejsca na produkty świeże.
Ilość konserwantów, dodatków jest niewyobrażalna...
Nie ma wystarczająco dużej ilości warzyw. Frytki są uważane za warzywa.
Pizza na śniadanie. Nie serwuje się nawet potraw na talerzach.
Noże i widelce ? Zapomnijcie, są zbyt niebezpieczne.
W klasach znajdziesz ostre nożyczki
ale noże i widelce nie, są przecież niebezpieczne...
I zmierzam do tego, że jeśli dzieci nie korzystają w szkole z widelca i noża,
to zwyczajnie promuje się spożywanie
fast-foodów, ponieważ można je jeść rękoma.
Tak, mowa tu o fast-foodach, o bułach z wołowiną,
hamburgerach, parówkach,
pizzach i wszystkich tych zapychaczach.
10 procent tego co wydajemy na służbę zdrowia, jak wspominałem wcześniej
przypada na problemy związane z nadwagą. A będzie jeszcze gorzej.
Nie edukujemy naszych dzieci.
Nie ma rozporządzeń o konieczności nauki naszych dzieci o zdrowym jedzeniu
czy zacząć w szkole podstawowej czy średniej?
Nie uczymy naszych dzieci o zdrowym jedzeniu, prawda?
Zaprezentuję wam krótkie wideo nagrane w szkole podstawowej
jakich wiele w Anglii.
Wideo: Kto wie co to jest?
Dziecko: Ziemniaki. Jamie Oliver: Ziemniak? Wiec mówisz, że to są ziemniaki?
Czy wiesz co to jest?
Czy wiesz co to jest? Dziecko: Brokuły?
Jamie Oliver: A co powiesz o tym? Nasz stary dobry przyjaciel.
Czy wiesz co to jest słonko? Dziecko: Seler
JO: Nie. Jak myślisz co to jest? Dziecko: Cebula JO: Cebula? Nie
JO: Przekonacie się teraz jaka jest wiedza dzieci
na temat tego skąd biorą się warzywa.
Video: JO: Kto wie co to jest? Dziecko: Hm, gruszka.
JO: Jak sądzisz co to jest? Dziecko: Nie wiem.
JO: Jeśli dzieciaki nie wiedzą z czym mają do czynienia
to zwyczajnie nie będą tego jadły.
(Śmiech)
JO: To oczywiste: Anglia i Ameryka
Anglia i Ameryka
Zgadnijcie co rozwiązało problem, no zgadnijcie.
Dwie godziny wykładu o jedzeniu.
Musimy zacząć uczyć nasze dzieci
o zdrowym jedzeniu w szkołach i koniec.
(Oklaski)
Chcę wam o czymś powiedzieć
chcę wam powiedzieć o czymś, co
sprowadza cały ten problem ze zdrowym jedzeniem do jednej sprawy, OK?
Chcę opowiedzieć o czymś tak oczywistym jak mleko.
Każde dziecko ma prawo do picia mleka w szkole.
Wasze dzieci będą piły mleko w szkole, na śniadanie i na lunch, prawda?
Wypiją dwie porcje mleka.
Większość dzieci wypije, to fakt.
Ale mleko nie jest już takie zdrowe.
Ponieważ ktoś w radzie zarządczej firmy mleczarskiej -- i nie odbierajcie mnie negatywnie
Popieram picie mleka, ale ktoś w tej wspomnianej radzie zarządczej
prawdopodobnie zapłacił jakiemuś gogusiowi
aby przekonał producentów do "wzbogacania" mleka sztucznymi dodatkami i barwnikami
oraz cukrem, właśnie tak,
aby więcej dzieci piło to mleko.
(Oklaski)
I oczywistym jest że takie nieuczciwe postępowanie będzie powielane.
Producenci jabłek zaczną zastanawiać się nad tym
jak wyhodować jabłka o smaku toffi aby więcej dzieci je jadło.
Wiecie co mam na myśli?
Nie widzę potrzeby słodzenia mleka.
Cukier i tak jest we wszystkim.
Wiem że dodaje się ulepszaczy do wszystkiego.
Są wszędzie. Nawet mleko nie uchroniło się
przed tym problemem naszych czasów.
Oto nasze mleko w kartoniku.
W jednym takim kartoniku mleka jest tyle cukru
ile w jednej puszcze waszego ulubionego napoju gazowanego.
A dzieci piją takie mleko dwa razy dziennie.
Więc, pozwólcie mi coś zaprezentować
Mamy tutaj jedno dziecko
spożywające około ośmiu łyżek cukru dziennie.
Oto tygodniowa ilość cukru.
A to miesięczna.
I skupiłem się tylko na pięcioletnim
spożyciu cukru w szkole podstawowej
pochodzącego tylko z mleka.
Więc, nie wiem jak wy ale
sądząc po tym co wam pokazałem
myślę że każdy sędzia na świecie
spojrzałby na statystyki i na dowody
i oskarżyłby każdy rząd o
krzywdzenie dzieci. Taka jest moja opinia.
(Oklaski)
Więc, jeśli przyszedłbym dziś do was
i oznajmił że mam lek na AIDS albo raka
każdy walczył by o to aby się do mnie dostać.
Wszystkie te złe historie, o których mówiłem są do powstrzymania.
I to jest ta dobra wiadomość.
Tak, można temu zapobiegać.
Więc, zastanówmy się nad tym, mamy problem,
musimy się otrząsnąć, zacząć działać.
Więc co powinniśmy zrobić?
Oto moja propozycja.
I to nie może być tylko zmiana powierzchowna.
Aby tak naprawdę coś zmienić
tak abym mógł szczerze spojrzeć wam w oczy
i powiedzieć, "Za 10 lat
życie waszych dzieci i
ich szczęście - i nie zapominajmy o wpływie zdrowego jedzenia na inteligencję
zmieni się na lepsze, będą żyć dłużej
i cieszyć się zdrowiem"
Więc, zacznijmy od supermarketów.
Gdzie indziej z takim zapałem robicie zakupy?
Każdego tygodnia ten sam rytuał.
Jak dużo wydajecie pieniędzy w supermarketach w ciągu swojego życia?
Zwyczajnie kochacie supermarkety, które spełniają wasze zachcianki, prawda?
Więc niech w każdym supermarkecie
pracuje specjalista od żywności.
Niech pomaga nam w zakupach. Niech nauczy jak gotować zdrowe
szybkie, smaczne i sezonowe posiłki
dla tak zabieganych ludzi.
To nie będzie wiele kosztowało.
To już się sprawdza w pewnych sklepach i powinno być wprowadzane
w całej Ameryce w najbliższym czasie.
Wielkie przedsiębiorstwa produkujące żywność
muszą uczyć o zdrowym jedzeniu
i traktować to bardzo poważnie.
Wiem, łatwiej powiedzieć niż zrobić.
To przyszłość. To jedyna droga.
Fast-foody. Jeśli o nie chodzi
to wierzcie mi, nie jest tak łatwo.
Oferowali mi już wiele razy
współpracę z nimi.
Wiem jak takie restauracje działają.
Najzwyczajniej fast-foody wprowadziły
tą ilość cukru, soli i tłuszczu do naszej diety.
A i tak każdy je uwielbia, prawda?
Więc fast-foody wezmą udział w naszych zmianach.
Ale do tego celu potrzebujemy działań rządu
z wszystkimi tymi dostawcami żywności i restauratorami.
I przez następne pięć, sześć czy siedem lat
zmniejszać tą okropnie dużą ilość
tłuszczu, cukru i reszty sztucznych dodatków.
Wróćmy do znanych marek i zajmijmy się etykietowaniem.
Jak wspominałem wcześniej, mamy do czynienia z farsą
i to musi być uporządkowane.
Następna sprawa, szkoła.
Musimy zrobić wszystko aby
w ciągu tych 180 dni roku szkolnego
nasze pociechy w wieku od 4 lat
aż do 18, 20, 24 roku życia
spożywały zdrowe
i świeże posiłki
przygotowywane z produktów dostarczanych przez lokalnych przedsiębiorców.
Należy stworzyć nowy standard świeżej żywności
dla naszych dzieci, zgadzacie się?
(Oklaski)
I w takich warunkach zadbać o to
aby każde amerykańskie dziecko opuszczające szkołę
potrafiło samo ugotować 10 posiłków
które pozwolą cieszyć się zdrowiem.
Jedna z niezbędnych umiejętności w życiu.
(Oklaski)
To oznacza, że zrealizują się jako studenci, jako młodzi rodzice,
i będą czuli się jak ryby w wodzie
gotując dla siebie posiłki,
nie zważając na to czy dopadła ich recesja czy nie. Jeśli potrafisz gotować
recesja nie ma znaczenia.
Jeśli potrafisz gotować, czas nie jest przeszkodą.
Miejsce pracy. Nie mówiliśmy jeszcze o tym.
Myślę, że nadszedł czas aby wielkie korporacje
zwróciły uwagę czym karmią
swoich pracowników.
Ci pracownicy to mamusie i tatusiowie amerykańskich dzieci.
Marissa, jej ojciec zmarł w jej ramionach.
Myślę, że ona byłaby szczęśliwa
widząc jak zakłady pracy dbają o swoich pracowników zapewniając im zdrowe jedzenie.
Nie powinniśmy tego zaniedbać.
Wróćmy ponownie do domu rodzinnego.
Pomyślcie, jeśli zaczniemy tak postępować
możemy to wszystko osiągnąć. Możesz postępować etycznie w biznesie.
Naprawdę.
Ale środowisko rodzinne musi zacząć uczyć
jak przygotowywać zdrowe posiłki, to pewne.
Przekazywać tą wiedzę jak swego rodzaju filozofię życia.
Myślę, że jest w tym wielki romantyzm.
Ale patrząc praktycznie jeśli jedna osoba uczy następne trzy osoby
jak ugotować coś zdrowego
i następnie te osoby uczą kolejne trzy
to cały proces musi powtórzyć się tylko 25 razy
aby cała populacja Ameryki nauczyła się gotować.
Romantyczna idea, ale
najważniejsze jest
aby starać się przekonać ludzi
że zaangażowanie każdego
ma sens.
Musimy odszukać to co zostało zagubione.
Kuchnia Huntington. Realizowałem ten program w Huntington
i mając najlepszy czas oglądalności mamy nadzieję
zainspirować ludzi i rozpocząć zmiany.
Głęboko wierzę że te zmiany nadejdą.
Kuchnia w Huntington. Pracuję z miejscowymi.
Pracowałem w szkołach. Zgromadziliśmy fundusze
aby zapewnić w każdej szkole w tym rejonie
świeże i zdrowe jedzenie.
Sześć i pół tysiąca na szkołę
(Oklaski)
Tyle to kosztuje. Sześć i pół tysiąca dolarów na szkołę.
Kuchnia za 25 tysięcy miesięcznie, ok?
To dotrze do 5,000 ludzi rocznie
co daje 10 procent lokalnej populacji.
Ludzie uczą ludzi.
Miejscowi kucharze uczą resztę miejscowych
To są kucharze wolontariusze, darmowe lekcje gotowania w centrum miasta.
To prawdziwa, realna zmiana, naprawdę.
W całej Ameryce zauważymy
wiele pozytywnych zmian, które się teraz widoczne.
Widać wiele pięknych zmian. Jakby armia aniołów
dokonywała cudów w całej Ameryce,
w szkołach, na lekcjach ucząc o
zdrowym odżywianiu.
Zajmują się tym wspaniali ludzie.
Problem w tym, że oni wszyscy chcą by ich praca była powielana
w innych szkołach, w całym kraju.
Ale zwyczajnie brakuje na to pieniędzy.
Musimy szybko docenić tych dobrych ludzi i ekspertów
wspierać ich w pozyskiwaniu funduszy
aby mogli rozwijać się i robić to
co robią najlepiej.
Amerykański biznes musi wspierać tych ludzi
Pierwsza dama USA już robi wszystko co potrzebne.
(Oklaski)
I posłuchajcie, wiem że to wygląda dziwnie -
jakiś Anglik stoi przed wami
i mówi o zmianach w waszym kraju.
Mogę jedynie powiedzieć, że zależy mi na tym. Także jestem ojcem
Kocham ten kraj.
Głęboko wierzę, że
jeśli te zmiany dokonają się w tym kraju,
pociągnie to za sobą wielkie zmiany na całym świecie. Jeśli Ameryka potrafi
to inni zrobią to także.
To bardzo ważne aby tak się stało.
(Oklaski)
Kiedy byłem w Huntington starając się wyjaśnić kilka spraw
pomyślałem sobie - co bym zrobił
gdybym miał zaczarowaną różdżkę? I wiecie co pomyślałem?
Zwyczajnie chciałbym stanąć przed ludźmi takimi wspaniałymi
i wpływowymi jak wy.
I miesiąc później otrzymałem telefon od TED z zaproszeniem.
I stoję właśnie przed wami.
Więc moim marzeniem jest,
-- wiem jestem trochę wolny, to Dysleksja --
Moim marzeniem jest
abyście zaoferowali swoje wsparcie
temu silnemu ruchowi, tym ludziom,
którzy uczą wszystkie dzieci
o zdrowym odżywianiu,
którzy inspirują rodziny aby zaczęły ponownie gotować
i dodają otuchy ludziom
aby walczyli z nadwagą.
(Oklaski)
Dziękuję
(Oklaski)