मी उपयोजित गणित या विषयात काम करतो.
हे काम करणाऱ्यांना
एक विचित्र समस्या असते.
आम्ही व्यवस्थापन सल्लागारांसारखे असतो.
आम्ही काय करतो हे कुणालाच ठाऊक नसतं.
म्हणून आज मी तुम्हाला,
मी काय करतो हे समजावण्याचा प्रयत्न करणार आहे.
तर, नृत्य ही मानवाच्या कलांपैकी एक कला.
आपण बेले आणि टैप निपुण नर्तकांच्या कलेचा आनंद घेतो,
जी आपण नंतर पाहू.
बेले नृत्यासाठी असामान्य नैपुण्य
आणि वरच्या दर्जाचं कसब लागतं.
त्याआधी कदाचित एक योग्यता लागते,
जी आनुवंशिक असू शकते.
दुःखाची गोष्ट अशी, की पार्किन्सन्स सारखे चेतासंस्थेचे विकार
हे असामान्य कौशल्य हळूहळू नष्ट करतात.
माझा मित्र जान स्ट्रिप्लिंगचं झालं तसं.
तो त्याच्या काळचा एक निष्णात बेले नर्तक होता.
गेल्या काही वर्षांत यात मोठी प्रगती होऊन उपचार शोधले गेले आहेत.
तरीसुद्धा, जगात ६.३ दशलक्ष लोकांना हा विकार आहे.
आणि त्यांना अशक्तपणा, कंप, ताठरता
यासारखी अनेक दुर्धर लक्षणं
सहन करावी लागतात.
त्यासाठी आपल्याला अशी वस्तुनिष्ठ साधनं हवीत,
की जी हा विकार फार बळावण्याआधीच त्याचं निदान करतील.
हा विकार किती बळावतो आहे, ते मोजता यायला हवं.
म्हणजे शेवटी जेव्हा
त्यावर उपाय सापडेल,
तेव्हा या वस्तुनिष्ठ मोजमापांवरूनच तो आपल्याला समजेल.
निराशेची गोष्ट अशी, की पार्किन्सन्स आणि त्यासारख्या
इतर हालचालींच्या विकारांमध्ये जैविक खुणा नसतात
त्यासाठी साधी रक्त चाचणी करता येत नाही.
सर्वात चांगली उपलब्ध असलेली चाचणी
म्हणजे २० मिनिटांची न्युरोलोजिस्ट चाचणी.
त्यासाठी दवाखान्यात जावं लागतं. ती खूप महाग आहे.
आणि याचा अर्थ असा, की ती चिकित्सालयीन चाचण्य़ांव्यतिरिक्त
कधी केलीच जात नाही. कधीच नाही.
पण जर रुग्णाला ही चाचणी घरीच करता आली तर?
त्यामुळे दवाखान्याची एक फेरी वाचेल.
आणि रुग्णाला जर ती स्वतःच करता आली तर?
कर्मचाऱ्यांचा मौल्यवान वेळ वापरावा लागणार नाही.
या चाचणीला तीनशे डॉलर लागतात.
दवाखान्यात करायला, बरं का.
तर, मला एक अपारंपारिक मार्ग सुचवायचा आहे.
ज्यामुळे आपण हे साध्य करू शकू.
कारण, आपण सगळे निदान एखाद्या तरी गोष्टीत
माझा मित्र जान स्ट्रिप्लिंग प्रमाणे कुशल असतो.
हा व्हिडीओ आहे वाणीच्या पटाच्या कंपनांचा.
आता, हे निरोगी कंपन आहे. हा कोणीतरी बोलताना निर्माण केलेला आवाज.
आपण स्वतःला वाणीचे बेले नर्तक म्हणवून घेऊ शकतो.
कारण आपण जेव्हा आवाज निर्माण करतो,
तेव्हा वाणीच्या अवयवांचा समन्वय साधावा लागतो.
आपल्याजवळ त्यासाठी जनुकं असतात. जसे, फॉक्स पी २.
आणि बेलेप्रमाणेच, त्यासाठी उच्च पातळीचं प्रशिक्षण लागतं.
म्हणजे, बाळाला बोलता यायला किती वेळ लागतो पहा.
आवाजानुसार जेव्हा वाणीचा पट कंप पावतो,
तेव्हा त्याच्या जागेचे अनुरेखन करता येते.
पार्किन्सन्समुळे जसा हातापायांवर परिणाम होतो,
तसाच तो वाणीच्या अवयवावरही होतो.
या खालच्या अनुरेखनात उदाहरण दिसेल ते
वाणीच्या पटाच्या अनियमित कंपनाचे.
यात सगळी लक्षणं दिसतात.
वाणीतला कंप, अशक्तपणा आणि ताठरपणा.
काही काळानंतर आवाज कमी होत जातो.
त्यात श्वास मिसळत जातो. हेही एक लक्षण आहे.
काही रुग्णांमध्ये हे वाणीवरचे परिणाम अतिशय सूक्ष्म असतात.
पण कोणताही डिजिटल मायक्रोफोन वापरून,
आणि वाणी पृथक्करणाचे यथार्थमापी सॉफ़्ट्वेअर वापरून,
तसंच अद्ययावत मशीन लर्निंग वापरून,
जे आता खूप प्रगत झालं आहे,
आपण रुग्णाची सध्याची अवस्था
या अखंडकावर, निरोगी आणि रुग्णावस्था या अवस्थांच्या दरम्यान
केवळ वाणीच्या खुणा वापरून निश्चित करू शकतो.
या वाणी वर आधारित चाचण्यांची तुलना
चिकित्सालयीन चाचण्यांशी होईल का?
हो, दोन्ही हानी न करणाऱ्या चाचण्या आहेत. दोन्ही चाचण्या उपलब्ध सुविधाच वापरतात.
त्यासाठी नवीन रुग्णालयांची आखणी करायला नको.
त्या दोन्ही अचूक असतात. पण त्याहीपेक्षा,
वाणीवर आधारित चाचण्या विना-तज्ज्ञ करता येतात.
म्हणजे, रुग्ण स्वतःच त्या करू शकतो.
त्या अतिशय जलद असतात. फार तर ३० सेकंदात होतात.
आणि त्या पुष्कळ स्वस्त असतात. त्यामुळे काय होतं?
जेव्हा एखादी गोष्ट पुष्कळ स्वस्त होते,
तेव्हा ती मोठ्या प्रमाणात करण्यायोग्य होते.
तर आता आपण काही मोठी उद्दिष्टे हाताळू शकतो.
आपण रुग्णांचे प्रवासाचे कष्ट वाचवू शकतो.
नेहमीच्या तपासणीसाठी दवाखान्यात जायची गरज नाही.
सतत लक्ष ठेवून वस्तुनिष्ठ आकडेवारी मिळवता येईल.
आपण चिकित्सालयीन चाचण्यांसाठी कमी खर्चात मोठ्या प्रमाणावर लोकांची भरती करू शकतो.
आणि मोठ्या लोकसंख्येच्या प्रमाणावरची छाननी
सर्वप्रथम यशस्वीपणे करू शकतो.
या विकाराच्या लवकर दिसू लागणाऱ्या जैविक खुणा
फार उशीर होण्यापूर्वी शोधण्याची संधी आपल्याजवळ आहे.
तर, या दिशेने पहिली पावलं उचलत, आम्ही
पार्किन्सन्स वाणी उपक्रम सुरू करीत आहोत.
आमचा हेतू आहे, Aculab आणि PatientsLikeMe सोबत
फार मोठ्या संख्येने जगभरातले आवाज ध्वनिमुद्रित करून
पुरेशी आकडेवारी गोळा करून हे चार उद्देश हाताळणे.
तीन चतुर्थांश अब्ज लोक वापरू शकतील
असे स्थानिक फोन नंबर उपलब्ध आहेत.
कुणीही निरोगी किंवा पार्किन्सन्सग्रस्त व्यक्ती स्वस्तात फोनवरून
ध्वनिमुद्रणे करू शकतात. काही सेंट्स् मध्ये.
आणि मला सांगताना आनंद होतो आहे, की
आमच्या उद्दिष्टापैकी सहा टक्के आम्ही फक्त आठ तासांत पार केले आहेत.
धन्यवाद. (टाळ्या)
(टाळ्या)
टौम राईली: तर मैक्स, इतके नमुने घेऊन,
समजा, दहा हजार लोकांचे,
तुम्ही सांगू शकता का, की कोण निरोगी आहे आणि कोण रुग्ण ?
या नमुन्यांतून काय सापडणार आहे?
मैक्स लिटल: हो, तर या फोन संभाषणात सांगायचं,
आपण रुग्ण आहोत की नाही, ते.
टौ. रा. : बरोबर.
मै. लि. : पण असं बघा, काही लोक तसं करणार नाहीत.
पण तरीही आम्हाला आकडेवारीचा एक मोठाच नमुना मिळेल.
वेगवेगळ्या परिस्थितींतून मिळवलेला. आणि महत्त्वाचं आहे, ते
वेगवेगळ्या परिस्थितीतून नमुने मिळवणं.
कारण त्यामुळे गोंधळून टाकणाऱ्या गोष्टी एका पातळीवर येतील
आणि विकाराच्या खऱ्याखुऱ्या खुणा शोधता येतील.
टी आर: आता तुम्ही ८६ टक्के अचूक आहात तर.
मै. लि. : त्याहून जास्त.
माझा विद्यार्थी थानेसिसचा उल्लेख करतो
कारण त्याने विलक्षण काम केलं आहे.
त्याने आता असं सिद्ध केलं आहे, की हे तंत्र मोबाइल फोनवरही चालतं.
त्यामुळेच हा उपक्रम शक्य झाला, आणि आम्हाला ९९ टक्के अचूकता शक्य झाली.
टी आर : ९९. म्हणजे, ही सुधारणाच आहे.
तर याचा अर्थ असा, की लोकांना…
मै लि : (हसतो)
टी. आर. : लोक मोबाईलवरून हे करू शकतील.
पार्किन्सन्सचे रुग्ण आपलं ध्वनिमुद्रण करू शकतील.
मग त्यांचे डॉक्टर त्यांची प्रगती तपासू शकतील.
या विकारात त्यांची अवस्था कुठवर आहे ते पाहू शकतील.
मै लि. : नक्कीच.
टी. आर. : धन्यवाद. मैक्स लिटल, इतर.
मै लि. : धन्यवाद, टौम. (टाळ्या)